RIS317560 Preadvies initiatiefvoorstel 'Gemeente pak de regie nu een taskforve ouderenhuisvesting

Typ tekstTyp tekstTyp tekst

040

Retouradres: Postbus 12600, 2500 DJ Den Haag

Ons kenmerk

DSO/10705356 RIS317560

Aan: de Gemeenteraad

Contactpersoon

Corine de Groot Dienst

Dienst Stedelijke Ontwikkeling Afdeling

Wonen

Telefoonnummer

14070

E-mailadres

corine.degroot@denhaag.nl Datum

4 juli 2024 Onderwerp

Preadvies initiatiefvoorstel: "Gemeente pak regie, nu een taskforce ouderenhuisvesting"

Op 21 december 2023 is het initiatiefvoorstel van gemeenteraadslid de heer De Mos genaamd: “Gemeente pak regie, nu een taskforce ouderenhuisvesting” aan de voorzitter van de gemeenteraad aangeboden. Hierbij biedt het college de raad het advies van het college over het initiatiefvoorstel aan. Initiatievoorstel Hart voor Den Haag In het initiatiefvoorstel wordt gesproken over de toename van het aantal mensen dat in meerdere of mindere mate zorg nodig heeft. Geconstateerd wordt dat het aantal mensen dat in de zorg werkt geen gelijke tred houdt met de zorgvraag. Het landelijk beleid stimuleert ouderen langer thuis te blijven wonen, eventueel met zorg aan huis. Dit is ook de wens van veel senioren zelf, maar het is ook een opgave die steeds ingewikkelder wordt om te organiseren. In het initiatiefvoorstel wordt opgeroepen om bejaardenhuizen of speciale huisvesting voor senioren te realiseren. Bejaardenhuizen zouden helpen tegen de eenzaamheid bij senioren. Ook zal de zorg goedkoper worden omdat de zorgmedewerkers niet meer hoeven te reizen tussen de verspreid wonende ouderen. In het initiatiefvoorstel wordt door Hart voor Den Haag daarnaast genoemd dat huisvesting voor senioren bijdraagt aan de doorstroming onder senioren gezien de overbelaste woningmarkt. Eveneens kan de druk hierdoor op mantelzorgers deels worden weggenomen.

Verder wordt genoemd dat private partijen zijn ingesprongen in het gat dat is ontstaan tussen thuis wonen en het verpleeghuis. Het initiatiefvoorstel uit het belang voor goede huisvesting en zorg voor senioren met een kleine portemonnee. In het initiatiefvoorstel wordt gepleit om nieuwe woonoplossingen voor ouderen te creëren zoals zelfstandige wooneenheden in een gezamenlijk wooncomplex met mogelijkheden om zorg te krijgen als dat nodig is. Hart voor Den Haag wil dat het college van B&W een Taskforce Ouderenhuisvesting opricht die de regie over de bestaande en nieuwe huisvesting voor ouderen terugpakt. Tenslotte is de oproep om er samen voor te zorgen dat Spoedzorg Haaglanden haar werk kan blijven doen, zeker omdat de zorgverzekeraars stellen dat het financieel niet goed van de grond komt met de drie spoedzorgcentra die er in ons land zijn (Rotterdam, Den Haag en de Utrechtse Heuvelrug). Collegereactie Het college herkent de grote opgave waar we als stad voor staan ten aanzien van onze senioren en is het eens met Hart voor Den Haag voor het breed agenderen van de behoefte van veel ouderen om geclusterd te wonen met de zorg & welzijn voorzieningen dichtbij. De (soms kwetsbare) positie van senioren in Den Haag vraagt om aandacht. Den Haag zet zich in om een stad te zijn waar senioren prettig langer zelfstandig kunnen wonen.

Een fijne thuisbasis is een vereiste voor senioren om veilig en prettig ouder te worden.

Gemeente Den Haag

Spui 70 Den Haag

Postbus 12600 2500 DJ Den Haag

T 14070 www.denhaag.nl

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DSO/10705356

Op dit moment wordt gewerkt aan beleid om de gevolgen van de vergrijzing op te vangen, de Woonzorgvisie is in dit licht de belangrijkste. In januari is er een werkbespreking met de commissie Samenleving geweest over de toekomst van het ouderenbeleid en de vergrijzing. Als vervolg hierop ontvangen de raadsleden in het tweede kwartaal een brief, waarin lopende ontwikkelingen en de samenhang daartussen worden beschreven. Ook wordt er in het vierde kwartaal van dit jaar een nieuw programma Seniorvriendelijke Stad verwacht. Op 29 mei is ter voorbereiding op de Woonzorgvisie een werkbijeenkomst georganiseerd voor de leden van de commissies Ruimte en Samenleving. Hierin hebben de leden een presentatie gekregen over de Woonzorganalyse en hebben zij op thema's hun ideeën en aanbevelingen kunnen geven. Het college werkt in de tussentijd al aan de grote ouderenhuisvestingsopgave o.a. via de bestaande ambtelijke werkgroep ‘Wonen en zorg: seniorenhuisvesting en innovatieve woonvormen’. Meerdere onderwerpen staan op de agenda van deze werkgroep waaronder: - meer passende woningen voor ouderen; - doorstroming; - innovatieve woonvormen; - wonen in een seniorvriendelijke stad.

Daarnaast zijn we met corporaties reeds intensief in gesprek over het realiseren van nieuwe woonconcepten voor ouderen en zullen we met de Woonzorgvisie en de Woonzorganalyse stadsbreed in beeld brengen wat behoeften zijn en hoe we deze - samen met onze huisvestings- en zorgpartijen en ons maatschappelijk middenveld - zo goed mogelijk willen realiseren. Corporaties en ouderenhuisvesting Door het scheiden van wonen en zorg wordt de rol van corporaties voor het aanbieden van betaalbare seniorenwoningen steeds belangrijker. In de prestatieafspraken tussen huurdersorganisaties en bewonersorganisaties, corporaties en het college is dit een van de onderwerpen, evenals het meer toegankelijk maken van bestaande huisvesting voor ouderen. Er is het afgelopen jaar door meerdere corporaties geïnvesteerd in de uitbreiding van het aantal seniorencomplexen en innovatieve woonvormen. Zo is in Loosduinen het Loosduinse Hof gereedgekomen. Staedion heeft hier het concept ‘Wonen met een plus’ ontwikkeld waarbij een mix van woningen geschikt voor senioren en woonplekken voor de uitstroom uit zorg gecombineerd worden met diverse voorzieningen voor ouderen en een functie voor de buurt voor ontmoeting en activiteiten. Een soortgelijk concept is in de Betje Wolffstraat in Moerwijk opgeleverd in het najaar van 2023. In 2024 wordt aan de Wenckebachstraat een complex met seniorenwoningen opgeleverd.

Haag Wonen heeft in het plan de Vijf Heesters aan het Weigeliaplein ouderenhuisvesting voorzien met het concept Stadsveteranen. Woonzorgvisie Vanaf 2024 zijn alle gemeenten verplicht een integrale woonzorgvisie op te stellen, waarin inzicht wordt gegeven in de (omvang van de) opgaven op het gebied van wonen, zorg en welzijn in de gemeente. Momenteel wordt er hard gewerkt aan de woonzorgvisie. In deze woonzorgvisie wordt onder meer aandacht besteed aan de zorg- en woonvraag van Haagse senioren. Met de woonzorgvisie wordt een basis gelegd voor de uitvoeringsagenda en het uitvoeringsprogramma. In het uitvoeringsprogramma van de woonzorgvisie zal ook veel aandacht zijn voor het versterken van de samenwerking met andere organisaties. Inmiddels is deze samenwerking ook dusdanig dat met tal van partijen wordt samengewerkt aan een vast gremium om zowel in beleidsvorming als uitvoering samen op te trekken. Met als gezamenlijk doel te komen tot voldoende realisatiekracht van passende, toekomstbestendige huisvesting voor ouderen in combinatie met ruimte voor ontmoeting, welzijn en zorg. Het voorstel van Hart voor Den Haag om een Taskforce ouderenhuisvesting op te richten is een sympathiek voorstel. Betaalbare en passende ouderenhuisvesting voor alle Haagse senioren is waar het college zich hard voor maakt.

De doelstellingen van de Taskforce Ouderenhuisvesting, zoals deze in het initiatiefvoorstel worden voorgesteld, worden geborgd door het college via de nieuwe samenwerking die is opgezet naar aanleiding van de woonzorgvisie.

2/6

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DSO/10705356

Een extra Taskforce Ouderenhuisvesting, is daarmee overbodig. Het college deelt de grote zorgen omtrent ouderenhuisvesting; er is een grote noodzaak ons in te zetten voor ouderen. Het raadsbesluit In het initiatiefvoorstel zijn onder het raadsbesluit 10 aanbevelingen opgenomen. Hieronder zal per dictum uit het raadsbesluit van het initiatiefvoorstel advies worden gegeven. I.

De gemeente neemt met een in te stellen Taskforce Ouderenhuisvesting de regie over de bestaande en nieuwe huisvesting voor ouderen terug. De Taskforce Ouderenhuisvesting zal actief sturen welke ouderenhuisvesting waar mag komen. De raad wordt door de Taskforce Ouderenhuisvesting per heden elk kwartaal separaat over ouderenhuisvesting gerapporteerd, met o.a. een overzicht gerealiseerde woningen voor ouderen, de planvoorraad en de mogelijke obstakels bij het creëren van seniorenwoningen. In de ontwerp Woonvisie 2040 – Stad in Balans (RIS 14241002) heeft het college aangegeven regie te willen voeren op ouderenhuisvesting en woon-zorgconcepten in Den Haag. In de Woonzorgvisie en het bijbehorende uitvoeringsprogramma zullen we per gebied de huisvesting van ouderen concentreren in de buurt van woonzorgcentra en voorzieningen. Het programma Innovatieve Woonvormen leidt tot nieuwe woonzorgconcepten. Ter voorbereiding op de Woonzorgvisie is een klankbordgroep samengesteld, bestaande uit bestuurders en directieleden van corporaties, zorg- en welzijnsorganisaties, gemeentelijke diensten en een cliëntenvertegenwoordiger. De klankbordgroep staat positief tegenover het instellen van een stuurgroep, die op dezelfde wijze zal worden georganiseerd als de Haagse Tafel Wonen.

Deze stuurgroep krijgt in de uitvoering een stimulerende rol, naast de regierol van de wethouders zorg en volkshuisvesting, om te sturen op de prioriteiten en obstakels weg te nemen die de realisatie van woonzorgconcepten en geclusterde woonvormen voor ouderen in de weg staan. Zo nodig wordt overleg gevoerd met de Haagse Tafel Wonen. We zullen jaarlijks rapporteren via de jaarlijkse rapportage woonzorg. Het college acht het van belang dat er gestuurd wordt op de ontwikkeling van woon(zorg)concepten en op de toewijzing aan de juiste groepen. Dit zal onderdeel zijn van de woonzorgvisie, gekoppeld aan een uitvoeringsprogramma en een partnerschap met (vastgoeden zorg-) partijen in de stad waarmee we aan de lat staan om de beoogde resultaten te bereiken. Advies: In deze vorm ontraden, maar het college gaat graag met de raad in gesprek om te bezien hoe dit dictum conform bovenstaande gewijzigd over te nemen.

II.

De Taskforce Ouderenhuisvesting komt richting de Raad met een onderzoek hoe we de komende jaren ook ouderenhuisvesting kunnen realiseren voor mensen die zich géén maandhuur van meer dan 2.500 euro kunnen veroorloven, o.a. door vast te stellen hoe groot die doelgroep is. In de woonzorgvisie is een woonzorganalyse van de doelgroepen opgenomen, waaronder een analyse van de te verwachten woonbehoefte van senioren met een lager of middeninkomen. Een actueel beeld van de integrale huisvestingsopgave voor inwoners met een zorg- of ondersteuningsvraag op basis van demografische cijfers (waaronder financiële draagkracht) en gegevens over het huidige zorggebruik vormt de basis van de woonzorgvisie, waaraan momenteel hard gewerkt wordt en die in het najaar van 2024 beschikbaar is. Vooruitlopend op de woonzorganalyse is het college met corporaties in overleg om extra aanbod te realiseren in Den Haag voor senioren. Een extra onderzoek acht het college vooralsnog niet noodzakelijk. Advies: dit dictum wordt ontraden.

III.

De Taskforce Ouderenhuisvesting komt richting de Raad met een kosten-baten analyse van het openen van bejaardenhuizen 2.0, met daarbij hoeveel bejaardenhuizen wanneer nodig zijn om te voldoen aan de vergrijzing die ons de komende jaren te wachten staat. Zoals bij dictum II vermeld, wordt er momenteel een woonzorganalyse opgesteld. In de woonzorganalyse zal de totaalbehoefte aan woningen voor senioren in kaart worden gebracht. De raad zal de uitkomsten van deze woonzorganalyse bij de oplevering van de woonzorgvisie ontvangen. Om deze reden ontraden we om met een separaat kosten-baten analyse van het openen van ‘bejaardenhuizen 2.0.’ te komen. Bovengenoemde analyse geeft voldoende inzichten in de opgave en uitdagingen waar we voor staan. De verwachting is dat hier een stevige behoefte

3/6

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DSO/10705356

aan groepsgewijze huisvesting uit naar voren komt, met behoud van zelfstandigheid, maar met voorzieningen en ruimte voor ontmoeting in de nabijheid. Deze behoefte was overigens ook een van de aanleidingen een programma innovatieve woonvormen te starten, waarmee we groepswonen en collectief wonen willen aanjagen en stimuleren. Advies: dit dictum wordt ontraden. IV.

De Taskforce Ouderenhuisvesting geeft de Raad een overzicht van het aantal panden/vastgoed die, eventueel na de nodige aanpassingen, in aanmerking kunnen komen om te worden ingezet als bejaardenhuizen 2.0 of als andere woonvormen voor ouderen. Het college inventariseert reeds met de zorgaanbieders, corporaties in de stad en de koepelorganisatie voor de Verpleeg- en Verzorgingshuizen en Thuiszorg sector in Den Haag welke concrete plannen voor woonzorgconcepten in bestaand (zorg)vastgoed er zijn voor Den Haag. Daarbij doen we een analyse waarin wordt gekeken waarom deze plannen tot nu toe nog niet zijn gerealiseerd of konden worden gerealiseerd. Advies: dit dictum is overbodig.

V.

De Taskforce Ouderenhuisvesting maakt inzichtelijk welke- en hoeveel woonvormen voor ouderen, naast bejaardentehuizen 2.0, nodig zijn om ouderen die niet meer voor zichzelf kunnen zorgen de komende jaren menswaardig op te vangen, i.p.v. in de eigen woning onverantwoord aan het lot over te laten. De woonzorganalyse, als onderdeel van de woonzorgvisie, zal inzichtelijk maken welke woonvormen voor ouderen noodzakelijk zijn en hoeveel dit er zullen zijn. Deze woonzorganalyse, als onderdeel van de woonzorgvisie wordt in het najaar van 2024 verwacht. Om die reden ontraden we een separaat onderzoek. Advies: dit dictum wordt ontraden.

VI.

De Taskforce Ouderenhuisvesting geeft de Raad een gedetailleerd overzicht van alle mogelijke partners met wie op korte termijn bejaardentehuizen 2.0 of andere woonvormen voor ouderen, zoals Knarrenhofjes of een woonvorm á la Ben Oude Nijhuis, kunnen worden gerealiseerd. In de Woonzorgvisie zullen we een overzicht opnemen van de partners waarmee de gemeente Den Haag samenwerkt om te komen tot groepswoonconcepten voor ouderen. Het zal gaan om woningcorporaties, marktpartijen en maatschappelijke organisaties. Advies: dit dictum overnemen.

VII.

De Taskforce Ouderenhuisvesting maakt werk van de onlangs aangenomen motie 'Bejaardenoorden en beschutte huisvesting zijn dringend nodig' en houdt de Raad per kwartaal op de hoogte van de vorderingen. Wij ondersteunen de zorg dat er voldoende huisvesting voor benoemde zorgdoelgroepen moet zijn. De groeiende vraag naar zorg en het afnemende aantal zorgverleners benadrukt de noodzaak van het ontwikkelen van veerkrachtige wijken met toegankelijke woningen en buurten waarin mensen zich thuis voelen. De ‘Woonvisie 2040: Den Haag werkt aan een stad in balans’ ligt op dit moment ter inzage. Parallel hieraan wordt gewerkt aan een gemeentelijke en regionale Woonzorgvisie. De concept-Woonzorgvisie zal in Q4 2024 worden gepubliceerd. Deze visie dient als leidraad om het woonzorgprogramma in heel Den Haag en dus ook Zuidwest verder concreet vorm te geven. Daarnaast wordt in het stimuleringsplan Innovatieve Woonvormen wordt gewerkt aan kleinschalige woonvormen, specifiek gericht op ouderen, zoals groepswonen. Het ontwikkelen van nieuwe geschikte woningen voor ouderen is daarmee ook niet alleen een nieuwbouwopgave, maar ook een transformatieopgave en een opgave voor toewijzing en gerichte doorstroming. Deze stappen zijn nodig om de motie ‘Bejaardenoorden en beschutte huisvesting zijn dringend nodig’ definitief af te kunnen doen. Zie ook het tweede tussenbericht hieromtrent (RIS317451).

Na afdoening van de motie zal de raad via de voortgangsrapportage Woonzorgvisie op de hoogte worden gehouden van de verdere vorderingen. Advies: dit dictum wordt in deze vorm ontraden.

4/6

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DSO/10705356

VIII. Het Centrum voor Groepswonen komt onder regie van de Taskforce Ouderenhuisvesting, met als hoofddoel het snel en kordaat realiseren van meer speciale woonvormen voor senioren, met een kwartaalrapportage naar de Raad. Het Centrum Groepswonen is een zelfstandige organisatie die zelf geen nieuwe woonvormen kan realiseren. Zij fungeren als initiatiefnemer en geven kansrijke locaties aan bij de gemeente en ontwikkelaars. Zij hebben ook de expertise om de ontwikkeling van woonvormen inhoudelijk vorm te geven en woongroepen te formeren. Ze hebben inzicht in de behoefte van Haagse senioren naar collectieve woonvormen. We werken daarom nauw met hen samen. Vanuit de financieringsrelatie hebben wij voldoende sturingsmogelijkheden om onze gezamenlijke doelen te behalen. Zoals gebruikelijk bij financiering via subsidies wordt de hoogte en het doel van subsidie gepubliceerd in het subsidieregister. In de halfjaarlijkse Wmo rapportages wordt er aan de raad gerapporteerd over de resultaten van het Centrum Groepswonen. Net als bij andere subsidies is sprake van een interne verantwoording. Het is derhalve niet logisch om het Centrum Groepswonen onder regie van een andere organisatie te brengen. Advies: dit dictum wordt ontraden. IX.

We spreken af dat Den Haag echt een dementie-vriendelijke stad wordt; we streven naar nul alleen thuiswonende 65-plussers met dementie. Den Haag is verbonden aan het netwerk van Seniorvriendelijke Steden. We zien dat het aantal mensen met dementie, met de vergrijzing, zal toenemen. Het college vindt het dan ook belangrijk om zich in te zetten voor een stad waar inwoners met dementie prettig ouder kunnen worden. Het hebben van een veilige en passende woning is hierin essentieel. Senioren met (beginnende) dementie willen graag zo lang mogelijk onderdeel kunnen blijven van de samenleving en zelfstandig kunnen blijven wonen. Als gemeente dragen we hieraan bij via het programma Haags Ontmoeten. Momenteel kunnen senioren met beginnend regieverlies terecht bij de ruim 50 Haags Ontmoeten locaties in de stad voor activiteiten, ontmoeting en ondersteuning. Echter, we zullen ons als stad ook in moeten zetten voor het toenemend aantal senioren met dementie die zwaardere zorg nodig heeft. Dit vraagt ook iets van de bouwopgave voor senioren. In lijn met de oproep van stichting Alzheimer Nederland zullen wij bij de bouw van geclusterde woningen voor senioren en zorgwoningen dementievriendelijk wonen zoveel mogelijk als uitgangspunt meenemen. Veiligheid en sociaal contact zijn hier belangrijke onderdelen in. Dit zal verder beschreven worden in de woonzorgvisie.

Het college adviseert dus niet om te streven naar nul alleen thuiswonende 65-plussers met dementie. We ondersteunen senioren met (beginnende) dementie om zo lang mogelijk zelfstandig mee te kunnen blijven doen aan de samenleving. En we zetten ons in de bouwopgave voor senioren in om toekomstige woningen zoveel mogelijk dementievriendelijk te bouwen. Advies: dit dictum wordt ontraden.

X.

Omdat zorgverzekeraars stellen dat het financieel niet goed van de grond komt met de drie spoedzorgcentra die er in ons land zijn (Rotterdam, Den Haag, Utrechtse Heuvelrug), komt er een onderzoek of Spoedzorg Haaglanden op een goede manier haar belangrijke werk kan blijven doen, zeker ook omdat uit een Telegraaf-reportage bleek dat Spoedzorg Rotterdam overbelast is en het steeds drukker krijgt met het helpen van ouderen in nood. De raad wordt over de uitkomsten van dit onderzoek geïnformeerd. De inrichting van de spoedzorg is aan zorgverzekeraars en aanbieders van wijkverpleging. Het college heeft contact gezocht met zorgverzekeraar CZ en spoedzorg Haaglanden. De partijen geven aan dat binnen de huidige dienstverlening geen knelpunten worden ervaren. Aandacht is echter nodig om de spoedzorg voor ouderen uit te breiden en toekomstbestendig te organiseren in de acute keten binnen de regio Haaglanden. De samenwerking in de acute zorg, waar spoedzorg onder valt, is een belangrijk thema in het regioplan.

5/6

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DSO/10705356

Dit regioplan is tot stand gekomen in de samenwerking met gemeenten, zorgverzekeraars en zorg- en welzijnsinstelling in de regio. Het regioplan is de regionale uitwerking van het Integrale Zorgakkoord (zie RIS 317308 voor een toelichting). Er is goed overleg tussen de betrokken partijen. Hierdoor is er genoeg informatie en is een aanvullend onderzoek niet nodig. Advies: dit dictum wordt ontraden. Het college van burgemeester en wethouders, de secretaris, de burgemeester, Ilma Merx

Jan van Zanen

6/6