RIS317354 Evaluatie groeiseizoen jonge bomen 2023

Typ tekstTyp tekstTyp tekst

Robert Barker Wethouder van Buitenruimte, Dierenwelzijn en Milieu

Retouradres: Postbus 12600, 2500 DJ Den Haag

Ons kenmerk

Aan de voorzitter van de commissie Leefomgeving

DSB/10640195 RIS317354 Contactpersoon

Paul Soeters Dienst

Stadsbeheer Afdeling

Beleidsafdeling Stadsbeheer Telefoonnummer

14070 E-mailadres

Datum

12 december 2023 Onderwerp

Evaluatie groeiseizoen jonge bomen 2023

Geachte voorzitter, Op 5 juli 2023 heeft uw raad de door het raadslid mevrouw Gerritsen ingediende motie: ‘Quickscan jonge bomen’ (RIS316180) aangenomen. Op 28 augustus 2023 is de raad in de afdoening van de motie op de hoogte gesteld over het watergeven van jonge bomen en is toegezegd dat voor het eind van het jaar de raad verder inhoudelijk geïnformeerd zou worden. Middels deze brief wil ik u nu graag nader informeren over de ontwikkeling van de jonge bomen in relatie tot de extreme droogte en warmte dit jaar. We hebben steeds vaker te maken met extreem hoge temperaturen en langdurige perioden van droogte. In de afgelopen zes jaar hebben we hier nu vijfmaal mee te maken gehad. De meeste bomen in de stad hebben daar relatief weinig last van omdat het grondwater voor hen voldoende bereikbaar is. Deze bomen laten daarbij soms wel een deel van hun bladeren vallen of de bladeren verdorren aan de bladranden, maar zij zijn in staat om te overleven. Jonge bomen hebben daar in de eerste paar jaar na aanplant echter wel enige problemen mee, met name bij een combinatie van langdurige droogte en hoge temperaturen. Het wortelgestel van jonge bomen is nog niet goed ontwikkeld. In Den Haag worden de meeste bomen aangeplant met een flinke wortelkluit om de kans van slagen te vergroten.

Maar ondanks dat overleeft een beperkt aantal jonge bomen het eerste jaar na het verplanten niet ondanks dat er voldoende water wordt gegeven. Een uitvalspercentage van 3 tot 5% is daarbij gangbaar. Er zijn dit jaar op piekmomenten acht waterwagens ingezet en de jonge bomen kregen elf keer 150 liter water wat bij elkaar € 280.000,- heeft gekost. Bomen die het eerste jaar niet hebben overleefd worden in het eerstvolgende plantseizoen direct vervangen. Omdat bij deze bomen bijvoorbeeld niet opnieuw de grond vervangen hoeft te worden bedragen de kosten ongeveer € 700,- per boom, dat is inclusief opnieuw een jaar water geven. Om na te gaan of de jonge bomen voldoende water kregen, hebben naast automatische sensormetingen ook handmatige vochtmetingen plaatsgevonden dit jaar. Daarbij is vastgesteld dat in de droge en warme periode van juni en juli de jonge bomen voldoende water ter beschikking hadden.

Gemeente Den Haag

Spui 70 Den Haag

Postbus 12600 2500 DJ Den Haag

T 14070 www.denhaag.nl

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DSB/10640195

Bij extreme warmte is de verdamping van jonge net geplante bomen echter groter dan het beperkte wortelgestel op kan nemen. Dus nog meer water geven heeft dan geen zin. Dit jaar hebben van de 1.200 geplante bomen er 77 stuks het eerste jaar niet overleefd, wat neerkomt op 6,5%. Sinds 1906 meet het KNMI jaarlijks het neerslagtekort. Uit onderstaande grafiek blijkt dat in met name juni en juli van dit jaar er te weinig neerslag viel terwijl de verdamping daarentegen heel groot was. Het jaar 2023 was droger dan de 5% aan droogste jaren sinds 1906.

Om een beter beeld te krijgen zijn ook de uitvalgegevens van de voorgaande drie jaren geanalyseerd en in die jaren werden gemiddeld ook ongeveer 1.200 bomen per jaar geplant. In 2022 overleefden 75 bomen het eerste jaar niet en was de zomer droger dan dit jaar. In 2021 betrof het 28 bomen (2,3%), maar was de zomer nat en koel. En in 2020 waren het 90 bomen (7,5%), waarbij het hele groeiseizoen, van april tot en met september, aanzienlijk droger was dan de droogste 5% aan jaren. Vanwege de extreem warme en droge zomers van 2022 en 2023 zijn ook de bomen nogmaals onderzocht die het eerste groeiseizoen in 2021 goed waren doorgekomen. Bomen maken wortels om vocht op te nemen en voor de stabiliteit. Langer watergeven zorgt ervoor dat bomen te weinig wortels aanmaken. Het aantal bomen wat in het tweede en derde jaar alsnog uitvalt is normaliter beperkt en de vervanging daarvan staat financieel niet in verhouding tot de kosten van een volledig jaar watergeven. Zesenvijftig jonge bomen bleken deze twee heel droge zomers niet te hebben overleefd. Tezamen met de 28 bomen die eind 2021 reeds waren uitgevallen, hebben bij elkaar 84 jonge bomen de eerste drie jaar niet overleefd (7%). Deze 56 bomen worden komend plantseizoen ook direct vervangen. Wat ook duidelijk is geworden is dat met name eiken, elzen en berken aanzienlijk vaker uitvielen.

Bij nieuwe aanplant zullen we daar in toenemende mate ook rekening mee moeten houden.

2/3

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DSB/10640195

Als proef zullen we komend jaar de eiken, elzen en berken in het tweede groeiseizoen nog eens vijfmaal watergeven om te bezien of daardoor de uitval beperkter blijft. Warme en lange droge zomers zullen waarschijnlijk vaker voor gaan komen. Met het te planten sortiment aan stadsbomen kunnen we daar enigszins op inspelen. Dat neemt niet weg dat altijd een beperkt percentage aan jonge bomen het eerste groeiseizoen niet overleefd. Kwalitatieve inkoop en watergeven in het eerste groeiseizoen blijft van belang maar heeft uiteindelijk zijn beperking. Het watergeven is voor de meeste boomsoorten in het tweede groeiseizoen niet meer nodig. Jonge bomen worden in het vervolg na het derde groeiseizoen structureel gecontroleerd op uitval en indien nodig vervangen. Hiermee voorkomen we dat jonge dode bomen te lang onopgemerkt blijven. Met vriendelijke groet, de wethouder van Buitenruimte, Dierenwelzijn en Milieu Robert Barker

3/3