RIS317218 Beantwoording SV 100 procent toegangkelijke stembureaus

Datum

BEANTWOORDING SCHRIFTELIJKE

23 januari 2023

VRAGEN

Onderwerp

Ons kenmerk

Antwoord van het college op de vragen van het raadslid mevrouw Van Doorn, luidend: ‘100% toegankelijke stembureaus’

DPZ/10665324 RIS317218

Het raadslid mevrouw Van Doorn heeft op 28 november 2023 een brief met daarin zes vragen aan de voorzitter van de gemeenteraad gericht. Overeenkomstig artikel 30 van het reglement van orde voor vergaderingen en andere werkzaamheden van de raad, beantwoordt het college deze vragen als volgt. Afgelopen woensdag bij de Tweede Kamer-verkiezingen waren in Den Haag 33 van de 270 stembureaus niet-rolstoeltoegankelijk. De website van de gemeente Den Haag vermeldt weliswaar netjes welke stembureaus niet-rolstoeltoegankelijk zijn, maar voldoet hierbij dus niet aan de wettelijke verplichting van 100% toegankelijkheid. De Kieswet is hiervoor op 1 januari 2019 al aangepast. 1.

Kan het college aangeven waarom de afgelopen jaren nog niet is voldaan aan de wettelijke verplichting?

Er bestaat geen wettelijke verplichting voor 100% toegankelijke stembureaus. De Kieswet schrijft voor dat de stembureaus zodanig zijn gelegen en ingericht dat kiezers met een lichamelijk beperking zoveel mogelijk hun stem zelfstandig kunnen uitbrengen. De wettelijke verplichting is ‘pas-toe-of-leg-uit’. Niet toegankelijke stembureaus moeten worden gemeld aan de raad en de raad moet daarmee instemmen. Dat wordt tot nu toe gedaan door de lijst van stembureaus met bijbehorende toegankelijkheid te publiceren. 100% toegankelijke stembureaus gaat niet alleen om rolstoeltoegankelijkheid, maar ook onder andere om lichtsterkte, hoogte van deurposten, contrastmarkering en parkeerplekken. Bij het selecteren van de locaties houden we zoveel mogelijk rekening met de toegankelijkheid. Er zijn daarnaast nog meer eisen waar een stembureaulocatie aan moet voldoen, waarvan toegankelijkheid en spreiding de twee belangrijkste zijn. Voor een evenement van dit formaat is er echter enige afhankelijkheid van de openbare ruimte, zeker in een oude stad. Publieke locaties zijn niet altijd toegankelijk voor kiezers met een lichamelijke beperking. We maken dan een afweging tussen enerzijds een zo toegankelijk mogelijk verkiezing voor iedereen en anderzijds (o.a.) de afstand die kiezers moeten afleggen om hun stem uit te brengen. In het kader van spreiding is één stembureau beter dan geen stembureau.

In het geval een stembureau niet toegankelijk (te maken) is, zit er meestal een toegankelijk stembureau in de buurt. We proberen de stad zoveel als mogelijk voor één dag om te bouwen tot toegankelijke stad; Sommige stoepen worden permanent opgehoogd, voor 100 locaties laten we speciaal op maat gemaakte opritten maken, stembureaus worden voorzien van tijdelijke belijning en/of tijdelijke buitenverlichting. Het college verwijst in dit verband ook graag naar de beantwoording van de raadsvragen van 5 oktober 2023 (RIS316702).

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DPZ/10665324

2.

Wat gaat het college de komende periode, ter voorbereiding op de verkiezingen voor het Europees Parlement van juni 2024, ondernemen om het aantal niet-rolstoeltoegankelijke stemlokalen naar 0 terug te brengen?

Het terugbrengen van het aantal niet-rolstoeltoegankelijk stembureaus naar nul betekent een drastische verlaging van het aantal stembureaus, wat de algehele toegankelijkheid van de verkiezing niet ten goede komt. Natuurlijk blijft het college zich inzetten voor het toegankelijk maken van de stembureaus in de gemeente. Zie daarvoor het antwoord op vraag 1 en de beantwoording van de raadsvragen van 5 oktober 2023 (RIS316702). 3.

Wordt door de gemeente, in samenwerking met bijv. Voorall, gecheckt of alle stemlokalen voldoen aan alle toegankelijkheidsnormen (incl. parkeergelegenheid, invalidentoiletten, aanwezigheid van extra brede stemhokjes, lage stemtafels, aanwezigheid van begeleiding, voldoende verlichting en loep met lamp en braillemal)?

Ja, zie daarvoor ook de beantwoording van de raadsvragen van 5 oktober 2023 (RIS316702). De minister van BZK was in 2019 van plan om te experimenteren met nieuwe stembiljetten die kleiner zijn en waarop de logo’s van de politieke partijen kunnen worden afgebeeld. Ook wilde de minister van BZK experimenteren met hulp in het stemhokje bij ‘early voting’, zodat mensen eerder dan op de verkiezingsdag zelf op locatie en met ondersteuning hun stem kunnen uitbrengen. 4.

Hebben in Den Haag dergelijke pilots plaatsgevonden? Zo nee, kan het college de minister van BZK vragen deze, ter voorbereiding op de verkiezingen voor het Europees Parlement in 2024, in Den Haag uit te rollen?

De drie genoemde ‘pilots’ zijn drie verschillende (potentiële) wetswijzigingen; te weten de Tijdelijke experimentenwet nieuwe stembiljetten, het initiatiefwetsvoorstel Wet vervroegd stemmen in het stemlokaal en het wetsvoorstel Tijdelijke experimentenwet bijstand in het stemhokje. De Tijdelijke experimentwet nieuwe stembiljetten treedt op 1 januari 2024 in werking. Deze wet maakt het mogelijk om met een kleiner stembiljet te experimenten. Het doel van de experimenten is te onderzoeken hoe verkiezingen nog toegankelijker kunnen worden. Het is aan het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijkrelaties om invulling te geven aan deze experimentenwet. Bij de Europese Parlementsverkiezing in juni 2024 wordt voor het eerst in vier door het ministerie geselecteerde (kleinere) gemeenten geëxperimenteerd met het kleinere stembiljet. Als deze proef succesvol verloopt, wordt bij de gemeenteraadsverkiezingen in 2026 op grotere schaal geëxperimenteerd. Of de gemeente Den Haag dan onderdeel is van het experiment, is nu nog niet te zeggen. Bij de Tweede Kamerverkiezing in 2021 en de gemeenteraadsverkiezing in 2022 was het onder de coronawetgeving (Tijdelijke wet verkiezingen covid-19) mogelijk om vervroegd te stemmen. Kiezers in Den Haag konden bij de Tweede Kamerverkiezing in 2021 op 48 stembureaus vervroegd stemmen op de maandag en dinsdag voorafgaand aan de dag van de stemming.

Tijdens de gemeenteraadsverkiezing in 2022 konden kiezers op 49 stembureaus de twee dagen voor de dag van de stemming hun stem vervroegd uitbrengen. Per 1 juli 2022 is deze wet komen te vervallen en is het niet meer mogelijk om vervroegd te stemmen. Momenteel is het initiatiefwetsvoorstel Wet vervroegd stemmen in behandeling bij de Tweede Kamer.

2/3

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DPZ/10665324

Met deze wet wordt mogelijk gemaakt dat kiezers gedurende twee dagen voorafgaand aan de dag van de stemming vervroegd kunnen stemmen. Óf en zo ja, wanneer deze wet in werking treedt is nu nog niet duidelijk. Op dit moment is in de Kieswet vastgelegd dat alléén kiezers met een lichamelijk beperking hulp kunnen krijgen in het stemhokje. Het wetsvoorstel Tijdelijke experimentenwet bijstand in het stemhokje beoogt de hulp in het stemhokje uit te breiden voor andere kiezers, waaronder kiezers met een verstandelijke beperking, alzheimer of kiezers die laaggeletterd zijn. Het wetsvoorstel is momenteel in de voorbereidende fase. Wat in de lijst van Haagse stemlokalen opvalt is dat er van de 33 niet-rolstoeltoegankelijke locaties een groot aantal bestaat uit openbaar toegankelijke gebouwen met een maatschappelijke, culturele dan wel sportfunctie. Denk hierbij aan stadsboerderij, wijkgebouwen, buurtcentra, scholen, educatieve en sportcentra. Gebouwen die voor iedereen, ook buiten de functie van stemlokaal, toegankelijk zouden moeten zijn. Deze locaties met maatschappelijke functie worden bovendien veelal door de gemeente gesubsidieerd voor het uitvoeren van activiteiten. Daarnaast is er een aantal hotels en horecagelegenheden die niet-rolstoeltoegankelijk zijn. 5.

Kan en gaat het college de 33 bewuste locaties actief wijzen op de noodzaak om als openbaar toegankelijke locatie ook noodzakelijke voorzieningen te treffen, zodat de locatie 100% toegankelijk wordt en wijzen op de mogelijkheden van subsidies hiervoor?

Ja. 6.

Kan het college vervolgens een terugkoppeling aan de raad geven van de locaties die niet 100% toegankelijk gemaakt zouden kunnen worden, inclusief de motivatie?

Ja. Gedurende het proces van de selectie van stembureaulocaties voor de aankomende verkiezing zal bij de stembureaus die niet-toegankelijk zijn, aandacht worden besteed aan maatregelen die de toegankelijkheid van die locaties kunnen verbeteren. Tegelijkertijd zullen alternatieven (wel toegankelijke locaties) worden overwogen. De periode van selectie van locaties start in februari 2024 en eindigt naar verwachting eind mei 2024. Begin mei wordt de raad geïnformeerd over de locaties die niet toegankelijk gemaakt kunnen worden. Volledigheidshalve is alvast als bijlage een factsheet toegevoegd met de activiteiten die ten aanzien van toegankelijkheid worden ondernomen door de Unit verkiezingen. Het college van burgemeester en wethouders, de secretaris, de burgemeester, Ilma Merx

Jan van Zanen

3/3