RIS317345 Voortgangsrapportage Beleidsplan Schuldhulpverlening Den Haag 2022 Q1 + Q2 2023

Typ tekstTyp tekstTyp tekst

Mariëlle Vavier Wethouder van Armoede, Inclusie, Zorg en Internationale Zaken

Retouradres: Postbus 12600, 2500 DJ Den Haag

Ons kenmerk

Aan de voorzitter van de commissie Samenleving

SZW/10636991 RIS317345 Contactpersoon

Kim van Sprundel Dienst

Sociale Zaken en Werkgelenheidsprojecten Afdeling

Beleid, onderzoek en projecten Telefoonnummer Datum

14070

12 december 2023

E-mailadres

kim.vansprundel@denhaag.nl Onderwerp

Voortgangsrapportage Beleidsplan Schuldhulpverlening Den Haag 2022/ Q1 + Q2 2023

Geachte voorzitter, In het Beleidsplan Schuldhulpverlening 2020-2024 (RIS306234) is aangegeven dat de raad periodiek een rapportage ontvangt en daarin geïnformeerd wordt over de belangrijkste vastgestelde gekwantificeerde resultaten van het beleidsplan. Deze voortgangsrapportage gaat over het jaar 2022 en de eerste helft van 2023. Het is relevant om het beleidsplan te monitoren en de behaalde resultaten van duiding te voorzien, zodat de dienstverlening waar nodig bijgestuurd kan worden. Het jaar 2022 en de eerste helft van 2023 stond ook bij de financiële hulpverlening deels in het teken van de nasleep van de coronacrisis, de energiecrisis en de hoge inflatie. Er werd (mede door de nasleep van corona) een grotere instroom verwacht in de schuldhulpverlening, maar die toestroom bleef, in ieder geval in 2022, uit. Dit beeld is zowel lokaal als landelijk. Veel mensen zijn geholpen middels de energietoeslag en door de inzet van schuldpreventie en vroegsignalering proberen we erger te voorkomen. In mei 2023 is de ‘aanpak geldzorgen en geldproblemen’ besproken in uw raad en daarin staan veel maatregelen die het college inzet om te voorkomen dat inwoners in financieel zwaar weer terechtkomen. Is dit wel het geval, dan staan we voor onze inwoners klaar. De gemeente heeft een wettelijke taak om inwoners met schuldproblemen te helpen.

Het hoofddoel van onze aanpak in het beleidsplan is het voorkomen en oplossen van geldzorgen en geldproblemen, zodat iedere inwoner kan meedoen in onze samenleving. Financiële zorgen en stress belemmeren het perspectief en welzijn van mensen. Onderzoek laat zien dat financiële problemen leiden tot chronische stress, waardoor het vermogen om zelfredzaam te zijn wordt aangetast. Onze inzet is om zoveel mogelijk in te zetten op het vergroten van dit vermogen tot zelfredzaamheid. Door laagdrempelige en begripvolle dienstverlening pakken we niet alleen het financiële probleem aan, maar verminderen we ook de stress die hiermee gepaard gaat. Tegen bovenstaande uitgangspunten is met het beleidsplan gewerkt aan een schuldenzorgenvrij Den Haag.

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

SZW/10636991

In het beleidsplan zijn 4 beloften gedaan die de gemeente uitspreekt aan haar inwoners die de hulp van de gemeente zoeken bij geldzorgen en geldproblemen. Deze beloften dragen bij aan de financiële zelfredzaamheid. Het gaat om de volgende beloften:

Onderliggend kennen de beloften concrete gekwantificeerde doelstellingen. Grotendeels zijn de beoogde doelstellingen voor 2022 en de eerste helft van 2023 behaald. Per belofte worden de belangrijkste resultaten met u gedeeld in het vervolg van deze brief. Trends en ontwikkelingen Er zijn in Q1 en Q2 2023 net als in 2022 meerdere stadsgesprekken gevoerd rondom het thema (energie)armoede. De gemeente is met de stad en verschillende organisaties uit de stad in gesprek gegaan over wat er speelt rondom energiearmoede in Den Haag, wat er georganiseerd is voor inwoners en waar nog behoefte aan is. Ook is in 2023 financiële educatie een belangrijk middel om jongeren te informeren over hun financiële verantwoordelijkheden, wat het betekent om 18 te worden, wanneer je belastingaangifte moet doen en wat het betekent als je spullen of afbetaling koopt. Dit is belangrijk omdat jongeren op hun 18e voor de wet financieel zelfstandig zijn, maar niet elke jongere op hun 18e zelfredzaam is. Vanaf die leeftijd nemen schulden toe en jongeren zonder vangnet zijn extra kwetsbaar. Dit vraagt ook nog de komende jaren onverminderd onze aandacht. Op 3 februari 2023 heeft minister Schouten aangekondigd dat per 1 juli 2023 de aflostermijn van schuldregelingen van 36 naar 18 maanden gaat.

In Den Haag hebben we ervoor gekozen om iedereen die per 3 februari 2023 een wettelijk of minnelijk traject is aangegaan, ook naar een aflostermijn van 36 naar 18 maanden gaat. Hier is een raadsmededeling over opgesteld: Verkorting minnelijke schuldregelingen (RIS316078). Dit betekent concreet dat aan schuldeisers per 1 juli 2023 een aanbod wordt gedaan dat schulden in 18 maanden worden afgelost tegen finale kwijting. De verkorting van de aflostermijnen draagt bij aan de kabinetsdoelstelling om inwoners sneller uit de problematische schulden te helpen. Een verkorting kan ook een positief effect op het aantal mensen dat hulp zoekt bij problematische schulden aangezien een aflostermijn van 18 maanden sneller zicht geeft op een schone lei. Het komende jaar zullen we gaan kijken hoe dit landt bij schuldeisers en de rechterlijke macht en kijken we waar de kansen liggen om onze inwoners hiermee nog sneller en beter te kunnen helpen met schulden. Hierover wordt u in de volgende beleidsplan schuldhulpverlening ingelicht. In december 2023 zal een volgende adviesnota uitkomen van het jongerenteam van SchuldZero, welke zal gaan over het belang van financiële educatie. De jongeren waren zeer enthousiast en tevreden met het meenemen van hun input uit de vorige adviesnota in de aanpak geldzorgen en geldproblemen.

Ze zijn trots op de samenwerking met de gemeente en zijn blij om hun advies te herkennen in beleidsstukken. De jongeren van Schuldzero hebben een brief geschreven aan het college, waarin ze complimenten uitdelen over deze werkwijze. Zo gaven de jongeren van SchuldZero aan ‘U heeft onze adviezen zeer serieus genomen en we zijn mega trots dat SchuldZero en de adviezen van ons als jongeren zo’n mooie plek hebben gekregen in het beleid.’ Het college vindt de input van jongeren zeer waardevol en is erg blij dat zij meedenken op dit onderwerp, dit houdt ons scherp. De laatste adviesnota zal worden meegenomen in ons volgende beleidsplan schuldhulpverlening 2024-2028.

2/11

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

SZW/10636991

Ten slotte is er in 2022 en 2023 een succesvolle lobby gevoerd over het verkorten van de BKR-registratie. Samen met de G4 zal vanaf 2024 de BKR-meldingen van inwoners die uit de schulden komen sneller verwijderd worden. Nu staan mensen die een schuldentraject hebben afgerond nog vijf jaar geregistreerd bij het Bureau Krediet Registratie. Dit wordt verkort naar zes maanden. Dit betekent dat met een halvering van de schuldregelingen naar 18 maanden, inwoners al na twee jaar na het begin van de schuldregeling van hun BKR-registratie af kunnen zijn. Dit geeft ze veel sneller zicht op perspectief. 1.

We voorkomen dat mensen in de financiële problemen komen

Schulden moeten het liefst worden voorkomen en zo snel mogelijk opgelost. Deze belofte betekent dat zoveel mogelijk inwoners zich op tijd melden bij de gemeente en dat we als gemeente tijdig in contact komen met mensen die financiële problemen hebben. Hierdoor kunnen inwoners beginnende geldzorgen zelf oplossen. Problematische schulden beginnen met betalingsachterstanden. Het is daarom belangrijk dat inwoners ons weten te vinden voordat de problemen onoverkomelijk worden. Dit hebben we ook als duidelijke doelstelling in ons beleidsplan geldzorgen en geldproblemen: zorgen dat geldzorgen geen geldproblemen worden. Door er op tijd bij te zijn, zorgen we ervoor dat inwoners financieel zelfredzaam blijven. Op verschillende manieren proberen we te voorkomen dat mensen in de financiële problemen komen: • Vanuit de Helpdesk Geldzaken worden zoveel mogelijk inwoners op een laagdrempelige manier geholpen met (financieel) advies. Inwoners worden van goed financieel advies en hulp voorzien, in de nabijheid van onze inwoners in goede samenwerking met de andere onderdelen binnen de financiële hulpverlening en met het informele netwerk. • Sociaal raadslieden geven advies over o.a. het inkomen, wetten en regels en kunnen bijvoorbeeld helpen met het schrijven van klachten.

• Er worden aan zowel professionals als inwoners trainingen gegeven om (inzicht in) financiële zelfredzaamheid te bevorderen. De financiële trainers hebben een online aanbod ontwikkeld waardoor er ook financiële trainingen online gevolgd kunnen worden. • Lespakketten brengen jongeren de financiële vaardigheden bij waardoor de kansen op geldproblemen kleiner moeten worden. • Vroegsignalering: binnen 4 weken krijgt een inwoner een passend hulpaanbod. • Voorkomen uithuiszettingen: door het voorkomen van uithuiszettingen zorgen we ervoor dat inwoners niet nog dieper in de problemen raken. • Sociale kredietverlening vervult een belangrijke rol in preventieve schuldhulp. Mensen kunnen via een krediet meerdere kleine schulden tegen een gunstig rentepercentage herfinancieren of kunnen een ongunstige lening (met soms wel rentes tot 14%) oversluiten via de gemeente. Ook kunnen sociale kredieten ingezet worden om in een plotselinge financieringsbehoefte te voorzien.

Aanvragen kredietverstrekkingen Aanvragen hypotheken

2021 1820 120

2022 1889 65

Q1+Q2 2023 976 44

Het aantal verstrekte hypotheken is afhankelijk van het woningaanbod en de bereikbaarheid/betaalbaarheid voor de doelgroep van de kredietbank. Dat heeft zijn weerslag gehad op het aantal hypotheekaanvragen. Een verklaring hiervoor is dat naast het tekort aan een betaalbaar woningaanbod nog verder is gedaald in 2022 en tegelijkertijd zijn de rentes ook gestegen, wat het nog lastiger maakt om een huis te kopen. We houden als gemeente de rentes zo laag mogelijk, maar zijn ook afhankelijk van de markt. We adviseren nu mensen die een nieuwe hypotheek willen afsluiten om dit te doen met een langlopende hypotheek, met vastzetting voor 15 jaar. Dan is het rentepercentage lager dan wanneer dit kortlopend is.

3/11

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

SZW/10636991

Voorkomen financiële problemen 8000 7000

7401

6000 5000

5648

5307 5306

4000 4027

3000

3754

2000 1000

1040 1483 1033

0 Gesprekken HDG*

Beroep op sociaal raadslieden 2021

2022

Trainingen voor inwoners

1697

1112

646

Trainingen voor professionals

Q1+Q2 2023

*Helpdesk Geldzaken

De Helpdesk Geldzaken is een succesvol onderdeel binnen de preventieve financiële hulpverlening. Er zijn meer gesprekken gevoerd dan beoogd, 900 meer dan de doelstelling. Inwoners weten deze laagdrempelige manier van hulp te vinden. Ook kijken anderen gemeenten naar onze Helpdesk Geldzaken en nemen dit initiatief over. De consulenten geldzaken worden breed ingezet om de preventieve schuldhulpverlening nog verder te ontwikkelen en zij worden ook specifiek ingezet bij het ondersteunen van projecten. Bijvoorbeeld bij de ondersteuning van gedupeerden van de kinderopvangtoeslag. De locaties en capaciteit breiden we ook de komende periode verder uit. Momenteel zijn er 36 locaties Helpdesk Geldzaken. De vraag naar laagdrempelig financieel advies blijft onverminderd groot. Ook leveren de adviezen van de Helpdesk Geldzaken onze inwoners een flinke besparing op, de geadviseerde besparing tijdens een gesprek door een verlaging van de uitgaven bedraagt over het afgelopen half jaar gemiddeld €40 per maand en de geadviseerde besparing per maand door een stijging aan inkomsten is gemiddeld €160 per gesproken inwoner. Dit gaat dan om bijvoorbeeld besparingen door het aanvragen van toeslagen (zoals het kindgebonden budget bij een tweede kind), de inkomensafhankelijke combinatiekort (IACK) of energiebesparende maatregelen waardoor de energierekening lager wordt.

Ook het aantal huisuitzettingen is nog steeds heel erg laag, zeker t.o.v. de andere G4. Het doel is bij minimaal 90% van de ontvangen meldingen een uithuiszetting te voorkomen. Realisatie is meer dan 95% (97%). Dit is een verdienste van onze collega’s die alles in het werk stellen om huisuitzettingen te voorkomen, en zetten, als een inwoner dit wil, passende vervolg dienstverlening in. Ook is er een goede samenwerking tussen de gemeente en de woningcorporaties. Als het gaat om het aanbieden van een passend hulpaanbod binnen 4 weken dan wordt dit voor elke inwoner gehaald. Het is echter niet duidelijk of het hulpaanbod ook wordt geaccepteerd. Dit komt bijvoorbeeld door schaamte en taboes, het gebrek aan vertrouwen in de overheid, niet weten waar je aan toe bent en/of denken dat je het zelf wel kan oplossen. We zien nog kansen om de hulpacceptatie onder onze inwoners te verbeteren, zodat we meer inwoners daadwerkelijk bereiken. Dit wordt ook meegenomen in het project vergroten bereik. Op dit moment wordt onze hulp op vier verschillende manieren aangeboden: 1. per kaart (die ontvangt elke inwoner die bij de vroegsignalering wordt aangemeld), 2. per email, 3 telefonisch of met een 4. deurbezoek. Ondanks onze inzet accepteert niet iedereen de hulp.

We proberen met de inzet van een belrobot (november 2023) en een brief met qr-code te bereiken dat meer inwoners ons aanbod ook accepteren. Met het initiatief BelRobot willen we testen of we het telefonische bereik kunnen vergroten van inwoners met een betaalachterstand. De belrobot is een geautomatiseerd spraakbericht. In dit bericht wordt inwoners gevraagd of zij hulp of advies willen van een consulent vroegsignalering. 4/11

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

SZW/10636991

Indien een inwoner aangeeft hulp te willen, wordt hij of zij onder werktijd doorverbonden met het KCC om een afspraak in te plannen, buiten werktijd wordt er een terugbelverzoek gemaakt. Inwoners ontvangen altijd een SMS van de gemeente, ook ter bevestiging van een intakegesprek of terugbelverzoek. Als een inwoner geen hulp wil, wordt een SMS gestuurd om aan te geven dat het altijd mogelijk is op een later moment contact op te nemen. Het doel is om nog meer mensen te bereiken en te voorkomen dat zij ernstige betaalachterstanden krijgen. Bij nieuwe inzichten zal het proces verfijnd worden. Een van de doelen uit het beleidsplan was om inwoners en professionals financieel te ondersteunen middels het geven van financiële trainingen. Onze ambitie hierbij is groot. Echter is het aantal trainingen dat wordt gegeven nog niet op het gewenste niveau. Daar wordt hard aan gewerkt en vormt een van de speerpunten in het nieuwe beleidsplan. Zo worden de trainingen steeds meer op locatie gegeven, bijvoorbeeld op scholen of buurthuizen, zodat onze inwoners en dan met name ook jongeren niet naar gemeentelijke locaties hoeven te gaan. Trainingen worden zowel aan inwoners als professionals gegeven, bijvoorbeeld van Humentum, STEK of Wijkz. Wanneer er een behoefte is aan deze trainingen dan kan dit altijd ingezet worden.

Er wordt in de trainingen zoveel mogelijk rekening gehouden met de doelgroepen en hier worden de lessen op aangepast. De trainingen worden nogmaals bij al onze partners onder de aandacht gebracht. In het verleden was het volgen van een training verplicht (voor het invullen van de map voor schuldhulpverlening), maar met het overgaan op een andere werkwijze is deze verplichting komen te vervallen. Het kan zijn dat de behoefte van inwoners wordt vervuld door het contact met de klantbegeleider of bijvoorbeeld de Helpdesk Geldzaken. Dit wordt onderzocht. We werken aan het vergroten van het bereik van de trainingen, bijvoorbeeld door het opnemen van onze financiële trainingen in het plan van aanpak, die onze inwoners krijgen bij enige vorm van financiële ondersteuning. Ook worden de trainingen onder de aandacht gebracht bij onze eigen afdeling, vrijwilligersorganisaties en andere partners. Er wordt nog een plan uitgewerkt hoe het aanbieden van trainingen kan worden geoptimaliseerd en komt in het beleidsplan schuldhulpverlening 2024-2028 terug. 2. We creëren balans in de financiële huishouding Is er eenmaal sprake van schulden, is het noodzaak om dit zo snel mogelijk inzichtelijk te maken en te zorgen voor financiële rust bij onze inwoners. Financiële rust is de basis voor verdere ontplooiing en ontwikkeling van mensen en ontstaat met het ervaren van bestaanszekerheid.

Daarvoor is inzicht en balans in de persoonlijke financiën nodig. De gemeente Den Haag ondersteunt inwoners zo licht als mogelijk en zo zwaar als nodig. Met budgetbegeleiding worden inwoners zoveel mogelijk in staat zelf de balans terug te vinden in hun financiële huishouding en uiteindelijk weer financieel zelfredzaam te worden. Op verschillende manieren zorgen we ervoor dat deze rust zo snel mogelijk terugkeert, door een vorm van financieel beheer: • Doorbetaling vanuit de participatiewet uitkering is een lichte vorm van budgetondersteuning. De noodzakelijke kosten worden automatisch betaald vanuit de participatiewet uitkering, waardoor inwoners hier geen omkijken naar hebben. • We hebben op dit moment 1900 mensen in budgetbeheer, waarbij de financiën tijdelijk worden beheerd door de budgetbeheerder. Inwoners worden klaargestoomd om uiteindelijk weer financieel zelfredzaam te worden. • We hebben op dit moment 175 mensen in budgetondersteuning. Bij budgetondersteuning wordt er extra ondersteuning geboden bij het budgetteren. De financiën kunnen worden overgenomen, maar dat hoeft niet. Het kan ook alleen om advies gaan. • Wanneer een inwoner het echt niet zelf kan, wordt beschermingsbewind ingezet. Er zijn op dit moment 97 mensen in beschermingsbewind. Dit aantal is de afgelopen jaren verminderd.

Door het convenant beschermingsbewind wordt er beter samengewerkt met bewindvoerders en hebben wij betrouwbare partners om onze inwoners naar door te verwijzen.

5/11

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

SZW/10636991

Om goede dienstverlening te kunnen bieden is het noodzakelijk om te weten in hoeverre een inwoner financieel vaardig is. Dit blijkt in de praktijk lastig om eenduidig in te schatten. Daarvoor gebruiken we het screeningsinstrument Mesis. Mesis geeft een eerste beeld van de mate waarin inwoners in staat zijn duurzaam en stabiel financieel gezond gedrag te vertonen, kortom de mate van financieel zelfredzaamheid. De gedachte achter de Mesis analyse is het zo snel mogelijk aanbieden van een plan van aanpak. Het geeft een indicatie over de kans op succes bij instroming in een schuldregeling en daarmee de gepaste begeleiding. Door dit instrument te gebruiken, creëren we meer dienstverlening op maat (licht als het kan, zwaarder als dit nodig is) en snelheid in het vervolgproces. Een andere vorm van lichte financiële ondersteuning dachten wij gevonden te hebben in de Buddy App. Zoals u al bekend is, is de samenwerking met de makers van de Buddy App beëindigd. Hier is een aparte brief over verschenen richting de raad: Stand van zaken Buddy App (RIS315906).

•

•

Inwoners in financieel beheer 10.000

2039

1.000

100

175

1900

2669*

175

124

90

97

10

1 Budgetondersteuning

Budgetbeheer 2021

2022

Beschermingsbewind Q1+Q2 2023

* Het aantal van 2669 bestaat nu uit zowel budgetondersteuning als budgetbeheer.

In november 2023 zal budgetbeheer overgaan op budgetbegeleiding, waarbij er wordt gekeken naar alle vormen van budgetbegeleiding die de gemeente aanbiedt en het proces eromheen. Er wordt een analyse gemaakt of we inwoner op een juiste manier duurzaam perspectief bieden op een schuldenzorgvrije toekomst. De dienstverlening richting onze inwoners zal worden verbeterd. De cijfers van Q1 en Q2 2023 zijn hierdoor niet meer representatief omdat het onderscheid al niet meer is gemaakt in de laatste cijfers. In 2021 zijn de klantbegeleiders opgeleid om vast te stellen (middels een screeningsinstrument) in hoeverre inwoners in staat zijn om financieel zelfredzaam te zijn. Sinds 2021 wordt dit toegepast, eerst lag dit percentage op 15%, in het 4e kwartaal gold dit al voor 47% van onze inwoners. In 2022 was als doel gesteld om bij 80% van de inwoners met een hulpverleningstraject vast te stellen in hoeverre zij financieel zelfredzaam zijn. Achteraf is dat dit een te hoge inschatting gebleken, dit gebeurd bij ca 60%. Sommige inwoners zijn niet bureaucratisch vaardig en in staat om een screening te doorlopen waardoor het niet vast te stellen is hoe financieel zelfredzaam zij daadwerkelijk zijn. Uit klantonderzoek is gebleken dat sommige inwoners vinden dat ze overvraagd worden en worden eerst op een andere manier benaderd, zodat inwoners niet voortijdig afhaken.

Het belangrijkste is niet het vaststellen van de mate van financiële zelfredzaamheid maar het is een middel om zo snel mogelijk tot een plan van aanpak te komen.

6/11

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

SZW/10636991

Voor de inwoners waarbij het wel zinvol is, zijn wij van plan om de screening toe te passen op het begin en op het einde van een traject zodat de groei kan worden bijgehouden van onze inwoners. Hier komen we bij uw in het nieuwe beleidsplan op terug. 3. We bieden perspectief De gemeente Den Haag wil mensen die te maken hebben met financiële problemen een beter toekomstperspectief bieden. Een grote groep Nederlanders ervaart stress van hun financiën. Deze stress maakt dat ze juist slechter in staat zijn om hun problemen aan te pakken. Het is dan ook van belang dat deze groep ondersteund wordt en dat de dienstverlening zo wordt ingericht dat er in elk geval geen stress wordt toegevoegd door de dienstverlening. We zorgen ervoor dat inwoners met problematische schulden weer schuldenzorgvrij worden. Dit doen we door de schuld zo snel mogelijk te saneren en direct te gaan werken aan een passend toekomstperspectief. De effecten van het hebben van schulden nemen we weg zodat er ruimte ontstaat voor de verdere ontwikkeling en ontplooiing van de inwoner zodat deze (weer) naar vermogen kan meedoen aan de samenleving. Hier zorgen wij op verschillende manieren voor: •

•

•

•

•

Klantbegeleiders bieden een eerste gesprek met bijbehorend traject aan inwoners binnen 4 weken. Door inwoners zo snel mogelijk te helpen proberen we zoveel mogelijk inwoners vast te houden. De doelstelling vanuit het beleidsplan is 2000 eerste gesprekken. De landelijke trend is echter wel dat aanvragen schuldhulpverlening afnemen. Als het aantal aanvragen minder is, dan zijn de eerste gesprekken logischerwijs ook minder. In Q1 en Q2 van 2023 zijn de aantallen hoger maar de verwachting is dat het totale aantal ongeveer gelijk zal zijn als in 2022. We zetten in op zoveel mogelijk schuldregelingen middels een saneringskrediet. Bij een saneringskrediet wordt direct bij aanvang van de regeling aan de schuldeisers één bedrag geboden op basis waarvan kwijting verleend wordt. Dit zorgt ervoor dat de schuldenaar snel te maken heeft met één schuldeiser (namelijk de gemeentelijke kredietbank, hierna GKB). Het zo snel mogelijk wegnemen van de financiële stress heeft onze voorkeur, daarom zetten wij standaard in op schuldregelen via een saneringskrediet. Er worden ook aanvragen gedaan door zorgaanbieders voor curatieve schuldhulpverlening. Een inwoner wordt dan niet via de reguliere route aangemeld bij klantbegeleiders maar bij het doelgroepenteam. Dit doelgroepenteam is een apart team die aanvragen oppakt van deze zorgaanbieders.

Bewindvoerders die het convenant bewindvoering hebben ondertekend zijn een voorbeeld van een zorgaanbieder die doorverwijzen. Extra is begeleiding voor jongeren via het Jongeren Perspectief Fonds. Jongeren krijgen een schuldenaanpak die wel aansluit bij hun leefwereld en die bewezen effectief is. Het belangrijkste is perspectief bieden, bijvoorbeeld door terug naar school te gaan of juist op school te blijven. Door goede nazorg te bieden, zorg je inwoners financieel zelfredzaam blijven en zorgt voor een zeker perspectief. Na 6 maanden krijgt elke inwoner een check van zijn of haar klantbegeleider.

7/11

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

SZW/10636991

Bieden van perspectief 2000 1800 1600 1400

1745 1565

1200 1000 800

912

600

642

652

587

400

401

200

253

140

0 Eerste gesprekken shv klantreismethodiek

Verstrekte saneringskredieten 2021

2022

Aanvragen via zorgaanbieders

216

322

225

Begeleiding jongeren via het JPF

Q1+Q2 2023

Het JPF is een succesvolle aanpak voor het bieden van perspectief aan jongeren. Dit komt doordat het JPF jongeren benadert vanuit de leefwereld van de jongeren. Er wordt ruim de tijd genomen voor de jongeren en er wordt outreachend gewerkt. Ook biedt het JPF jongeren perspectief, bijvoorbeeld door het aanbieden van maatschappelijke stages. Ook zijn er geen wachtlijsten. Het verstrekken van een saneringskrediet was enkele jaren geleden nog een uitzondering op de regel. In 2021 werd gemiddeld bij 85% van de succesvolle schuldregelingen een saneringskrediet ingezet. Het percentage succesvolle tot stand gebrachte regelingen bedraagt in 2022 86%. Het kan zijn dat een inwoner niet in aanmerking komt voor een saneringskrediet, omdat onze doelgroep vaker dan gemiddeld een tijdelijk arbeidscontract heeft of tijdelijk geld ontvangt van het UWV. Hierdoor voldoen ze niet aan de voorwaarden voor een saneringskrediet met doorgaans een hoge afloscapaciteit. Er wordt door de GKB op dit moment gekeken naar inwoners met sterk wisselende inkomsten en de afloscapaciteit die de inwoner wel kan dragen, om zodoende toch een saneringskrediet te krijgen. We zijn sinds augustus 2022 bezig met een voorlichtingscampagne bij de organisaties die inwoners aanmelden om ze bewust te maken van het doen van meldingen bij de gemeente, waarbij de klantreis wordt ingezet als traject voor financiële hulpverlening.

Dat levert stapsgewijs wel een hoger aantal aanmeldingen op. Schuldhulpmaatje070 en Humentum zijn twee vrijwilligersorganisaties waar intensief mee samengewerkt wordt op het gebied van de toegang tot de schuldhulpverlening te verbeteren. Samen met klanten, ervaringsdeskundigen en vrijwilligersorganisaties zetten we ons in om de klantreis verder te verbeteren. Dit heeft gezorgd voor 24% meer aanmeldingen. Daarnaast wordt de samenwerking tussen klantbegeleiders en schuldregelen aangehaald en er zijn verdiepende werkafspraken gemaakt. De klantbegeleiders zijn actief aangehaakt en worden eerder betrokken wanneer inwoners niet reageren. Ook is het domein financiële hulpverlening bezig met het digitaliseren en automatiseren van de aanmeldprocessen Sinds 2020 is er veel meer aandacht voor nazorg. Er wordt altijd een check gedaan na 6 maanden bij de inwoner, dit is een wettelijke doelstelling. Echter moet de verslaglegging hiervan nog worden verbeterd, wat vooral te maken heeft met de inrichting van het proces/ICT. De aard van dit contact in het licht van duurzaam perspectief schuldenzorgvrije toekomst wordt geoptimaliseerd in het project van 36 naar 18 maanden, waarbij de nazorg een grote pijler is.

8/11

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

SZW/10636991

Doordat de schuldentrajecten worden verkort is nazorg nog belangrijker. Een ambitie is om dit nog beter te gaan vormgeven. Dit zal ook landen in het beleidsplan schuldhulpverlening 2024-2028. 4. We realiseren innovaties Schuldenlab070 In Schuldenlab070 werken we aan een schuldenzorgvrij Den Haag door het realiseren van innovaties op het gebied van schulden en armoede. Met een vraaggericht aanbod van pilots stellen we het perspectief van de Haagse inwoners centraal en streven we ernaar ondersteuning voor iedereen toegankelijk te maken. Waar mogelijk maken we gebruik van publiek-private samenwerking. Voor een schuldenzorgenvrij Den Haag is iedereen nodig. Daarom bestaat Schuldenlab070 uit een netwerk van 29 publieke en private partners. Een van de partners is de gemeente Den Haag, waar Schuldenlab070 als buitenboordmotor fungeert. In 2022 en de eerste helft van 2023 zijn verschillende initiatieven en thema’s actief, zoals financiële gezondheid werknemers, energiearmoede, schulden en vrouwenopvang en de uitgave van het kinderboek ‘De schoen van tien miljoen’. Er zijn twee lopende pilots van het Schuldenlab070: beter uit de vrouwenopvang: een nieuw perspectief en schuldenzorgvrij uit detentie. In de bijlage kunt u hier de uitwerking en resultaten over vinden.

SchuldZero: voor en door jongeren met schulden Het eerste contact met SchuldZero verliep via het Schuldenlab070 maar inmiddels is SchuldZero een regulier onderdeel geworden binnen onze financiële dienstverlening en van vaste waarde. Het is ongelooflijk belangrijk om jongeren goed te ondersteunen op een manier die bij hen past en op hun leefwereld aansluit, en dat biedt SchuldZero. Schulden onder jongeren en jongvolwassenen zijn een toenemend maatschappelijk probleem. Ook in Den Haag. Schulden en geldstress hebben grote persoonlijke en maatschappelijke consequenties. Instanties en professionals die zich bezighouden met de aanpak en preventie van schuldenproblematiek weten jongeren niet altijd te bereiken. Jongeren zien tegelijkertijd ook zelf door de bomen het bos niet meer en voelen zich niet altijd gezien en gehoord wanneer zij aankloppen voor hulp. Het project SchuldZero brengt verandering voor en door jongeren. SchuldZero zorgt voor zichtbaarheid, verbinding en meer samenwerking en is daarmee de ‘Wegwijzer in je financiën’ voor jongeren in Den Haag en omstreken. Met de slogan ‘Zero schulden, zero stress’ spreken ze jongeren aan, die via SchuldZero de weg weten te vinden naar de juiste projecten en trajecten om schulden te voorkomen of op te lossen.

Ook worden jongeren maximaal gehoord in het adviseren in een optimale programmalijn financiële educatie en in de jongerencommunicatie die SchuldZero over heel Den Haag uitrolt. Elk jaar schrijft het jongerenteam van SchuldZero een adviesnota aan de gemeente, in 2022 ging o.a. over het belang van het tijdig informeren en betrekken van jongeren bij het beleid. Daar zijn ook concrete oplossingen uit voort gekomen zoals het boekje ‘financiële opvoeding’ voor ouders, CJG's die betrokken gaan worden bij het bereiken van ouders omtrent financiële opvoeding en het organiseren van informatieavonden voor ouders. Er wordt op dit moment gewerkt aan de financiering en uitwerking van het boekje financiële opvoeding. We richten verbetertrajecten in op basis van klantfeedback Kwaliteit van de dienstverlening staat hoog in het vaandel. De ervaring van onze klanten zijn zeer belangrijk voor onze dienstverlening en vormen dan ook een belangrijk onderdeel in het proces van verbetertrajecten. Daarvoor willen we steeds beter en voortdurend inzicht hebben in klantsignalen, met als doel te leren van klantervaringen om daarmee de dienstverlening continu te verbeteren. Het Klantfeedback model draagt bij aan het realiseren van deze doelstelling. In dit model staat de algemene beleving van de inwoner en de beleving van de contactmomenten met de gemeente centraal. Ook worden o.a.

klantsignalen zoals klachten, bezwaren, agressie-incidenten en casuïstiek besprekingen meegenomen om inzichten te verkrijgen. De afgelopen periode is de doelgroepenroute bij schuldhulpverlening (schuldhulptrajecten waarbij al een begeleider zoals een bewindvoerder betrokken is) aangepast. Er is een nieuw aanmeldboekje, er wordt standaard een driegesprek met de aanmeldende hulpverlener gevoerd en er is een verbeterde screening. Op basis van klantfeedback zijn de postkaarten bij vroegsignalering en het portaal van mijngeldzaken aangepast.

9/11

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

SZW/10636991

Er zijn verschillende onderzoeken gedaan in het afgelopen jaar, om de klantfeedback op te halen. Er zijn gesprekken gevoerd met de voormalige en huidige klanten middels interviews, er zijn groepsinterviews gehouden en sessies met experts vanuit diverse invalshoeken binnen de gemeente om direct ook te kijken naar verbeteringen. Een van de belangrijkste vragen binnen de klantreis is ‘waarom duurt het zo lang voordat iemand zich meldt bij financiële hulpverlening?’ en ‘waarom zetten inwoners toch vaak niet door als ze eenmaal gestart zijn met een curatief schuldentraject?’ Uit de ervaringen van inwoners is naar voren gekomen dat inwoners hun waardigheid willen behouden. Door schaamte en dreigende teleurstelling in zichzelf kijken klanten weg van hun problemen. Ondanks een vriendelijke benadering voelt de klant zich in de aanpak (snelheid en geboden oplossing) niet altijd gezien als individu, maar eerder als een nummer in een systeem. Ook geven klanten aan bang te zijn dat hun autonomie wordt afgenomen. Ze associëren de schuldhulpverlening met het uit handen geven van de regie. Ook komt er zoveel op de klant af, niet alleen op financieel vlak maar vaak op meer leefgebieden, dat het ze te veel wordt. Het moet dus makkelijker gemaakt worden en overzichtelijker. Klanten staan in de overlevingsmodus, en werken iedere dag hard om hun hoofd boven water te houden.

Die angst en belasting moeten er eerst af, voordat een klant de mentale capaciteit kan vinden om aan de taken die horen bij stabilisatie kan beginnen. Klanten zijn 'hulpverlener-moe'. Om uitval te voorkomen is direct merkbaar resultaat en een warme overdracht essentieel. De klant moet het gevoel hebben dat ze gehoord worden en de hulpverlening direct start. Regelmatig is de aanloop naar hulpverlening te traag, met meerder gesprekken bij verschillende afdelingen. Het klantenfeedback model is zeer waardevol, al deze feedback nemen wij mee in onze dienstverlening. Aan de hand van de feedback van onze klanten zijn er gelijk ook verbetervoorstellen gedaan, zodat de drempel verlaagd gaat worden voor de financiële hulpverlening. We zetten in op het direct plaatsen van klanten op de juiste plek, het aanbieden van voldoende ademruimte, alleen het hoognodige vragen en mensen niet overvragen. Conclusie Als we kijken naar de vier beloften, het voorkomen dat mensen in de financiële problemen komen, balans in de financiële huishouding creëren, perspectief bieden en het realiseren van innovaties dan kunnen we hier een aantal conclusies aan verbinden. Tot een aantal jaar geleden bood de gemeente alleen nog curatieve schuldhulpverlening aan, nu bestaat een groot deel van de dienstverlening uit preventieve schuldhulpverlening.

Hierop heeft de gemeente een grote slag gemaakt, dit was ook het doel van het beleidsplan schuldhulpverlening 2020-2024. Er wordt vanuit de Helpdesk Geldzaken, vanuit het team vroegsignalering en de sociaal raadslieden alles aan gedaan om te voorkomen dat inwoners in (verdere) financiële problemen komen. De consulenten van de Helpdesk Geldzaken voeren meer dan 600 gesprekken per maand met inwoners die ze voorzien van advies omtrent inkomsten en besparingen. Hiermee maken ze impact in het leven van onze inwoners, daar waar ze heel breed kijken naar wat de inwoner nodig heeft. Ook krijgt iedere inwoner binnen de afgesproken 4 weken een passend hulpaanbod vanuit de vroegsignalering. Elke inwoner wordt dus bereikt, maar het accepteren van het hulpaanbod moet nog worden vergroot. Als inwoners vervolgens toch in financiële problemen raken, is er financieel beheer en ondersteuning om de balans in het huishoudboekje te creëren, wat ervoor zorgt dat inwoners financiële rust ervaren. Met de overgang naar budgetbegeleiding worden er weer belangrijke stappen gezet om inwoners meer autonomie te laten behouden en nog meer inwoners te bereiken. Uiteindelijk biedt dit inwoners ook weer perspectief, de derde belofte. Door het verstrekken van saneringskredieten en andere sociale leningen bieden wij onze inwoners perspectief.

Ook zijn jongeren een belangrijke doelgroep om nog beter te bereiken binnen zowel de preventieve als curatieve schuldhulpverlening. Middels financiële educatie, maar ook het Jongeren Perspectief Fonds en partnerorganisaties als SchuldZero wordt hier stevig op ingezet. Onze ambitie is om de dienstverlening gericht op jongeren de komende jaren verder uit te breiden, samen met de jongeren en hiermee hun perspectief nog meer te vergroten.

10/11

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

SZW/10636991

Ook wordt er op innovatieve wijze gekeken naar nieuwe mogelijkheden voor financieel ontzorgen en zelfredzaamheid, onze vierde belofte. Dat is een proces van vallen en opstaan. Er wordt zo goed mogelijk met de doelgroep gekeken naar waar de behoeften liggen. Onze ambitie is om het aankomende jaar nog beter inzichtelijk te krijgen wat we nog kunnen verbeteren aan de hulpverlening voor onze inwoners. Er is het afgelopen jaar al gekeken naar redenen voor uitval, nu is het belangrijk om te kijken hoe we ervoor kunnen zorgen dat inwoners niet meer uitvallen. We zien hier meer kansen, deze zullen landen in het nieuwe beleidsplan schuldhulpverlening 2024-2028. Tot slot, de wijziging van de termijn voor schuldregelen van 36 naar 18 maanden heeft ook invloed op onze dienstverlening. Deze wijzigingen grijpen we aan om nog meer inwoners te voorzien van een saneringskrediet, om de budgetbegeleiding te optimaliseren en om de nazorg nog beter te implementeren in onze dienstverlening. Er wordt domeinbreed gekeken naar het aanpassen en verbeteren van de dienstverlening, met de waardevolle input van onze inwoners. Al deze nieuwe ontwikkelingen dragen bij aan onze beloften en de doelstelling om de dienstverlening zo laagdrempelig mogelijk te maken zodat onze inwoners tijdig aan de bel trekken, voordat geldzorgen geldproblemen worden.

Met vriendelijke groet, De wethouder van Armoede, Inclusie, Zorg en Internationale Zaken Mariëlle Vavier

11/11