RIS317236 Pre advies Initiatiefvoorstel Haagse Kracht

Typ tekstTyp tekstTyp tekst

060

Retouradres: Postbus 12600, 2500 DJ Den Haag

Ons kenmerk

Aan: de Gemeenteraad

OCW/10719932 RIS317236 Contactpersoon

Shakira van Steenis Dienst

Onderwijs, Cultuur en Welzijn Afdeling

Opgave Nieuwkomers Telefoonnummer

14070 Datum

E-mailadres

26 april 2024

nieuwkomers@denhaag.nl

Onderwerp

Advies Initiatiefvoorstel Haagse Kracht

Geachte leden van de gemeenteraad, Inleiding Op 14 december 2023 is door de VVD het initiatiefvoorstel ‘Haagse Kracht’ aangeboden. Hierin doet de VVD een voorstel om het participatieproces rondom het realiseren van nieuwe opvang- en huisvestingslocaties voor nieuwkomers en zorgdoelgroepen te veranderen. Samengevat stelt de initiatiefnemer voor dat de gemeenteraad het college om het volgende verzoekt: 1.

2.

Een procedure vast te stellen voor inspraak bij de besluitvorming voor opvangvoorzieningen waarin het college pas na de inspraak van belanghebbenden d.m.v. een zienswijze overgaat tot het definitief besluit (Normaal). Bij spoedplaatsing van bijvoorbeeld vluchtelingen een procedure wordt vastgesteld waarin de duur van de spoedopvang maximaal 3 maanden is en bij eventuele verlenging over wordt gegaan op de reguliere procedure (Spoed).

Het college waardeert dit initiatiefvoorstel en ziet er bruikbare punten van feedback in. Hierbij biedt het college eerst een reactie en erna het advies over het initiatiefvoorstel aan uw raad aan. Reactie college De gemeente Den Haag heeft de wettelijke taak om nieuwkomers en statushouders op te vangen dan wel te huisvesten in de stad. Met de Haagse aanpak (RIS316033) nemen we deze verantwoordelijkheid door een substantieel aantal asielzoekers en ontheemden uit Oekraïne op te vangen. Voor asielzoekers geldt met ingang van de Spreidingswet dat Den Haag voor 1 juli 2025 2513 opvangplekken gerealiseerd dient te hebben. Verder zetten we ons met het Doorbraakplan (RIS310115) in om extra woonplekken te realiseren voor statushouders en mensen die nu in een zorg- of maatschappelijke opvanginstelling verblijven en weer de stap naar zelfstandig wonen kunnen en moeten maken. Met de wet Regie Volkshuisvesting zal het aantal urgent te huisvesten aandachtsgroepen nog verder toenemen.

Gemeente Den Haag

Spui 70 Den Haag

Postbus 12600 2500 DJ Den Haag

T 14070 www.denhaag.nl

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

OCW/10719932

Wij willen dat gespreid in de stad doen en met inachtname van de woonkansen van regulier woningzoekenden. Gezien het absolute karakter van de urgentie in de nieuwe wet, zal ook voor deze groepen gekeken moeten worden naar nieuwe huisvestingslocaties aanvullend op de beschikbare sociale huurwoningen. Vanwege deze grote opgaven en de schaarse beschikbare locaties in onze stad blijft het nodig om gebruik te maken van de wettelijke bevoegdheid van het college om locaties aan te wijzen als opvang/huisvestingslocatie. Door deze schaarste van beschikbare en geschikte locaties voor opvang en huisvesting van deze en vele andere kwetsbare doelgroepen is er helaas vrijwel nooit sprake is van keuzemogelijkheden. Om aan de wettelijke taakstelling te kunnen voldoen zijn we genoodzaakt om iedere locatie die geschikt en beschikbaar is te gebruiken. Echter, het college deelt de opvatting met de indiener dat het van nadrukkelijk belang is om bewoners en ondernemers in de buurt zo goed mogelijk te betrekken en tijdens de opvang- c.q. huisvestingsperiode samen te werken aan de sociale cohesie in de buurt. In de Haagse Aanpak Opvang Nieuwkomers en het Doorbraakplan geven wij aan een groot belang te hechten aan bewonersbetrokkenheid in een vroeg stadium.

Om bewoners en ondernemers goed te betrekken bij het opstellen van de randvoorwaarden waaronder opvang op een locatie op een juiste manier gerealiseerd kan worden, voeren wij stadsdeelgesprekken in 2024. Op de stadsdeelgesprekken staan deze randvoorwaarden centraal. Bewonersorganisaties, ondernemersverenigingen en andere belanghebbenden uit het stadsdeel kunnen tijdens deze gesprekken aangeven wat zij verwachten van de gemeente op het gebied van communicatie en samenwerking bij het realiseren van opvang- en huisvestingslocaties. Daarnaast kunnen zij eventuele zorgen over druk op voorzieningen of leefbaarheid al in een vroeg stadium delen. Op die manier worden de kaders waarbinnen realisatie van een opvang- of huisvestingslocatie plaats kan vinden gezamenlijk vastgesteld. Inmiddels hebben wij daar goede ervaringen mee opgedaan in de stadsdelen Loosduinen, Haagse Hout en Leidschenveen-Ypenburg. Bij het selecteren van een locatie wordt veel aandacht besteed aan de ligging, lokale omstandigheden, zorgen en behoeften in de wijk. De stadsdeelorganisatie die de wijk goed kent, maakt een uitgebreide inventarisatie van risico’s en kansen in de omgeving van de beoogde locatie op het gebied van openbare ruimte, sociale voorzieningen, veiligheid en sociale cohesie. Daarnaast vragen we bij elke nieuwe locatie (en verlenging van bestaande locaties) om een advies van de driehoek.

Het advies van de stadsdeelorganisatie en de driehoek wordt zorgvuldig meegewogen in het besluit van het college om een locatie al dan niet in te zetten voor de opvang van nieuwkomers of de huisvesting van statushouders/zorgdoelgroepen. Voor opvanglocaties voor asielzoekers of ontheemden uit Oekraïne worden directe omwonenden na het besluit van het college persoonlijk benaderd via huis-aan-huisgesprekken. Daarnaast worden alle omwonenden direct na het collegebesluit per brief uitgenodigd voor een inloopbijeenkomst. Tijdens de inloopbijeenkomst is er voor iedere deelnemer de mogelijkheid om persoonlijk in gesprek te gaan met medewerkers van de gemeente, het sociaal beheer op de locatie, de woningcorporatie en het COA om zorgen te delen, ideeën te opperen en vragen te stellen. Belanghebbenden hebben dus de mogelijkheid om hun mening te laten horen. Deze werkwijze wordt doorgaans zeer gewaardeerd door de deelnemers. Daarnaast kunnen bewoners via de mailbox nieuwkomers@denhaag.nl vragen en ideeën sturen en zorgen wij voor een spoedige en adequate beantwoording. De inloopbijeenkomsten zijn een manier om omwonenden en belanghebbenden zo goed mogelijk te informeren en worden ook op die manier omschreven in de uitnodiging. Dit is in lijn met de door uw raad aangenomen motie "Informeren is niet participeren" (RIS 316156) van 5 juli 2023.

2/5

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

OCW/10719932

Voor huisvestinglocaties voor statushouders en zorgdoelgroepen bekijken we per locatie welke vorm van communicatie het meest passend is. Voor zeer kleine locaties kan dit via een brief zijn, maar meestal zal dit via bewonersbijeenkomsten verlopen. Ook op deze bijeenkomsten zorgen we dat iedere deelnemer persoonlijk in gesprek kan met medewerkers van de gemeente en de woningcorporatie om vragen zo goed mogelijk te kunnen beantwoorden. Daarnaast is er per project een mailbox waarnaar bewoners vragen en ideeën kunnen sturen. Advies college Dictum Het college opdracht te geven om vóór Q3 van 2024: I. Een procedure vast te stellen voor inspraak bij de besluitvorming over opvangvoorzieningen, waarin in ieder geval wordt vastgelegd dat: a. het college een voornemen tot een besluit neemt, in plaats van een definitief besluit; b. belanghebbenden in de gelegenheid worden gesteld om hun zienswijze te geven over dit voornemen; c. het college na de inspraak overgaat tot een definitief besluit. Zoals eerder toegelicht is de urgentie van de opgave voor de opvang van nieuwkomers door de Spreidingswet en schaarste van beschikbare en geschikte locaties nog groter geworden. Ook bij het huisvesten van statushouders, zorgdoelgroepen en de aandachtsgroepen in het kader van de Wet regie volkshuisvesting geldt een wettelijke taak.

Om aan deze taak te kunnen voldoen is het over het algemeen niet mogelijk om geschikte locaties af te wijzen, ook niet op indicatie van belanghebbenden. Een procedure zoals voorgesteld in het dictum I onderdeel a) en c) is daarmee niet haalbaar. Om deze redenen ontraden we dit onderdeel van het initiatiefvoorstel in deze vorm. Het college kan het onderdeel b omarmen indien in het dictum onder b de huidige tekst vervangen wordt door: belanghebbenden in de gelegenheid worden gesteld om hun visie te geven over dit besluit. II. Een procedure vast te stellen voor besluitvorming over opvang wanneer sprake is van spoed, waarbij: a) de duur van spoedopvang maximaal 3 maanden is; b) voor eventuele verlenging een reguliere procedure onder I moet worden doorlopen. Bij spoedvragen vanuit het COA om nieuwkomers op te vangen op zeer korte termijn, zoals in het geval van het Atlantic Hotel Kijkduin in november 2023, wil het college per casus bekijken of een maximale termijn nodig en wenselijk is. Voor de desbetreffende nieuwkomers is het zeer korte verblijf op de locatie nadelig. Ze hebben vrijwel geen mogelijkheden om de stad te leren kennen, vrijwilligerswerk te doen of een netwerk op te bouwen. Op alle locaties die op dit moment in Den Haag worden gebruikt als opvanglocatie zijn vrijwilligers uit de buurt actief. Ook op Kijkduin was dit al snel het geval.

De extreem korte opvangtermijn maakt het opbouwen van volwaardige relaties met de buurt vrijwel onmogelijk waardoor een deel van de Haagse Kracht uit de wijk verloren gaat. Het communicatietraject dat wij inzetten bij spoedopvang is intensief en omvangrijk. Na het collegebesluit worden huis-aan-huisbezoeken gedaan bij direct omwonenden en worden met spoed brieven bezorgd en een inloopavond georganiseerd. De ervaring leert dat deze aanpak een groot deel van de zorgen bij omwonenden wegneemt. In de praktijk geven omwonenden aan geen overlast te ondervinden van de opvanglocatie, bij korte en langere opvangduur.

3/5

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

OCW/10719932

Het college vindt het daarom niet wenselijk om uit te gaan van een maximale opvangtermijn. Deel a van dictum II wordt derhalve ontraden. Wel is het college het eens met de VVD dat het belangrijk is om omwonenden en belanghebbenden beter te betrekken bij de totstandkoming van randvoorwaarden voor verlenging van de betreffende locaties en daarom stelt het college voor om binnen vier weken na opening van een spoedlocatie een additioneel gesprek te organiseren. Tijdens dit gesprek kunnen bewoners en ondernemers aangeven wat er nodig is qua randvoorwaarden als een locatie verlengd gaat worden. Om deze redenen ontraden we dit onderdeel van het initiatiefvoorstel. Indien de indiener instemt met het wijzigen van deel b van dictum I in lijn met bovenstaande, kan het college deel b van dictum II omarmen. Aanvullende inspanningen Beter voorbereid bij spoed Het initiatiefvoorstel van de VVD refereert aan de spoedopvang in Atlantic Kijkduin. Hoewel we geen ruimte zien voor inspraak bij opvang voor nieuwkomers, hebben we wel lessen getrokken hoe we in de toekomst nog meer recht kunnen doen aan de betrokkenheid, zorgen en vragen van omwonenden van een locatie. We zullen daartoe dit jaar de volgende verbeterpunten oppakken: •

• •

Er komt een standaard werkprocedure bij spoedaanvragen van het COA-verzoek tot aan de inhuizing. Hierin wordt specifieke aandacht besteed aan communicatie naar de buurt, mogelijke maatschappelijke onrust en veiligheid van medewerkers, omwonenden en nieuwkomers. Waar mogelijk worden bij direct omwonenden van de locatie huis-aan-huisbezoeken afgelegd om omwonenden persoonlijk te informeren en vragen te beantwoorden. De samenwerking en communicatie met het COA worden verbeterd door taak- en rolverdelingen aan te scherpen om de opvang in goed banen te leiden.

Goede samenwerking met de stad Dat er geen inspraakprocedure is, betekent niet dat goede samenwerking met de stad, wijk en buurt bij het realiseren van opvang en huisvesting van aandachtsgroepen niet mogelijk is. Het maakt juist dat we als gemeente veel aandacht besteden aan diverse vormen van informatievoorziening en samenwerking met de buurt en ondernemers. Hieronder lichten we er een aantal toe waar in het afgelopen jaar succes mee is geboekt: •

Beheeroverleg: Op diverse locaties is direct na het collegebesluit een succesvol beheeroverleg ingesteld waarin omwonenden, ondernemers en het sociaal beheer van de opvanglocatie regelmatig bij elkaar komen om de voortgang rond de opvanglocatie met elkaar te delen. Op basis van het beheeroverleg worden soms bijvoorbeeld gezamenlijk activiteiten georganiseerd, huisregels aangepast of aandacht besteed aan de openbare ruimte. Bij de Aquarius-locatie op Scheveningen bijvoorbeeld is op deze manier sprake van goed contact met de omwonenden.

•

Burenbijeenkomsten: Als een locatie al langere tijd in de wijk actief is, wordt op initiatief van de gemeente en het sociaal beheer een burenbijeenkomst georganiseerd met nieuwkomers en omwonenden. Op de Zandvoortselaan hebben omwonenden op die manier een balletvoorstelling van een Oekraïens balletgezelschap bijgewoond en is met elkaar van gedachten gewisseld over de opvang in de wijk. Deze burenbijeenkomst was daarmee een positief samenzijn, die mogelijk de drempel heeft verlaagd om makkelijker als buren met elkaar in contact te komen.

4/5

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

OCW/10719932

Dit jaar gaan we verder inzetten op het verbeteren van het communicatietraject rond de realisatie van locaties en de samenwerking met de stad: •

Onderzoek onder omwonenden: Bij het realiseren van nieuwe opvang/huisvestingslocaties blijkt sprake van een spanningsveld tussen het individueel en collectief belang. Omwonenden staan soms in eerste instantie negatief tegenover de komst van opvang- en huisvestingslocaties in hun directe leefomgeving. In de praktijk blijken de oorspronkelijke zorgen over overlast en leefbaarheid over het algemeen niet uit te zijn gekomen. Om dit spanningsveld nader te onderzoeken start I & O Research in opdracht van de gemeente in mei 2024 met een onderzoek rond diverse opvanglocaties naar de perceptie van omwonenden. De resultaten van dit onderzoek gebruiken we om ons communicatieproces verder te verbeteren en zullen met uw raad in het najaar van 2024 worden gedeeld.

•

Stimuleren initiatieven omwonenden – nieuwkomers: Om de contacten tussen nieuwkomers en omwonenden te verbeteren, worden bewonersinitiatieven en sociale interventies uit de wijk gestimuleerd. De interventies dragen bij aan het ontstaan van een burenrelatie tussen nieuwkomers en de buurt waarmee wederkerigheid en wederzijds respect kunnen ontstaan.

•

Multifunctionele locaties: Bij grotere multifunctionele locaties wordt de buurt nauw betrokken bij de invulling van een deel van de ruimte ten behoeve van maatschappelijk gebruik. Zo kan er bijvoorbeeld een ontmoetingsruimte, buurtrestaurant of sportzaal worden gerealiseerd waar buren en bewoners gezamenlijk gebruik van kunnen maken.

We zullen uw raad op de hoogte houden over de opbrengst van bovengenoemde initiatieven die we inzetten om de inwoners van Den Haag en omwonenden van de opvanglocaties in onze stad te betrekken. Het college van burgemeester en wethouders, de secretaris, de burgemeester, Ilma Merx

Jan van Zanen

5/5