RIS317941 Transformatie Lange Voorhout 102 naar het nieuwe Eschermuseum

Typ tekstTyp tekstTyp tekst

Saskia Bruines Wethouder van Financiën, Cultuur en Economie

060

Retouradres: Postbus 12600, 2500 DJ Den Haag

Ons kenmerk

OCW/10727393 RIS317941 Aan de voorzitter van de commissie Bestuur

Contactpersoon

Josefine Leistra Dienst

Onderwijs, Cultuur en Welzijn Afdeling

Stad en Bestuur OCW Telefoonnummer

14070 Datum

E-mailadres

2 april 2024

Josefine.leistra@denhaag.nl

Onderwerp

Transformatie Lange Voorhout 102 naar het Nieuwe Eschermuseum

Geachte voorzitter, Sinds enkele jaren wordt gewerkt aan het voornemen het huidige Eschermuseum, Escher in het Paleis, in vernieuwde vorm te verplaatsen naar het pand Lange Voorhout 102. Deze ambitie, waarmee versterking wordt beoogd van het Museumkwartier, is onlangs bestendigd door het Haags akkoord 2023 – 2026, waarin is vastgelegd dat de voorbereidingen hiervan worden doorgezet. Daartoe wordt separaat een raadsvoorstel voorgelegd om een voorbereidings- en uitwerkingskrediet vrij te geven ten laste van de reeds beschikbaar gestelde middelen. Na het formaliseren hiervan kan in samenwerking met Stichting Escher Collectie de ontwerpfase worden ingegaan en als eerste stap in deze herontwikkeling een Voorontwerp of Voorlopig Ontwerp worden gemaakt. Na oplevering hiervan zal de gemeenteraad een go/no go-besluit worden voorgelegd over het ingaan van de volgende fase. Na het uitwerken van het Definitief Ontwerp zal vervolgens opnieuw een go/no go-besluit over het ingaan van de volgende processtap worden voorgelegd. In samenhang met het komende raadsvoorstel hecht ik eraan u in deze informatieve commissiebrief een toelichting te geven op de transformatie van het voormalige Amerikaanse ambassadegebouw naar het Nieuwe Eschermuseum zoals die op dit moment voor ogen staat.

In de komende maanden wordt toegewerkt aan een passende, Haagse, invulling van het begrip publiek belang in relatie tot grote projecten. In afwachting daarvan wordt in deze brief aandacht besteed aan enkele elementen van het Model Publiek Belang die in de opstartfase al relevant zijn, zoals het maatschappelijk belang en het gemeentelijk beleid. Het maatschappelijk belang van het Nieuwe Eschermuseum Het vertrekpunt voor de plannen voor het Nieuwe Eschermuseum is om meer beleving en activiteiten voor inwoners en bezoekers van Den Haag toe te voegen en daarmee het belang van de stad te dienen. Met een nieuwe internationale trekker zouden er ook méér bezoekers naar het Museumkwartier komen en daarmee naar de binnenstad. Nieuwe culturele functies zijn nodig om de binnenstad aantrekkelijk en relevant te houden, nu winkelfuncties steeds minder als publiekstrekker fungeren. De

Gemeente Den Haag

Spui 70 Den Haag

Postbus 12600 2500 DJ Den Haag

T 14070 www.denhaag.nl

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

OCW/10727393

Haagse Eschercollectie heeft daarbij veel potentieel. De bestaande collectie trekt immers nu al een (inter)nationaal publiek en is ook zeer geliefd bij Haagse schoolklassen, gezinnen, traditionele en ook ‘niet-doorsnee’ (kunst)museumbezoekers die ervoor naar het Museumkwartier komen. In het laatste pre-coronajaar 2019 bezochten 176.000 mensen Escher in Het Paleis. De potentie blijkt tevens uit het grote succes van de verschillende Eschertentoonstellingen tijdens het Escherjaar (2023). Het ingeschatte bezoekerspotentieel van een Nieuw Eschermuseum kan groeien tot 300.000 per jaar. Een Nieuw Eschermuseum draagt bij aan een hoogwaardig cultureel aanbod en versterkt zo het imago van de stad Den Haag. Niet voor niets is Escher één van de vijf kunstenaars die door het Nederlands Bureau voor Toerisme en Congressen (NBTC) wereldwijd wordt gepromoot, naast Rembrandt, Van Gogh, Mondriaan en Vermeer.

Een internationale publiekstrekker als het Nieuwe Eschermuseum dient het belang van de stad door bij te dragen aan: • Imagoversterking voor de stad Den Haag • Meer bezoekers voor Museumkwartier en economische spin-off voor de binnenstad • Een interessant aanbod voor een breed publiek (waaronder eigen inwoners) • Versterking van de Lange Voorhout als levendige fysieke schakel tussen de verschillende winkelstraten in de binnenstad • Meer kwaliteitstoerisme en spreiding van bezoeken ook buiten het zomerseizoen. Op de huidige locatie kan het museum zich niet ontwikkelen tot de gewenste internationale publiekstrekker. Het huidige museum in het Paleis is immers te bescheiden van omvang om alle belangstellenden goed te bedienen. Daardoor blijft de potentie van de omvangrijke Haagse Eschercollectie op de huidige locatie onderbenut. Het huidige ruimtegebrek leidt tot knelpunten zoals de fysieke toegankelijkheid, beperkingen in de programmering e.d. Het door de gemeente aangekochte voormalige ambassadepand biedt juist wel de ruimte voor een uitgebreidere opzet van het museum. Met betere tentoonstellingszalen voor (wissel)exposities blijft het nieuwe museum voor de eigen inwoners interessant en wordt herhaalbezoek gestimuleerd. Door spectaculaire ‘Escheriaanse experiences’ wordt meer beleving toegevoegd en een breed en jong publiek aangesproken.

Activiteiten voor inwoners en bezoekers en de educatieve functie voor individuen en scholen kunnen optimaal worden ingevuld. Ook wordt de fysieke toegankelijkheid voor mindervalide bezoekers vergroot. Samengevat wordt met de verplaatsing naar het voormalige ambassadegebouw de fysieke ruimte geboden voor: • Het tentoonstellen van ‘het hele verhaal’ van Escher en zijn werk • Het museum te verrijken met inspiratiebronnen en navolgers van Escher • Spectaculaire ‘Escheriaanse experiences’ (breed en jong publiek) • Interessante wisselexposities (herhaalbezoek eigen inwoners Den Haag) • Informatie over (de historie van) het gebouw en architect Breuer • Educatie en ontvangst van scholen/schoolklassen/groepen • Meer bezoekers een goede ervaring te bieden • Inclusieve toegankelijkheid ten behoeve van mindervalide bezoekers. Door de verplaatsing van het museum naar het gebouw aan de Lange Voorhout 102 is het derhalve mogelijk het museum vergroten en te vernieuwen en de potentie van de Haagse Eschercollectie te verzilveren. In de als bijlage toegevoegde Visie van Stichting Escher Collectie is te lezen hoe de organisatie invulling wil geven aan het vernieuwde museum in het voormalige ambassadegebouw.

2/9

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

OCW/10727393

Bijdrage aan de versterking van de binnenstad en het Museumkwartier De ontwikkeling van het nieuwe museum is onderdeel van een noodzakelijke transformatie van de binnenstad naar nieuwe publieksfuncties (van aankoop- naar ontmoetingsplek). Een internationaal onderscheidend Eschermuseum leidt tot meer kwaliteitstoerisme en spreiding van bezoeken, ook buiten het zomerseizoen. Een groter bezoekersaantal voor het Museumkwartier geeft economische spin-off voor de binnenstad en versterkt de Lange Voorhout als levendige, fysieke schakel tussen de verschillende winkelstraten in de binnenstad. Dit biedt perspectief voor ondernemers rond het Binnenhof die momenteel te lijden hebben onder de renovatiewerkzaamheden. Daarmee kan met het Nieuwe Eschermuseum beter ingespeeld worden op het publieke belang dan met het huidige museum mogelijk is. De prominente plek op de hoek van de Lange en Korte Voorhout vraagt om een aantrekkelijke publieksfunctie. Terwijl het gebouw momenteel als ‘een gesloten blok’ kan worden ervaren, zorgt een populair museum voor nieuwe bezoekersstromen en levendigheid in het Museumkwartier. Daarbij komt dat de architectuur van de voormalige Amerikaanse ambassade naadloos aansluit op de vormentaal van Escher.

Architect Breuer lijkt de kenmerkende trapeziumvormige ramen en gevelplaten van zijn ontwerp zelfs overgenomen te hebben van de ‘metamorfoses’ van de Nederlandse kunstenaar. De unieke combinatie van museum en architectuur biedt kansen om het gebouw een nieuwe uitstraling te geven die zowel voor bezoekers van het museum als voor (regelmatige) voorbijgangers een toegevoegde waarde heeft. Ook degenen die het museum niet bezoeken, kunnen toch van het rijksmonument genieten. Het Eschermuseum wordt dan een nieuw ‘Haags landmark’ op deze centrale (zicht)locatie in het Museumkwartier. Hierdoor zal deze locatie tevens een aantrekkelijker schakelgebied gaan vormen tussen de verschillende kernwinkelgebieden in de binnenstad (Het Plein, Noordeinde en Denneweg). Het Nieuwe Eschermuseum volgt uit gemeentelijk beleid De ontwikkeling van de voormalige Amerikaanse ambassade tot Eschermuseum sluit aan bij de coalitieakkoorden 2019-2022 (RIS304121) en 2022-2026 (RIS313189), het Sociaal-Economisch Herstelplan (RIS306618), de Economische visie Den Haag +2030 (RIS303550), de Strategie Toerisme 2020-2025 (RIS302975), de uitvoeringsagenda ‘De binnenstad groeit 2018-2022’ (RIS28721) en het Hotelbeleid (RIS310666).

Ook in het Binnenstadsplan Den Haag 2033 (RIS316359), dat 14 december 2023 in de raad voorlag, is de versterking van het culturele karakter van Museumkwartier door de verhuizing van het Eschermuseum opgenomen. De Cultuurvisie Den Haag 2033 (RIS315525), in nauwe samenwerking met het culturele veld en de bewoners opgesteld, rekent Escher in het Paleis, dat de grootste museale Escher-collectie ter wereld beheert en tentoonstelt, tot de boegbeelden van de stad. Eigendom en ontwikkeling in eigen beheer In eerste instantie is onderzocht of het wenselijk en mogelijk zou zijn om marktpartijen de beoogde herontwikkeling op te laten pakken, bijvoorbeeld in combinatie met een hotelontwikkeling. Toen dit na een marktverkenning niet haalbaar bleek (RIS304803), is de keus gemaakt om het gebouw in eigen beheer te ontwikkelen tot Eschermuseum en in eigendom te houden. Dit geeft greep op de functie op de langere termijn en sturing in dit economisch belangrijke deel van de binnenstad. Een dergelijke keuze is gebruikelijk voor gesubsidieerde musea met een gemeentelijke collectie en borgt dat publieke middelen ingezet worden voor het publieke belang.

3/9

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

OCW/10727393

De combinatie met een hotel was toen inmiddels niet meer aan de orde, onder meer vanwege veiligheid (risico’s op diefstal, brand- en waterschade) en de grote ruimtebehoefte van de hotel- en de museumcombinatie. Vanuit het stadsbelang is ervoor gekozen het Eschermuseum de ruimte te geven voor substantiële groei. Van ambassadegebouw naar museumgebouw Het gebouw van Breuer, opgeleverd in 1959, werd specifiek ontworpen (en is ook steeds gebruikt) als ambassadegebouw. Inmiddels is het gebouw sterk verouderd en voldoet het niet meer aan de eisen van de huidige tijd. Om het pand te saneren, renoveren en om te vormen tot een volwaardig museum zal het grondig moeten worden aangepast. Daarbij gaat het onder meer om werkzaamheden/aanpassingen die nodig zijn voor behoud van het pand, waaraan sinds lange tijd geen onderhoud meer plaatsvond en waarvan de huidige installaties het einde van hun levensduur naderen: • Asbest- en overige sanering • Het renoveren, op orde brengen en verduurzamen van het casco. Daarna zijn aanpassingen nodig om van het gebouw een volwaardig museum te maken: • Ruimtelijk-functioneel geschikt maken van het gebouw voor museaal gebruik • Installatietechnisch geschikt maken van het gebouw voor museaal gebruik • (Inclusief) toegankelijk maken van het gebouw • Museale inrichting aanbrengen.

De aanpassingen zullen consequenties voor het gebouw hebben, waarbij rekening zal worden gehouden met de rijksmonumentale status van het gebouw. De ruimtelijk-functionele voorwaarden voor het realiseren van het museum in het voormalige ambassadegebouw worden momenteel beschreven in een voorlopig Programma van Eisen. Samen met het nog aan te trekken ontwerpteam zal worden onderzocht of het haalbaar is om dit voorlopige Programma van Eisen te realiseren of dat het nog aanpassing behoeft. De gemeentelijke beleidsdiensten op het gebied van monumenten, stedenbouw, mobiliteit en openbare ruimte worden hier vanzelfsprekend bij betrokken. Het voorlopige Programma van Eisen behelst de volgende uitbreidingen (in netto m 2): • De tentoonstellingsruimte (nu circa 800 m2) zal minimaal worden verdubbeld, tot mogelijk zelfs 2.500 m2 • De publieksfaciliteiten (nu slechts circa 125 m2) zullen uitgebreid worden tot circa 1.000 1.100 m2 • Uitbreiding met volwaardige educatieve ruimtes (nu niet aanwezig): circa 175 m2 • Terwijl er nu beperkt verkeersruimte is in het museum komt er in het nieuwe museum circa 1.200 m2 beschikbaar om grote bezoekersstromen optimaal de ruimte te geven • Facilitaire functies, zoals kantoren, ICT, techniek, een kleinschalig overslagdepot en opslag worden van circa 800 m2 uitgebreid naar circa 1.000 m2.

De functionele ruimtebehoefte van het Nieuwe Eschermuseum, inclusief verkeersruimte en exclusief technische installaties, bedraagt in totaal circa 6.000 m² bvo. Voorlopig wordt uitgegaan van een uitbreiding van het bestaande gebouw (circa 5.600 m²) met maximaal 1.200 m² bvo, inclusief ruimte voor grote technische installaties. De uitbreiding is nodig om een ruime entree, een betere fysieke verbinding tussen de twee gebouwvleugels, verkeersruimte, bezoekersfaciliteiten en technische ruimtes te kunnen realiseren.

4/9

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

OCW/10727393

Zo kunnen meer activiteiten plaatsvinden, grotere bezoekersstromen worden ontvangen en wordt het nu onbenutte groeipotentieel van Escher de nodige ruimte gegeven. De uiteindelijke omvang van de uitbreiding zal worden bepaald op basis van het nog te maken ontwerp. Deze informatie zal bij een volgend raadsvoorstel beschikbaar zijn. Risicoanalyse en governance Bij een project van deze omvang is altijd sprake van risico’s en onzekerheden. De risico’s van het project worden geanalyseerd volgens de risicobeheersingsmethodiek die momenteel nog in ontwikkeling is en die de gemeente gaat hanteren voor alle grotere ontwikkelingsprojecten. Hierop zullen de rapportages aan de gemeenteraad gebaseerd zijn. De frequentie van rapporteren zal hier ook op afgestemd worden, waarbij het tijdig en optimaal informeren van de gemeenteraad altijd het uitgangspunt zal zijn. Enkele risico’s vragen op voorhand aandacht. Allereerst brengen de staat en het karakter van het gebouw risico’s met zich mee. Bekend is dat in het ambassadegebouw langere tijd geen onderhoud plaatsvond. Er is sprake van installaties die bijna aan het einde van hun levensduur zijn. Ook dient een grondige asbestsanering plaats te vinden. Daarnaast is de herontwikkeling van het gebouw tot museum een traject van meerdere jaren, waarin zich door gewijzigde (externe) omstandigheden belangrijke veranderingen kunnen voordoen.

Recente voorbeelden hiervan zijn: sterke stijging van bouwkosten en onverwachts hoge energiekosten. De risico’s daarvan moeten steeds in beeld zijn en blijven. De gemeente gaat in het kader van de risicobeheersing uit van een ‘traditioneel ontwerp- en bouwproces’ als (toekomstige) contractvorm (c.q. bouworganisatiemodel). Dit is tevens het ontwerpen bouwproces zoals dat voor de Sportcampus Zuiderpark is doorlopen. De essentie van deze werkwijze is dat de gemeente optimaal regie houdt over het ontwerp en de uitvoering daarvan. Daarmee wordt afgezien van alternatieve en meer risicovolle contractvormen, zoals ‘design, build & maintain’. De keuze voor de contractvorm en het type bouwproces is overigens vastgelegd in een aanbestedingsstrategie die voorafgaand aan de aanbesteding is beoordeeld en goedgekeurd door de gemeentelijke Tenderboard. Het museum is gevraagd om een eigen risicoanalyse te maken. Gedacht kan bijvoorbeeld worden aan: het risico dat er minder externe middelen worden geworven voor de inrichting van het museum (en bijbehorende faciliteiten), het gebruik van de naam ‘Eschermuseum’ en exploitatierisico’s (bezoekersaantallen, lagere inkomsten, hogere kosten e.d.). Het gehele herontwikkelingstraject zal gedurende enkele jaren energie, tijd en middelen vragen van de gemeente en het museum.

Tussen de gemeente en de Stichting Escher Collectie als toekomstige gebruiker en huurder van het Nieuwe Eschermuseum in de voormalige Amerikaanse ambassade worden dan ook afspraken en een taakverdeling vastgelegd in een Samenwerkingsovereenkomst. Zowel museum als gemeente hebben in het voortraject mogelijkheden om deze overeenkomst op te zeggen. Samen met het ontwerpteam zal in de eerste fase van het ontwerpproces onderzocht worden hoe het Programma van Eisen en (de rijksmonumentale status) van het gebouw zich tot elkaar verhouden en of dit tot aanpassingen van het Programma van Eisen en/of tot nieuwe inzichten omtrent de inpasbaarheid van het museum leidt. Bij het volgende g0/no go-moment in de besluitvorming zal hierover duidelijkheid zijn.

5/9

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

OCW/10727393

Alvorens de gemeente verdere financiële verplichtingen aangaat, zullen ook meer bindende overeenkomsten met het museum worden gesloten. Gezien het belang van het Eschermuseum voor de stad zullen omwonenden, ondernemers uit de omgeving en overige geïnteresseerden in de verschillende fases geïnformeerd worden en bij de uitwerking van de plannen worden betrokken. Toewerken naar een financieel totaalbeeld In deze fase kan er nog geen financieel totaalbeeld van het project gepresenteerd worden. De verwachting is dat er, om het gehele project te financieren, te zijner tijd aanvullende dekking nodig is. Hiervoor zullen op een later moment derhalve aanvullende raadsbesluiten worden voorgelegd voor verdere besluitvorming. In een separate geheime bijlage in briefvorm wordt het onderwerp ‘financiën’ nader toegelicht. Transformatietraject en besluitvorming in fases Het gehele transformatieproces kent de volgende fases, waarvoor steeds een go/no-go besluit van de raad wordt gevraagd over ingaan van de volgende fase en waarbij de opdrachtverstrekking aan het ontwerpteam ook steeds per fase geschiedt: • Start Ontwerpfase: voorliggend raadsvoorstel voor formaliseren van voorbereidings- en uitwerkingskrediet, • 1e go/no go-moment gemeenteraad: na Voorlopig Ontwerp. Op basis van de huidige inzichten kan dit voorstel in 2026 worden voorgelegd.

• 2e go/no go-moment gemeenteraad: na Definitief Ontwerp. Op basis van de huidige inzichten wordt verwacht dat dit voorstel in 2027 aan de gemeenteraad voorgelegd kan worden. • Afhankelijk van uitkomsten van de aanbesteding van de bouw: 3e go/no go-moment. Aanvullend op de formele momenten waarop de raad een voorstel wordt voorgelegd, zal de raad ook tussentijds worden geïnformeerd, bijvoorbeeld over de selectie en de keuze voor het ontwerpteam. De raad zal op de hoogte worden gehouden van de ontwikkelingen middels tussentijdse werkbezoeken, raadsinformatiebrieven en/of presentaties. De eerste te zetten stap is het separaat aan de raad voorgestelde raadsbesluit voor formaliseren van een voorbereidings- en uitwerkingskrediet. Indien de raad dit krediet vrijgeeft, volgt de eerste stap in de herontwikkeling, zijnde de fase tot en met het Voorontwerp of Voorlopig Ontwerp (VO). Na beschikbaarstelling van het krediet zal een ontwerpteam worden aangetrokken dat bestaat uit een architectenbureau en een technisch team. Na gunning van de opdracht aan het geselecteerde ontwerpteam zal het project de ontwerpfase ingaan, zullen de benodigde onderzoeken worden uitgevoerd en een eerste ondernemingsplan voor de exploitatie van het museum worden opgesteld.

Na het afronden van het VO en de bijbehorende financiële ramingen kan de gemeenteraad een go/nogo-besluit worden voorgelegd voor de volgende fase. Op basis van de huidige inzichten is dit in 2026 mogelijk. Er kan dan ook een planning voor het project inclusief richtdatum voor de opening van het museum worden gepresenteerd. Onderdeel van dit volgende raadsvoorstel (na het VO) zal een voorstel over de benodigde middelen zijn.

6/9

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

OCW/10727393

Tijdens de ontwerpfase, die na het beschikbaar stellen van het voorbereidings- en uitwerkingskrediet ingaat, komt immers informatie beschikbaar waarmee een beter onderbouwde raming van deze benodigde financiële middelen opgesteld kan worden. Ook zal na het verlenen van het voorbereidings- en uitwerkingskrediet door het museum een eerste versie van een ondernemingsplan met een investeringsraming voor de museale inrichting en een meerjarige exploitatiebegroting worden opgesteld. De gemeente zal dit plan – voorafgaand aan het volgende raadsvoorstel – onafhankelijk laten toetsen. In het raadsvoorstel met het go/no-go-besluit na afronding van het VO kan aan de raad zo een completer financieel totaalbeeld worden gepresenteerd: vastgoedinvesteringen (en daaruit voortvloeiende kapitaallasten), investeringen in de museale inrichting, opstartkosten én exploitatie. Al deze onderdelen vormen tezamen immers een financieel totaalbeeld. Na positieve besluitvorming in de gemeenteraad is de VO-fase afgerond en kan vervolgens het Definitief Ontwerp (DO) worden uitgewerkt. In deze fase (of, indien mogelijk, eerder) zal ook de asbestsanering plaatsvinden, omdat voor afronding van het ontwerp informatie nodig is over het gebouw in gesaneerde staat. Momenteel is het gebouw in leegstandsbeheer gegeven aan Anna Vastgoed en Cultuur.

Het is de intentie om tijdens dit traject in het kader van leegstandbeheer ruimte te geven aan tijdelijke programmering door Anna Vastgoed en Cultuur zolang de conditie van gebouw, installaties en het transformatieproces dit toelaten. Vanaf de asbestsanering tot aan de start van de (voorbereidingen op de) bouwwerkzaamheden is het gebouw tijdelijk niet meer geschikt voor dagelijks gebruik. Bekeken zal worden of er dan nog wel incidentele programmering mogelijk is, zoals speciale rondleidingen door het gebouw voor raadsleden en overige geïnteresseerden. Tijdens het uitwerken van het DO zullen het ondernemingsplan en de meerjarenexploitatiebegroting van het Nieuwe Eschermuseum door het museum waar nodig worden aangepast. De uitkomsten daarvan zal de gemeente wederom onafhankelijk laten toetsen. Aanpassingen met significante gevolgen voor de maatschappelijke functie en/of de exploitatie van het museum zullen aan de raad worden voorgelegd. Na de oplevering van het DO zal de gemeenteraad een voorstel worden voorgelegd over de financiële kaders voor de aanbesteding van de realisatie (verbouwing) en de exploitatie door Stichting Escher Collectie. Op basis van de huidige inzichten wordt verwacht dat dit voorstel in 2027 aan de gemeenteraad voorgelegd kan worden.

Indien er dan opnieuw positieve besluitvorming in de raad volgt, kan het Technisch Ontwerp (TO) worden uitgewerkt, kunnen de vergunningstrajecten en het aanpassingstraject voor het Omgevingsplan worden afgerond en de aanbesteding van de realisatie worden voorbereid. Ook tijdens het uitwerken van het TO zal getoetst worden of dit aanleiding geeft voor aanpassingen in het ondernemingsplan en de meerjarenexploitatiebegroting van het museum. Vervolgens wordt de realisatie aanbesteed. Afhankelijk van de uitkomsten van het aanbestedingsproces leidt dit mogelijk tot een laatste raadsvoorstel. Zodra de gunning heeft plaatsgevonden, start de Realisatiefase en gaat de aannemer of de aannemerscombinatie aan het werk. De (asbest)sanering van het gebouw heeft daarvoor overigens al plaatsgevonden. Na oplevering van het gebouw en inhuizing van de museale inrichting en het proefdraaien start de Exploitatiefase van het Nieuwe Eschermuseum.

7/9

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

OCW/10727393

Vrijkomen huidige locatie Eschermuseum Bij realisatie van het Nieuwe Eschermuseum zal de huidige locatie van het museum, het gemeentelijke Paleis Lange Voorhout 74 (in de cultuurportefeuille), over een aantal jaar vrijkomen. In het Position Paper Internationaal Museumkwartier van 2015 (RIS290690) was sprake van het toevoegen van twee hoogwaardige internationaal aantrekkelijk culturele functies: een groter Eschermuseum in het voormalige ambassadepand en de vermaarde collectie Delfts blauw aardewerk uit het Kunstmuseum in het dan vrijkomende Paleis Lange Voorhout. Vervolgens is geconcentreerd op de eerste fase, die van (onderzoek naar de) realisatie van het Nieuwe Eschermuseum. In de loop van dit traject zal nadere oriëntatie plaatsvinden op de toekomst van het Paleis en komen onderwerpen als een eventuele rol in de business case van de herontwikkeling en een eventuele nieuwe invulling aan de orde. Voorbereidings- en uitwerkingskrediet De eerst voorliggende stap is nu de Europese aanbesteding van het ontwerpteam.

De scope van deze processtap behelst het uitwerken van de ambities, het ontwikkelen van een definitief functioneel en technisch Programma van Eisen, diverse benodigde (technische en functionele) onderzoeken, transformatievisie, relatieschema, vlekkenplan, Schetsontwerp (SO), een Voorontwerp of Voorlopig Ontwerp (VO), planning en een eerste indicatieve bouwkostenraming voor de transformatie van het voormalige Amerikaanse ambassadegebouw tot het Nieuwe Eschermuseum. Deze werkzaamheden worden in samenwerking en in afstemming met Stichting Escher Collectie uitgevoerd. Daarnaast zal Stichting Escher Collectie een ondernemingsplan en meerjarenbegroting opstellen die de gemeente onafhankelijk zal laten toetsen. Het gevraagde voorbereidings- en uitwerkingskrediet bedraagt € 3,25 mln. en kan worden gedekt uit de structurele middelen die naar aanleiding van het coalitieakkoord 2022-2026 zijn opgenomen in de begroting 2023-2026.

Dit krediet zal onder meer worden aangewend voor de aanbesteding van het ontwerpteam inclusief een tendervergoeding, de voorbereiding van (aanbesteding van) de (asbest)sanering, (indien mogelijk) een deel van de sanering, een participatietraject en overige communicatie, bemensing van het projectteam inclusief projectleiding, interne projectkosten, juridisch advies, transformatievisie, advies op het gebied van monumenten, mobiliteit en stedenbouwkundige vraagstukken, planologisch advies, diverse (technische) onderzoeken en adviezen, het uitvoeren van een deel van het ontwerp door de aan te trekken architect, constructieve onderzoeken en uitwerkingen, installatietechnische uitwerkingen, bouwkostenramingen, verduurzamingsadvies en ramingen van toekomstige energiekosten. Ook een onafhankelijke second opinion op de exploitatiebegroting van het museum en een horecaadvies zullen uit het krediet worden bekostigd. Aangezien de voorbereidingskosten onlosmakelijk verbonden zijn met de investering in de transformatie van het voormalige ambassadegebouw dienen op grond van het Besluit Begroting en Verantwoording ook de daadwerkelijk gemaakte voorbereidingskosten te zijner tijd op de voorgeschreven wijze te worden geactiveerd en afgeschreven.

8/9

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

OCW/10727393

Indien echter onverhoopt de transformatie niet wordt gerealiseerd, worden de gemaakte voorbereidingskosten direct ten laste van de exploitatie (programma 5 cultuur en bibliotheken) gebracht. Ik hoop u hiermee voor dit moment voldoende te hebben geïnformeerd. Met vriendelijke groet, de wethouder van Financiën, Cultuur en Economische ontwikkeling Saskia Bruines

9/9