RIS317975 Notulen van de raad van 20 december 2023

Motie HvDH.13 Boven windkracht 4? Veel surfplezier! De gemeenteraad van Den Haag in vergadering bijeen op woensdag 20 december 2023, ter bespreking van het voorstel van het college inzake Programmabegroting 2024-2027. Constaterende, dat: ▪ op de parkings Noordelijk Havenhoofd, Boulevard (Strandweg) en Zwarte Pad een tarief van € 6,50 wordt gehanteerd. Overwegende, dat: ▪ dit voor veel sporters, ook voor (wind-)surfers een belemmering is om te gaan sporten aan het Scheveningse sportstrand; ▪ Scheveningen toch hét sportstrand aan zee moet zijn; ▪ bij hevige wind - boven windkracht vier- er geen badgasten op het strand afkomen en de parkeerplaatsen veelal leeg zijn; Verzoekt het college: ▪ de parkeercontroles aan de boulevard te stoppen boven windkracht vier; ▪ de raad over de uitkomsten te informeren, En gaat over tot de orde van de dag.

17

Motie HvDH.14 Parkeren op de Scheveningse parkings weer naar het oude tarief De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 20 december 2023, ter bespreking van Programmabegroting 2024-2027. Constaterende, dat: ▪ op de parkings Noordelijk Havenhoofd, Boulevard (Strandweg) en Zwarte Pad een tarief van € 6,50 wordt gehanteerd. Overwegende, dat: ▪ de badplaats Scheveningen dringend behoefte heeft aan een impuls; ▪ het imago van de badplaats wordt gezien als erg duur; ▪ veel Haagse bezoekers die willen wandelen of de hond willen uitlaten op het strand nu worden ontmoedigd naar Scheveningen te komen; ▪ de dagkaart van € 25,- op de Parking Strandweg niet kan worden aangeschaft, bij de andere parkings wel. Verzoekt het college: ▪ het tarief op de parkings Noordelijk Havenhoofd, Boulevard (Strandweg) en Zwarte Pad terug te draaien naar het tarief van € 4,50; ▪ de raad over de uitkomsten te informeren. En gaat over tot de orde van de dag.

Motie HvDH.15 Voorwaarts met bouwen De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 20 december 2023, ter bespreking van de Programmabegroting 2024-2027. Overwegende, dat: ▪ de gemeente Den Haag dringend behoefte heeft aan de bouw van nieuwe woningen; ▪ het falend woningbouwbeleid vooral ten koste gaat van de Haagse woningzoekenden Verzoekt het college: ▪ een creatief plan Voorwaarts met bouwen, naar de raad te brengen waarbij de woningnood wordt aangevallen in de stagnerende markt; ▪ de bestaande bekende bouwplannen met spoed te doen of laten uitvoeren, waarbij onorthodoxe procedurele maatregelen genomen kunnen worden; ▪ de plannen die bekend zijn, met ongeveer meer dan 1.000 woningen per project (Waldorp 4, Bellevue, Verheeskade 25, Esscher Gardens) op te nemen in een plan, t.w. Voorwaarts met bouwen; ▪ de bestaande NVU ’s of PUK’s zodanig aan te passen, waardoor de bouwplannen versneld in behandeling en uitvoering genomen kunnen worden; ▪ de contouren van zo een plan reeds in februari 2024 aan de raadscommissie voor teleggen. En gaat over tot de orde van de dag. De voorzitter. Door de fractie van Hart voor Den Haag, daartoe gesteund door de fractie van de VVD, worden de volgende moties (HvDH.2, HvDH.3 en HvDH.7) ingediend:

18

Motie HvDH.2 Banenmarkten De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 20 december 2023, ter bespreking van het voorstel van het college inzake de Programmabegroting 2024-2027. Constaterende, dat: ▪ uit cijfers van het Centraal Bureau voor de Statistiek blijkt dat het percentage armen in Den Haag (7,4%) hoger ligt dan het landelijk (3,8%) gemiddelde en het gemiddelde in ZuidHolland (4,7%). Van mening, dat: ▪ werk dé beste remedie tegen armoede is; ▪ de kosten voor bijstand enorm drukken op de begroting. Overwegende, dat: ▪ veel werkgevers zitten te springen om nieuw personeel. Verzoekt het college, zeker in wijken waar de armoede het grootst is: ▪ banenmarkten te organiseren, waarbij het bijstandscliënten actief koppelt aan werkgevers; ▪ de raad over de uitkomsten te informeren. En gaat over tot de orde van de dag.

Motie HvDH.3 Begroting 2025-2028 moet sluitend zijn en voldoen aan alle begrotingsregels De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 20 december 2023, ter bespreking van het voorstel van het college inzake Programmabegroting 2024-2027. Constaterende dat, • de begroting 2024-2027 niet sluitend is maar een structureel financieel tekort bevat; • de begroting 2024-2027 niet voldoet aan minimaal drie begrotingsregels; • het college de financiële problemen die zij zelf veroorzaakt niet moet doorschuiven naar het college dat zal aantreden in 2026. Verzoekt het college, ▪ om te zorgen dat de volgende begroting (2025-2028) sluitend moet zijn en ook moet voldoen aan alle begrotingsregels. En gaat over tot de orde van de dag.

Motie HvDH.7 Geen uitgaven uit het co-financieringsfonds totdat er spelregels zijn vastgesteld door de raad Indiener: Richard de Mos, Hart voor Den Haag De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 20 december 2023, ter bespreking van het voorstel van het college inzake Programmabegroting 2024-2027. Constaterende, dat: ▪ er geen spelregels maar uitgangspunten zijn voor het gebruik van het co-financieringsfonds;

19

▪ ▪ ▪

daardoor het college creatief aan het shoppen is door dekking te zoeken voor projecten waarvoor het fonds niet bedoeld is (renovatie Binnenhof, wijkpark Transvaal en invoering nieuwe tram); dat het co-financieringsfonds bedoelt is als dekking voor extra fondsen die na een goede lobby worden binnengehaald; dat er nog steeds geen Haagse lobbyagenda is gepubliceerd ondanks de toezegging van het college op 21 juni 2023 dat deze naar de raad zou worden gestuurd.

Verzoekt het college: ▪ om geen uitgaven uit het co-financieringsfonds te doen totdat er spelregels zijn vastgesteld door de gemeenteraad. En gaat over tot de orde van de dag. De voorzitter. Door de fractie van Hart voor Den Haag, daartoe gesteund door de fracties van D66, de VVD, de PvdA en het CDA, wordt de volgende motie (HvDH.4) ingediend:

Motie HvDH.4 Behoud de Tong Tong Fair voor Den Haag De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op donderdag 20 december 2023, ter bespreking van Programmabegroting 2024-2027. Constaterende, dat: ▪ de Tong Tong Fair (ook wel Pasar Malam Besar) sinds 1959 onderdeel uitmaakt van het culturele aanbod in Den Haag; ▪ de Tong Tong Fair een grote aantrekkingskracht heeft voor niet alleen de Indische gemeenschap in Nederland, maar ook heel veel andere bezoekers uit het buitenland aantrekt omdat dit het grootste Euraziatische evenement ter wereld is; ▪ Den Haag van oudsher de grootste Indische gemeenschap van Nederland heeft; ▪ het voortbestaan van de Tong Tong Fair vanaf 2025 in gevaar is door de voorgenomen wijziging van de beschikbaarheid van het Malieveld in de maanden mei en/of juni. Van mening, dat: ▪ de Tong Tong Fair niet verloren mag gaan voor deze stad; ▪ de bedrijfsvoering niet kan worden gegarandeerd als het festival na 2025 naar september zal moeten verhuizen, wat dit jaar werd aangetoond (hogere kosten productie, geen beschikbaarheid artiesten); ▪ voor het voortbestaan van de Tong Tong Fair het festival gebaat zou zijn om toegevoegd te worden aan de lijst van Beeldbepalende Evenementen, waar het ook thuishoort, met de daarbij gepaard gaande meerjarige subsidie om een goede bedrijfsvoering mogelijk te maken.

Verzoekt het college: ▪ in gesprek te gaan met Staatsbosbeheer en de directie van Tong Tong Festival om het festival in de maanden mei en/of juni op het Malieveld meerjarig in te plannen; ▪ de Tong Tong Fair toe te voegen aan de lijst Beeldbepalende Evenementen ▪ de raad hierover zo spoedig mogelijk te informeren. En gaat over tot de orde van de dag. De voorzitter. Door de fractie van Hart voor Den Haag, daartoe gesteund door de fractie van de ChristenUnie/SGP, wordt de volgende motie (HvDH.5) ingediend:

20

Motie HvDH.5 Erasmusvaart uit de ijskast De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 20 december 2023, ter bespreking van de Programmabegroting 2024-2027. Constaterende, dat: ▪ het Hoogheemraadschap van Delfland het plan voor de aanleg van de Erasmusvaart uit de ijskast heeft gehaald. Overwegende dat: ▪ de meerwaarde van de Erasmusvaart veel breder is dan enkel waterberging, afvoer en het vasthouden van water. Te weten: recreatie, natuur, biodiversiteit, waterkwaliteit, economie en een aantrekkelijker Den Haag Zuidwest; ▪ het Deltares-rapport deze meerwaarde onderschrijft en concludeert dat de andere opties voor waterberging, afvoer en vasthouden van water weinig tot geen meerwaarde creëren; ▪ er geen integrale afweging van het wel/niet aanleggen van de Erasmusvaart kan plaatsvinden met enkel de discussie over het afvoeren, vasthouden en bergen van water. Verzoekt het college: ▪ om samen met de provincie Zuid-Holland, de gemeente Westland, het Hoogheemraadschap van Delfland en waar mogelijk ook het Rijk de Erasmusvaart opnieuw op de politieke agenda te zetten door te kijken naar recreatie, natuur, biodiversiteit, waterkwaliteit, economie en een aantrekkelijker Den Haag Zuidwest; ▪ en de raad hierover te informeren. En gaat over tot de orde van de dag. De voorzitter.

Door de fractie van Hart voor Den Haag, daartoe gesteund door de fracties van D66 en GroenLinks, wordt de volgende motie (HvDH.8) ingediend:

Motie HvDH.8 Oplossing subsidie-gat Voorall De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 20 december 2023, ter bespreking van Programmabegroting 2024-2027. Constaterende, dat: ▪ bij Voorall, de organisatie voor Hagenaars met een beperking, het water, vanwege stijgende kosten en verlaging van het subsidieplafond, tot aan de lippen staat; ▪ Voorall zonder extra subsidie genoodzaakt is om een aantal van haar taken af te schalen. Van mening, dat: ▪ de belangen van Hagenaars met een beperking daardoor minder goed worden gediend en de stad voor deze doelgroep minder toegankelijk en inclusief wordt. Draagt het college op: ▪ met Voorall tot een oplossing te komen, ▪ de raad voor het krokusreces te informeren of - en met hoeveel euro het subsidiegat van € 100.000,- (deels) kan worden gedicht. En gaat over tot de orde van de dag.

21

De voorzitter. Door de fractie van Hart voor Den Haag, daartoe gesteund door de fracties van het CDA en de VVD, worden de volgende moties (HvDH.9 en HvDH.10) ingediend:

Motie HvDH.9 Pak toeristische kansen volop De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 20 december 2023, ter bespreking van het voorstel van het college inzake Programmabegroting 2024-2027. Constaterende, dat: ▪ het college in de begroting aangeeft dat de toeristische marketing met name op omringende landen gericht wordt. Overwegende, dat: ▪ de focus alleen hierop economisch gezien weinig verstandig beleid is, met de wetenschap van de gemiddelde bestedingen per persoon, per dag; ▪ een Japanner gemiddeld € 457 per dag uitgeeft en een Belg € 132,(https://denhaag.raadsinformatie.nl/document/12645102/1/RIS314914_Bijlage_Monitor_ Toerisme_Den_Haag_2021); ▪ een Amerikaan gemiddeld € 345,- per dag uitgeeft en een Duitser € 130,-. Van mening, dat: ▪ het toeristische beleid van Den Haag gericht moet zijn op het zo maximaal grijpen van economische kansen die ten goede komen aan Haagse ondernemers; ▪ toeristische marketing om Den Haag te bezoeken ook ingezet kan worden op Schiphol, gericht op internationale reizigers die immers al in Nederland geland zijn. Verzoekt het college: ▪ om de toeristische marketing, middels campagnes op Schiphol, (ook) te richten op mensen uit landen met gemiddeld de hoogste bestedingen per persoon, per dag. En gaat over tot de orde van de dag.

Motie HvDH.10 Parkpop terug in het Zuiderpark De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op donderdag 20 december 2023, ter bespreking van Programmabegroting 2024-2027. Constaterende, dat: ▪ de organisatie van Parkpop heeft aangegeven het festival niet langer te willen organiseren; ▪ Parkpop meer dan 40 jaar onderdeel uitmaakte van de cultuuragenda; ▪ Parkpop lange tijd het grootste gratis popfestval van Europa was. Van mening, dat: ▪ het verlies van Parkpop enorm is; ▪ de merknaam ‘Parkpop’ in handen is van de gemeente; ▪ er wellicht andere capabele festivalorganisatoren geïnteresseerd zijn om een voorstel te doen voor een nieuwe opzet van Parkpop; ▪ het college proactief zou moeten zijn om een eventuele nieuwe start te bevorderen; ▪ Parkpop natuurlijk gewoon in het Zuiderpark hoort; ▪ het festival het liefst gratis toegankelijk moet blijven, desnoods met een kleinere opzet of een zeer kleine bijdrage, bijvoorbeeld een euro per bezoeker.

22

Verzoekt het college: ▪ te onderzoeken in hoeverre capabele festivalorganisatoren geïnteresseerd zijn in het voortzetten van de Parkpoptraditie; ▪ in geval van bereidheid van marktpartijen proactief te zijn in het werven van een goede partij; ▪ de raad over de uitslag van het onderzoek te informeren; En gaat over tot de orde van de dag. De moties maken onderdeel uit van de verdere beraadslaging. Marieke van Doorn (D66). Voorzitter. Dank aan de insprekers. Hoewel 2023 een onrustig jaar was, heb ik meer vertrouwen dan ooit tevoren dat 2024 anders zal zijn, want dit jaar is in korte tijd een nieuwe, brede coalitie ontstaan. We mogen trots zijn dat Den Haag weinig vertraging heeft opgelopen door de tussentijdse coalitieonderhandelingen. We hebben de begroting van vorig jaar als basis gebruikt om door te gaan met onze plannen voor de stad. Er is meer geld bij gekomen om de broodnodige investeringen te doen waarmee we onze stad radicaal vergroenen en verduurzamen en voor meer gelijke kansen zorgen met een gemeente die dichter bij haar bewoners gaat staan. De coalitie zorgt ervoor dat mensen het beter krijgen en vrijer hun eigen leven kunnen leiden. Richard de Mos (Hart voor Den Haag). Ik sla aan op 'radicaal vergroenen'. U heeft zojuist toch de inspreker mevrouw Clara Visser van de Bomenstichting gehoord? Die ligt volgens mij aan de beademing; zo slecht vond ze de vergroening.

Er moet een stadspark komen, de flora en de fauna groeien niet mee, er zijn geen stadsbomen per persoon. Leiden is in last. Hoe kijkt u daartegen aan? Marieke van Doorn (D66). Ik heb de inspreker inderdaad goed gehoord. Ik vind het echt een ondersteuning voor wat we als coalitie proberen te doen in de stad, want er is echt veel te veel hittestress in de stad. Er zijn veel te veel plekken waar mensen vanuit hun woning helemaal geen zicht hebben op bomen, in straten waar geen schaduw te vinden is. Ze moeten te ver lopen naar een groene plek om te recreëren. Ik vind het dus echt een goede stimulans van mevrouw Visser. Richard de Mos (Hart voor Den Haag). Dan heb ik toch een hele andere lezing van wat mevrouw Visser zojuist allemaal heeft gezegd, want zij zei totaal andere dingen. Zij zegt: ja, het staat op papier, maar er gebeurt niks. Eigenlijk zegt zij: papier is geduldig en uw woorden gaan ongetwijfeld gepaard met goede intenties, maar de stadsbomen groeien niet mee en de flora en fauna zijn een drama aan het worden. Ze had heel hoge verwachtingen - ik heb haar ook weleens in de wandelgangen gesproken maar het huilen staat haar nader dan het lachen. Er is bij de Bomenstichting dus toch een andere beeldvorming dan u hier schetst. Dat wil ik gewoon even gemarkeerd hebben. Marieke van Doorn (D66). Wij zien echt die noodzaak van veel meer bomen in de stad en van vergroenen.

Daarom hebben we daar juist ontzettend veel geld voor vrijgemaakt in het coalitieakkoord. Dat ziet u hopelijk ook terug in deze begroting. Staan ze er al allemaal? Nee, nog niet, maar dat is juist waarmee we aan de slag gaan. Ik hoop dus dat we mevrouw Visser en ook de heer De Mos dit jaar nog goed kunnen laten lachen en niet huilen. Ook al zijn we hartstikke blij met deze begroting, we willen er als D66-fractie nog wel wat schepjes bovenop doen. We beginnen met vergroenen en verduurzamen van onze stad. Lotte van Basten Batenburg (VVD). Ik hoor dat D66 er nog een aantal schepjes bovenop wil doen. Betekent dit dat het structureel tekort nog verder gaat oplopen? Marieke van Doorn (D66). Het lijkt me handig om eerst heel even mijn betoog af te wachten. Dan kan mevrouw Van Basten Batenburg daar volgens mij een betere inschatting van maken. Wij hebben keurig nette moties, die natuurlijk niet tegen het coalitieakkoord ingaan, om nog schepjes bovenop dingen te doen.

23

Lotte van Basten Batenburg (VVD). Dat is natuurlijk heel mooi voor de coalitie. Ik feliciteer ze er dan ook mee dat D66 geen voorstellen doet die tegen dat akkoord ingaan. Dat lijkt mij heel gezond; het is goed om die gezamenlijkheid zo te zien. Ik hoop trouwens voor u dat de rest van de partijen dat ook doet. Aan de andere kant wil ik u wel iets vragen. U zegt dat het niet tegen dat akkoord ingaat, maar dat akkoord zorgt voor een structureel tekort. Dit vergroot dus eigenlijk mijn zorgen dat u er misschien toch weer een extra schepje bovenop doet en dat we nog verder in het rood raken. Marieke van Doorn (D66). Die zorg is ongegrond. Als mevrouw Van Basten Batenburg het geduld zou hebben om mijn betoog af te wachten, kan zij dat zelf aanschouwen en horen. De voorzitter. De laatste keer, mevrouw Van Basten Batenburg. Lotte van Basten Batenburg (VVD). Mijn geduld is in die zin echt op omdat de cijfers in deze begroting rood zijn, niet omdat we een Gemeentefondskorting krijgen van het Rijk - die krijgen we ook - maar omdat deze begroting een groter structureel tekort toont dan wat het Rijk ons aandoet. Want daar vindt u mij aan uw zijde: we moeten die korting van het Rijk ook zichtbaar maken. Maar deze begroting gaat daar echt ver overheen. D66 ken ik als een partij die ook zou moeten staan voor financiële degelijkheid.

Waar is die gebleven sinds wij uit het college zijn vertrokken? Marieke van Doorn (D66). De begroting is wat onze fractie betreft nog steeds hartstikke degelijk. We zijn vorig jaar samen ten strijde getrokken om de gemeentefinanciën degelijker te maken. We hebben toen heel veel investeringen gedaan om verandering te brengen in het feit dat structurele zaken de hele tijd, al jarenlang, incidenteel gefinancierd waren. Dat is ook de basis geweest voor de huidige begroting; dat is de basis waarop we het coalitieakkoord hebben onderhandeld. Dat is dus het raamwerk dat we vorig jaar gezamenlijk hebben neergezet. Dat staat nog steeds overeind. Het gebaar dat ik nu zie, laat ik even bij mevrouw Van Basten Batenburg. Wij staan nog steeds gewoon voor de zaken waarmee we toen zijn gaan werken: ervoor zorgen dat we degelijke financiën hebben. In 2022 troffen wij dat als onderhandelaars niet aan. Dat hebben we toen rechtgezet, met ook een enorme vraag aan de stad om daar extra aan bij te dragen. Dat is het kader waarin we hebben gewerkt. Het 'verscheurgebaar' dat ik net zag bij mevrouw Van Basten Batenburg, laat ik dus bij de VVD. Richard de Mos (Hart voor Den Haag). Dat zijn allemaal mooie woorden. Als leek zou je zeggen: dat is best een goed verhaal. Maar kijk nou naar die algemene reserve. Die moet aan een bepaald bedrag voldoen, maar u bent die volledig aan het oproken.

U heeft die algemene reserve aangestoken: joh, zoek het maar uit en na ons de zondvloed. Dat is toch niet degelijk? Marieke van Doorn (D66). De algemene reserves waren in coronatijd natuurlijk ontzettend geslonken door alle crisis- en noodmaatregelen die moesten worden genomen. In 2021 ging het om € 25 mln. en ze liepen en lopen op: in 2022 € 51 mln., in 2023 € 78 mln. en komend jaar komen ze op € 95 mln. Dat is nog steeds € 12 mln. te weinig voor het vereiste weerstandsvermogen. Daar is onze fractie zich zeer van bewust en we zullen de afspraak die wij daarover hebben gemaakt, namelijk dat dit uit het overschot van de jaarrekening komt en direct wordt bijgeplust en toegevoegd aan de algemene reserve, heel scherp monitoren als fractie. Richard de Mos (Hart voor Den Haag). 'Monitoren' klinkt natuurlijk weinig financieel solide. Wat doet u nou als dat niet lukt? Wat is dan plan B? Want u leeft nou een beetje op de pof. Dat moet je eens in een café doen; dan word je eruit geslagen als je te lang op de pof leeft. Wat is nou in de toekomst het beeld om dat te veranderen? Hoe gaat u er nou voor zorgen dat het financieel wél solide wordt? Marieke van Doorn (D66).

Dat is juist de afspraak die we hebben gemaakt: om ervoor te zorgen dat in het komende jaar die reserve wordt aangevuld met de benodigde € 12 mln., zodat we dat weerstandsvermogen weer helemaal op peil hebben, zodat we het soort crisis als met corona, waar we als stad hopelijk niet weer mee te maken krijgen, weer zouden kunnen opvangen.

24

De voorzitter. De laatste keer, meneer De Mos. Richard de Mos (Hart voor Den Haag). Ik probeer het nog een keer, want het antwoord is hetzelfde, maar is geen antwoord op mijn vraag. Misschien moet ik het in beeldspraak doen: aan welke boom gaat u schudden om te fiksen dat dat gat wordt gedicht? Dat gat is echt groot. Als je dat bij een bedrijf doet, word je meteen op non-actief gesteld. Wat is er gaande? De voorzitter. Dat gaat natuurlijk wel ten koste van het groen. Richard de Mos (Hart voor Den Haag). Ja, dat kan natuurlijk niet. Marieke van Doorn (D66). Het is mooi dat de heer De Mos zich ontpopt als beschermer van het groen. Dat vind ik echt pure winst van deze ochtend, nu al. We verwachten, zoals we dat elk jaar zien bij deze gemeentefinanciën, ook weer een overschot in het jaarresultaat. De afspraak is dat we het overschot dat daaruit komt, eerst gaan bijplussen bij de reserve. Ik was nog bij het groen, het radicaal vergroenen van de stad. We versterken en vergroten natuurgebieden, zoals in Meijendel, de Vlietzone en Wapendal. We pakken hittestress aan en zorgen voor meer groen in de meest versteende wijken, waaronder de Rivierenbuurt, Duindorp en de Schilderswijk. Elk jaar verduurzamen we 10.000 van de slechtst geïsoleerde woningen. Dat is goed voor de besparing van energie en geld.

Dat is goed voor de oudere Fatima uit Mariahoeve, die daarmee bespaart op haar energierekening, maar ook voor haar kleinkind Sophia, die in een duurzamere toekomst kan leven. We zijn in het bijzonder trots op de 3-30-300-regel, die betekent dat iedereen meer groen krijgt. Voor Thomas uit de Schilderswijk ziet dat er zo uit: vanuit zijn huis ziet Thomas drie bomen, als hij over straat loopt, valt 30% van de straat onder de schaduw van de bomen - dat is zeker bij een hitte-eiland zoals de Schilderswijk een grote winst - en Thomas hoeft maar 300 meter te lopen om bij wat openbaar groen te komen: 3-30-300 maakt Den Haag radicaal groener, zeker in de wijken die dat het hardst nodig hebben. Richard de Mos (Hart voor Den Haag). Ik haak aan bij Thomas uit de Schilderswijk. Het wordt allemaal groener. Tot zover is het hartstikke mooi, maar in de Schilderswijk vindt op dit moment de ene na de andere explosie plaats. Ik denk dat Thomas zich dáár een beetje zorgen over maakt. Hoe gaat D66 het geweld in de Schilderswijk bestrijden? Want Thomas ziet door de bomen het bos niet meer met zoveel geweldsexplosies. Marieke van Doorn (D66). Ook in deze coalitie hebben wij aandacht en meer geld vrijgemaakt voor prioritaire gebieden om ook in die veiligheid te blijven investeren. Het zijn natuurlijk twee verschillende dingen.

Thomas maakt zich daar inderdaad vast hartstikke druk om - dat geldt ook voor ons - maar hij maakt zich ook druk over de hitte in de zomer. We doen dus allebei. Richard de Mos (Hart voor Den Haag). Toch even concreet, want ik denk dat Thomas op dit moment zijn verhuisdozen aan het inpakken is. Afgelopen week zijn er in de Schilderswijk gewoon dreigexplosies geweest. Daar zijn waarschijnlijk dreigementen geuit in de zin van: je gaat betalen. Dat is de Eef Hoos van het jaar 2023. Dat geeft een enorm gevoel van onveiligheid. Mijn vraag is hoe D66 die veiligheid in de Schilderswijk gaat verbeteren. Thomas zit met zijn handen in het haar. Hoeveel geld gaat daarnaartoe en welke maatregelen worden er genomen? Want Thomas zit helemaal niet te wachten op een klein stukje groen meer of minder. Thomas wil veilig over straat kunnen. Marieke van Doorn (D66). Nogmaals, ik denk dat allebei belangrijk is, maar we investeren met deze coalitie en met deze begroting ook in de veiligheid, zeker in de wijken waarin dat nodig is. In de prioritaire gebieden worden incidentele middelen die we daar hadden, doorgezet. Op die manier blijven we daarin investeren. De voorzitter. De laatste keer, meneer De Mos.

25

Richard de Mos (Hart voor Den Haag). Volgens mij is de Schilderswijk geen prioritair gebied. Misschien zou het dat juist moeten worden. Als ik in de tweede termijn een motie indien om van de Schilderswijk een prioritair gebied te maken om juist die overkill aan bijvoorbeeld explosies maar ook andere geweldsmisdrijven aan te pakken, kan ik D66 dan aan onze zijde vinden? Marieke van Doorn (D66). Daar heeft de heer De Mos gelijk in. We zijn natuurlijk bezig met investeren in prioritaire gebieden, ook in omliggende wijken, maar dat heeft wel degelijk ook een uitstraling naar andere wijken. Lotte van Basten Batenburg (VVD). Ik zit nog even in het coalitieakkoord te kijken en ik vraag me af waar dan staat dat er geld gaat naar veiligheid in de Schilderswijk of naar prioritaire gebieden, want ik zie daar alleen Bouwlust en Vrederust staan. Marieke van Doorn (D66). Volgens mij staat ook Rustenburg-Oostbroek daar als wijk bij. We blijven in prioritaire gebieden zoals Transvaal investeren en in de Weimarstraat. Daarmee wordt de inzet doorgezet. Lotte van Basten Batenburg (VVD). Daar heeft mevrouw Van Doorn helemaal gelijk in. Dit gaat inderdaad om Rustenburg-Oostbroek. Daar was ik in de war, maar ik zat ook in het programma Veiligheid te kijken. Daar staat de Schilderswijk ook helemaal niet in.

Dus hoe komt mevrouw Van Doorn er nou bij dat er extra wordt geïnvesteerd om de Schilderswijk veiliger te krijgen? Marieke van Doorn (D66). Er wordt geïnvesteerd in een aantal hotspots in de stad. De prioritaire gebieden vindt u in programma 14; dat is inderdaad best even zoeken. Daar zetten we dus zeker op in. Over de hele stad zetten we in op veiligheid. Dat blijven we ook doen, bijvoorbeeld in het kader van handhaving, dus in die zin. De voorzitter. De laatste keer, mevrouw Van Basten Batenburg. Lotte van Basten Batenburg (VVD). Volgens mij is het enige wat dit jaar extra is gedaan aan handhaving dat er door een motie op de programmarekening extra geld is voor salarissen voor boa's. Dat is het enige wat er extra gedaan is om extra handhavers in deze stad te krijgen. Dat staat niet in dit akkoord. Ik vind het heel goed dat u daar trots op bent, maar ik zou dat niet koppelen aan het coalitieakkoord, waar dat niet in staat. Marieke van Doorn (D66). Nogmaals, we werken op basis van de begroting van vorig jaar. Die is de basis geweest voor het coalitieakkoord. Alles wat daarin geregeld is, zetten we dus door. Iets wat nu niet in het akkoord staat maar wat we wel in het vorige akkoord én al in de begroting van vorig jaar met elkaar hebben geregeld, zetten we door. Kavish Partiman (CDA).

Er werd zojuist al iets over gezegd, maar ik wil mevrouw Van Doorn vragen of zij alleen trots is op dit akkoord of ook op de vorige akkoorden waar D66 deel van heeft uitgemaakt. Marieke van Doorn (D66). Ja, ook die vorige akkoorden zijn hard bevochten geweest. Daar hebben we zeker ook op het gebied van veiligheid veel voor elkaar gekregen. Daar zijn we dus hartstikke trots op. Kavish Partiman (CDA). En deelt D66 de mening van het CDA dat het wel heel belangrijk is dat we die extra uitgaven die we hebben gerealiseerd in het akkoord van 2022, niet hebben teruggedraaid maar dat we die intensiveringen op veiligheid echt overeind hebben gehouden in het huidige akkoord? Marieke van Doorn (D66). Ja, dat ben ik helemaal met de heer Partiman eens. Dank voor die vraag. Ik probeerde dat ook in het debatje met mevrouw Van Basten Batenburg te zeggen: we hebben in de onderhandelingen die we dit jaar hadden, voortgebouwd op de begroting van vorig jaar. 26

Gelijke kansen vindt onze fractie heel belangrijk. Op het punt van kansengelijkheid worden grote stappen gezet met het Docentenfonds om meer toekomstige leraren voor Den Haag op te leiden, want het is alle hens aan dek om het lerarentekort tegen te gaan, zodat Haagse kinderen zoals Noah en Liam geen dag missen. Hoe minder les je krijgt, hoe minder gelijke kansen. Leraren zorgen ervoor dat leerlingen zichzelf kunnen ontwikkelen, maar laten wij er nu als gemeente voor zorgen dat de leraren zich ook kunnen ontwikkelen. Nu kan Maarten, docent aardrijkskunde aan een middelbare school, een lerarenbeurs aanvragen, maar zijn collega Clara, die voor een basisschoolklas staat, heeft dat recht niet. Maarten kan zich blijven ontwikkelen, Clara niet. D66 wil ook gelijke kansen voor docenten. Uiteindelijk maakt dat het vak van docent alleen maar aantrekkelijker. Daarom de motie met als titel Breid toegang Haagse lerarenbeurs uit naar het po/mbo en so. De motie verzoekt het college na te gaan wat de ervaringen zijn in Amsterdam ten aanzien van deelname van po/mbo- en so-docenten aan de Amsterdamse Lerarenbeurs, in gesprek te gaan met het po/mbo en so en te inventariseren of er behoefte is aan een gemeentelijke beurs voor aanvullende opleidingsmogelijkheden voor leraren in het po/mbo en so en de raad over de voortgang uiterlijk in het tweede kwartaal van 2024 te informeren.

De motie wordt samen met collega Verduin en collega Ahraui van de PvdA ingediend. Richard de Mos (Hart voor Den Haag). Ik denk dat Maarten en Clara vooral afhaken om leraar te worden in Den Haag omdat er geen huis te vinden is. Al jaren wordt in dit huis gesproken over voorrang geven aan leraren voor een woning. Hoe zijn die vorderingen? Hoeveel leraren hebben in Den Haag voorrang gekregen voor een woning? Wordt er misschien nagedacht over het realiseren van lerarenappartementen waar leraren voor een goed betaalbare huur kunnen wonen? Dat is volgens mij het speerpunt waarom leraren niet actief worden, namelijk dat de huizen hier peperduur zijn en dat een lerarensalaris helaas niet genoeg is om dat te betalen. Die slag moeten we dus maken. Hoe zit D66 daarin? Marieke van Doorn (D66). Wij delen die zorg met de heer De Mos. Daarom is er ook al beleid, maar wordt daar voldoende gebruik van gemaakt? Daarvan zegt ook onze fractie dat dat beter kan. Dat is zeker helemaal waar. Daar blijven we dus gewoon op inzetten, want we moeten onze leraren een plek geven in de stad. Lotte van Basten Batenburg (VVD). Dan vind ik het heel teleurstellend dat D66 vorige week niet voor ons amendement heeft gestemd om meer van die woningen te realiseren in Zuidwest. We hebben daar een unieke kans: er komen duizenden woningen bij.

Dan leggen wij een concreet voorstel neer om een vast percentage van 5% tot 10% te reserveren voor onder anderen leraren en dan stemt D66 niet mee. Marieke van Doorn (D66). Volgens onze fractie is het niet per se het geval dat er geen woningen zijn, maar dat de match niet gemaakt wordt, want de regeling dat wij leraren voorrang geven, bestaat natuurlijk al een tijd. Het is dus meer een kwestie van matchmaking of zorgen dat vraag en aanbod bij elkaar komen dan wat mevrouw Van Basten Batenburg vorige week voorstelde. Lotte van Basten Batenburg (VVD). Ik snap niet helemaal waarom mevrouw Van Doorn beweert dat woningcorporaties dat aanbod wel degelijk hebben. Waar dan? Is D66 dan zelf bereid om met leraren samen achter de computer te gaan zitten en het aan te wijzen? Want ze kunnen het nu niet vinden. Marieke van Doorn (D66). Ik weet niet of leraren erop zitten te wachten dat wij met hen achter een computer kruipen, maar volgens mij is er wel degelijk een inspanning toegezegd, ook vanuit het college, om dat aanbod en die vraag veel dichter bij elkaar te brengen. Het beleid, het raamwerk, is er al, maar inderdaad kunnen leraren dat nog niet goed vinden. De voorzitter. De laatste keer, mevrouw Van Basten Batenburg. Lotte van Basten Batenburg (VVD). In een raamwerk kan je niet wonen. Dat is nou precies het probleem: er is wel beleid, maar er zijn geen woningen.

Die woningen zijn nodig om die cruciale 27

beroepsgroepen, die agenten, die leraren en die verplegers, in Den Haag te krijgen. Als ze er zijn, zou ik echt willen vragen om ze aan te wijzen, want volgens mij zijn er hele rijen die hier graag die woningen zouden willen hebben, maar die ze nu niet kunnen vinden. Marieke van Doorn (D66). We ondersteunen het pleidooi om vraag en aanbod dichter bij elkaar te brengen, als dat de vraag was. Maar ik hoorde niet echt een vraag. Ook na de schooltijd moeten we ervoor zorgen dat iedereen zich kan blijven ontwikkelen. Daarom investeren wij flink in de bibliotheek. Laatst ging er weer eentje open in het Benoordenhout. In Laak gaan we de jongerenhoek van de bibliotheek flink opknappen, zodat jong en oud altijd kunnen blijven lezen en leren. Dat is hard nodig, want het is droevig gesteld met de leesvaardigheid van vooral jongeren in Den Haag. Als jonge Adam uit de Stationsbuurt nu al een achterstand oploopt in zijn leesvaardigheid, blijft hem dat de rest van zijn leven achtervolgen. Dat mogen we niet accepteren. We komen hier nog uitgebreid over te spreken bij het aanstaande debat over het Actieplan Taal op 1 februari, waar collega Verduin met de suggestie zal komen om meer Haagse inwoners in de vakanties aan het lezen te krijgen. Gelijke kansen hebben niet alleen betrekking op leren en lezen, maar ook op werken.

Maar ouderen zoals Annie zitten in de bijstand zonder een reële kans op een betaalde baan. Voor die ene extra dag dat Annie wél aan de slag zou kunnen, komt daar een gigantische bak administratie bij kijken. Het college is voornemens hiermee aan de slag te gaan, bijvoorbeeld met het in het coalitieakkoord genoemde experiment met een pre-AOW. Alleen zijn er meer data nodig over deze groep om een initiatief zoals het pre-AOW uit te werken en tot een succes te maken. Daarom de motie Ouderen uit de bijstand, die het college verzoekt data te verzamelen met betrekking tot begeleiding vanuit de Participatiewet en bijbehorende financieringssystematiek over deze specifieke groep 60-67jarigen opdat er een gedegen voorbereiding gestart kan worden voor deze pilot en de raad over de voortgang uiterlijk in het tweede kwartaal van 2024 te informeren. Deze motie dienen we in mede namens collega Van Esch, De Mos van Hart voor Den Haag, Mahmood van DENK en Kruis van de PVV. O, ik mis nog Fatima Faïd van de HSP en Kavish Partiman van het CDA. Daar kan nog meer bij: een uitgestoken hand. Voor gelijke kansen telt ook hoe we omgaan met de openbare ruimte: geven we iedereen een goede kans om veilig aan het verkeer deel te nemen? Volgens de D66-fractie kan daar een schepje bovenop, zeker bij werkzaamheden met ingrijpende afsluitingen.

Dat zien we nu voor het KJ-plein, waar fietsers en voetgangers elkaar te vaak tegenkomen op die slinger van betonblokken die daar staan. Dat kan beter. Fietsers en voetgangers verdienen ruim baan. Daarom mede namens de heer Mekers de motie STOMP ook bij werkzaamheden, die het college oproept bij werkzaamheden of calamiteiten waarbij (deel)afsluitingen nodig zijn, te waarborgen dat voetgangers en fietsers prioriteit krijgen bij het creëren van een doorgang, ook als dit ten koste gaat van een rijbaan voor autoverkeer en ervoor te zorgen dat die doorgang veilig en van voldoende comfort is. Maar natuurlijk zijn werkzaamheden soms nodig om woningen te bouwen die we keihard nodig hebben. Iedereen moet een kans hebben op een woning. De woningnood is hoog in deze stad, maar de ambities en de inzet van deze coalitie zijn dat ook. Naast de start van de bouw op het KJ-plein zijn er ook 300 woningen opgeleverd op de Binckhorst. En door heel de stad, van Zuidwest tot SoZa, maken we grote stappen om de bouw te starten, met vele miljoenen aan steun van het Rijk. Bovendien komt collega Noorlander binnenkort met zijn plan over hoe we bij de participatie rondom bouwprojecten niet alleen de omwonenden meenemen, maar ook de woningzoekenden. Het is heel goed dat Hans en Maria kunnen meepraten over de woningbouw in hun buurt, maar geef Evi en Milan ook een stem.

Zo geven we iedereen een gelijke kans op een woning. Dan progressieve waarden, want D66 is de partij van de vrije en progressieve waarden: vrij en veilig jezelf kunnen zijn, ongeacht wie je bent, waar je vandaan komt en waar je in gelooft. Op dit gebied zien we dat het college aan de slag gaat met discriminatie en straatintimidatie. Ook hier doen we een schepje erbovenop. De motie Scan en meld straatintimidatie roept het college op om in overleg met de Haagse horeca en het uitgaanscircuit activiteiten te ontwikkelen om middels een QR-code op onder andere bierviltjes, posters en Boomerangkaarten de website www.d66.nl/gedraagje breed onder de aandacht te brengen in de Haagse horeca en het uitgaanscircuit en de raad in het tweede kwartaal van 2024 over de voortgang te informeren en de data van de meldingen eind 2024 anoniem met de raad te delen. Deze motie dienen we samen met mevrouw Mostert, mevrouw Butt van GroenLinks, 28

mevrouw Van Basten Batenburg van de VVD, meneer Mahmood van DENK, mevrouw Holman van de PvdA, mevrouw Verdonk van Hart voor Den Haag en mevrouw Faïd van de HSP. Richard de Mos (Hart voor Den Haag). Steun voor de motie, maar we hoorden 'd66.nl'. Dat kan het toch niet zijn als het iets algemeens is? Dat was een verspreking, hè? Marieke van Doorn (D66). Ja. Richard de Mos (Hart voor Den Haag). Oké, dan is het goed. Marieke van Doorn (D66). Heel scherp. En excuses. Dat bedoelde ik niet te zeggen. Het staat goed in de tekst: 'denhaag.nl'. Dank, meneer De Mos. Vrij en veilig jezelf zijn zou natuurlijk vanzelfsprekend moeten zijn, maar toch zien we nog te vaak homohaat in deze stad. Dat is onacceptabel. Laten we opstaan tegen dit soort haat en liefde juist vieren. Daarom de motie Make The Hague Pride again, die het college oproept om in overleg met alle betrokken partners eventuele drempels bij het organiseren van de Pride weg te nemen en te faciliteren waar nodig, vooral gericht op de kleinere organisaties, tijdens Pride The Hague ook een informatieve activiteit te organiseren in het stadhuis voor collega's en bij de begroting voor 2025 en de jaren erna de financiële middelen voor Pride The Hague te oormerken en vast te leggen.

Deze motie dien ik mede namens collega Mostert, mevrouw Arp van de SP, mevrouw Bos van GroenLinks, mevrouw Verdonk van Hart voor Den Haag, mevrouw Holman van de PvdA, meneer Mekers van D66 en meneer Smit van de Partij voor de Dieren. Jezelf kunnen zijn kent vele vormen, zoals dus een festival om de identiteit te vieren die jij en duizenden andere Hagenaars met elkaar delen. Samen stilstaan bij wat je bindt, wat je gemeen hebt en hoe je samen terugkijkt; dat doen we bij heel veel culturele festivals in onze stad. Een van die festivals is de Tong Tong Fair, waar duizenden van onze mede-Hagenaars samenkomen om onder andere hun Indische roots te delen, Hagenaars zoals Daniël uit Scheveningen, Nathalie uit Loosduinen of Andrew uit de Archipel. Daarom heeft Hart voor Den Haag mede namens de heer Van Esch een motie ingediend om dit beeldbepalende festival voor Den Haag te behouden. Meer inspraak, meer transparantie en dus meer democratie; ik geloof dat we dat allemaal willen in deze raad, voor onszelf hier in de raad maar ook voor de inwoners van deze stad, want waarom zou je met 45 raadsleden doen wat we met de hele stad kunnen doen? Daarom zijn we blij dat de nieuwe wethouder Participatie heeft toegezegd met de Staat van de participatie te komen, waarin hij voor elk beleidsterrein nagaat hoe we met de inwoners de stad kunnen maken.

En natuurlijk komt er in elke wijk een gemeentelijk contactpunt, zodat mensen sneller en makkelijker met de gemeente in contact kunnen komen. Dankzij het klimaatbeleid krijgen bewoners meer te zeggen over hoe we een van onze grootste uitdagingen gaan aanpakken. Net zo goed als we onze democratie moeten versterken en uitbreiden, moeten we dat doen met de rechtsstaat, juist nu. Het college zet daar ook stappen in. Denk aan de Vrouwenrechtswinkel, waarmee we ervoor gaan zorgen dat vrouwen zoals Melanie uit Laak gemakkelijk hun recht kunnen halen. En natuurlijk zetten we de strijd tegen de ondermijnende criminaliteit rond de Weimarstraat onverminderd door. Er liggen dus veel mooie plannen. Op sommige plekken doen we er een schepje bovenop. Altijd zullen we de ontwikkelingen scherp in de gaten houden, ook bij de financiën zelf. We zien - ik had het er al over - dat de algemene reserve een tekort heeft van € 12 mln. D66 houdt zich aan de afspraak dat het jaarrekeningresultaat van 2023 gebruikt wordt om de algemene reserve aan te vullen om te voldoen aan het vereiste weerstandsvermogen. Lotte van Basten Batenburg (VVD). D66 houdt zich aan de afspraak ten aanzien van het jaarrekeningresultaat, dat we nog niet kennen en waarvan we niet weten hoe hoog dat gaat zijn.

Dat zouden we eigenlijk moeten willen voorkomen, omdat iedere cent die in dat jaarrekeningresultaat zit, betekent dat wij dingen niet hebben gedaan die we in de vorige begroting beloofd hebben. U bent er trots op dat dat resultaat naar de algemene reserve gaat. Klopt dat? Marieke van Doorn (D66). We hebben in Den Haag, in de Haagse gemeentefinanciën, te maken met een structurele armoede en incidentele rijkdom, zoals iemand hartstikke mooi zei. We hebben elk jaar 29

ontzettend veel incidenteel geld over. Dat is betreurenswaardig. Ik denk dat ik mevrouw Van Basten Batenburg daarin kan volgen, maar ik ben blij dat we met dit coalitieakkoord en in deze begroting daar juist iets aan gedaan hebben door die incidentele meevallers, bijvoorbeeld op de BUIG, structureel in te kunnen zetten, juist om mensen in de stad te helpen met hun bestaanszekerheid, met vergroening en met het dichter bij de burger organiseren van de overheid. Ik vind de beweging die we daar maken, dus ontzettend mooi. Daar ben ik trots op. Lotte van Basten Batenburg (VVD). Ik denk dat het op z'n plaats zou zijn om de wethouder Financiën op te roepen om te zorgen dat de jaarrekeningresultaten meer naar nul toe gaan. Misschien wil mevrouw Van Doorn dat ook doen, want dat is goed financieel beleid, goed begroten en uitgeven wat je belooft te gaan uitgeven. Misschien nog belangrijker is dat zij zegt dat er een tekort is van € 12 mln. in de algemene reserve, maar in die algemene reserve zaten vorig jaar een aantal risico's. Die zijn er nu uit gehaald of verlaagd, terwijl er tegelijkertijd bezuinigd is, bijvoorbeeld op die bijstand. Er wordt bezuinigd op de BUIG en het bijstandsrisico in de algemene reserve is naar beneden bijgesteld. Dat geldt ook voor de Wmo.

Is mevrouw Van Doorn er echt trots op dat eerst dat benodigde weerstandsvermogen naar beneden wordt geredeneerd en dat dat vervolgens nog niet eens wordt aangevuld tot het niveau dat het volgens die verlaagde redenering zou moeten hebben? Marieke van Doorn (D66). Ja, ik ben er trots op dat we geld niet langer structureel op de plank laten liggen. Ik ben echt blij dat ik die beweging die we in het coalitieakkoord gemaakt hebben, terugzie in deze begroting, want omdat we bij de BUIG gewoon van jaar op jaar op jaar op jaar zien dat er echt veel overblijft, hebben we gezegd: waarom blijft dat op de plank liggen en waarom geven we dat niet uit aan voor Hagenaars belangrijke zaken in de stad? De voorzitter. De laatste keer, mevrouw Van Basten Batenburg. Lotte van Basten Batenburg (VVD). Daarmee geeft mevrouw Van Doorn geen antwoord op de vraag over dat risico, want het gaat erom dat het budget voor die bijstandsuitkeringen is verlaagd en dat vervolgens ook het risico naar beneden wordt bijgesteld. Eigenlijk heb je voor de komende jaren dus minder geld als er toch een tegenvaller optreedt, bijvoorbeeld als we een recessie zouden krijgen. Ook de risico's die in die algemene reserve zijn opgenomen, zijn naar beneden bijgesteld. Dat is toch geen solide financieel beleid? Marieke van Doorn (D66).

Ik vind dat we, kijkend naar de grote bedragen die telkens overbleven van wat wijzelf bijplussen bij de BUIG - want er is gewoon een tekort als je alleen naar de rijksfinanciën kijkt - nog redelijk conservatief een deel daarvan hebben ingezet voor structurele financiering van investeringen in de stad. De afspraak is ook dat er, mocht er inderdaad ineens een enorme economische crisis zijn waardoor iedereen zijn baan verliest, ook uit de algemene reserve een aanvulling plaatsvindt. Wij hopen dat de lobby van het college in VNG-verband bij het Rijk succesvol gaat zijn en dat het Rijk over de brug komt met geld om structurele tekorten vanaf 2026 te voorkomen. D66 steunt het college met het opvolgen van het advies van de VNG om een realistische begroting voor 2026 en 2027 te maken en dus inzichtelijk te maken waar de tekorten in de rijksfinanciering zitten. We blijven de ontwikkelingen, alle ontwikkelingen, uiteraard nauwgezet en constructief-kritisch volgen; ik durf wel te zeggen: dualistisch. Dit is niet het laatste debat van het jaar, maar ik wil hier toch afsluiten met het volgende.

Ik wens iedereen, van raadslid tot wethouder en van ondersteuning tot griffie en ambtenarij en natuurlijk alle inwoners van onze stad en de burgemeester, een gezond en gelukkig 2024, een jaar dat - dat blijf ik altijd hopen - iets rustiger zal zijn, zodat we met z'n allen meer oog hebben voor wat echt belangrijk is: onze mooie stad, groener, kansrijker, democratischer dan ooit tevoren. De voorzitter. Door de fractie van D66, daartoe gesteund door de fracties van de SP, GroenLinks, Hart voor Den Haag en de PvdA, wordt de volgende motie (D66.1) ingediend:

30

Motie D66.1 Make The Hague Pride again De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 20 december 2023, ter bespreking van het voorstel van het college inzake de Programmabegroting 2024-2027 (RIS316918). Constaterende dat: ▪ Pride The Hague in 2019 voor het laatst heeft plaatsgevonden; ▪ Pride The Hague gelukkig wel weer gepland staat voor 2024. Van mening dat: ▪ iedereen in Den Haag veilig en zichtbaar zichzelf moet kunnen zijn, maar dit helaas vaak nog niet het geval is; ▪ een Haagse Pride een zichtbaar en feestelijk evenement is dat bijdraagt aan verdere inclusie en acceptatie binnen Den Haag; ▪ Den Haag als Stad van Vrede en Recht ieder jaar een Pride Event met passende financiële middelen dient te hebben; ▪ het Haagse Pride met en door de hele community moet worden gedragen en daarom alle partners dienen te worden betrokken en ondersteund, in het bijzonder de kleine organisaties; ▪ de organisatie van Pride The Hague veelal gedragen wordt door vrijwilligers en dat dit best kwetsbaar kan zijn.

Roept het college op: ▪ om in overleg met alle betrokken partners eventuele drempels bij het organiseren van de Pride weg te nemen en te faciliteren waar nodig, vooral gericht op de kleinere organisaties; ▪ tijdens Pride The Hague ook een informatieve activiteit te organiseren in het stadhuis voor collega’s; ▪ bij de begroting voor 2025 en de jaren erna de financiële middelen voor Pride The Hague te oormerken en vast te leggen. En gaat over tot de orde van de dag. De voorzitter. Door de fractie van D66, daartoe gesteund door de fracties van GroenLinks, de VVD, DENK, de PvdA, Hart voor Den Haag en de HSP, wordt de volgende motie (D66.2) ingediend:

Motie D66.2 Scan en meld straatintimidatie De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 20 december 2023, ter bespreking van het voorstel van het college inzake de Programmabegroting 2024-2027 (RIS316918). Constaterende dat: ▪ het college de meldcategorie straatintimidatie eind 2022 heeft uitgerold in heel Den Haag middels de website www.denhaag.nl/gedraagje; ▪ er bij lancering beperkt aandacht is geschonken aan de website, maar daarna niet meer; ▪ inwoners van onder andere Rotterdam en Breda middels QR codes op bierviltjes in de horeca actief worden geattendeerd op de mogelijkheid tot het melden van straatintimidatie. Van mening dat: ▪ we er alles aan moeten doen om straatintimidatie tegen te gaan; ▪ meldingen belangrijk zijn, omdat deze inzicht geven in de aantallen van straatintimidatie en de slachtoffers en hotspots in beeld brengt; ▪ de website niet breed bekend is in de stad en dat het aantal meldingen hierdoor achter (kunnen) blijven. 31

Roept het college op: ▪ in overleg met de Haagse horeca/uitgaanscircuit activiteiten te ontwikkelen om middels een QR code op o.a.bierviltjes, posters en Boomerang kaarten de website www.denhaag.nl/gedraagje breed onder de aandacht te brengen in de Haagse Horeca/ uitgaanscircuit; ▪ de raad in Q2 2024 over de voortgang te informeren en de data van de meldingen eind 2024 anoniem met de raad te delen. En gaat over tot de orde van de dag. De voorzitter. Door de fractie van D66 wordt de volgende motie (D66.3) ingediend:

Motie D66.3 STOMP ook bij werkzaamheden De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 20 en 21 december 2023, ter bespreking van Programmabegroting 2024-2027. Overwegende, dat: ▪ we het STOMP-principe zo breed mogelijk willen toepassen in ons verkeersbeleid; ▪ dit daarom op verschillende aspecten van verkeer van toepassing dient te zijn. Constaterende, dat: ▪ bij werkzaamheden nog te vaak (ruime) doorgang voor auto’s wordt gewaarborgd, ten koste van een goede doorgang voor voetgangers en fietsers; ▪ we recent voorbeelden hebben gezien bij de Waldeck Pyrmontkade en voor het Koningin Julianaplein waarbij een goede doorgang voor fietsers en voetgangers niet gewaarborgd is; ▪ dit ervoor zorgt dat deze zwakkere verkeersdeelnemers soms gevaarlijke capriolen uithalen of ver moeten omreizen, iets dat gevaar oplevert en ontmoedigend werkt. Roept het college op: ▪ bij werkzaamheden of calamiteiten waarbij (deel-)afsluitingen nodig zijn, te waarborgen dat voetgangers en fietsers prioriteit krijgen bij het creëren van een doorgang, ook als dit ten koste gaat van een rijbaan voor autoverkeer; ▪ ervoor te zorgen dat die doorgang veilig en van voldoende comfort is. En gaat over tot de orde van de dag. De voorzitter. Door de fractie van D66, daartoe gesteund door de fracties van de PvdA en GroenLinks, wordt de volgende motie (D66.4) ingediend:

Motie D66.4 Breid toegang Haagse lerarenbeurs uit naar PO/MBO en SO De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 20 december 2023, ter bespreking van het voorstel van het college inzake de programmabegroting 2024-2027 (RIS316918). Constaterende dat: • de Haagse lerarenbeurs alleen beschikbaar is voor docenten, werkzaam in het VO, ter uitbreiding naar een tweede bevoegdheid; • binnen de HEA 2024 een van de speerpunten is om een breed aanbod van opleidingen en bijscholingsmogelijkheden voor het PO te realiseren; • doelstelling binnen dit speerpunt voor 2024 o.a. is om in het PO 6 netwerken op te zetten. 32

Van mening dat: • uitbreiding van de Haagse lerarenbeurs naar het PO, MBO en SO een positieve impuls kan geven aan het helpen oplossen van het lerarentekort. Overwegende dat: • de lerarenbeurs van de Rijksoverheid en bijvoorbeeld Amsterdam ook toegankelijk is voor docenten, werkzaam in het PO/MBO en SO. Verzoekt het college: • na te gaan wat de ervaringen zijn in Amsterdam t.a.v. deelname van PO/MBO en SO-docenten aan de Amsterdamse Lerarenbeurs; • in gesprek te gaan met het PO/MBO en SO (schooldirecteuren, leraren en onderwijsassistenten) en te inventariseren of er behoefte is aan een gemeentelijke beurs voor aanvullende opleidingsmogelijkheden voor leraren in het PO/MBO/SO; • de raad over de voortgang uiterlijk in Q2 2024 te informeren. En gaat over tot de orde van de dag. De voorzitter. Door de fractie van D66, daartoe gesteund door de fracties van Hart voor Den Haag, DENK, het CDA en de HSP, wordt de volgende motie (D66.5) ingediend:

Motie D66.5 Ouderen uit de bijstand De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 20 december 2023, ter bespreking van het voorstel van het college inzake de programmabegroting 2024-2027 (RIS316918). Constaterende dat: • een van de ambities uit het “Haags akkoord” is om meer experimenteerruimte te bieden om bestaanszekerheid te vergroten, zoals een ‘pre-AOW’ voor 60-plussers; • de huidige Participatiewet en bijbehorende financieringssystematiek te eenzijdig gericht zijn op uitstroom uit de bijstand en zich te weinig richten op de mensen waarvoor volledig participeren de arbeidsmarkt niet meer realistisch is; • de groep bijstandsgerechtigden tussen 60-67 jaar ca. 4.700 beslaat (bijna 20% van de totale groep van mensen die onder de participatiewet valt in Den Haag); • data over de specifieke groep 60-plussers dat vanuit de Participatiewet met succes naar een volgend traject uit de bijstand wordt geholpen niet inzichtelijk zijn, evenals de kosten die hiermee gemoeid zijn; • technische vragen die hierover zijn gesteld n.a.v. de gepresenteerde programmabegroting niet beantwoord konden worden. Van mening dat: • 60-plussers een waardevolle bijdrage kunnen leveren aan het invullen van bijv.

10-urencontracten binnen MKB, mantelzorg/informele zorg maar deze inzet nu niet geeffectueerd wordt omdat ze vanuit de Participatiewet of gekort worden op hun bijstandsuitkering of beschikbaar moeten blijven voor betaald werk en dus toestemming nodig hebben voor inzet op mantelzorg/vrijwilligerswerk; • ambtelijke begeleiding en externe inhuur van programma’s etc. succesvoller ingezet kunnen worden voor de groep bijstandsgerechtigden die makkelijker uitstroomt naar duurzame arbeid. Overwegende dat: • een kosten-baten-analyse een belangrijke drager is om deze wens tot een pilot financieel en juridisch te onderbouwen; 33

•

een dergelijk experiment een gedegen voorbereiding vraagt.

Verzoekt het college: • data te verzamelen m.b.t. begeleiding vanuit de Participatiewet en bijbehorende financieringssystematiek over deze specifieke groep 60-67 jarigen opdat er een gedegen voorbereiding gestart kan worden voor deze pilot; • de raad over de voortgang uiterlijk in Q2 2024 te informeren. En gaat over tot de orde van de dag. De moties maken onderdeel uit van de verdere beraadslaging. Lotte van Basten Batenburg (VVD). Voorzitter. Een gezonde begroting is voorwaardelijk om een goede gemeente te kunnen zijn voor inwoners, een gemeente die zorgt dat je buurt schoon, heel en veilig is, met een stevig vangnet voor wie dat nodig heeft en met lage lasten, die ook investeert in het verdienvermogen van de stad, in een gezond ondernemersklimaat, in een mkb-vriendelijk beleid en in kansen voor jonge en oude Hagenaars en die voldoende vet op de botten heeft om tegenslagen aan te kunnen, geen theoretische tegenslagen, maar echte, reële risico's waar de stad tegen bestand moet zijn, zoals de effecten van een plotselinge pandemie, hoge inflatie of een recessie. Om die aan te kunnen is een begroting nodig die tegen een stootje kan. Vorig jaar hebben we met het coalitieakkoord de grote slag gemaakt om de begroting gezond te maken: goede begrotingsregels, een cofinancieringsfonds, meerjarig budget voor meerjarig beleid.

Maar het nieuwe college gooit dit verstandige beleid grotendeels overboord. Het rekent zich rijk met voordelen die zich nog niet hebben voorgedaan, redeneert risico's weg en trekt reserves leeg. Het kiest tijdelijke financiering voor structureel beleid en verschuilt zich achter een nogal vrije interpretatie van een VNG-advies. Maarten De Vuyst (GroenLinks). Het is leuk om het dit jaar over de begroting van vorig jaar te hebben, maar het is toch zo dat de algemene reserve daarin, ook voor dit jaar, nog niet op 100% zat van wat nodig was voor het weerstandsvermogen? Lotte van Basten Batenburg (VVD). In de begroting zat dat inderdaad niet. Dat klopt. Maarten De Vuyst (GroenLinks). En die wordt omschreven als 'een verstandige begroting'. Ik ben dus benieuwd wat er nu niet verstandig is aan een begroting die een verbeterde algemene reserve laat zien en die ook uitspreekt dat de algemene reserve aangevuld zal worden, maar waarin de algemene reserve nog steeds niet op 100% is. Lotte van Basten Batenburg (VVD). Mijn fractie vindt het heel onverstandig dat er verschrikkelijk veel incidenteel geld is uitgegeven, niet aan investeringen in de stad maar aan - hoe zal ik het zeggen? - beleid met tijdelijke effecten, terwijl tegelijkertijd dat tekort op de algemene reserve niet wordt aangevuld, waar dat wel had gekund.

Tegelijkertijd is de verkooptaakstelling voor vastgoed van de gemeente geschrapt, terwijl je die juist zou kunnen gebruiken om de algemene reserve nu op niveau te krijgen, een keuze die de VVD zou willen hebben gemaakt. Maarten De Vuyst (GroenLinks). Nu sla ik op iets heel kleins aan, maar die taakstelling voor het vastgoed is al een jaar eerder geschrapt. Toen zat u in de coalitie en ook in het college. Als u dat spijtig vindt, had u daar dus vorig jaar iets aan moeten doen. Dan moet u dat nu toch niet de nieuwe coalitie verwijten? Vindt u dat ook niet? Lotte van Basten Batenburg (VVD). Ik zei niet dat ik de nieuwe coalitie daarin iets verwijt. Sowieso mag de coalitie natuurlijk de keuzes maken die de coalitie wil maken. Ik geef alleen aan dat de VVD daar andere keuzes in zou willen maken. Misschien heeft de heer De Vuyst ook wel iets gevonden wat wij niet hebben gewonnen in die vorige coalitie. De voorzitter. De laatste keer, meneer De Vuyst. 34

Maarten De Vuyst (GroenLinks). Zeker, en daar gaat de heer De Vuyst straks ook over spreken, maar ik begrijp uw verwijt ten aanzien van deze begroting toch niet helemaal. We bouwen, zoals mevrouw Van Doorn al zei, inderdaad voort op de verbeterde begroting en de verbeterde financiële situatie. We gaan met de opbouw van de algemene reserve harder dan we zelfs twee coalities geleden hadden voorzien. Dat is niet zo lang geleden, maar toch. Na corona hebben we gezegd dat we de algemene reserve over een aantal jaren zouden opbouwen. We zouden het in 2024 nog niet helemaal opgebouwd hebben, maar we gaan nu wel die kant op. Ik vraag me dus toch af of u het glas niet moet zien vollopen in plaats van het te bestempelen als een glas dat 'kwartleeg' is. Lotte van Basten Batenburg (VVD). Ik zie zeker dat de algemene reserve voller loopt. Daar ben ik absoluut heel blij mee. Ik ga straks overigens nog een paar complimenten uitdelen, want er staan ook hele goede dingen in de begroting. Maar de andere kant is natuurlijk wel - dat moet de heer De Vuyst ook erkennen - dat de risico's die in de algemene reserve zitten, wel degelijk naar beneden zijn bijgesteld, terwijl er tegelijkertijd bezuinigd is op de zaken die ook in die risico's zitten. Om het even uit te leggen voor degenen onder ons die geen financieel woordvoerder zijn: bijvoorbeeld op het punt van de bijstand is er € 10 mln.

per jaar bezuinigd op de BUIG, terwijl tegelijkertijd het risico in de risicoberekeningen voor dat weerstandsvermogen meer dan gehalveerd is. Dat is echt een hele grote ingreep; dat weet meneer De Vuyst ook. Dat betekent dat we, als er dan toch een tegenvaller komt, minder bestand zijn tegen die risico's. Die keuze zou ik als VVD echt niet hebben gemaakt. De voorzitter. Nee, we gaan door nu, meneer De Vuyst, want anders blijven we aan de gang. U mag straks weer bij een ander onderwerp. Lotte van Basten Batenburg (VVD). In werkelijkheid eet het nieuwe college zelf de begroting leeg, zoals een zwerm sprinkhanen een korenveld. Het laat hoge openstaande rekeningen na aan zijn opvolgers. Het college zegt de begrotingsregels te willen naleven, maar heeft daarbij de geloofwaardigheid van een grizzlybeer die zegt vegetariër te willen worden. Het college stelde eerst dat het twee regels overtreedt, maar in de commissie bleken het er meer te zijn. Ook moest de wethouder toegeven dat het structurele tekort toch niet helemaal is veroorzaakt door het Rijk.

Mijn vraag aan de wethouder is: kan dat zomaar? Keurt de provincie deze begroting wel goed? Of hebben we volgende week een extra raadsvergadering omdat de provincie eist dat we de begroting aanpassen en dat we het structurele tekort van dekking voorzien tot het niveau van het VNG-advies? Zou dat eigenlijk ook niet moeten worden verwacht van de provincie als onze toezichthouder? Maarten De Vuyst (GroenLinks). Over een degelijke begroting, een begroting die aangepast moet worden door de provincie: weet mevrouw Van Basten Batenburg wie de laatste wethouder was die dat moest doen en weet mevrouw Van Basten Batenburg meteen ook hoe niet-sluitend die begroting was voor de eerstvolgende twee jaren? Lotte van Basten Batenburg (VVD). Ja. Maarten De Vuyst (GroenLinks). Dus het klopt dat als de VVD in de coalitie zit, niet-sluitende begrotingen ingediend mogen worden voor de eerstkomende twee jaren en dat we ons dan afvragen hoe de provincie dat ziet. Maar als de VVD niet in de coalitie zit, is het een probleem als we een VNG-advies volgen en de eerste twee jaren sluitend maken en de twee jaren daarna niet om dat ravijn zichtbaar te maken. Dat is toch een aardige samenvatting? Lotte van Basten Batenburg (VVD).