RIS317959 Bijlage 3 - Beeldkwaliteitsparagraaf (BKP) Hanenburg

PUK TUINCENTRUM HANENBURG

Januari 2024

BEELDKWALITEITSPARAGRAAF

BEELDKWALITEITSPARAGRAAF PUK HANENBURG

1

2

BEELDKWALITEITSPARAGRAAF PUK HANENBURG

INHOUD 1. INLEIDING

5

6. SECTORALE KADERS

30

1.1 1.2 1.3 1.4 1.5

Aanleiding  Status en doel Opgave Projectomschrijving  Leeswijzer

5 5 5 5 5

2. COMMUNICATIE

7

2.1 2.2

7 7

6.1 6.2 6.3 6.4 6.5 6.6 6.7 6.8 6.9 6.10 6.11 6.12 6.13

30 30 31 32 33 33 34 35 36 36 36 37 37

Communicatie met omwonenden en belanghebbenden  Input en reacties stakeholders

3. LOCATIE

9

3.1 3.2 3.3 3.4 3.5

9 11 11 16 16

Positie in de stad Historie (ontwikkelingsgeschiedenis) Stedenbouwkundige analyse Actuele ontwikkelingen en kansen Knel- en aandachtspunten

4. RUIMTELIJKE VISIE

19

4.1 4.2 4.3 4.4

19 21 21 21

Verbinden Verdichten Vergroenen  Verduurzamen 

5. UITWERKING UITGANGSPUNTEN

Vigerend juridisch kader Ambities omgevingsvisie Wonen Mobiliteit en fietsparkeren Bezonning en windklimaat  Duurzaamheid en Groen Waterparagraaf Milieuaspecten Vuilnis Welstandbeleid en Monumentenzorg Kabels en leidingen Archeologie Externe veiligheid

7. FINANCIERING EN UITVOERINGSASPECTEN

38

7.1 7.2 7.3

38 38 39

Financiering Juridische planologische procedure Planning en fasering

BIJLAGE40 Bijlage I Bijlage II Bijlage III

Communicatieplan Verslag bewonersavond Tabel groen- en natuurinclusief bouwen

41 43 45

22

Beeldkwaliteitsparagraaf

BEELDKWALITEITSPARAGRAAF PUK HANENBURG

3

4

BEELDKWALITEITSPARAGRAAF PUK HANENBURG

TOELICHTING BEELDKWALITEITSPARAGRAAF Waarom een aparte beeldkwaliteitsparagraaf In de raadscommissie Ruimte van 17 januari 2024 jl. is door de wethouder R. van Asten aan de commissie Ruimte een apart beeldkwaliteitsplan toegezegd, in verband met de behandeling van het concept raadsvoorstel planuitwerkingskader (puk) Hanenburg. Voor het beeldkwaliteitsplan is er een beeldkwaliteitsparagraaf gemaakt die evenals een beeldkwaliteitsplan de gemeenteraad nader inzicht geeft in de beoogde beeldkwaliteit van het project.

Leeswijzer De wens van de gemeenteraad is om een aparte notitie te ontvangen(beeldkwaliteitparagraaf) die ten opzichte van het de PUK apart leesbaar is. Daarom zijn een aantal onderdelen uit de PUK in deze notitie opgenomen, zoals de ligging en wat beelden uit de context (H3) en de ruimtelijke visie (H4). De beeldkwaliteitsparagraaf wordt gevormd door H5, die integraal is herzien en aangescherpt.

Wat Deze beeldkwaliteitsparagraaf vormt onderdeel van de PUK Hanenburg (11 november 2023) en kan zodoende niet los worden gelezen van de PUK. De beeldkwaliteitsparagraaf vormt op onderdelen een uitwerking van de beeldkwaliteitsbeschrijving, zoals opgenomen in de PUK: - aansluiting van het plan op de openbare ruimte - beeldkwaliteit bebouwing - cruciale onderdelen van de bebouwing

BEELDKWALITEITSPARAGRAAF PUK HANENBURG

5

Groen van Prinstererlaan

PROJECTLOCATIE Driehoek Loosduinen

Nieuw Waldeck

Luchtfoto de locatie langs 6 vanBEELDKWALITEITSPARAGRAAF PUK HANENBURG 'Driehoek Loosduinen'.

3.1

ist anin Pag

3. LOCATIE Positie in de stad

raat

Tuincentrum Hanenburg is gelegen tussen de Groen van Prinstererlaan en de wijk Nieuw Waldeck. Het gebouw is kasachtig van karakter en wordt via de Groen van Prinstererlaan ontsloten. Het gebouw is aanzienlijk groter dan de bebouwing in haar directe omgeving. Naast de entree bevindt zich een klein parkeerpleintje voor bezoekers en andere gebruikers. De noordgevel ligt naast een pleintje aan de Paganinistraat en de westgevel ligt aan een bijzonder groene achterstraat / parkeerstraat. Ten zuiden van de locatie bevinden

inst

r an P en v Gro

t

traa

inis

aan erel

an Pag

zich twee vrijstaande woningen, die tevens via de Groen van Prinstererlaan worden ontsloten.

Locatie (1:1000).

Entree voormalig tuincentrum Hanenburg

Plein aan Paganinistraat

Achterstraat / parkeerstraat

BEELDKWALITEITSPARAGRAAF PUK HANENBURG

7

zichtbaarheid. Er bevinden zich geen bovenwijkse voorzieningen in Nieuw Waldeck, waardoor er bijna geen bezoekers zijn van buiten de wijk.

‘bijzondere kwaliteit’.

structuur

3.2 Historie (ontwikkelingsgeschiedenis) De structuur dedoor buurtjes Voordat Loosduinenvan in 1923 een grenscorrectie bij

Elk buurtje is ontworpen alstypisch éénWestlands deelplan (door Den Haag werd gevoegd, was het een verschillende stedenbouwkundigen), met tuindersdorp. In de jaren ‘60 heeft Den Haag zich, door de eigen ontwikkeling van Waldeck, in een boog richting de oude dorpskern kom van dezezowel boog werd op dat van de uitgebreid. buurtjesDe bevatten appartementen moment bepaald door tuinderijen. Op de locatie van de huidige zijn als rijtjeswoningen. Binnen de buurtjes Groen van Prinstererlaan bevond zich een ontsluitingsweg woningbouwcomplexen gepositioneerd die voor de tuinderijen, met hierlangs, al in de jaren '60, onder homogeen van opzet zijn maar onderling sterk andere het tuincentrum en de twee aangrenzende vrijstaande verschillen in architectuur. woningen. Halverwege de jaren '70 kreeg de Groen van Prinstererlaan zijn huidige vorm en werd, op locatie van de Met name de wisselingen achterkanten, eerdere tuinderijen, gestart met voorkanten de ontwikkelingen van Nieuw de veleBegin rooilijnverspringingen, Waldeck. jaren ‘80 zijn de meeste vanhoekverdraaiingen, de woningen in deze wijk opgeleverd. Nieuw Waldeck vormt binnenvoor zijn relatief en overdaad aan anoniem groen zorgen omgeving de laatste stadsuitbreidingswijk, met een voor veel niemandsland, onoverzichtelijkheid, sleetsheid de tijdsgeest kronkelige opbouw van straten en en gebrek typerende aan sociale controle.

kleinschalige woonbuurtjes.

Architectuur

De bijgevoegde kaarten op de volgende pagina (bron:

Het bebouwingsbeeld wordt gedomineerd door jaren Topotijdreis) geven een duidelijk overzicht van de 70-80 architectuur met De een zekere verstedelijking van het gebied. positie van hetinformaliteit tuincentrum is en individualiteit. hierin aangegeven.Kenmerkend is de menselijke maat die in deze architectuurperiode centraal staat, wat tot 3.3 komt Stedenbouwkundige uiting in de kleine korrel,analyse de bonte vormentaal en kleurgebruik, de knusheid en de vele afwijkingen Ligging Italiaanse buurten in Nieuw Waldeckdetails. De (rood) en verspringingen individuele bruine baksteen en grijze steen zijn dominant Achtergrond aanwezig evenals oranje en grijze pannendaken. Nieuw Waldeck is een typische jaren ’70 - ’80 wijk. Bij het Kappen en halve kappen komen vaak voor en de ontwerp van deze wijk was kleinschaligheid het centrale architectuur kent en verspringingen in sleutelbegrip, met hierinveel ruimtevariatie voor geborgenheid, sociaal zowel richting contact en contact als met hoogte. de natuur. De focus op kleinschaligheid was een tegenreactie op de, als kil en onpersoonlijk ervaren,

In de wijk staan vier vrijstaande woningen. Dit zijn voormalige tuinderswoningen die behouden zijn gebleven tijdens de ontwikkeling van de woonbuurten en liggen in de centrale groenstructuur. Italiaanse buurt en ruimtelijke Stedenbouwkundige hoofdstructuur Nieuw Waldeckopzet

8

BEELDKWALITEITSPARAGRAAF PUK HANENBURG

massawoningbouw van de decennia ervoor. Stedenbouwkundig beeld langs de Groen van Prinstererlaan In de hedendaagse situatie bevinden zich, langs de Groen van Prinstererlaan, verschillende gebieden met een eigen stedenbouwkundige opbouw / karakteristiek. De oost- en westzijde van de Groen van Prinstererlaan zijn hierbij over een grote lengte erg verschillend van karakter.

10 6 7 7

5,5

Aan de oostzijde van de Groen van Prinstererlaan ligt een zeer groen parkachtig gebied, met hierin een grote concentratie aan sportclubs, scholen, maatschappelijke voorzieningen, lokaal buurtgroen en Landgoed Rosenburg. Ruimtelijk wordt de oostzijde van de laan veelal bepaald door solitaire en alzijdige bebouwing of haaks gepositioneerde bebouwing. Door het ontbreken van lange straatwanden aan deze zijde van de laan, zijn veel doorkijkjes richting het groen van het gebied aanwezig.

7 7

4,5

8

8

7

4

3

De westzijde wordt daarentegen bepaald door meer lineaire bebouwing. De oriëntatie van voorkanten is aan de westzijde van de laan echter niet overal hetzelfde. In het noorden bevinden zich hier, evenwijdig aan de laan geplaatste, jaren '60 portiekflats met entrees aan de laanzijde. De overige gedeelten

2

Legenda Legenda 5 Bestaande bebouwing (geanalyseerd)

2

3 bestaande bebouwing (context)

1-2

water Hoofwegenstructuur (voornamelijk Groen van Prinstererlaan)

3

doorkijkjes richting het groen

1-2

2-3

bouwhoogten

geveltypen

3 zichtbare voorgevel langs laan

3

door tuin / groen verborgen voorgevel langs laan zichtbare achtergevel langs laan

2

2

1

2

Stedenbouwkundige analyse op schaal van de Groen van Prinstererlaan.

1 2-3

aan de westzijde van de laan worden voornamelijk bepaald door achtertuinen. Dit gebeurt langs de Tuinenbuurt, uit de jaren ‘10 van de vorige eeuw, maar vooral ook langs Nieuw Waldeck. De aanwezigheid van achtertuinen, een singel en het vele groen, geven de Groen van Prinstererlaan, ter hoogte van Nieuw Waldeck, een relatief anoniem (beperkt zicht vanuit woningen op openbare ruimte), maar tegelijkertijd zeer groen en continuerend karakter. Tuincentrum Hanenburg vormt hierop, met haar voorkant aan de laan, een uitzondering. De Italiaanse buurt Kleinschalige erven Binnen de wijk Nieuw-Waldeck zijn de voorzijden van de woningen georiënteerd op een eigen kleinschalige erfstructuur. De Mozart- en Rosssinilaan verbinden de erven met de Groen van Prinstererlaan. Deze verbinding gebeurt op een vertakkende wijze, die typerend is voor wijken uit deze tijd. Een intensief gebruikte straat vertakt hier in verschillende straten, die vervolgens weer vertakken in kleinschalige erven. Van bovenaf vertoont deze vertakkingsstructuur gelijkenis met de structuur / doorsnede van een bloemkool. Soortgelijke wijken worden daarom wel eens bloemkoolwijken genoemd. De grote hoeveelheid aan verspringingen en kronkeligheid in de stedenbouwkundige opbouw versterkt de kleinschaligheid. Opvallend kenmerk hierin is dat de hoeken van straten / bebouwing vaak worden afgeschuind met 135 graden hoeken (180 – 45).

Er is vrijwel nergens sprake van lange vergezichten. Het ligt bij de herontwikkeling van het tuincentrum voor de hand om op deze typerende en kleinschalige stedenbouwkundige karakteristiek aan te sluiten. Het plein aan de Paganinistraat De wijk kent een grote hoeveelheid aan pleinen. Deze pleinen worden gebruikt als ontmoetings-, speel- en als parkeerruimte. Tegelijkertijd vormen ze groene stapsteentjes / schakels in de routing binnen de wijk. In het algemeen zijn de pleinen van een goede ruimtelijke kwaliteit. Het plein aan de Paganinistraat,

door tuin/groen verborgen achtergevel langs laan alzijdige gevel (vaak bij maatschappelijke voorzieningen in ‘park’) zijgevel langs laan

2

BEELDKWALITEITSPARAGRAAF PUK HANENBURG

9

Architectuur De, hierboven beschreven, stedenbouwkundige opbouw met kleinschalige kronkelige erven en verspringingen in het straatbeeld geeft de aangrenzende bebouwing al snel een kleinschalig karakter mee. In de architectuur werd hierbij, zonder aan creativiteit in te leveren en een letterlijke kopie van het verleden te zijn, teruggegrepen op eenvoudige, traditionele vormen en materialen. Het exterieur is voornamelijk gebouwd in ruwe baksteen en hout en kenmerkt zich meestal (dus niet altijd) door traditionele dakvormen. De woningen zijn hierbij vaak pandsgewijs van karakter en tegelijkertijd ook uniform / gelijkaardig aan elkaar (kostenefficiënt). In veel gevallen in Nieuw Waldeck benadrukt de gekozen dakvorm het pandsgewijze karakter van de bebouwing. Concreet gebeurt dit bijvoorbeeld door een haaks gepositioneerd zadeldak of een afgeknotte versie hiervan, waardoor de woning herkenbaar wordt als eigen entiteit. Tot slot was er in het plattegrondontwerp ook veel aandacht voor de menselijke maat en werd er, als gevolg twee oliecrisissen in de jaren 70, bouwkundig meer geïnvesteerd in de toepassing van warmteen geluidsisolatie.

10

BEELDKWALITEITSPARAGRAAF PUK HANENBURG

Fotoreeks kronkelige erven, pandsgewijs karakter en (afgeknottte) haaks gepositioneerde zadeldak

Conclusie Er kan worden geconcludeerd dat het tuincentrum Hanenburg zowel in functie, morfologie als verkeersontsluiting volledig los ligt van de Italiaanse buurt. De kleinschalige typische jaren ’80 structuur vloeit er als het ware omheen, waardoor de koppeling met de Groen van Prinstererlaan meer voor de hand ligt. Deze lange lijn kenmerkt zich door grotere volumes met meer maat, schaal en/of hoogte van bebouwing dan de kleinschalige woonbebouwing in de Italiaanse buurt. In de bebouwing aan de Groen van Prinstererlaan is een duidelijke tweedeling te zien: De oostelijke bebouwing (flankerend van de driehoek Loosduinen) vormen solitaire gebouwen in groen, terwijl de westelijke bebouwing een meer gesloten wand vormen langs de zich daarachter bevindende woonbuurten.

Voortborduren op afwijking en sluiten blok.

3.4

Actuele ontwikkelingen en kansen

In het gebied driehoek Loosduinen, ten oosten van het tuincentrum Hanenburg zijn diverse ontwikkelingen gaande of net gerealiseerd. Zo zijn er een aantal stedelijke woonblokken nabij het centrum aan het Savornin Lohmanplein gerealiseerd en is het gebied Parnassia Rosenburg in ontwikkeling. Daarnaast worden delen van de Italiaanse buurt heringericht in het kader van groot onderhoud, waaronder de Paganinistraat, die achter het tuincentrum loopt en het hofje aan de Paganinistraat, ten noorden van het tuincentrum. In dat kader heeft inmiddels participatie met de buurt plaatsgevonden, waarbij ook is gewezen op de toekomstige herontwikkeling van tuincentrum Hanenburg. Deze herinrichting levert als kans op om de wat sleets geraakte en anonieme achterkant structuur van de buurt om te vormen in een kwalitatief betere route met mogelijkheid van een voet- en fietsroute naar de Groen van Prinstererlaan. De toekomstige bebouwing op de kavel van Hanenburg krijgt hiermee de mogelijkheid om zich zodoende

op een heldere wijze te oriënteren op de heringerichte Paganinistraat, de voet- en fietsentree vanaf de Groen van Prinstererlaan en de Groen van Prinstererlaan zelf.

3.5

Knel- en aandachtspunten

Vanwege de confrontatie van een in potentie grootschalig complex (met oriëntatie op de Groen van Prinstererlaan) en de kleinschalige structuur en bebouwing in de Italiaanse buurt, zijn de hoogte, het volume en de oriëntatie van de nieuwbouw op de kavel van Hanenburg een absoluut aandachtspunt Daarnaast is er in de buurt nu al sprake van parkeeroverlast, waardoor extra parkeerdruk vanwege de herontwikkeling van Hanenburg geen optie is. Hanenburg zal zodoende in haar eigen parkeerbehoefte moeten voorzien. Daarbij is in de buurt afgesproken dat de parkeervoorziening alleen vanaf de Groen van Prinstererlaan kan worden ontsloten, om het aantal verkeersbewegingen en parkeerdruk in de Italiaanse buurt te beperken.

Sfeerimpressie opknapplan

BEELDKWALITEITSPARAGRAAF PUK HANENBURG

11

12

BEELDKWALITEITSPARAGRAAF PUK HANENBURG

4. RUIMTELIJKE VISIE In dit hoofdstuk wordt de ruimtelijke visie voor deze ontwikkeling vormgegeven.

het aangrenzende pleintje van de Paganinisraat een vierde pleinwand te geven.

4.1

De nieuwe randen van het plein geven hierbij mogelijkheden om de aansluiting van bebouwing op de openbare ruimte. Het in hoofdstuk 3 beschreven versnipperende karakter van het huidige plantsoen, te verbeteren. Daarnaast ontstaat er, bij het doortrekken van de straat voor langzaam verkeer, de kans om een goede wijkkoppeling met de Groen van Prinstererlaan te realiseren. De nieuwe verbinding ligt hierbij gunstiger in het stedelijk weefsel dan de bestaande verborgen en slecht ingepaste voetgangersbrug. Het is voorstelbaar dat de bestaande brug, als gevolg van de nieuwe brug, op lange termijn komt te vervallen.

Verbinden

Dit planuitwerkingskader streeft naar een structuuringreep in de stadsplattegrond, waarin de nieuwbouw zich op een harmonieuze wijze naadloos voegt aan de bestaande wijk. De, in het vorige hoofdstuk, beschreven stedenbouwkundige eigenschappen worden hierbij zoveel mogelijk gecontinueerd en / of verbeterd. Om dit concept op een zoveel mogelijk vanzelfsprekende wijze te kunnen begrijpen, zoomen we uit naar de wijkschaal en wordt deze paragraaf opgedeeld in drie onderdelen, te weten: 1. Aansluiting op Paganinistraat en parkeerhofje zuidzijde, 2. Aansluiting op hofje Paganinistraat noordzijde en voet- en fietsstraat naar Groen van Prinstererlaan en 3. Aansluiting op Groen van Prinstererlaan.. 1. Aansluiting op Paganinistraat en parkeerhofje zuidzijde Na het vertrek van het tuincentrum, ontstaat de kans om

1: Een nieuwe pleinwand voor een beter plein en het maken van een nieuwe verbindingen.

2. Aansluiting hofje Paganinistraat noordzijde en voet- en fietsstraat naar Groen van Prinstererlaan Oriëntatie bouwblok op Paganinistraat. In de herinrichting van de Italiaanse buurt krijgt o.a. de Paganinistraat met parkeren en aanliggende groenstroken een facelift. Deze structuur

2: Afmaken bouwblok en het maken van een nieuwe route.

vormt zodoende het uitgangspunt voor de herontwikkeling van Hanenburg. Het westelijke blok, dat dus achter het blok aan de Groen van Prinstererlaan komt te liggen, zal in hoogte, maat, schaal en oriëntatie vooral aansluiten op de bebouwing in de Italiaanse buurt. Het blok oriënteert zich dus op het nu nog anonieme parkeerstraatje met groen, waardoor dit straatje straks een veel aangenamer karakter zal krijgen. 3. Aansluiting op Groen van Prinstererlaan De bebouwing aan de Groen van Prinstererlaan zal in maat, schaal en hoogte onderdeel uitmaken van de grootschalige complexen langs deze weg. Het gebouw zal zich als wand manifesteren aan de weg. In tegenstelling tot de achterkantsituatie van eengezinswoningen met tuinen aan de Groen van Prinstererlaan, ten noorden van Hanenburg, zal het gebouw zich wel naar de Groen van Prinstererlaan richten. Hierdoor ontstaat de mogelijkheid om de voet- en fietsentree vanaf de laan naar de Italiaanse buurt te accentueren.

3: Volume met voorzijden aan de Groen van Prinstererlaan.

BEELDKWALITEITSPARAGRAAF PUK HANENBURG

13

14

BEELDKWALITEITSPARAGRAAF PUK HANENBURG Referentiebeeld beoogde verdichting

Referentiebeeld vergroening

4.2

Verdichten

Den Haag heeft een hoge ambitie om binnenstedelijk veel extra woningen te realiseren, terwijl ruimte erg schaars is. Daardoor zal er slim en ruimte efficiënt gebouwd moeten worden op locaties in de bestaande stad, die vrijkomen voor woningbouw. De locatie van Hanenburg is één van die locaties, die zich leent voor de realisatie van veel woningen. Ingegeven door de woningbehoefte in de buurt (zie ook beleid wonen) zal een variatie in eengezinswoningen in het hogeresegment en meergezinswoningen gerealiseerd worden. Daarbij leent de zone aan de Groen van Prinstererlaan zich het beste voor de bouw van meergezinswoningen, vanwege de beoogde hogere en volumineuzere bebouwing. Terwijl de achterliggende zone zich leent voor eengezinswoningen, die passen bij de maat en schaal van de bestaande woningen in de Italiaanse buurt.

4.3

Vergroenen

Als gevolg van de positionering binnen een groenstedelijk woonmilieu, kent het gebied de volgende uitgangspunten: • Koesteren en versterken van de bestaande stedelijke groenstructuur. Bomen vormen hierin het groene kapitaal,

•

•

zoals beschreven in het coalitieakkoord. De gemeente gaat zeer terughoudend om met het afgeven van vergunningen voor de kap van bomen. Bomen worden alleen gekapt als het aantoonbaar niet anders kan. Vergroenen op gebiedsniveau (focus op buitenruimte en ontmoeting). De speelstraat staat hierin centraal. Deze krijgt in het plan betekenis door een autovrij binnenplein boven de parkeergarage, tussen de eengezinswoningen en het appartementenblok. Vergroenen op gebouwniveau: het puntensysteem natuurinclusief bouwen (RIS: 301953) en de Evaluatie puntensysteem groen- en natuurinclusief bouwen (RIS: 309253) dient te worden toegepast. Hiermee wil het college van B&W groen- en natuurinclusief bouwen in de stad bevorderen. Het levert een bijdrage aan de instandhouding

van soorten, aan de klimaatopgave door vermindering van hittestress en wateroverlast, aan de mogelijkheden voor natuurbeleving in de stad en daarmee samenhangend aan het welzijn en de gezondheid van mensen. Conform het besluit over het Puntensysteem Groen- en natuurinclusief bouwen (RIS 301953) en de Evaluatie puntensysteem groen- en natuurinclusief bouwen (RIS: 309253) geldt voor de ontwikkeling van de locatie ‘Herontwikkeling Tuincentrum Hanenburg’ de tabel van maatregelen (zie bijlage III), met in de linkerkolom het te behalen puntenaantal. Voor uitleg over de maatregelen, zie bijlage C van het rapport. Bij de uitwerking van het plan is het betrekken van een ecoloog en landschapsarchitect een vereiste.

4.4

Verduurzamen

Op gebouw- en gebiedsniveau zullen duurzame maatregelen getroffen moeten worden om een kwaliteitssprong mogelijk te maken naar een klimaatneutrale stad in 2030. PUK Hanenburg is op d.d. 20 augustus 2019 in het Haags Duurzaamheidsteam besproken. Hierin zijn de duurzaamheidsambities opgedeeld in vier thema’s. Thema Energie • De ontwikkelaar wordt verzocht om contact op te nemen met het Gemeentelijk Programmateam Energietransitie over de beste oplossing voor de energie-levering (collectieve WKO, stadsverwarming etc.); • Het onderdeel ‘koeling’ vraagt om ontwerpaandacht en mag niet worden vergeten. Natuurlijke koeling kent de voorkeur. Thema Duurzaam bouwen • Den Haag voert duurzaam bouwen beleid met integrale prestatie-instrumenten als GPR en BREEAM. De ambitie is minimaal een 8 (GPR) of vier sterren (BREEAM). Veel nieuwbouw in Den Haag en Nederland laat ziet dat dit gangbaar is. Deze instrumenten helpen om duurzaam te bouwen met een maximale vrijheid voor ontwikkelaars. Bij een hogere prestatie dan GPR =8 kan op legeskosten

gekort worden. Zie ook thema subsidies. Thema Klimaat, water en groen • Bouw waterneutraal; in Den Haag geldt de regel dat nieuwe ruimtelijke ontwikkelingen waterneutraal worden aangelegd, zodat negatieve effecten op de waterhuishouding worden voorkomen of gecompenseerd; • Voorkom of compenseer negatieve effecten op de waterhuishouding; pas minimaal het stand-stillbeginsel toe. De handreiking Watertoets voor gemeenten ‘Ruimte voor water in ruimtelijke plannen’ (www.hhdelfland.nl/overheid/ beleid-en-regelgeving) vormt hier de leidraad. Thema Milieu De initiatiefnemer dient te onderzoeken of het advies van de Raad van State m.b.t. uitstoot stikstof gevolgen kan hebben voor dit plan. Het gebied ligt op relatief korte afstand van Natura 2000-gebieden Bosjes van Pex en Westduinpark. Thema Subsidies, leges en duurzaamheidsambities Het plan kan in aanmerking komen voor korting op de leges indien voldaan wordt aan de voorgeschreven GPR-scores. Met de regeling Groene Leges kan de korting aangevraagd worden. Afhankelijk van het programma kan de korting oplopen tot €200.000 per bouwproject of bouwplan. De voorwaarden om in aanmerking te komen voor de korting zijn te vinden in de Regeling vermindering leges Den Haag 2020 (RIS303682) De gemeente biedt de initiatiefnemer de ruimte om in het deelgebied een eigen invulling te geven aan de duurzaamheidsambities.

Deze duurzaamheidsambities worden zoveel mogelijk vastgelegd in een anterieure grondreserveringsovereenkomst.

BEELDKWALITEITSPARAGRAAF PUK HANENBURG

15

5. UITWERKING / UITGANGSPUNTEN - BEELDKWALITEIT In dit hoofdstuk worden verschillende uitgangspunten beschreven die uitspraken doen over hoe de visie ruimtelijk vorm moet krijgen. Ze zijn hierbij verbeeld in een zogenaamde randvoorwaardenkaart. De randvoorwaarden vormen hierin verplichte en tegelijkertijd flexibele kaders, waarbinnen ruimte is voor verschillende uitwerkingsvoorstellen. Functie en Programma Stedenbouwkundig worden hier maximaal 69 woningen mogelijk geacht. Het voorstel is om binnen dit woningaantal een verdeling aan te houden van maximaal 4/5 deel appartementen en minimaal 1/5 deel rijwoningen. Westelijk en noordelijk bouwblok Het westelijke en noordelijke bouwvlak bestaat uit rij (eengezins)woningen en begeleidt zowel het plein (pleinwand) ten noorden van het plangebied als de bestaande route. Samen met het oostelijke bouwblok aan de Groen van Prinstererlaan zijn de rijwoningen rondom een semi-privaat groen binnenpleintje georganiseerd. De rijwoningen kunnen maximaal 11 meter diep zijn en hebben een hoogte van twee bouwlagen en een gedeeltelijke derde bouwlaag met kap. Het westelijke bouwblok sluit aan op de bestaande bebouwing, vormt de afronding van het bestaande bouwblok. Het noordelijke bouwblok vormt samen met de bestaande bebouwing de zuidwand van het pleintje.

Beide blokken vormen de overgang tussen kleinschalige bestaande bebouwing en de meer grotere schaal en maat van het oostelijke appartementengebouw. Architectonisch gezien is het van belang dat er gekozen wordt voor een pandsgewijze opbouw. De pandsgewijze opbouw dient tot uiting te komen in de gevel door toepassing van een verticale geleding, en differentiatie aan te brengen in opzet en structuur. Op het hele blok dient een samenhangend kleurenpalet te worden toegepast dat aansluiting zoekt bij de bestaande omgeving.

16

BEELDKWALITEITSPARAGRAAF PUK HANENBURG

Oostelijk gelegen bouwblok De morfologie van de wijk met langgerekte volumes is leidend bij de invulling van het bouwvlak. Indien er sprake is van twee bouwvolumes dienen beide volumes een langgerekte vorm te hebben. De afstand tussen de volumes onderling dient niet te groot te worden gekozen. De voor- en achterbouwlijn zijn evenwijdig aan de omliggende bebouwing en dus niet evenwijdig aan de singel. Het volume is maximaal 15 meter diep. De bouwhoogte is duidelijk hoger dan de omringende bebouwing, maar maximaal 5 bouwlagen hoog zodat delen van het bouwwerk vanaf de openbare ruimte niet waarneembaar zijn. Om de schuine lijn van de singel alsnog te volgen is een verspringing in het volume aan te brengen. Zo ontstaat verdere plasticiteit in de architectuur, bijvoorbeeld vergelijkbaar met Couperusduin of de appartementen aan de Rossinilaan. Een massale wand moet in de vormgeving worden voorkomen. Ook doen de balkons, net als bij Couperusduin, zoveel mogelijk mee in het volume van de bebouwing.

min.4m

min.3m

min.5m

ligging inrit indicatief

aan

P

min.11m

min.11m

H=max 5 lagen

H=max 3 lagen incl. kap

LEGENDA Projectgebied Bestaande bebouwing Toekomstige bebouwing binnen bouwvlak

Pa

Paganinistraat

Paganinistraat

Zichtbaar maken entree in gevel

ga

ni

Entree

ni

st

Rooilijn

ra

at

Minimale afstand tussen bebouwing Natuurvriendelijke oever/rand watergang Binnenplein met groene elementen en voetpaden naar entrees woningen Toegang binnenplein Tuinen met groene erfbegrenzing

P

Inpandig (bebouwd) parkeren Contouren kelder Toegang parkeren (auto) Verkeersontslutiing voetgangers Verkeersontsluiting fiets

BEELDKWALITEITSPARAGRAAF PUK HANENBURG

17

Het plan is als volgt opgebouwd: • Parkeergarage (grotendeels verdiept) met toegang vanaf de Groen van Prinstererlaan • Twee bouwvolumes aan weerzijden van een collectief (semi-privé) binnenplein • Toegang binnenplein vanaf een nieuw te realiseren fietspad tussen het pleintje in de Paganinistraat en de fietsroute langs de Groen van Prinstererlaan • Hoog bouwvolume (geleed) van maximaal 5 lagen met appartementen aan de Groen van Prinstererlaan • Laag bouwvolume van eengezinswoningen aan de kant van de binnengekregen Paganinistraat en aan de fietsroute/parkeerpleintje • Samenhangende plint/rand rondom - collectieve aansluiting op de omgeving • Individualiteit eengezinswoningen benadrukken van bouwvolume eengezinswoningen (vanwege samenhang Italiaanse buurt) door gevelopbouw en kap • Hoger bouwvolume verbinden met maat en schaal bouwvolumes Groen van Prinstererlaan (kap niet verplicht) - zoeken naar architectuurkenmerken grote volumes aan Groen van Prinstererlaan in omgeving

18

BEELDKWALITEITSPARAGRAAF PUK HANENBURG

BEELDKWALITEITSPARAGRAAF PUK HANENBURG

19

Uitgangspunten beeldkwaliteit Groene natuurvriendelijke rand Onderdelen beeldkwaliteit • • • • •

Aansluiting op de openbare ruimte Bebouwing algemeen Bebouwing Eengezinswoningen Bebouwing appartementencomplex Randen - aansluiting bebouwing openbare ruimte binnenruimte (plein)

Buurtstraatje Paganinistraat

Parkeerhofje Nieuwe fietsverbinding

Groen hofje met parkeren

20

BEELDKWALITEITSPARAGRAAF PUK HANENBURG

5. Parkeerhof Paganinistraat nu

3. Herinrichting hof Paganinistraat

4. Paganinistraat met verwilderde groenstrook

BEELDKWALITEITSPARAGRAAF PUK HANENBURG

21

Beeldkwaliteit algemeen • • • • •

•

22

Samenhangende buurt met sterke identiteit Tijdlagen zichtbaar maken Beeldtaal is eigentijds, stoer, robuust Eenduidige, heldere volumes Subtiele variatie tussen volumes: een familie van typisch Haagse gebouwen, passend in de kenmerkende jaren 80 bebouwing (sober, baksteen, kappen) Dwarskap als stijlkenmerk buurt verplicht

BEELDKWALITEITSPARAGRAAF PUK HANENBURG

Appartementencomplex

Eengezinswoningen

PRINCIPES JAREN 80 # 1 Haal inspiratie uit de jaren 80: - eigentijdse interpretatie - schuine hoeken - speel met symmetrie - heldere kleuren en vormen - leesbare technieken # 2 Speel en varieer met hoogte, volume en vlakken - hoeken verlevendigen: bouw alzijdig - maak spannende gevels - verspringen in hoogte

# 3 Zet kleur en materiaal in om sfeer te versterken - respecteer de baksteen - maak heldere keuze in hoofdbolume en bijgebouw

# 4 Maak mooie groene overgangen tussen straat en tuin - eenvoudig groen - achterkanten op zichtbare plekken inrichten als voorkanten

BEELDKWALITEITSPARAGRAAF PUK HANENBURG

23

Beeldkwaliteit appartementencomplex • Buitenruimtes in de architectuur geïntegreerde balkons • Galerijen niet los aangehangen, maar geïntegreerd in het ontwerp • Verbijzondering van dakvorm of anderszins • Bijzondere aandacht voor de hoofdentree en entrees tot de woningen. De hoofdentree moet zichtbaar zijn vanaf het fietspad. Toegang zit aan het binnenplein. • Plint is transparant en uitnodigend, met veel aandacht voor de entrees • De begane grond wordt verhoogd aangelegd ten opzichte van de omgeving • Plint en verdiepingen vormen een samenhangend geheel Referentiebeeld eenheid horizontale geleding appartementencomplex

24

BEELDKWALITEITSPARAGRAAF PUK HANENBURG

Referentiebeeld materiaalgebruik en verbijzondering hoofdentree

Referentiebeeld galerij geïntegreerd in het ontwerp

Beeldkwaliteit grondgebonden woningen • Grondgebonden woningen en appartementen zijn als één familie van gebouwen ontworpen • Rijen zijn als eenheid ontworpen, maar individuele woning

• •

is afleesbaar d.m.v. daklijst, setback, terugliggende begane grond of anderszins Kleur afgestemd op omgeving Bijzondere aandacht voor de entrees tot de woningen

Referentiebeeld ontwerp familie van woningen

Referentiebeeld individueel afleesbare woningen

BEELDKWALITEITSPARAGRAAF PUK HANENBURG Referentiebeeld kappen

Referentiebeeld materiaalgebruik en bijzondere aandacht entrees woningen

25

2

1

RANDEN 1 Groene oever Door de herontwikkeling van het tuincentrum ontstaat de kans om de groene oever die rondom de Italiaanse buurt ligt te versterken. Door de nieuwe ontwikkeling mee te laten doen in deze groene rand ontstaat er een consequent doorgevoerde groene oever waarmee de nieuwe ontwikkeling aan de zijde van de Groen van Prinstererlaan aansluiting zoekt bij het bestaande beeld. Een groene oever is daarom het uitgangspunt. In de randvoorwaardenkaart is hiervoor gemiddeld 4 meter breedte gereserveerd. Net als voor het bouwblok zelf, vormt Couperusduin een goede referentie voor de relatie met het water. Het bouwvolume komt op een groen talud te staan. Hierdoor ontstaat continuiteit langs de Groen van Prinstererlaan. Bomen De huidige kavel is nagenoeg volledig verhard en zijn geen bomen aanwezig. Bij de positionering van de nieuwe inrit wordt rekening gehouden met behoud van de huidige bomenrij aan de laan. Deze kan met 1 boom aangevuld worden. Hiermee kan de onderbreking in de singel- en laanbeplanting in samenhang met de inrichting van de rest van de singel worden gebracht. Hierdoor komt de ontwikkeling, evenals de rest van de wijk, ruimtelijk verscholen te liggen (ingetogen) en krijgt de singel de gewenste ecologische kwaliteit.

Referentiebeeld (half)verdiepte parkeergarage

3 Referentiebeeld aansluiting groenstrook Paganinilaan

3

3 1 2 26

3

BEELDKWALITEITSPARAGRAAF PUK HANENBURG

Referentiebeeld semi-private groene overgangen bij inrichting binnenplein

RANDEN 2 Overgang Fietsstraat en plein Het principe is om de harde randen aan de zijde van de Paganinistraat en toekomstige fietsstraat te verzachten door groene overgangen, voortuinen en terrassen. Aan de fietsstraat en het pleintje van de Paganinistraat wordt bij de 2 woningen, die met hun voorkant op het pleintje zijn georienteerd, een met de woningen mee ontworpen lage stenen muur voorzien, die dient als begrenzing van de tuintjes. Hierdoor ontstaat samenhang met de Italiaanse buurt. Overgang Paganinistraat De overgang van de eengezinswoningen met de groenstrook met bomen langs de Paganinistraat aan de achterzijde vindt plaats door terrassen aan de woningen en een subtiele groene erfafscheiding. Hierdoor wordt de anonimiteit van het binnenhofje doorbroken en ontstaat een betere interactie tussen de woonbebouwing en het groen en langslopend straatje met parkeerplaatsen.

2

2

Referentiebeeld aansluiting parkeerhofje

1

3

De kopgevels van de eengezinswoningen verdienen extra aandacht door toepassing van raampartij en/of verbijzondering van de gevel.

3

1 2 3

BEELDKWALITEITSPARAGRAAF PUK HANENBURG Referentiebeeld aansluiting eengezinswoning op omgeving

27

Verblijfsruimte De ruimte tussen de nieuwe woonblokken dient als een semi-private verblijfruimte, waar de toegangen tot de eengezinswoningen in de westkant van het plangebied aan liggen. De stadstuintjes zorgen daarbij voor een groene uitstraling en zorgen bovendien voor wat meer ruimte tussen het hogere wooncomplex en de eengezinswoningen. Het binnenplein is te bereiken vanaf de westelijk gelegen (bestaande) Paganinistraat vanaf de noordelijk gelegen voeten fietsstraat. De toegang wordt begeleid door groen. Een groene inrichting van het binnenplein draagt bij aan het groene karakter van de buurt. Beëindiging plein zuidzijde dient in samenhang met architectuur te worden vormgegeven.

Referentiebeeld ontwerp fietsparkeren als onderdeel van het gebouw

Referentiebeeld semi-private groen ingerichte verblijfsruimte tussen bouwblokken

28

BEELDKWALITEITSPARAGRAAF PUK HANENBURG

Privezone aan woonpleintje:

Referentiebeeld samenhangende eenheid

Referentiebeeld verblijfsruimte tussen woonblokken

Verkeer en parkeren Het uitgangspunt is dat het wooncomplex binnen de huidige kavelgrenzen van het tuincentrum Hanenburg wordt ontwikkeld. Hierdoor blijft de westelijk gelegen woonstraat Paganinistraat met groen en parkeren volledig gehandhaafd. Ten noorden van het complex is de mogelijkheid om een voet- en fietsroute te realiseren, wat het pleintje direct met het voet- en fietspad langs de Groen van Prinstererlaan verbindt. Het parkeren dient op het eigen terrein plaats te vinden middels een (half) verdiepte parkeergarage. Deze wordt ontsloten via de (bij voorkeur bestaande) toegangsweg vanaf de Groen van Prinstererlaan. Bruggen Vanuit mobiliteit is het de wens om de huidige inrit van het tuincentrum ook in de toekomstige situatie als inrit naar de parkeervoorziening voor de nieuwe ontwikkeling te blijven gebruiken. De bestaande duiker dient door een brug te worden vervangen. Om de ontwikkeling mogelijk te maken kan op verzoek van de initiatiefnemer de inrit verplaatst worden. In dit geval ligt de verantwoordelijkheid bij de initiatiefnemer om wederom voor een goede aanhechting op de Groen van Prinstererlaan te zorgen. • De toegang en brug tot de parkeergarage dient in samenhang met het gehele bouwplan te worden ontworpen • De voet/fietsbrug dient te voldoen aan kwaliteitseisen volgens het handboek openbare ruimte (HOR)

Referentiebeeld entree parkeergarage integraal mee ontworpen met bebouwing

BEELDKWALITEITSPARAGRAAF PUK HANENBURG Referentiebeeld voet/fietsbrug (conform handboek HOR)

29

Colofon Gemeente Den Haag Dienst Stedelijke Ontwikkeling Afdeling Stedenbouw & Planologie

31 januari 2024

30

BEELDKWALITEITSPARAGRAAF PUK HANENBURG