RIS317830 Bijlage Prestatiaafspraken 2024 Haag Wonen finale versie 1 5

Prestatieafspraken 2024 Haag Wonen, Huurdersorganisatie Haag Wonen (HOHW) en gemeente Den Haag 1.1

1.2

Onderwerp

*Zie bijlage onderaan voor ‘Kern toelichting op de Prestatieafspraken 2024’ voor 1.2 en 5.3.

Doorkijk 2025-2028

Omvang kernvoorraad

Haag Wonen heeft ten tijde van het bod (peildatum 1 januari 2023) 20.996 sociale huurwoningen (conform ROK) Haag Wonen heeft op 1 januari 2025 minimaal 21.065 sociale huurwoningen. In 2024 neemt de voorraad van Haag Wonen per saldo met 65 woningen toe en met 200 flexwoningen toe: • Sociale huur (exclusief transformatie en flexwoningen): 0; • Flexwoningen sociale huur: minimaal 200 (afhankelijk van tempo locatie toewijzing (gesprekken hiervoor lopen) zie kritische succesfactoren zoals genoemd bij 1.2); • Transformatie naar sociale huurwoningen: • Voornemens voor verkoop of liberalisering van sociale huurwoningen conform de afspraken over de DAEB en niet-DAEB scheiding: -15 • Aankopen: 80

Op 1 januari 2029 heeft Haag Wonen 22.239 DAEB woningen. Voor wat betreft de realisatie van de netto toevoegingen staan gemeente en woningcorporaties samen aan de lat. De netto toevoegingen komen tot stand via nieuwbouw. Den Haag heeft weinig uitbreidingslocaties. Voor nieuwbouw die leidt tot verdichting is veelal eerst sloop nodig. Tussen sloop en nieuwbouw zit tijd.

Nieuwbouw.

Bij uitbreiding van de verkoopvijver vraagt Haag Wonen zienswijze van de gemeente Den Haag en van de huurdersorganisatie. Haag Wonen besteedt de eventueel verschuldigde suppletie die zij in 2024 niet afdraagt aan de gemeente, aan DAEB-activiteiten, in het bijzonder het toevoegen van nieuwbouwwoningen (zie 1.2) of woningverbeteringen (zie 6.2). Voor het in aanbouw kunnen nemen van onderstaande projecten is Haag Wonen mede afhankelijk van de gemeente. Kritische succesfactoren voor Haag Wonen zijn: • Voldoende ambtelijke capaciteit. • Een efficiënte aanvraagprocedure en verstrekking van leegstandsvergunningen. • Een soepel vergunningentraject (bestemmingsplan wijziging; omgevingsvergunning inclusief akkoord welstand; ontheffing Flora en Fauna) • Aandacht voor stapeling van kwaliteitseisen en regelgeving bij nieuwbouw. Indien de gemeente aanvullende eisen wil stellen, die kostenverhogend uitpakken, dient hier over een gesprek gevoerd te worden. • Duidelijke bestuurlijke sturing op bouwcontinuïteit. Gezamenlijke bijdrage: • De gemeente én de corporaties hebben de RRA getekend, en we zetten gezamenlijk in op het realiseren van de hierin genoemde kritische succesfactoren die voorwaardelijk zijn voor de te realiseren corporatiewoningen. • Op regionaalniveau is een versnellingstafel opgericht, In Den Haag werkt de Haagse Tafel Wonen als lokale versnellingstafel.

Op 14 maart 2023 hebben rijk, provincie, de regiogemeenten en de corporaties de Regionale Realisatieagenda Woningbouw Haaglanden (RRA) getekend. Daarin is afgesproken dat corporaties in de regio 21.000 sociale huurwoningen en 4.000 middenhuur woningen bouwen. In het bestuurlijk overleg worden deze aantallen door vertaald naar concrete projecten en toegewezen aan corporaties. Realisatie van ons aandeel daarin is mogelijk als de gemeente invulling geeft aan benoemde uitgangspunten (zie hiernaast).

Bijdrage Haag Wonen: Haag Wonen neemt in 2024 twee nieuwbouwprojecten in aanbouw (eigen ontwikkeling of afname uit ontwikkelingen van derden). Aantallen gebaseerd op projectinformatie peildatum 1 mei 2023. • Project 1: (153 woningen nieuwbouw) • Project 2: (216 DAEB- en 143 Niet-DAEB woningen nieuwbouw) Indien gemeente de mogelijkheid ziet om start bouw (procedureel) van projecten te versnellen, spant Haag Wonen zich in om deze in 2024 in aanbouw te nemen. Haag Wonen wil samen met de gemeente en corporaties onderzoeken of we de woningproductie kunnen versnellen door daar waar het kan conceptuele woningen uit de Bouwstroom Haaglanden in te zetten. Het werken in een bouwstroom vraagt om nieuwe vormen van samenwerking tussen gemeenten en corporaties. De corporaties zijn opdrachtgever, de gemeente zorgt daar waar dat kan voor versnelling van procedures en brengt corporaties ook hiervoor in positie voor bouwlocaties. Ten aanzien van nieuwbouw bepleiten de Huurdersorganisaties van Haag Wonen, Hof Wonen en Staedion gezamenlijk dat het aandeel sociale huur bij nieuwbouw wordt verhoogd naar 35-40%. 2

Evenwichtige wijken

2.1

Leefbaarheid

Paraaf gemeente

Ook in 2024 blijft Haag Wonen investeren in leefbaarheid in wijken waar Haag Wonen bezit heeft. Haag Wonen geeft in totaal € 4,4 miljoen (€ 2,2 miljoen + € 2,2 miljoen loonkosten) uit aan leefbaarheid. Dit betreft een investering van gemiddeld € 105,- per woning in leefbaarheid in wijken waar Haag Wonen bezit heeft plus een deel van de loonkosten (circa € 105,- per woning) aan inzet van onder andere beheerconsulenten en wijkbeheerders om de leefbaarheid te bevorderen en het oplossen van woonoverlast. Gemeente en Haag Wonen stellen gemeenschappelijke wijkvisies op waarin wordt vastgelegd waar de focus moet liggen per wijk.

Paraaf huurdersorganisatie

Met behulp van sociale wijkopdrachten en in nauwe samenwerking met de HOHW en de bewoners uit de wijken gaat Haag Wonen de komende jaren in beeld brengen welke wensen en behoeften er op het gebied van beheer en leefbaarheid per wijk aan de orde zijn, zodat de inzet van Haag Wonen nog beter gericht kan worden en Haag Wonen netwerkpartners op een goede manier kan betrekken bij en binden aan de gezamenlijke opgave. In lijn met de sociale strategie geeft Haag Wonen invulling aan de volkshuisvestelijke prioriteiten op het gebied van leefbaarheid, zoals differentiatie van inkomensklassen, het faciliteren van het ‘ontmoeten’ en de inzet van Haag Wonen op sociaal beheer. Paraaf corporatie

De gemeente en Haag Wonen gaan door met de ondersteuning van buurtkamers. Haag Wonen stelt in totaal 5 buurtkamers in de Schildersbuurt en Zuidwest ‘om niet’ beschikbaar. De gemeente draagt zorg voor de begeleiding en ondersteuning van activiteiten in de buurtkamers. Vanuit de intentieverklaring tussentijd Zuidwest kijken Haag Wonen en gemeente of er extra buurtkamers nodig zijn. Haag Wonen wil een zichtbare en actieve partner zijn in Den Haag en specifiek in alle wijken waar Haag Wonen bezit heeft. Haag Wonen zet daarom in op activiteiten die leefbaarheid en beheer van sociaal inclusieve wijken bevorderen. Haag Wonen neemt kennis van de wijkagenda’s van de gemeente en Haag Wonen, gemeente en HOHW zoeken proactief de verbinding met elkaar. Wijkmeesters, beheerconsulenten en gebiedsregisseurs van Haag Wonen zijn dagelijks actief in netwerken, in wijken en met bewoners. Daarmee krijgt Haag Wonen ook goed zicht op wat een wijk of complex nodig heeft. De beheerconsulent heeft in het kader van differentiatie van wijken regelmatig contact met de verhuurconsulenten en assetmanagers om te borgen dat het adoptievermogen van wijken en complexen op orde blijft. Waar nodig maakt Haag Wonen gebruik van de mogelijkheden om differentiatie en spreiding van doelgroepen te bevorderen.

Haag Wonen is hier zorgvuldig in, omdat Haag Wonen primair gelooft in een inclusieve stad waar zo min mogelijk labeling plaatsvindt op basis van achtergrond of inkomen. Haag Wonen kiest ervoor om in samenwerking met partners goed (sociaal) beheer en de mogelijke impact hiervan zo veel als mogelijk in goede banen te leiden. 3

Een betaalbare en prettige woning

3.1

3.2

Alleen als er wel gebruik wordt gemaakt van de mogelijkheid van inkomensafhankelijke huurverhoging. Inkomensafhankelijke huurverhoging (IAH) Huurverhoging

3.3

Betaalbaarheid

3.4

Huurachterstanden/ huisuitzettingen

3.5

Onderhoud en verbetering

Paraaf gemeente

Haag Wonen zet de inkomsten uit inkomensafhankelijke huurverhoging in voor investeringen in nieuwbouw en woningverbeteringen. Naar verwachting gaat het om een bedrag van ongeveer € 100.000 - €400.000 (peildatum 2023), afhankelijk van het voorgeschreven huurbeleid door de Rijksoverheid.

Prestatieafspraak is alleen van toepassing wanneer boven inflatie verhoogd wordt, dit is bij Haag Wonen niet aan de orde. Haag Wonen verhuurt minimaal 70% van het vrijkomend aanbod (DAEB) met een huurprijs tot aan de 2e aftoppingsgrens. Haag Wonen blijft volop inzetten op het bieden van maatwerk aan huurders die dit nodig hebben, dit is onderdeel van de continue dialoog die wij met de HOHW voeren. Daarnaast biedt Haag Wonen haar huurders de mogelijkheid om huurverlaging aan te vragen conform de wettelijke bepalingen en onze vangnetregeling. De eenmalige huurverlaging naar € 575,03 kan tot eind 2024 aangevraagd worden. Haag Wonen volgt de afspraken uit het convenant waarin nader staat uitgewerkt hoe Haag Wonen en de gemeente de verplichting rondom vroeg-signalering vanuit de wijziging Wet Gemeentelijke Schuldhulpverlening (Wgs) vormgeven. De uitvoering van dit convenant wordt gemonitord. Haag Wonen spant zich bij het innen van schulden in om (verder oplopen van) huurachterstanden te voorkomen. We nemen in een zo vroeg mogelijk stadium contact op met onze huurders en leggen huisbezoeken af om de situatie te bespreken en tot een oplossing te komen. Wanneer er geen contact mogelijk is, wordt er door een onaangekondigd huisbezoek geprobeerd de huurder alsnog te spreken. Als dat niet lukt melden we huurders aan bij de gemeente voor vroegsignalering.

De gemeente behandelt alle signalen bij voorkeur binnen 2 weken, doch uiterlijk binnen 4 weken na ontvangst. In 2022 en 2023 heeft Haag Wonen het aantal huisuitzettingen op basis van huurschuld door inzet van het sociaal incassoproces weten te beperken tot 10 op jaarbasis. Bij groot onderhoud en ingrijpende woningverbetering vraagt Haag Wonen aan de gemeente aandacht voor de inrichting van de buitenruimte waaronder het plaatsen van ORAC’s. De complexen met een conditiescore 5 of 6 zijn op dit moment al in onderzoek (scenariostudies) voor het overige deel zijn er al concrete plannen voor sloop-nieuwbouw en/of verbeterprojecten. Conditiescores hoger dan 4 met het risico op vervallen in 5 of 6 zijn voor de schil geïnventariseerd en zijn vooralsnog ondergebracht in de schilder- en dakcontracten. In 2024 besteedt Haag Wonen circa € 65 miljoen aan onderhoud, ongeveer 1% daarvan wordt besteed aan de aanpak van schimmel, loden leidingen en brandveiligheid. Het grootste deel van deze uitgaven, met name brandveiligheid, valt onder investeringen. Daarnaast heeft Haag Wonen in de afgelopen jaren veel gedaan om deze problematiek aan te pakken, daarom neemt het relatieve aandeel de komende jaren verder af. Bij groot onderhoud en ingrijpende woningverbetering zorgt Haag Wonen voor degelijk hang- en sluitwerk, inclusief kerntrekbeveiliging.

Haag Wonen neemt een actieve rol in de Haagse aanpak vocht en schimmel en draagt een deel van de kosten van de inzet van de vocht- en schimmelexpert als die in een woning van Haag Wonen wordt ingezet. Haag Wonen heeft in het overgrote deel van haar woningbestand rookmelders opgehangen. Momenteel wordt gezocht (eventueel in samenwerking met de huurdersorganisatie) naar een manier om ook bij de laatste 1.000 Paraaf huurdersorganisatie

Haag Wonen is voornemens de inkomensafhankelijke huurverhoging na 2024 te blijven inzetten voor investeringen in nieuwbouw en woningverbetering.

De komende jaren zijn we voornemens om ons maatwerk op het vlak van betaalbaarheid te continueren.

Idem.

Haag Wonen werkt met het programma ‘Grip op onderhoud’ aan de kwaliteit van haar woningvoorraad in een goede balans tussen dagelijks onderhoud en planmatig onderhoud. Hiermee zorgen we voor een voorspelbare, betrouwbare en permanente kwaliteitsontwikkeling van onze woningen. Woningen met een slechte conditiescore (score 5 en 6) zijn opgenomen in ons investeringsprogramma of worden met voorrang opgenomen in onze onderhoudsplanning. Conditiescores worden periodiek geactualiseerd zodat we een actueel en volledig beeld blijven houden op de kwaliteit van onze woningen. Haag Wonen heeft afgelopen jaren veel gedaan aan de aanpak van schimmel, verwijderen van loden leidingen en het verbeteren van de brandveiligheid. We continueren deze inzet, maar onze verwachting is dat het relatieve aandeel van deze begrotingsonderdelen zal afnemen. Kanttekening daarbij is dat verbeteren van brandveiligheid merendeels wordt verantwoord als investering en niet als onderhoud.

Paraaf corporatie

3.6

Wonen met zorg

woningen rookmelders te hangen. Op het gebied van koolmonoxidemelders hangt Haag Wonen alleen melders op, wanneer de veiligheid in het gedrang komt zonder melders. Dit is geheel volgens wettelijke richtlijnen. Gemeente betrekt Haag Wonen bij het versoepelen van regels en procedures waar dit kan en nodig is voor bijvoorbeeld zonnepanelen, buitenunits warmtepompen en verduurzamen van beschermde stadsgezichten en monumenten. Haag Wonen heeft diverse alternatieve vormen van wonen voor bijzondere doelgroepen in onderzoek. Voorbeelden daarvan zijn: • Boylestraat: Urban Mix – combinatie van vragende en dragende jongeren; • Leeghwaterplein: 60 tijdelijke woningen, waarvan 20 voor statushouders en 40 voor jongeren. Daarnaast onderzoekt Haag Wonen alternatieve mogelijkheden voor groepswonen. Groepswonen nieuwe stijl: gespikkeld wonen in een complex of buurt met gezamenlijke activiteiten of een mix van oudere en jongere bewoners. We zoeken hiervoor in ons bestaand bezit en naar locaties met grotere complexen, zoals scholen of zorglocaties, waarin meerdere groepen gehuisvest kunnen worden. In het coalitieakkoord is m.b.t. innovatieve woonvormen de volgende ambitie vastgelegd: ‘in de programmering voor middeldure huur en betaalbare koop streven we naar 100 woningen per jaar voor innovatieve woonvormen, zoals particulier opdrachtgeverschap, wooncorporaties en groepswonen.

Woningcorporaties wordt gevraagd aanvullend hierop ook een bijdrage te leveren’. In 2023 heeft reeds een eerste inventarisatie plaatsgevonden van de lopende inspanningen/planvorming m.b.t. innovatieve woonvormen aan de hand van een uitvraag die de gemeente zomer 2023 heeft gedaan. Haag Wonen en gemeente gaan uiterlijk in Q1 2024 hierover met elkaar in gesprek met als doel te komen tot actieve en gestructureerde samenwerking rondom innovatieve woonvormen en afgestemde meetbare inspanningen vanuit de corporaties. Haag Wonen en de gemeente blijven middels de Samenwerkingsagenda met elkaar in gesprek over de prioritering van type huisvesting en de huisvesting van aandachtsgroepen.

Een aanzienlijk deel van onze huurders is ouder dan 65 jaar en heeft nu of in de toekomst een zorgbehoefte. Vanuit onze portefeuillestrategie werken we aan een visie op wonen en zorg, waarbij de nadruk ligt op de bestaande voorraad. Om ook in de toekomst voldoende passende woonruimte te kunnen bieden aan mensen met een zorgvraag, is het vooruitzicht dat de sociale voorraad daarin moet meebewegen. In de Woonzorgvisie (onderdeel van de Woonvisie 2024) stelt de gemeente een prognose op van de woonzorgvraagontwikkeling in relatie tot het gewenste aantal woningen inzetbaar voor mensen die aanpassingen in hun woning en/of gebouw nodig hebben en het voorzieningenniveau van de woonomgeving. Deze prognose vormt het uitgangspunt voor gemeente en corporaties om te bepalen welke gebieden geprioriteerd worden en welke verbetermaatregelen nodig zijn. Afspraak: o.b.v. de prognose van de Woonzorgvisie beoordelen gemeente en corporaties allereerst gezamenlijk de mismatch op het gebied van Wonen met zorg tussen de actuele stand van zaken en de toekomstige behoefte. Zij definiëren daarna de knelpunten en verkennen mogelijke oplossingen. Zorg- en welzijnspartijen worden hier nadrukkelijk bij betrokken. Haag Wonen deelt haar visie en relevante data wonen en zorg tijdens het proces van het opstellen van de woon(zorg)visie.

•

Haag Wonen houdt bij de ontwikkeling van plannen voor nieuwbouw (in eigen ontwikkeling) altijd rekening met verschillende doelgroepen, waaronder ook senioren in het kader van doorstroming. Per project wordt bepaald welke mix van doelgroepen het meest passend is, afhankelijk van de projectspecifieke situatie. Kritische succesfactoren: • De gemeente is verantwoordelijk voor voorzieningen in het kader van de Wmo. • Scootmobielen zorgen voor brandgevaarlijke situaties in complexen. Haag Wonen vraagt de medewerking van de gemeente voor het realiseren van scootmobielstallingen in de openbare ruimte. • De gemeente werkt aan het knelpunt scootmobielen door project scootmobielpools; Gemeente vraagt Haag Wonen mee te denken over nieuwe locaties voor scootmobielpools en het realiseren van nieuwe stallingen. Daarnaast blijft de gemeente meedenken over nieuwe locaties voor scootmobielparkeerplaatsen in de openbare ruimte (bijvoorbeeld grasveldjes of parkeerplaatsen).

3.7

Aanpak energiearmoede

(verplaatst naar 6.3)

4

Goed gebruik van de bestaande voorraad

4.1

Doorstroming

Wederkerigheid gevraagd van gemeente: Bij grote Wmo-aanvragen geeft de gemeente goede voorlichting aan de aanvrager over de mogelijkheden om naar een beter passende woning te verhuizen. Haag Wonen, de Huurdersorganisatie Haag Wonen en de gemeente werken samen in het bevorderen van doorstroming. We werken aan een aanpak die o.a. gericht is op kleine huishoudens (max 3 personen) in grote woningen (min 80m2 en 5 kamers), en diens verhuiswensen en -mogelijkheden. Haag Wonen werkt actief samen met de gemeente (doorstroommakelaar) bij casuïstiek en benut de instrumenten zoals huurmatiging, de doorstroompremie en de mogelijkheden in het lokaal maatwerk zoals directe bemiddeling om huurders te ‘verleiden’ te verhuizen naar een beter passende woning.

Doorstromingsmogelijkheden blijven hoog op de agenda staan van Haag Wonen. Haag Wonen verkent het toevoegen van huurwoningen in het middenhuur segment om doorstroomkansen te vergroten. We zien hier een duidelijke link met de woonzorgvisie die de gemeente opstelt.

Haag Wonen heeft twee verhuurconsulenten met een specialisme in dienst als doorstroomcoach/makelaar/verhuurmedewerker die huurders kan aansporen, direct kan ondersteunen en kan bemiddelen naar een andere woning. Daarnaast hebben alle verhuurconsulenten aandacht voor het bevorderen van doorstroming. Haag Wonen attendeert huurders actief en op haar website over doorstroommogelijkheden. We passen waar mogelijk actief de bezettingsnorm van grote woningen aan, zodat deze woningen daadwerkelijk aan grote huishoudens verhuurd worden. Haag Wonen zoekt daarin de samenwerking en afstemming met de gemeente en welzijn om bij doorstroom ouderen nog beter te kunnen ondersteunen op het gebied van administratie, aanvraag van subsidies en de verhuizing. Paraaf gemeente

Paraaf huurdersorganisatie

Paraaf corporatie

Haag Wonen start in 2024 met een vernieuwde focus op doorstroom en evalueert begin 2025 de resultaten. Haag Wonen deelt de uitkomsten met de gemeente. Haag Wonen stelt zich als doel dat in 2024 zoveel mogelijk van de vrijkomende grote sociale huurwoningen (woonoppervlakte van 80 m2 of meer) naar een groot gezin gaat. Doorstromers uit sociale huurwoningen van Haag Wonen krijgen voorrang op vrijkomende middenhuur woningen (niet-DAEB) van Haag Wonen. De Doorstroompremie vervalt per 1 januari 2024, omdat er onvoldoende gebruik van werd gemaakt. In de voorbereiding van de Woonzorgvisie zal in afstemming met corporaties gekeken worden welke maatregelen bijdragen aan een betere doorstroming en in 2024 ingezet kunnen worden, de precieze invulling hiervan wordt in Q4 2023 met de drie grote corporaties besproken en nader uitgewerkt in Q1 2024. 4.2

Levensloopbestendige woningen

5 5.1

Aandachtsgroepen Huisvesting statushouders

5.2

Zorgdoelgroepen

Paraaf gemeente

Haag Wonen heeft de toegankelijkheid (sterrenclassificatie) van de woningen in haar bezit goed in beeld en bij nieuwbouw is aanpasbaar bouwen het uitgangspunt. Voor individuele gevallen is het maatwerk. Voor bewoners met een verminderde mobiliteit is het van belang dat er voldoende geschikte en goed toegankelijke sociale huurwoningen zijn. Om hierop te kunnen anticiperen besluiten gemeente en corporaties eerst volgens welke methodiek ze de toegankelijkheid van woningen classificeren. Op basis daarvan maken corporaties inzichtelijk wat de toegankelijkheid is van hun huidige woningportefeuille en benoemen zij kansen voor verbeteringen bij gesignaleerde knelpunten. De gemeente blijft bij Wmo-aanvragen verantwoordelijk voor het financieren van deze voorzieningen. Gemeente en corporaties kijken wel samen naar alternatieve financieringsbronnen. Omdat niet alle knelpunten in het bestaande woningbezit opgelost kunnen worden, is bij nieuwbouw ook de toevoeging van aangepaste woningen noodzakelijk. Het ontwikkelen van vernieuwende woonzorgconcepten zal hiervan een onderdeel vormen. Afspraak: om doorstroming van minder mobiele mensen uit niet-aan-te-passen-woningen te bevorderen, worden bij nieuwbouw ook extra woningen toegevoegd die zijn aangepast voor mensen met mobiliteitsproblemen. Gemeente zorgt voor locaties, corporaties zorgen voor het bouwen en beheren van deze woningen.

In de bestaande woningportefeuille kijken partijen in gezamenlijkheid hoe complexen verbeterd kunnen worden naar het gewenste niveau, waarbij de Woonzorgvisie een belangrijk kader biedt voor prioritering. • Bij nieuwbouw verwacht gemeente niet dat corporaties altijd op een hoogste sterrenniveau woningen bouwen. Immers wordt gebouwd voor verschillende doelgroepen. Toch verwacht de gemeente dat het basis toegangelijkheidsniveau altijd meegenomen wordt waar dat mogelijk is. • In de woonzorgvisie worden percentages van het aantal aangepaste woningen opgenomen. Dit wordt afgestemd met de corporaties.

Idem.

Haag Wonen voorziet in haar aandeel van de gemeentelijke taakstelling voor de huisvesting van statushouders. Haag Wonen levert een passende woning binnen 10 weken na koppeling met gemeente Den Haag. Gemeente en Haag Wonen monitoren periodiek of aan deze afspraak en de afspraak over het aandeel verhuringen aan aandachtsgroep wordt voldaan en bepalen in overleg bijstuurmaatregelen (zie 5.3). Haag Wonen en gemeente zoeken samen naar passende mogelijkheden om grote gezinnen van 6 personen of meer te huisvesten, ondanks de verwachting dat dit een hele opgave is. Hierbij kan gebruik worden gemaakt van de Regeling Huisvesting Grote Gezinnen Vergunninghouders. Een goede begeleiding van uitstromende zorgdoelgroepen en statushouders, is van groot belang voor deze groepen zelf en de omwonenden. De gemeente zorgt voor begeleiding van deze uitstromers. Hierbij voeren gemeente, corporaties en zorgaanbieders de samenwerkingsafspraken uit van het “Koepelconvenant huisvesting zorgdoelgroepen”. Bij knelpunten waardoor de realisatie onder druk komt te staan, voert de gemeente de regie zodat werkbare oplossingen tot stand komen. Voor het aantal te leveren convenantwoningen handhaven we voor nu de afspraak uit de Raamovereenkomst Wonen 2019-2024, waarin is afgesproken dat de corporaties jaarlijks 313 convenantwoningen leveren.

Na inventarisatie van de totale vraag van aandachtgroepen in Q1 2024 en de eventuele aanpassing van het percentage niet-reguliere verhuringen kan de gemeente de wens hebben om het dit aantal te leveren convenantwoningen aan te passen. Hierover wordt dan het gesprek gevoerd met de corporaties en de huurdersorganisaties. De evaluatie van de convenantenafspraken is reeds klaar. In 2024 zullen de conclusies en uitgangspunten met corporaties worden besproken en indien nodig vertaald worden naar concrete acties. In het kader van leefbaarheid, is het aantal effectief beschikbare uren voor adequate begeleiding door zorgpartijen, onderdeel van dit gesprek. In de praktijk blijkt begeleiding vaak zeer beperkt beschikbaar. Haag Wonen levert de afgesproken 80 zelfstandige huurwoningen voor de huisvesting van zorgdoelgroepen. Gemeente en Haag Wonen monitoren periodiek of aan deze afspraak en de afspraak over het aandeel verhuringen aan aandachtsgroep wordt voldaan en bepalen in overleg bijstuurmaatregelen (zie 5.3). Haag Wonen werkt mee aan de evaluatie van de convenantafspraken.

Idem.

Paraaf huurdersorganisatie

Paraaf corporatie

5.3

Aandeel verhuringen aan aandachtsgroepen

De Raamovereenkomst 2019-2024 is per 1 januari 2024 niet meer van kracht. De wet Versterking Regie op de Volkshuisvesting is in voorbereiding en hierin worden gemeenten verplicht in hun huisvestingsverordening een urgentieregeling vast te stellen, waarbij ze verplicht een aantal landelijk geldende categorieën ‘urgent woningzoekenden’ opnemen. Op het moment van het opstellen van de bieding is nog niet bekend of gemeenten een maximum mogen stellen aan het aandeel verhuringen aan deze groep urgenten. Huisvesting en toewijzing van aandachtsgroepen in relatie tot invulling van de 30% -70% en de invulling van de bouwproductie in de prestatieafspraken is een onderwerp dat bestaat uit 3 elementen, waarbij deze drie elementen niet los van elkaar gezien kunnen worden gezien: 1.

Definitie van wat er onder de 30% valt. En hoe we brengen we die in lijn met regionale afspraken; dit pakken we in Q1 op samen met de procesafspraak onder punt 2. 2. Een procesafspraak om al dan niet tot aanpassing van het 30% percentage komen dit leidt in Q1 2024 tot een inhoudelijk voorstel. Deze aanpak wordt voor een periode van twee jaar gemonitord, opdat er van geleerd en waar nodig bijgesteld kan worden. 3. Een gezamenlijke inspanning om de bouwproductie en de mogelijkheden voor doorbraakplannen en flexwonen maximaal in te zetten, plus hoe we anderszins woningen kunnen toevoegen (ook voor de aandachtsgroepen), zoals particuliere verhuurders, marktpartijen etc. Gemeente en corporaties werken in de programmatafel Wonen, Welzijn en Zorg in 2024 de oplossingsrichtingen voor de huisvesting van aandachtsgroepen verder uit. Dit conform de afspraak gemaakt in de retraite in 2023. De gemeente en corporaties blijven middels de Samenwerkingsagenda met elkaar in gesprek over de huisvesting van aandachtsgroepen. De huurdersorganisatie wordt hier nadrukkelijk bij betrokken. De Huurdersorganisaties van Haag Wonen, Hof Wonen en Staedion geven gezamenlijk het volgende mee; Aandeel verhuringen aan aandachtsgroepen (5.3) Er is geen consensus over het aanpassen van het aandeel verhuringen aan aandachtsgroepen zoals voorgesteld door de gemeente Den Haag.

Kritische succesfactor: • Gemeente zorgt voor eerlijke verdeling van bijzondere doelgroepen in de regio zodat elke gemeente haar fair share oppakt.

Flexwonen wordt een vast onderdeel in de aanpak van de woningnood. Daar waar er voor flexwonen plekken beschikbaar komen, moeten we die benutten. De gemeente stelt in Q1 van 2024 een strategie op. Onderdeel hiervan is ook het beperken van leegstand. De corporaties werken hier intensief aan mee. De Huurdersorganisaties van Haag Wonen, Hof Wonen en Staedion zijn gezamenlijk voorstander van het toevoegen van tijdelijke huisvesting/flexibele woningen maar zien in 2024 nog te weinig concrete plannen om deze ambitie te realiseren.

Afgesproken is dat in Q1, als uitwerking van de prestatieafspraken 2024, de definitie van wat er onder de 30% valt wordt besproken en er een besluitvormingsmoment is met de partners

5.4

Cruciale beroepsgroepen

5.5.

Standplaatsen voor woonwagens

Zie bijlage Medio 2023 start, op initiatief van Haag Wonen een pilot om docenten met voorrang te huisvesten in Den Haag (Zuidwest). De pilot loopt door tot medio 2024, waarna de pilot geëvalueerd wordt. Afhankelijk van de uitkomsten van de evaluatie wordt de regeling bestendigd en verbreed naar andere cruciale beroepsgroepen. De evaluatie wordt in 2024 gestart zodat het eventueel in 2025 bestendigd kan worden. De Huurdersorganisaties van Haag Wonen, Hof Wonen en Staedion geven gezamenlijk het volgende mee. Spoedzoekers/ cruciale beroepen; deze onderwerpen kunnen worden meegenomen in het onderzoek over toewijzing in Q1 2024. Haag Wonen voorziet als deelnemer in de Stichting Woonwagenlocaties Den Haag reeds in een deel van de behoefte aan standplaatsen in Den Haag. Vanuit de Stichting Woonwagenlocaties wordt toegewerkt naar het voorzien in voldoende huurstandplaatsen en woonwagens voor de huisvesting van woonwagenbewoners met een inkomen tot aan de huurtoeslaggrens. Vragen ten aanzien van de uitbreiding van woonwagenlocaties of standplaatsen worden naar rato aan alle corporaties in Den Haag voorgelegd, in relatie tot de reeds geleverde bijdrage.

Als de pilot een succes blijkt, wordt de regeling opgenomen in lokaal maatwerk en verbreed naar andere cruciale beroepsgroepen.

De gemeente organiseert vier keer per jaar een overleg met alle corporaties in Den Haag, in afstemming met Stichting Woonwagenlocaties Den Haag. De gemeente werkt met de corporaties, waar Haag Wonen onderdeel van uitmaakt, toe naar een uitvoeringsplan. Voor het uitvoeringsplan is de uitbreiding van het aantal huurstandplaatsen voor de primaire doelgroep van woningcorporaties het uitgangspunt. Uit het woonbehoefteonderzoek uit 2020 blijkt dat er een tekort is aan huur-standplaatsen. Het uitvoeringsplan gaat ook in op de overname van de huur-standplaatsen en vier huurwoonwagens die momenteel in beheer zijn van de gemeente. De realisatie van het uitvoeringsplan en de inspanningen van de corporaties worden in 2024 nader gespecificeerd en in de afspraken in de ROK meegenomen. Hierin worden de inspanningen die corporaties nu al leveren naar rato meegewogen, in relatie tot de reeds geleverde bijdrage. Wederkerigheid/bijdrage gevraagd aan de gemeente: De gemeente heeft beleid en inzet ten aanzien van huurstandplaatsen voor woonwagens en de regionale verdeling van deze standplaatsen. Onderdeel hiervan is een analyse of er voldoende huurstandplaatsen en woonwagens voor de huisvesting van woonwagenbewoners met een inkomen tot aan de huurtoeslaggrens in de gemeente en regio zijn en hoe hier door de corporaties al in wordt voorzien. 6

Duurzame woningvoorraad

Paraaf gemeente

Paraaf huurdersorganisatie

Paraaf corporatie

6.1

Investeren in een duurzame sociale huurwoningenvoorraad

Haag Wonen werkt aan inzet op door de minister vastgestelde volkshuisvestelijke prioriteit te weten: Investeren in een duurzame sociale huurwoningvoorraad – door aandacht voor kwaliteitsaspecten en inzet op isolatie en de energietransitie. Haag Wonen verbetert de energieprestatie van haar woningen in lijn met de nationale prestatieafspraken: Haag Wonen pakt in lijn met de nationale prestatieafspraken: • 1.351 woningen in de periode 2024-2028 woningen met EFG label worden verbeterd naar een label C of hoger • 549 zelfstandige woningen met E/F/G labels én concrete sloopplannen komende 5 jaar. Haag Wonen heeft daarnaast ultimo 2022: • 100 zelfstandige woningen met E/F/G labels én gemeentelijk en/of rijk monumentale status • 149 zelfstandige woningen met E/F/G labels in VVE Doelstelling is om tot en met 2025 200 eengezinswoningen van zonnepanelen te voorzien. De gemeente heeft de regie over de duurzame warmteoplossingen. Onder regie van de gemeente is samen met de andere Haagse corporaties een routekaart energietransitie begin 2023 opgeleverd. Bij planvorming is aansluiting op een warmtenet voor Haag Wonen het uitgangspunt geweest. Aangezien het aanbestedingstraject voor het Constant Rebecque Plein anders loopt zal de planning van de aansluiting op warmtenetten herzien worden.

Komende periode werkt de gemeente deze graag samen met Haag Wonen verder uit en kijken we gezamenlijk naar kansen van aansluiten op korte en lange termijn” . We werken in drie gebieden samen onder regie van gemeente Den Haag aan duurzame warmte oplossingen conform routekaart energietransitie namelijk: • Mariahoeve; • Schildersbuurt en • Den Haag Zuidwest. In lijn met de Warmtewet is warmteopwekking en warmtelevering een primaire taak en specialisme is van energiebedrijven. Haag Wonen is niet direct verantwoordelijk voor de financiering en aanleg van warmtenetwerken zoals Warmtelinq buiten de woning. Haag Wonen neemt de verantwoordelijk voor de aansluiting op het warmtenetwerk en benodigde installaties in de woning In 2024 wordt het complex de Witte Anna bestaande uit 166 woningen aangesloten op een bestaand warmtenet (stadsverwarming) en worden alle kookgasaansluitingen verwijderd. De woningen worden daarmee volledig gasloos. Zie ook 6.2 bij kookgas productielijn 2024.

6.2

Kookgas

6.3

Aanpak energiearmoede (voorheen punt 3.7)

6.4

EFG-aanpak specifieke woongebouwen (gespikkeld, monumenten, te slopen)

Haag Wonen verwijdert 836 kookgasaansluitingen voor eind 2024. Dit betreft woningen die al zijn aangesloten op stadsverwarming en worden daarmee volledig gasloos. • 2022 (pilot ) 48 • 2023 (productielijn) 401 • 2024 (productielijn) 387 De gemeente helpt met het opstellen van een plan, financiering en aanvragen van relevante subsidies.

Conform de Nationale Prestatieafspraken zal Haag Wonen uiterlijk in 2028 alle E, F en G-labels uitfaseren, met uitzondering van gemeentelijke, provinciale en Rijksmonumenten en voor sloop aangemerkte woningen, en onder voorbehoud van instemming van 70% van de huurders en instemming van de eventuele VvE. Voor Haag Wonen ligt de prioriteit tot en met 2028 op de aanpak van E, F en G labels zoals afgesproken in de Nationale prestatieafspraken. Daarmee maken we de komende jaren het grootste verschil. Dat betekent niet dat we geen oog voor de aanpak van monumentale panden hebben. • 1.351 woningen in de periode 2024-2028, woningen met EFG label worden verbeterd naar een label C of hoger. • Uitgesplitst naar jaarschijf projectmatig: o 2024: 185 o 2025: 11 o 2026: 14 o 2027: 131 De overige 1.010 labels worden verbeterd via planmatig onderhoud, planning is begin 2024 bekend. Haag Wonen brengt zonnepanelen aan op 800 eengezinswoningen tot 2030, onder de voorwaarde dat zittende huurders hiervoor instemming verlenen. Daarnaast brengen we ook zonnepanelen aan op daken die technisch geschikt zijn en waar bewoners instemmen met het plaatsen. Dit betreft in totaal circa 3.000 meergezinswoningen. De gemeente gaat graag met Haag Wonen in overleg om te bepalen waar mogelijk op de komende jaren wel woningen van een duurzaam warmte-alternatief kunnen worden voorzien.

Onder andere door het verkennen van inloopoplossingen. Als dit niet leidt tot een voor alle betrokken partijen conveniërende oplossing is de laatste terugvaloptie het behoud van individuele cv-ketels.

In 2025 wordt het complex Van Gogh-/Zusterstraat bestaande uit 153 woningen aangesloten op een bestaand warmtenet.

Bij aardgasvrije renovaties stelt gemeente Den Haag een subsidie beschikbaar om de huurder te voorzien van een inductiekookplaat om te voorkomen dat de huurder hiervoor de kosten zelf moet dragen. Om de transitie naar aardgasvrije woningen te versnellen geeft Haag Wonen in principe altijd toestemming wanneer een huurder wil overgaan naar koken op schone energie. Haag Wonen brengt 2-fasen aansluitingen kosteloos aan, voor 3-fasen aansluitingen draagt de huurder de kosten zelf. Het 2e convenant aanpak energie armoede is vastgesteld door de gemeente. De uitvoering is in 2024. Haag Wonen werkt mee aan de energiebrigade die wordt gefinancierd door de Rijksmiddelen voor energiefixers. Het aantal huishoudens dat in 2024 profiteert van aanpak energiearmoede inclusief de diverse projecten dient nader ingevuld te worden na ondertekening van het 2e convenant. Op dit moment heeft Haag Wonen twee concrete projecten in beeld: • PV-panelen Coevordenstraat (78 huishoudens) en • PV-panelen Hendrik Zwaardecroonstraat (47 huishoudens). Aanvullend aan de prestaties in 6.1, werkt de gemeente graag samen met corporaties aan een versnelling van het isoleren en verduurzamen van drie specifieke soorten EFG-labelwoningen. Namelijk: in 1) gespikkeld bezit, 2) in monumenten en 3) woningen die pas na 2028 op de lijst staan voor sloop/herstructurering.

Haag Wonen (portefeuillemanager) gaat hierover graag met de gemeente in gesprek. De volgende kritische succesfactoren worden geagendeerd, hierover worden afspraken gemaakt met de gemeente: • Beschikbare financiële middelen en subsidies (mogelijk budget Convenant Energiearmoede; • Inzet gemeente capaciteit (bijvoorbeeld VvE balie);

Paraaf gemeente

Paraaf huurdersorganisatie

Paraaf corporatie

•

6.5

Coöperatieve zonnepanelen op corporatiedaken

6.6

Samen werken aan energietransitie, een duurzame woonomgeving en meer duurzame woningen.

7 7.1

De huurder gezien en gehoord Huurders- vertegenwoordiging

8

Een succesvolle samenwerking

Paraaf gemeente

Doorlooptijd vergunningtraject.

De gemeente werkt hard om bovenstaande kritische succesfactoren te realiseren. Om de doorlooptijd voor vergunningstrajecten te verkorten, is een soortenmanagementplan opgetuigd, waardoor voor sommige projecten een versneld vergunningstraject kan worden doorlopen. Daarnaast wordt een pilot gestart voor het versnellen van subsidietrajecten rondom verduurzaming. Haag Wonen heeft vanuit juridisch en financieel oogpunt de voorkeur om het beheer van eigen daken voor PV in eigen hand te houden en deze niet in te brengen in een coöperatie. Op deze manier komt een groter deel van de opbrengst ten goede aan onze huurders. Conform de ambities en doelstellingen van het vastgestelde programma Haagse Daken Aanpak van de gemeente RIS316092 gaan we in Q2 met elkaar in gesprek om te verkennen welke mogelijkheden er zijn voor Haag Wonen om zonnepanelen te plaatsen die bijdragen aan de doelstelling van het dakenprogramma. Haag Wonen werkt in drie gebieden samen onder regie van gemeente Den Haag aan duurzame warmte conform de routekaart energietransitie namelijk: Mariahoeve, de Schildersbuurt en Den Haag Zuidwest. In de ‘RIS315470 Gezamenlijke aanpak in Energietransitie met woningcorporaties’ zijn een aantal afspraken gemaakt m.b.t.

de overstap naar schone warmtebronnen: wanneer de kans zich voordoet om de reguliere cvketels te vervangen voor een duurzame warmteoplossing, dan zet Haag Wonen zich in om een duurzame warmteoplossing te onderzoeken. De woningcorporatie betrekt hierbij de gemeente om de mogelijkheden te onderzoeken. Renovatie wordt zoveel als mogelijk gecombineerd met de overstap naar een duurzame warmtebron. In het geval van een warmtenet, zet de woningcorporatie zich maximaal in om de overstap naar een warmtenet mogelijk te maken. In het geval van een nieuwbouwcomplex, heeft het aansluiten op lage temperatuurverwarming met lokale bronnen de voorkeur. Op basis van de hotspots wateroverlast en hittestress van gemeente Den Haag werken we samen om de overlast in de betreffende wijk(en) te verbeteren. De aanpak/renovatie van onze binnentuinen sluit daarbij aan. Bij nieuwbouw onderzoekt Haag Wonen de mogelijkheden voor groen i.p.v. verharding bij (binnen)tuinen. Wanneer groen niet mogelijk lijkt worden waterdoorlatende verhardingsmaterialen zoals klinkers gebruikt in plaats van tegels. Voor bestaande bouw bekijken corporaties altijd of onderhoudsmomenten kunnen worden aangegrepen regenwaterafvoer te ontkoppelen. Daarnaast committeert Haag Wonen zich aan de Wegwijzer Den Haag Klimaatbestendig RIS308744.

Haag Wonen sluit aan bij de gemeentelijke aanpak, we betrekken het hoogheemraadschap in het kader klimaat adaptatie en verduurzaming. In 2024 worden 5 binnen tuinen grootschalig gerenoveerd inclusief participatietraject. Daarnaast gaan we aan de slag met 12 tuinen met een kleinschalig participatietraject waarbij moestuinen worden aangelegd. Op dit moment vinden de gesprekken nog plaats, samen met gemeente Den Haag werken we dit verder uit.

Onze ambitie is om naar 2050 al onze daken voor zover technisch geschikt te voorzien van zonnepanelen. Volgens ons huidige inzicht hebben we onvoldoende dakoppervlak beschikbaar om al onze meergezinswoningen te voorzien van ca. 3 tot 4 panelen. Daarom hebben we vooral interesse in daken waar wij geen eigenaar van zijn (bijvoorbeeld gemeentelijk vastgoed), daarover gaan we graag met de gemeente in gesprek.

Haag Wonen heeft in potentie 18.000 woningen in Mariahoeve, de Schildersbuurt en Den Haag Zuidwest om aan te sluiten op een warmtenet. Kritische succesfactoren: • Regierol op warmtekavels en aanbestedingstraject CRP door gemeente Den Haag; • Fasering, planning en realisatie duurzame warmte aan laten sluiten op renovatieplannen; • Betaalbaarheid voor huurder en verhuurder; • Instemming huurders en • Wijkuitvoeringsplannen (Mariahoeve, de Schildersbuurt en Den Haag Zuidwest). De hotspots wateroverlast en hittestress van gemeente Den Haag geven richting om overlast in de betreffende wijken aan te pakken. Kritische succesfactoren: • Samenwerking tussen gemeente, hoogheemraadschap en provincie; • Stikstofaanpak en • Water- en bodemsturing vanuit hoogheemraadschap. Landelijk zijn er doelen om in 2030 50% circulair te zijn en in 2050 100%. Hiervoor zullen ook woningcorporaties stappen moeten zetten. Gezien de verduurzamingsopgave, de uitbreidingsopgave en de onderhoudsopgave waar de corporaties voor staan ziet de gemeente veel mogelijkheden om circulair en biobased aan de gang te gaan. Daarom stelt de gemeente de ambitie voor dat elke woningcorporatie minimaal 1 project op circulaire en biobased principes gaat uitvoeren.

Daarbij kan de gemeente ondersteunen met kennis, kunnen projecten aan elkaar gekoppeld worden en kan de gemeente samen met corporaties kijken hoe een eventuele onrendabele top co-gefinancierd kan worden. Haag Wonen geeft prioriteit aan haar andere volkshuisvestelijke doelstellingen: betaalbaarheid en beschikbaarheid, vanuit de beschikbaarheid van middelen en het belang voor onze huurders. Er is op dit moment geen concreet project in beeld waarop de principes van circulair en biobased toegepast kunnen worden. We gaan wel met de gemeente in gesprek om te komen tot een gezamenlijke werkagenda op het gebied van circulariteit, waarbij dit voor Haag Wonen onderdeel is van de reguliere investeringsprojecten. Circulair en biobased zijn altijd onderdeel van de uitvraag bij aanbestedingen.

Haag Wonen overlegt regelmatig (bestuurlijk) met de Huurdersorganisatie Haag Wonen (HOHW). Deze geeft gevraagd en ongevraagd advies. Haag Wonen betrekt de HOHW vroegtijdig op verschillende beleidsterreinen bij de dialoog over het te formuleren beleid. Waar geen bewonersgroepen zijn hanteert Haag Wonen een natuurlijke aanleiding (onderhoud, activiteit in de buurt) om in contact te komen met bewoners en bewoners te betrekken. Voor de duur van het project kunnen deze groepen de rechten krijgen van een reguliere bewonerscommissie. Bewonersinitiatieven voor het oprichten van bewonerscommissies worden door Haag Wonen omarmd, Haag Wonen en de HOHW spannen zich hier gezamenlijk voor in. Haag Wonen en de gemeente ondersteunen de HOHW bij het streven om met haar wijkambassadeurs en andere vrijwilligers een representatieve afspiegeling te zijn van de huurders van Haag Wonen. Haag Wonen en HOHW streven gezamenlijk naar een toenemend aantal participerende huurders o.a. door het samen met de bewoners oprichten van bewonerscommissies. Haag Wonen biedt in dit kader ondersteuning, zowel bij het opzetten van deze activiteiten, de communicatie hierover als het bieden van financiële middelen. Via enquêtes vraagt Haag Wonen hoe de huurders denken over reparaties, onderhoud en leefbaarheid.

Paraaf huurdersorganisatie

Paraaf corporatie

8.1

Samenwerkingsagenda

8.2

Nieuwe meerjarige prestatieafspraken (Raamovereenkomst)

8.3

Financiële paragraaf

De gemeente en de drie grote corporaties in Den Haag (Haag Wonen, Hof Wonen en Staedion) hebben een overeenkomend beeld en gevoel bij de belangrijkste thema’s in de stad waar de corporaties en gemeente samen optrekken. Bij alles is het uitgangspunt: vanuit gelijkwaardigheid in samenwerking, als impactvolle partners in Den Haag die samen de stad mooier, leefbaar, veilig, prettig en comfortabel willen maken. We hebben hiervoor met elkaar een samenwerkingsagenda opgesteld die alle belangrijke thema’s omvat. In de samenwerkingsagenda komt ook de samenhang van gewenste prestaties goed tot uitdrukking. Immers, de grote vraagstukken op het domein van aandachtsgroepen vinden voor een belangrijk deel een oplossing in het fysieke domein van de bouw- en transformatieopgave. Deze samenhang geldt ook voor bijvoorbeeld de prioritering in investeringsopgaven, zoals nieuwbouw, verbetering bestaand bezit en verduurzaming. En voor uitdagingen rondom betaalbaarheid. Het een kan niet zonder het ander. De prestatieafspraken die Haag Wonen, Hof Wonen, Staedion, gemeente Den Haag en de betreffende huurdersorganisaties maken, moeten dan ook worden gezien in het licht van de samenwerkingsagenda waarop bestuurlijk wordt gestuurd. De randvoorwaarden en samenhang van de afzonderlijke prestatievelden, komen in de samenwerkingsagenda nadrukkelijk bij elkaar als bovenliggend sturingsmiddel.

Partijen spreken af dat de vrije toewijzingsruimte vooralsnog niet wordt verhoogd (dus 7,5% is). Mocht gedurende de looptijd van de prestatieafspraken aantoonbaar blijken dat vanuit de herstructureringsopgave de benodigde vrije toewijzingsruimte toch groter is dan 7.5% en/of als voor de doorstroming en het beter benutten van de sociale corporatievoorraad blijkt dat er meer ruimte nodig is vanuit het bevorderen van de doorstroming, dan gaan corporatie, huurdersorganisatie en gemeente opnieuw in gesprek over dit onderwerp en wordt bepaald met welk percentage de vrije toewijzingsruimte wordt verhoogd. Relatie met Woonvisie, Raamovereenkomst 2019-2024 (ROK), nieuwe Raamovereenkomst 2026-2029. De prestatieafspraken 2024 worden met een doorkijk gemaakt voor 2025-2028. We hebben een aantal procesafspraken gemaakt die we in Q1 en Q2 gaan uitwerken. Deze worden meegenomen in de prestatieafspraken voor 2025. Per 1 januari 2024 zijn de gezamenlijke afspraken Raamovereenkomst afgelopen. De nieuwe versie met langjarige overeenkomst ROK starten we parallel op met de prestatieafspraken 2025. Input daarvoor is de Woonvisie die naar verwachting in Q4 van 2024 wordt vastgesteld. Haag Wonen zet de beschikbare investeringsruimte maximaal in voor de volkshuisvestelijke opgave. De opgave is daarbij groter dan de beschikbare middelen, waardoor het belang van partnerschap en cofinanciering toeneemt.

De gemeente spant zich samen met de corporaties in om meer geld van het Rijk naar Den Haag te krijgen voor de invulling van de maatschappelijke opgave. Haag Wonen is voornemens om in 2024 circa € 170 miljoen te investeren. Opgeteld met het onderhoud (€ 65 miljoen) dat wij in 2024 uitvoeren, steken wij ruim € 235 miljoen in onze woningen. De investeringen zijn als volgt opgebouwd: • € 65 miljoen Nieuwbouw • € 84 miljoen Verbeterprojecten • € 21 miljoen Investeringen bij planmatig onderhoud € 170 miljoen Totaal investeringen 2024

Haag Wonen zet de beschikbare investeringsruimte maximaal in voor de volkshuisvestelijke opgave. De opgave is daarbij groter dan de beschikbare middelen, waardoor het belang van partnerschap en cofinanciering toeneemt. Haag Wonen investeert van 2025 tot 2029 circa € 1,5 miljard (in nieuwbouw, kwaliteitsverbetering bestaande voorraad en energietransitie) en benut haar investeringsruimte hiermee volledig. De bijdrage van Haag Wonen aan de Nationale prestatieafspraken is verwerkt in de investeringsbegroting. De gemeente spant zich samen met de corporaties in om meer geld van het Rijk naar Den Haag te krijgen voor de invulling van de maatschappelijke opgave.

NB. De financiële positie van Haag Wonen staat onder druk, wij worden geconfronteerd met sterk toenemende lasten o.a.: • • •

Rentelasten Bouwkosten Stijging vennootschapsbelasting (VPB).

Bijlage: Kern toelichting op de Prestatieafspraken 2024

Paraaf gemeente

Paraaf huurdersorganisatie

Paraaf corporatie

De gemeente en de Haagse corporaties hebben een overeenkomend beeld en gevoel bij de belangrijkste thema’s in de stad waar de corporaties en gemeente samen optrekken. Bij alles is het uitgangspunt: vanuit gelijkwaardigheid in samenwerking, als impactvolle partners in Den Haag die samen de stad mooier, leefbaar, veilig, prettig en comfortabel willen maken. We hebben hiervoor met elkaar een samenwerkingsagenda opgesteld die alle belangrijke thema’s omvat. In de samenwerkingsagenda komt ook de samenhang van gewenste prestaties goed tot uitdrukking. Immers, de grote vraagstukken op het domein van aandachtsgroepen vinden voor een belangrijk deel een oplossing in het fysieke domein van de bouw- en transformatieopgave. Deze samenhang geldt ook voor bijvoorbeeld de prioritering in investeringsopgaven, zoals nieuwbouw, verbetering bestaand bezit en verduurzaming. En voor uitdagingen rondom betaalbaarheid. Het een kan niet zonder het ander. De prestatieafspraken die Haag Wonen, Hof Wonen, Staedion, gemeente Den Haag en de betreffende huurdersorganisaties maken, moeten dan ook worden gezien in het licht van de samenwerkingsagenda waarop bestuurlijk wordt gestuurd. De randvoorwaarden en samenhang van de afzonderlijke prestatievelden, komen in de samenwerkingsagenda nadrukkelijk bij elkaar als bovenliggend sturingsmiddel. Belangrijkste prestatievelden 1.

Sturing op bouwproductie Gemeente en corporaties hebben een gezamenlijke opgave om 1.200 nieuwe sociale huurwoningen per jaar te realiseren. Er is een grote urgentie en noodzaak om ruimte te creëren voor (betaalbaar) wonen in Den Haag. De ontwikkeling en ambities van de stad, de toenemende druk op de betaalbare voorraad, ook voor middeninkomens, en de actuele grote vraag naar woningen vraagt om meer tempo en hogere realisatiegraad. We moeten inzetten op zowel korte en lange termijn (van tijdelijk benutten ruimte tot vinden en ontwikkelen nieuwe locaties) als het bouwen aan een stad met evenwichtige wijken. De noodzaak ligt bij de woningbouw-productie, transformaties van bestaand bezit, het beter benutten van de bestaande voorraad, het inzetten van leegstaand vastgoed en het benutten van tijdelijk beschikbare locaties via bijvoorbeeld flexwoningen. De huidige tweedeling in de stad biedt een aanleiding om de realisatie van woningen te versnellen In delen van de stad is fysiek en qua leefbaarheidseffecten nog ruimte om invulling te geven aan evenwichtige wijken en stad. Het biedt ruimte voor onverwachte locaties, voor radicale andere oplossingen, voor spiegelbeeldig toewijzen en bouwen, mits de claim van deze en andere locaties ook nadrukkelijk op tafel komt. Daarvoor is het nodig dat we als gelijkwaardige partners met een open agenda in vroeg stadium met elkaar aan tafel zitten.

Via een gezamenlijke focuslijst 1 (die ook in samenhang met Haagse Tafel wordt gemaakt) maken we inzichtelijk op welke projecten we gezamenlijk inzetten, welke capaciteit en tijd dit vraagt, welke randvoorwaarden nodig zijn, waar knelpunten zitten (en rode draad in oplossingen) en hoe we doelgerichter elkaars kennis en kunde kunnen inzetten om sneller tot resultaat te komen. Het doorbouwverbond biedt een gemeentebreed kader om hierop aan te haken. 2. Aandachtgroepen en leefbare buurten Het uitgangspunt van de corporaties is dat we onze doelgroep toegang willen geven tot een geschikte woning, ook de aandachtsgroepen. Bij het gespreksonderwerp aandachtsgroepen hebben we het vaak over de verhouding 30-70, zoals afgesproken in de huidige raamovereenkomst die einde 2023 afloopt. Daarmee wordt bedoeld dat maximaal 30% van de vrijkomende woningen wordt toegewezen aan aandachtsgroepen zodat 70% overblijft voor de regulier woningzoekenden. Deze laatste groep heeft nu een gemiddelde wachttijd van ruim 6 jaar. De verhouding 30-70 staat stevig onder druk door toenemende taakstelling statushouders en een groeiende vraag vanuit de aandachtsgroepen. De verhouding zegt ook iets over de druk op de leefbaarheid, vanuit de veronderstelling dat een groter volume aandachtsgroepen leidt tot meer kwetsbare bewoners in een buurt.

Het is belangrijk te realiseren dat de 30-70 nu een gemiddelde is over de hele stad bij nieuwe toewijzingen in de sociale voorraad. De bekende tweedeling in de stad en de huurprijzen van huurwoningen zorgt ervoor dat een groter percentage aandachtsgroepen in de ene wijk en een lager percentage in een andere wijk, alsnog op stadniveau de bedoelde verhouding van 30-70 laat zien. Het gesprek over 30-70 gaat dus enerzijds over de kansen op de woningmarkt van verschillende groepen woningzoekenden en anderzijds over balans in de stad, wijk, buurt van mensen die meer of minder aandacht, begeleiding en zorg nodig hebben. Daarmee is dit thema eigenlijk ook een rechtstreekse vraag om ruimte en een vraag over sturen op leefbaarheid. De grote impact komt vanuit nieuwe locaties en nieuwe ruimte en vanuit bestaande locaties waar kan worden verdicht of opgetopt of getransformeerd en beter benutten bestaande voorraad door woningdelen bijvoorbeeld. Daarin hebben we een gezamenlijke zoektocht naar ruimte en mogelijkheden. De vraag over leefbaarheid gaat over wijken in balans, waar het fijn wonen en verblijven is. Het gaat over verdeling van woonruimte en over het gericht toevoegen van woningen om een betere balans in een wijk te vinden.

Praktische invulling prestatievelden Huisvesting en toewijzing van aandachtsgroepen in relatie tot invulling van de 30% -70% en de invulling van de bouwproductie in de prestatieafspraken is een bespreekpunt dat bestaat uit 3 elementen waarbij deze drie elementen niet los van elkaar gezien kunnen worden.: 1. Definitie van wat er onder de 30% valt. En hoe we brengen we die in lijn met regionale afspraken; dit pakken we in Q1 op samen met de procesafspraak onder punt 2. 2. Een procesafspraak om al dan niet tot aanpassing van het 30% percentage komen dit leidt in Q1 2024 tot een inhoudelijk voorstel. Deze aanpak wordt voor een periode van twee jaar gemonitord, opdat ervan geleerd en waar nodig bijgesteld kan worden. 3. Een gezamenlijke inspanning om de bouwproductie en de mogelijkheden voor doorbraakplannen en flexwonen maximaal in te zetten, plus hoe we anderszins woningen kunnen toevoegen (ook voor aandachtsgroepen), zoals via particuliere verhuurders, marktpartijen etc. Ad 1) Zoals aangegeven in de prestatieafspraken is de gemeente met de Haagse corporaties en huurdersverenigingen in overleg getreden vanwege de hoge taakstelling voor statushouders en daarmee de onvoldoende ruimte voor statushouders, zorgdoelgroepen en urgenten (exclusief herstructurering) in de 30% niet-reguliere verhuringen.

Op basis van de afgesproken overweging om als een dergelijke situatie zich voordeed het lokaal- en regionaal maatwerk buiten de 30% te houden, heeft de gemeente hiervoor aan de corporaties een voorstel gedaan. Naast het lokaal- en regionaal maatwerk is ook voorgesteld om de directiebesluiten in 2023 buiten de 30% te houden. Voor 2023 is over het voorstel geen consensus bereikt. De consensus is niet bereikt omdat de onderliggende analyse naar de totale vraag, het aanbod en mogelijkheden om het aanbod beter te benutten en het vergroten voor de stad als geheel en op buurtniveau nog niet is gemaakt. Het biedt een kleine maar geen structurele oplossing, eerder een administratieve oplossing. Daarom gaan we met elkaar een procesafspraak aan om ook de opgave ook in het langetermijnperspectief te plaatsen. De afspraken worden vastgelegd in de nieuwe raamovereenkomst. Ad 2) Ook spraken we in de prestatieafspraken 2023 af dat in het licht van het nationale samenwerkingsprogramma “Een thuis voor iedereen” en de voorbereiding van een nieuwe raamovereenkomst 2024 de Haagse corporaties, huurdersorganisaties en gemeente in 2023 nader afstemmen over een eventuele aanpassing en andere invulling van de 30% niet-reguliere verhuringen en welke groepen woningzoekenden en manieren van woningtoewijzing hieronder vallen.

Het voorstel van de gemeente voor de invulling en aanpassing van de verdeling van niet-reguliere verhuringen in de prestatieafspraken 2024 is als volgt. Voor 2024 spreken de gemeente, corporaties en huurdersorganisaties het volgende af: • Ten eerste wordt in Q1 2024 de totale vraag-aanbod van woningen voor aandachtsgroepen (inclusief de definities) op stad en buurt niveau in beeld gebracht zoals voorgesteld in de projectopdracht doorbraakaanpak, waarna afstemming hierover plaatsvindt in de Programmatafel Wonen, Welzijn & Zorg en de Regiegroep. Dit leidt in Q1 2024 tot een inhoudelijk voorstel met wat we beter of anders kunnen doen. Paraaf gemeente

Paraaf huurdersorganisatie

Paraaf corporatie

• •

Vervolgens wordt afhankelijk van de uitkomsten van de projectopdracht doorbraakaanpak de definities en het percentage van 30% niet-reguliere verhuringen voor heel 2024 mogelijk aangepast ondanks het feit dat dit ten koste kan gaan van het aandeel verhuringen aan reguliere woningzoekenden. Het is de wens van de gemeente om vanwege de toenemende vraag naar woningen voor zorgdoelgroepen en statushouders en de doorgeschoven taakstelling statushouders vanuit 2023, de 30% niet-reguliere verhuringen anders in te vullen en bestaat deze vanaf 1 januari 2024 uit verhuringen aan statushouders, zorgdoelgroepen en urgenten (exclusief herstructurering).

Ad 3) Voor 2024 spreken de gemeente, corporaties en huurdersorganisaties het volgende af: Om consensus te krijgen over de percentages en definities rondom de 30/70 zet de gemeente zich maximaal in bij het toewijzen van locaties en het mogelijk maken (binnen regels en financieringsmogelijkheden) van doorbraakplannen waaronder flexwoningen om het totale woningaanbod te vergroten. Om woningcorporaties de mogelijkheid te geven om als eerste op locaties of in gebouwen flexwoningen of tijdelijke woningen te ontwikkelen worden zij in overeenstemming met het huidige proces, in het kader van het Didamarrest, doorgaans als eerste benaderd voor bepaalde kansen. In gevallen dat er een mogelijkheid of aanbod vanuit een particuliere vastgoedeigenaar ontstaat, is het niet altijd mogelijk om deze aan de woningcorporaties aan te bieden. De gemeente verkent bovendien de mogelijkheden om sociale huurwoningen in het bezit van marktpartijen/particuliere verhuurders (zoals gedefinieerd in de Woonagenda 2020-2023) te betrekken bij de huisvesting van aandachtsgroepen en zet hier in 2024 concrete stappen in. Ook is het van belang om grip te krijgen op de vraag door goede monitoring en bestuurlijke gesprekken over een evenwichtige verdeling van aandachtsgroepen binnen de regio Haaglanden.

Bij de instroom van aandachtsgroepen heeft de gemeente een verantwoordelijkheid om te zorgen voor passende zorg en ondersteuning zodat aandachtsgroepen een goede start kunnen maken in de stad en wijk.

Paraaf gemeente

Paraaf huurdersorganisatie

Paraaf corporatie