RIS317039 Beantw. SV Stalkers in de schaduw van straffeloosheid

Datum

BEANTWOORDING SCHRIFTELIJKE

23 januari 2024

VRAGEN

Onderwerp

Ons kenmerk

Antwoord van het college op de vragen van het raadslid mevrouw Faïd, luidend: ‘Stalkers in de schaduw van straffeloosheid’

BSD/10679613 RIS317039

Het raadslid mevrouw Faïd heeft op 6 november 2023 een brief met daarin zesentwintig vragen aan de voorzitter van de gemeenteraad gericht. Overeenkomstig artikel 30 van het reglement van orde voor vergaderingen en andere werkzaamheden van de raad, beantwoordt het college deze vragen als volgt. 1.

Is het college bekend met het NOS-artikel ‘Vijf jaar na moord op Hümeyra: stalking nog steeds niet onder controle’?

Ja. 2.

Hoeveel gevallen van stalking zijn er in Den Haag gemeld aan de politie sinds de dood van Hümeyra en hoe verhoudt dit aantal zich tot het landelijke gemiddelde en trends?

Dit is niet bekend. De politie geeft aan dat het registratiesysteem niet de mogelijkheid biedt om het aantal stalkingszaken op te vragen. Alleen het aantal incidenten stalking/belaging is uit het systeem te halen. Een stalkingszaak kan meerdere incidenten van stalking/belaging bevatten. Onderstaand treft u een overzicht van het aantal incidenten stalking/belaging in de afgelopen jaren. 2019 615

2020 500

2021 579

2022 606

2023 t/m okt. 574

Ook geeft de politie aan dat er geen landelijke vergelijking voorhanden is. 3.

Kan het college aangeven wat de specifieke stappen zijn die de politie in Den Haag onderneemt na een intakegesprek met slachtoffers van stalking en welke uitdagingen worden ervaren bij het voorkomen van herhaalde stalkingsincidenten?

De stappen die de politie zet zijn afhankelijk van de situatie. De politie werkt volgens de landelijke werkwijze Veiligheid Voorop. Bij een melding of vermoeden van stalking wordt eerst een inschatting gemaakt van de acute onveiligheid. Daarvoor gebruikt de politie het instrument Screening Assessment Stalking en Harassment (SASH). De SASH is een door wetenschappers ontwikkelde vragenlijst van 16 vragen aan de hand waarvan de risico’s van een casus worden ingeschat als laag, gemiddeld of hoog. De politie meldt alle SASH-uitslagen aan Veilig Thuis. Afhankelijk van de uitkomst van de SASH worden vervolgacties ingezet. Bij zaken met gemiddeld en hoog risico wijst de politie een interne casushouder aan en maakt een plan waarin maatregelen voor bescherming en opsporing worden opgenomen. Daarnaast worden maatregelen genomen om de veiligheid van de slachtoffers te waarborgen.

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

BSD/10679613

Daarbij wordt Veilig Thuis Haaglanden betrokken en bij aanwezigheid van minderjarigen ook het crisisinterventieteam van Jeugdbescherming West. Over de opsporing stemt de politie af met het Openbaar Ministerie. Bij een laag risico adviseert de politie het slachtoffer en voert afhankelijk van de zaak een stopgesprek met de stalker. Begin 2024 wordt gestart met een pilot (ex-)partnerstalking in samenwerking met alle betrokken netwerkpartners. Zaken met een hoog risico worden door Veilig Thuis Haaglanden aangemeld bij het Zorg- en Veiligheidshuis en van een integraal plan voorzien. De politie werkt hieraan mee. Een uitgebreidere toelichting van de pilot vindt u in de Haagse aanpak gendergerelateerd geweld 20232026 (RIS317334), die recentelijk door het college aan uw raad is verzonden. In de praktijk worden diverse uitdagingen ervaren bij het voorkomen van herhaalde stalkingsincidenten. Er is een lange adem nodig en een aanhoudende samenwerking tussen de zorg- en strafrechtsketen en de gemeente omdat stalkingszaken soms maanden rustig kunnen zijn en daarna toch weer opvlammen. Langdurige samenwerking tussen partijen die het slachtoffer ondersteunen en partijen die zich op de dader richten blijft uitdagend en vraagt in een aantal gevallen om extra regie.

Daarnaast is het lastig om het patroon van stalking voldoende aan te tonen om het strafrechtelijk te bewijzen zodat het tot een veroordeling van de dader komt. Het is wettelijk vastgelegd dat aangifte van stalking een zogenoemd klachtdelict is. Dat betekent dat het slachtoffer zelf aangifte moet doen. Zonder veroordeling zijn veel interventies op de stalker afhankelijk van diens bereidheid om vrijwillige mee te werken. Het patroon van stalking is niet altijd duidelijk herkenbaar voor professionals. Ook slachtoffers herkennen dit niet altijd en doen melding van bijvoorbeeld een ruziënde ex-partner of een moeilijke (vecht)scheiding. Tevens geven ze, onbedoeld, niet altijd de complete informatie om stalking te kunnen herkennen. Dit wordt dan pas later/na meerdere meldingen duidelijk. 4.

Hoeveel personeel is toegewezen aan stalkingszaken binnen de politie in Den Haag en welke maatregelen worden genomen om te zorgen voor een snellere reactie op meldingen van stalking?

Binnen de politie zijn niet een aantal specifieke personen aangewezen om stalkingszaken op te pakken. Alle medewerkers van de basisteams kunnen te maken krijgen met incidenten Zorg en Veiligheid (Z&V), waar stalking onder valt. Binnen de basisteams zijn tevens taakaccenthouders Z&V, operationeel specialisten Z&V en casusregisseurs stalking werkzaam. Er wordt veel ingezet op deskundigheidsbevordering van de politiemedewerkers met onder andere het doel om patronen van stalking eerder te herkennen. Het betreft hier extra onderwijs voor studenten, vakdagen en trainingen voor medewerkers van de basisteams, taakaccenthouders Zorg en Veiligheid, operationeel specialisten Zorg en Veiligheid en de casusregisseurs stalking. 5.

Kan het college aangeven in hoeverre het SASH-systeem, dat is ontwikkeld door de politie na de dood van Hümeyra, momenteel gebruikt wordt in Den Haag? Wat zijn de ervaringen formulier dat de gevaarlijkheid van stalkers beoordeelt?

Ook in Den Haag wordt gebruik maakt van het instrument SASH. De politie maakt voor alle stalkingzaken een zogenoemde SASH op. Dat wordt gedaan door een apart team binnen de politie. Medewerkers van dit team kunnen iedere dag gebeld worden door medewerkers van de basisteams met het verzoek om direct een SASH op te maken.

2/8

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

BSD/10679613

Dit team bestaat uit een kleine groep medewerkers die goed getraind is om de SASH-formulieren zo optimaal mogelijk in te vullen met alle beschikbare informatie die de politie heeft. De ervaringen met het instrument zijn goed. Op basis van de risico-inschatting worden de vervolgstappen bepaald. 6.

Is het college bekend met de reactie van de politie in Den Haag op de verklaringen van slachtoffers dat zij terughoudend zijn om aangifte te doen, omdat zij denken dat het weinig effect heeft?

De politie roept slachtoffers van stalking op tot het doen van aangifte. Tijdens gesprekken wordt uitgelegd wat de politie kan betekenen. De politie vraagt Veilig Thuis en andere zorgpartners om het slachtoffer te motiveren tot en te helpen bij het doen van aangifte. 7.

Welke stappen onderneemt de politie om deze terughoudendheid aan te pakken en het vertrouwen van slachtoffers te vergroten? Hoe steunt de gemeente de politie hierin en hoe wil zij de politie daar nog beter in steunen?

Zie het antwoord op vraag 6. Het college acht het niet nodig om de politie hierin extra te ondersteunen. 8.

Kan het college aangeven welke inspanningen worden geleverd door Veilig Thuis in Den Haag om stalking aan te pakken en ondersteuning te bieden aan slachtoffers en welke belemmeringen worden ervaren in de coördinatie met andere instanties?

Veilig Thuis (VTH) is een advies- en meldpunt voor gevallen of vermoedens van huiselijk geweld of kindermishandeling. Iedere melding wordt beoordeeld op acute en structurele onveiligheid en daarna wordt door VTH bepaald of VTH zelf een onderzoek start of de melding overdraagt aan een lokaal team, aan een reeds betrokken hulpverlenende organisatie of aan het cliëntsysteem zelf. Veilig Thuis stemt met de politie (vaak de casusregisseur ex-partnerstalking) af over de veiligheid van de directbetrokkenen, de reeds gezette stappen door de politie, het plan van aanpak en de inhoud van de SASH. Op basis van de veiligheidsrisico’s maakt Veilig Thuis veiligheidsafspraken met de directbetrokkenen en wordt gekeken naar het inzetten van hulpverlening. Veilig Thuis monitort vervolgens op de veiligheid. De duur van de monitoring is afhankelijk van de casuïstiek. De aanpak van (ex-)partnerstalking vraagt om domeinoverstijgende samenwerking tussen alle betrokken ketenpartners, zoals partijen die zich ontfermen over de pleger en partijen die zich ontfermen over het slachtoffer. In de huidige situatie bestaat het risico dat door ontbrekende samenwerking en informatiedeling een onvoldoende nauwkeurige risico-inschatting wordt gemaakt. Om deze belemmering te voorkomen wordt de ketensamenwerking tussen alle netwerkpartners in 2024 verder geïntensiveerd (zie ook het antwoord op vraag 3). 9.

Wat is de huidige status van de samenwerking tussen de politie, het Openbaar Ministerie, Slachtofferhulp en Veilig Thuis in Den Haag met betrekking tot stalkingszaken? Zijn er specifieke voorbeelden van succesvolle coördinatie?

In de regio Haaglanden hebben politie, Veilig Thuis Haaglanden en het Openbaar Ministerie (OM) en werkwijze afgesproken voor de acute fase van stalkingszaken. Zaken met een hoog of gemiddeld risico volgens het screeningsinstrument SASH van de politie worden geprioriteerd door politie, OM en Veilig Thuis. De drie partijen werken in de acute fase nauw samen om de veiligheid van het slachtoffer te waarborgen. Dat kan op het actiegericht overleg (AGO) of bij spoed buiten dit overleg om. Bij een acute dreiging wordt direct contact gelegd met een piketofficier.

3/8

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

BSD/10679613

Het OM verbindt in stalkingszaken zo snel mogelijk een zaaksofficier aan de zaak zodat partijen elkaar makkelijker kunnen vinden en afstemmen. Als het slachtoffer dit wenst, wordt slachtofferhulp ingeschakeld. Ook krijgt slachtofferhulp automatisch een bericht als het OM een stalkingzaak aanmaakt in haar systeem. Na de acute fase worden zaken met een hoge SASH in 2024 aangemeld bij de pilot (ex-)partnerstalking op het Zorg- en Veiligheidshuis. In deze pilot zetten zorg- en strafrechtspartners en de gemeente samen in op een daderaanpak en hulp aan het slachtoffer. 10. Hoe wordt de prioriteit en financiering voor de aanpak van stalking in Den Haag bepaald door de gemeente en wat wordt er gedaan om ervoor te zorgen dat deze kwestie voldoende aandacht en middelen krijgt? De aanpak stalking krijgt extra prioriteit de komende jaren, omdat het onderdeel is van de Haagse aanpak gendergerelateerd geweld. Voor de uitvoering van deze aanpak zijn extra middelen beschikbaar, die worden onder andere besteed aan de doorontwikkeling van de aanpak (ex)partnerstalking. 11. Kan het college een overzicht bieden van alle recent afgelopen en ook lopende specifieke initiatieven en programma’s (ook mediacampagnes) van de gemeente Den Haag en stakeholders in de stad om stalking te bestrijden en slachtoffers te ondersteunen? Zie antwoord vraag 12. 12.

Wat was van elk van deze initiatieven het doel en de beoogde doelgroep waar is op ingezet, wie zijn de partners en hoe vaak zijn deze ingezet en wat is de tijdlijn en op welke manier wordt dit gemonitord en door wie? Antwoorden op vraag 11 en 12: Ja, specifiek voor stalking wordt de komende jaren ingezet op de doorontwikkeling van de stalkingsaanpak en de inzet van Aware. Daarnaast wordt de mogelijkheid verkend om in Haaglanden ook de slachtofferdevice in te zetten. In februari 2023 heeft Public Result het onderzoek naar (ex-)partnerstalking afgerond, dat zij hebben uitgevoerd in opdracht van het Regionaal Netwerk Zorg en Straf Haaglanden en Hollands-Midden, met als doel betere ketensamenwerking. Verdere uitwerking van de aanbevelingen van Public Result en gesprekken met ketenpartners hebben geresulteerd in concrete verbetermogelijkheden, die in 2024 in een pilot getoetst gaan worden (zie ook vraag 9). Doel: Vroegtijdiger ingrijpen wanneer sprake is van stalking en zorgen dat het stalken sneller stopt. Doelgroep: Alle betrokken professionals, zoals Veilig Thuis Haaglanden, de politie-eenheid Den Haag, het Veilig Verder Team van de gemeente, het Zorg- en veiligheidshuis en Reclassering Nederland. Ter bescherming van het slachtoffer wordt in Den Haag en de regio Haaglanden ook gebruik gemaakt van AWARE.1 AWARE is een alarmkastje met daarop een knop om de politie te alarmeren.

Doel: AWARE heeft als doel veiligheid te bieden aan slachtoffers van stalking die blootstaan aan systematische fysieke en/of mentale bedreigingen. Daarnaast zorgt het alarmeren door het slachtoffer voor dossieropbouw. Doelgroep: Slachtoffers van stalking.

4/8

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

BSD/10679613

De doorontwikkeling van de aanpak wordt periodiek gemonitord door betrokken partners. De Raad wordt hier een keer per jaar over geïnformeerd door een brief over de voortgang van de Haagse aanpak gendergerelateerd geweld 2023-2026. 13. Kan het college aangeven of de Politie Haaglanden bekend is met het aantal femicide gevallen in Den Haag waarbij er tevens sprake was van stalking, verwurging, door de moordenaar? Zo ja, hoeveel waren dat er de afgelopen 5 jaar? Zo nee, waarom niet? Kijkend naar de cijfers vanaf 2020 (1-1-2020) tot en met oktober 2023, vielen er binnen de gemeente Den Haag negen dodelijke slachtoffers van het vrouwelijke geslacht, naar aanleiding van moord c.q. doodslag te betreuren. Dit aantal kan nog gewijzigd worden omdat bij een aantal van deze zaken het onderzoek nog loopt. In acht gevallen betrof de verdachte c.q. dader de (ex-)partner van het slachtoffer en zouden deze zaken mogelijk (deels) kunnen plaatsen binnen de ‘definitie’ van femicide. In zes gevallen was er (nog) sprake van een relatie, in twee gevallen was de relatie (recentelijk) verbroken maar was er geen stalkingsgeschiedenis bekend bij politie. In één geval bestond er geen relationeel verband. Er is geen aparte registratie op verwurging mogelijk in het landelijke politiesysteem. 14.

Is het college bekend met de hoeveelheid gevallen van stalking die zijn gemeld bij de Politie Haaglanden en wat zijn de genomen maatregelen naar aanleiding daarvan? Zie de antwoorden op vraag 2 en 3. 15. Kan het college aangeven of de Politie Haaglanden inmiddels een apart systeem heeft voor het registreren van geweld tegen vrouwen (onder meer stalking, niet-fataleverwurging, femicide)? In het landelijke politieregistratiesysteem wordt de stalkingsincidenten/belaging wél geregistreerd en niet-fatale verwurging en femicide niet. De politie-eenheid Den Haag heeft naast het landelijk systeem geen aparte registratie voor deze onderwerpen. 16. Hoeveel gevallen van stalking zijn er bekend bij Veilig Thuis Haaglanden en wat zijn de daaropvolgende acties? Graag uitgebreid toelichten. In 2018 had Veilig Thuis Haaglanden een ander cliëntvolgsysteem. Per 1 januari 2019 is het handelingsprotocol 2019 ingegaan waardoor Veilig Thuis anders ging registreren. Veilig Thuis kan geen cijfers geven over de ontvangen meldingen betreffende stalking voor 2019. Jaar

2019

2020

2021

2022

Meldingen

238

278

218

221

2023 t/m 15 november 166

Zie het antwoord op vraag 8 met betrekking tot de acties die Veilig Thuis inzet. 17. Is het college het met de Haagse Stadspartij eens dat er bij stalkingincidenten te veel wordt ingezet op hulpverlening en niet op het strafrecht met alle gevolgen van dien? Nee. In de aanpak van stalking worden alle mogelijk middelen ingezet, zowel vanuit de zorg- als de strafketen, die bijdragen aan meer veiligheid en het doorbreken van het stalkingspatroon. Stalking is echter een strafrechtelijk moeilijk bewijsbaar feit.

5/8

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

BSD/10679613

18. Als er aangifte wordt gedaan bij de politie, klopt het dat ze dit meteen doorzetten naar Veilig Thuis, waardoor de strafrechtelijke procedure stil komt te staan? Nee, dit klopt niet. Beide trajecten lopen door. Via Veilig Thuis wordt zorg ingezet en de politie en het Openbaar Ministerie zetten in op de strafrechtelijke procedure. Beide sporen worden zo goed mogelijk op elkaar afgestemd. 19. Is het college het eens met de Haagse Stadspartij dat Veilig Thuis zou moeten erkennen dat zij te veel inzetten op hulpverlening en te weinig op de strafrechtelijke procedure? Zo nee, waarom niet? Nee, het college is het hier niet mee eens. Veilig Thuis werkt conform het landelijke Handelingsprotocol 2019 (handelingsprotocol VT 2019) en de daarin beschreven richtlijnen met betrekking tot samenwerking met de partners uit de strafrechtsketen. Dit betekent dat Veilig Thuis waar nodig en mogelijk samenwerkt met de partners uit de strafketen. Zo is er een Actiegericht Overleg (AGO) om straf en zorg bij elkaar te brengen. Veilig Thuis kan als derde geen aangifte doen van ex-partner stalking, omdat dit een klachtdelict betreft. Enkel het slachtoffer zelf kan hiervan aangifte doen.

Wat Veilig Thuis wel doet, is het slachtoffer motiveren tot het bijhouden van een log/dagboek en het doen van aangifte, dit in samenwerking met de politie en mogelijke betrokken hulpverlening (veelal de vrouwenopvang en ambulante hulp door Arosa/Perspektief). 20. De Haagse Stadspartij heeft het idee dat het college te lang heeft gewacht op landelijk beleid m.b.t. geweld tegen vrouwen. Is het college het met de Haagse Stadspartij eens dat de stad van vrede en recht hier het voortouw in zou moeten nemen en met de politie en het OM in gesprek moet gaan op welke manier de gemeente hen zou kunnen ondersteunen bij de aanpak tegen dit geweld? Ja, dit doen wij ook. Het college is al enige tijd in gesprek met de politie, het Openbaar Ministerie en andere partijen over geweld tegen vrouwen. Ook vragen wij al jaren aandacht voor dit belangrijke thema tijdens de periode van Orange the World. Een recent voorbeeld is de reizende expositie ‘femicide’ die de portretten toont van slachtoffers van femicide met de verhalen en ervaringen van hun nabestaanden. Deze expositie zal in 2024, 2025 en 2026 op verschillende locaties in Den Haag te zien zijn en reist ook door naar andere gemeenten in Nederland. Het aanpakken van geweld tegen vrouwen, waaronder stalking, staat hoog op de prioriteitenlijst van de gemeente Den Haag.

Daarom wordt gewerkt aan het doorontwikkelen en verbeteren van de bestaande werkwijze/aanpak van o.a. (ex-)partnerstalking (zie beantwoording vraag 11&12). Recentelijk heeft het college de Haagse aanpak gendergerelateerd geweld 2023-2026 (RIS317334) naar uw Raad gestuurd.

21. Zal het college naar aanleiding van dit artikel in gesprek gaan over haar samenwerking met verschillende organisaties in de stad, zoals Veilig Thuis, de politie, welzijn, onderwijs, huisartsen, verloskundigen, zelforganisaties, etc. om een meer nauwkeurige registratie te bevorderen? De samenwerking tussen deze organisaties en de gemeente loopt al op dit terrein. Een meer nauwkeurige vorm van registratie is blijvend punt van aandacht. Hierbij zijn we ook afhankelijk van de medewerking van netwerkpartners en landelijke afspraken.

6/8

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

BSD/10679613

De Haagse Stadspartij krijgt al heel lang signalen van slachtoffers dat zij het te moeilijk vinden om hulp te zoeken bij instanties zoals de politie, maatschappelijk werk en VeiligThuis, omdat zij hiervoor een te hoge drempel ervaren. De casus van Hümeyra maakt deze gevoelsmatige drempel alleen maar hoger. Verder geven slachtoffers aan dat zij geen idee hebben welke vormen van hulp beschikbaar zijn. 22. Kan het college aangeven wat de middelen en voorzieningen zijn die momenteel beschikbaar zijn in Den Haag voor slachtoffers van stalking (en andere vormen van geweld tegen vrouwen en queers) en hoeveel slachtoffers maken gebruik van deze hulpbronnen? Zie ook het antwoord op vraag 11 en 12. In Den Haag en de regio Haaglanden wordt AWARE ingezet. Daarnaast biedt Arosa/Perspektief indien gewenst opvang aan vrouwen (code rood zaken) of zet ambulante hulpverlening in. De gemeente Den Haag subsidieert daarnaast vrouwen- en queerorganisaties die zich vooral richten op preventieve ondersteuning van vrouwen en queerpersonen. We subsidiëren onder andere Yasmin, Centrum 1622 en Elance. Zij bieden trainingen aan vrouwen zodat zij weerbaarder worden en beter voor zichzelf opkomen. Er zijn geen cijfers bekend van het totaal aantal slachtoffers dat gebruik maakt van deze hulpbronnen. 23.

Op welke manier wordt over de bestaande hulpbronnen gecommuniceerd met de stad? De genoemde organisaties zijn zelf verantwoordelijk voor hun communicatie. Zij kunnen wel gebruik maken van gemeentelijke kanalen, zoals de sociale kaart of communicatie via de GGD Haaglanden, zoals het platform 1sociaaldomein. 24. Wanneer was de laatste evaluatie van deze vormen van communicatie? De Haagse Stadspartij gaat ervan uit dat dit regelmatig geëvalueerd wordt. Kan het college deze evaluaties naar de raad sturen? Zo nee, waarom niet? Nee, dit is niet mogelijk. De communicatie van gesubsidieerde organisaties wordt niet regelmatig door de gemeente geëvalueerd. 25. Hoe kijkt het college naar een sociale bewustwordingscampagne om middelen en voorzieningen met betrekking tot stalking en niet-fatale wurging bekend te krijgen bij Haagse inwoners en het bevorderen van meldingsbereidheid en aangifte doen bij de politie? Het college is voornemens om de komende jaren een bewustwordingscampagne te ontwikkelen ten aanzien van stalking. Voorafgaand aan deze campagne worden ook de gesubsidieerde organisaties betrokken om te bezien wat zij hieraan kunnen bijdragen. Ook komt er meer aandacht voor het herkennen van signalen van gendergerelateerd geweld.

Tijdens Orange the World is in 2023 gestart met een bewustwordingscampagne met betrekking tot femicide en het herkennen van signalen, zoals niet-fatale verwurging.

7/8

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

BSD/10679613

26. Hoe staat het college tegenover een steunpunt met lage drempel om meldingen binnen te krijgen, slachtoffers te helpen met het doen van aangifte en om mee te gaan naar rechtszaken? Het college herkent het probleem dat slachtoffers momenteel de drempel als hoog ervaren om melding te doen van stalking bij Veilig Thuis Haaglanden. Graag gaan we met Veilig Thuis en andere organisaties, zoals Slachtofferhulp en organisaties in de stad in gesprek over wat de mogelijkheden zijn om slachtoffers meer te helpen. Het college van burgemeester en wethouders, de secretaris, de burgemeester, Ilma Merx

Jan van Zanen

8/8