RIS317492 Afdoening motie Laat reserves van scholen in de klas terechtkomen

Typ tekstTyp tekstTyp tekst

dienst: dienstcode

Retouradres: Postbus 12600, 2500 DJ Den Haag

Ons kenmerk

Aan: de Gemeenteraad

OCW/10078093 RIS317492 Contactpersoon

Hedda Saas Dienst

OCW Afdeling

Stad & Bestuur Telefoonnummer

14070 E-mailadres

hedda.saas@denhaag.nl

Datum

4 juni 2024

Onderwerp

Afdoening motie Laat reserves van scholen in de klas terecht komen

Uw raad heeft bij het onderwijsdebat op 14 december 2023 de door het raadslid de heer Ahraui ingediende motie ‘Laat reserves schoolbesturen in de klas terecht komen’ (RIS317492) aangenomen. De motie luidt als volgt: Constaterende dat: - een aantal scholenkoepels grote reserves hebben, oplopend tot 53 miljoen; - deze reserve mede is ontstaan door extra NPO-gelden die niet uitgegeven zijn; Overwegende dat: - deze reserve niet is ontstaan omdat schoolbesturen het geld expres oppotten, maar omdat het lerarentekort op meerdere manieren de personeelslasten drukt; - het lerarentekort waarschijnlijk niet op korte termijn structureel opgelost kan worden; - Het niet wenselijk is dat geld om onderwijsachterstanden tegen te gaan op de plank blijft liggen, terwijl onderwijsachterstanden na corona zijn verergerd; Verzoekt het college: - in gesprek te gaan met schoolbesturen die een grote reserve hebben. - hierbij te kijken wat we als gemeente kunnen doen om de schoolbesturen te helpen en ervoor te zorgen dat de reserves alsnog terechtkomen bij het onderwijs. - de raad te informeren over de voortgang van de gesprekken. Hieronder informeert het college de raad over de afdoening van de motie. Het college onderschrijft het uitgangspunt van uw raad dat de middelen ten behoeve van het onderwijs (zoveel mogelijk) in de klas terecht moeten komen.

Het overgrote deel van de gemeentelijke onderwijssubsidies landt dan ook direct in de klas; bij de leerlingen of de leerkracht. Uitzonderingen zijn subsidies die tot doel hebben om overkoepelende programma’s te faciliteren, welke uiteindelijk ook bijdragen aan goed onderwijs in Den Haag. Het college ziet nog ruimte voor verbetering in de doelmatigheid van de gemeentelijke subsidies en is daarom gestart met gesprekken met de schoolbesturen over een nieuwe subsidiesystematiek, om deze verbeterslag te realiseren.

Gemeente Den Haag

Spui 70 Den Haag

Postbus 12600 2500 DJ Den Haag

dienst: afdeling-telefoon dienst: afdeling-website

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

OCW/10078093

Een van de uitgangspunten is dat de gemeentelijke subsidies zoveel mogelijk aanvullend op het (meerjarig) schoolbeleid moeten worden ingezet. Daarmee vergroten we de effectiviteit en doelmatigheid van beleid en subsidies, stimuleren we scholen de eigen middelen eerst in te zetten en verlagen we de administratieve last. Door aan te sluiten op de schoolplannen, met bijbehorende begroting, kunnen scholen een optimale combinatie maken van de inzet van eigen middelen en gemeentelijke subsidies. Overigens vordert de gemeente niet uitgegeven gemeentelijke subsidies terug, en kunnen deze dus niet aan de reserves worden toegevoegd. Het college heeft in algemene zin met de schoolbesturen over de financiële reserves gesproken. Het is niet aan het college om individuele schoolbesturen te bevragen op hun financiële situatie en hun reserves. Deze taak is belegd bij de Inspectie van het Onderwijs. De Inspectie van het Onderwijs ziet, aan de hand van een signaleringswaarde op bovenmatige reserves, toe op een doelmatige besteding van onderwijsmiddelen. Een bestuur kan goede redenen hebben om tijdelijk eigen vermogen boven de signaleringswaarde aan te houden. In de meerjarige begrotingen is dan zichtbaar op welke wijze de reserves alsnog worden ingezet in het onderwijs.

De Inspectie van het Onderwijs benadrukt dat reserves doelmatig moeten worden ingezet ten behoeve van het primaire proces van onderwijs, wat concreet betekent dat de middelen in de klas terecht komen. De Haagse schoolbesturen hebben het college een toelichting gegeven op het ontstaan van (mogelijke) reserves, waarbij opgemerkt dient te worden dat onderstaande een generiek beeld geeft dat niet per definitie op elk schoolbestuur in Den Haag van toepassing is. Tevens is het goed om op te merken dat er grote verschillen zijn tussen scholen en er dus niet op alle scholen sprake is van reserves. Een deel van de huidige reserves is ontstaan doordat de rijksmiddelen vanuit het Nationaal Programma Onderwijs (NPO) reeds ontvangen zijn, maar over meerdere jaren besteed mogen worden. De besteding is in meerjarige schoolplannen voorzien, waardoor deze middelen dus eigenlijk niet als reserves moeten worden aangemerkt. Vergelijkbaar aan de NPO-'reserves’ ontstaan er ook reserves vanwege de toenemende stroom van tijdelijke subsidies vanuit de Rijksoverheid. Op basis van deze tijdelijke subsidies kunnen schoolbesturen geen structurele verplichtingen aangaan. Daarbij komt dat deze subsidies ook regelmatig pas aan het einde van het kalenderjaar worden verstrekt (voor het lopende schooljaar) waardoor deze als reserves worden meegenomen.

Om deze situatie te voorkomen wordt vanuit de Inspectie van het Onderwijs 1 en de Onderwijsraad2 geadviseerd het structurele karakter van bekostiging te versterken en de inzet van doelfinanciering te beperken tot echte incidenten. Eventuele boven matigheid in de reserves is daarnaast voor een groot deel vertekend als gevolg van een nieuw voorschrift voor het vormen van onderhoudsvoorzieningen voor schoolgebouwen. Schoolbesturen hebben volgens de nieuwe richtlijn een onderhoudsvoorziening die veel te laag is (met als gevolg dat reserves te hoog zijn) in relatie tot de verslaggevingsregelgeving. Vanaf 2024 moeten schoolbesturen dit corrigeren, waardoor reserves fors zullen dalen. Ten slotte maakt het personeelstekort dat beschikbare middelen niet volledig uit te geven zijn aan leraren en/of ander onderwijspersoneel. Door het personeelstekort komt het tevens voor dat ontvangen subsidiemiddelen van het Rijk niet volledig ingezet kunnen worden, maar de activiteiten waarvoor de subsidie is bedoeld wel uitgevoerd worden, bijvoorbeeld doordat het reeds aanwezige personeel dit uitvoert binnen hun normjaartaak. Subsidieregelingen van de Rijksoverheid staan toe dat de scholen deze niet bestede middelen mogen houden, die dan in de schoolreserves vloeien.

1

Staat van het Onderwijs 2023, Inspectie van het Onderwijs, 2023

2

Een duidelijke positie voor schoolbesturen, Onderwijsraad, 2023

2/3

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

OCW/10078093

Een consequentie van het personeelstekort is dat het onderwijs in de komende jaren anders georganiseerd zal moeten worden. De schoolbesturen geven aan dat de reserves zullen worden ingezet om deze transities mogelijk te maken. Het college beschouwt de motie hiermee als afgedaan. Het college van burgemeester en wethouders, de secretaris, de burgemeester, Ilma Merx

Jan van Zanen

3/3