RIS316808 Energietoeslag 2023

Typ tekstTyp tekstTyp tekst

030

Retouradres: Postbus 12600, 2500 DJ Den Haag

Ons kenmerk

Aan: de Gemeenteraad

SZW/10619401 RIS316808 Contactpersoon

Rutger Schoenmakers Dienst

Sociale Zaken en Werkgelegenheidsprojecten Afdeling

Beleid, onderzoek en projecten Telefoonnummer

14070 E-mailadres

Datum

rutger.schoenmakers@denhaag.nl

12 oktober 2023 Onderwerp

Energietoeslag 2023

Middels deze raadsmededeling wordt u op de hoogte gesteld over de beleidskeuzes en uitvoering van de Energietoeslag 2023. Energietoeslag 2023 Naast een prijsplafond op de energietarieven krijgen huishoudens met een lager inkomen ook in 2023 een energietoeslag. Op 3 oktober jongstleden is de wijziging van de Participatiewet, die het mogelijk maakt om ook in 2023 een Energietoeslag (ET 2023) uit te betalen, door de Eerste Kamer aangenomen. Na publicatie in de Staatscourant en vaststelling van de gemeentelijke beleidsregels ET 2023 kunnen we als gemeente de ET 2023 gaan uitbetalen. Gemeenten hebben de beleidsruimte om de hoogte van de ET 2023 en de inkomensgrenzen voor toekenning van de toeslag zelf vast te stellen middels beleidsregels (zie Beleidsregel energietoeslag Den Haag 2023, RIS316807). Hoogte energietoeslag De rijksoverheid heeft een bedrag van € 1300,- beschikbaar gesteld per huishouden van het sociaal minimum met een inkomen tot 120% voor de ET 2023. In de meeste gemeenten bedraagt de energietoeslag 2023 € 800,-. Om de eerste helft van 2023 te overbruggen hadden gemeenten namelijk de mogelijkheid de energietoeslag van 2022 te verhogen met een bedrag van € 500,-. Dit ging uit het budget voor de ET 2023. Ook in Den Haag is in 2022 al een vooruitbetaling gedaan (RIS313587).

Er resteert dus nog een bedrag van € 800,- per huishouden met een inkomen tot 130% van het sociaal minimum voor de ET 2023. Uitbreiding doelgroep: ook lagere middeninkomens worden ondersteund Voor werkenden met een lager inkomen dat iets boven de grens zit van rijks- en gemeentelijke ondersteuning zijn de afgelopen jaren vaak financieel zwaar geweest. De prijzen stegen en de mogelijkheden tot compensatie waren beperkt. Daarom is een extra financiële tegemoetkoming voor veel van deze huishoudens welkom. Het college heeft gezocht naar een regeling die eenvoudig aan te vragen, niet stigmatiserend en eenvoudig uitvoerbaar is.

Gemeente Den Haag

Spui 70 Den Haag

Postbus 12600 2500 DJ Den Haag

T 14070 www.denhaag.nl

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

SZW/10619401

Daarom heeft het college besloten om in 2023 ook aan middeninkomens een energietoeslag beschikbaar te stellen. De begroting 2023 (RIS313463) bevat 2 miljoen aan middelen om middeninkomens tussen de 130% en 150% van het sociaal minimum te ondersteunen. Deze middelen worden ingezet om een ET 2023 betaalbaar te stellen aan huishoudens met een inkomen tussen 130150% van het sociaal minimum. Dat gaat om ca. 5000 huishoudens. Vanwege het beschikbare budget zal deze toeslag daarom € 400,- bedragen. Daarmee krijgt in Den Haag een grotere groep mensen de energietoeslag dan landelijk. Hierover is de raad al op de hoogte gesteld in de Aanpak Geldzorgen (RIS315197) eerder dit jaar. Resumerend: • Huishoudens met een inkomen tot en met 130 procent van de bijstandsnorm krijgen € 800,-. Dit gaat om ca. 50.000 huishoudens. • Huishoudens met een inkomen tussen 130 tot en met 150 procent krijgen € 400,-. Dit gaat om ca. 5.000 huishoudens. Zoveel mogelijk ambtshalve We verwachten de ambtshalve betalingen snel te kunnen doen vanaf eind oktober. De ET 2023 zal dus automatisch op de rekening van ontvangers gestort worden. Met deze betalingen verwachten we 8590% van de doelgroep tot 130% van het sociaal minimum al te bereiken. We gaan namelijk het gehele bestand van de ET 2022 controleren op het recht op ET 2023 en ambtshalve uitbetalen.

Dit bestand vullen we aan met gegevens van inwoners die niet in het ET 2022 bestand zitten, maar wel: • een Participatiewet-uitkering ontvangen; of • in een lopend minnelijk of wettelijk schuldhulptraject zitten; of • kwijtschelding gemeentelijke heffingen hebben ontvangen. Deze inwoners zullen ook ambtshalve een ET 2023 ontvangen en hoeven dus ook niet zelf een aanvraag in te dienen. Verder zullen huishoudens van wie de gemeente weet dat ze waarschijnlijk recht hebben (omdat ze bijvoorbeeld een andere minimavoorziening ontvangen), maar waarvan er gegevens ontbreken aanschrijven om een aanvraag te doen. Daarna wordt de regeling opengesteld voor overige aanvragers, waaronder de groep 130-150%. Deze huishoudens kunnen zelf een aanvraag indienen. Dit staat voor november gepland. Wettelijke uitsluiting ET 2023 In drie gevallen worden inwoners wettelijk uitgesloten van de energietoeslag. Het gaat om: • inwoners met enkel een briefadres aangezien bij hen geen veronderstelde meerkosten voor energie zijn; • jongvolwassenen tot 21 jaar die nog onder de onderhoudsplicht van de ouders vallen; en • studenten met studiefinanciering. Jongvolwassen die een bijstandsuitkering ontvangen krijgen in Den Haag wel een energietoeslag. Bij hen staat immers vast dat de ouders niet in de onderhoudsplicht kunnen voorzien.

De ondersteuning aan studenten staat uitgewerkt in een aparte paragraaf verderop in deze brief. Communicatie De huishoudens die ambtshalve een betaling krijgen worden per brief (beschikking) geïnformeerd. Daarnaast zullen we huishoudens gericht benaderen die wel bij de gemeente bekend zijn maar waar aanvullende gegevens nodig zijn om de ET 2023 uit te betalen. Alle teksten en communicatiemiddelen richting burgers zijn de afgelopen periode voorbereid. Het gaat dan om nieuwe (beeld)brieven, social media-posts en berichtgeving in de Stadskrant.

2/5

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

SZW/10619401

Ook het maatschappelijk middenveld wordt geïnformeerd. Daarbij zijn de ervaringen (positief en negatief) rondom de ET 2022 meegenomen. De gebruikte brieven van vorig jaar worden momenteel getest door Kompassie, zodat we deze nog kunnen aanscherpen. Ook de aanvraagformulieren zijn op duidelijkheid en eenvoud aangepast. Speciale aandacht zal er, mede op verzoek van de raad, zijn voor communicatie aan studenten. Dit staat verderop in deze brief toegelicht. Aanvullend maatwerk Het landelijke Tijdelijk Noodfonds Energie wordt verlengd, zodat mensen die hun energierekening niet meer kunnen betalen een vangnet hebben. Aanvragen die werden goedgekeurd kregen in 2023 gemiddeld € 150,- per maand uitgekeerd. Haagse inwoners (ook studenten) die ondanks de energietoeslag of andere tegemoetkomingen in de energiekosten (zoals het tijdelijk noodfonds) toch nog problemen ondervinden met het betalen van de energierekening kunnen uiteraard terecht bij de Helpdesk Geldzaken zodat er naar een oplossing op maat gezocht kan worden zoals de individuele bijzondere bijstand. Ondanks dat energiekosten in essentie tot de dagelijkse kosten van het bestaan horen, verlengt het college de tijdelijke verruiming van de individuele bijzondere bijstand voor gestegen energiekosten. Studenten Ondersteuning studenten 2023 Studenten zijn wettelijk uitgesloten van de ET 2023. Voor hen is er een aparte regeling.

Zij krijgen een eenmalige tegemoetkoming van € 400,- via de Dienst Uitvoering Onderwijs (DUO). Deze regeling geldt voor studenten met een uitwonende basisbeurs en een aanvullende beurs, en voor studenten die langer studeren en eerder een aanvullende beurs kregen. DUO keert deze tegemoetkoming vanaf januari 2024 automatisch uit aan studenten die er recht op hebben. Naast dit bedrag ontvangen studenten dit collegejaar een hogere basisbeurs ter compensatie van de inflatie. Ook het landelijke noodfonds energie staat open voor studenten met een eigen energierekening. Bereik Bijzondere Bijstand studenten Naar aanleiding van het raadsdebat van 14 september over het bescheiden gebruik van de individuele bijzondere bijstand door studenten is onderzocht hoe de gemeenten Maastricht en Groningen deze voorzieningen hebben ingericht en gecommuniceerd. Deze twee gemeenten hebben namelijk een hoger gebruik van de bijzondere bijstand door studenten dan andere gemeenten. Navraag bij de gemeente Groningen leert dat er vanuit de gemeente geen extra inspanningen zijn geweest richting studentenorganisaties etc. die verschillen van hoe dit in Den Haag is gedaan. Wat dat betreft zijn de inspanningen van de gemeente Den Haag om studenten op de hoogte te stellen zeker niet achtergebleven ten opzichte van andere steden met een hoger bereik.

Ook kan het hogere gebruik niet verklaard worden uit de criteria om bijzondere bijstand te ontvangen. De bijzondere bijstand zoals deze aan studenten wordt verstrekt in Groningen lijkt in grote lijnen op die in Den Haag. Er moet sprake zijn van daadwerkelijke meerkosten, kamerbewoners hebben ook recht en vermogen wordt buiten beschouwing gelaten. De toegangscriteria in Maastricht zijn zelfs strenger dan in Den Haag.

3/5

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

SZW/10619401

Er moet sprake zijn van een zelfstandige woning en een eigen energierekening. In Den Haag komen ook kamerbewoners met gespecificeerde energiekosten in aanmerking. Verder is de inkomensgrens in Maastricht 120%. In Den Haag is deze 130%. Een mogelijke verklaring voor het grotere bereik in Groningen is, naast het feit dat Groningen beduidend meer uitwonende studenten kent (meer dan 2 keer zoveel als Den Haag), dat de organisatiegraad van de studenten (vakbond maar ook studentenverenigingen) groter is dan in Den Haag (twee van de drie grootste studentenverenigingen van Nederland bevinden zich in Groningen). De belangrijkste oorzaak van het hogere gebruik in Maastricht, naast een hoger aandeel uitwonende studenten, is het feit dat zij ook bijzondere bijstand verstrekken aan buitenlandse studenten. Deze groep is echter uitgesloten volgens het ministerie van SZW 1. Uiteindelijk is in alle steden het gebruik van de bijzondere bijstand laag in vergelijking met de totale studentenpopulatie. Communicatie studenten Voor wat betreft de communicatie aan studenten laat Den Haag zich inspireren door de webpagina van Groningen2. De informatie over de bijzondere bijstand zal op de gemeentelijke website aangepast worden zodat het duidelijk is wanneer er wel en wanneer er geen bijzondere bijstand mogelijk is. Ook zal de mogelijkheid voor bijzondere bijstand directer geboden worden.

Er hoeft niet meer eerst een telefoongesprek of gesprek bij de Helpdesk Geldzaken aangegaan te worden. Verder worden studenten bij een afwijzing energietoeslag gewezen op de mogelijkheid om bijzondere bijstand aan te vragen. De mogelijkheden voor studenten om bovenstaande ondersteuning te krijgen zal wederom onder de aandacht worden gebracht bij studentenorganisaties, onderwijsinstellingen en DUWO 3. Financiën Algemeen beeld financiën Het kabinet heeft voor 2023 de begrotingssystematiek aangepast en dit in afgelopen gemeentenieuws SZW gecommuniceerd4. Waar de gemeente Den Haag bij de ET 2022 een ruime vergoeding kreeg is het nu krapper. Het restant aan middelen voor de ET 2022 kan vanuit de daartoe bestemde reserve betrokken worden bij het uitbetalen van de ET 2023. De verwachte uitgaven (gebaseerd op de totalen van vorig jaar, aangevuld met de doelgroep 130-150% sociaal minimum en apparaatslasten) kunnen worden gedekt uit het totaalbedrag aan rijksmiddelen, de coalitiemiddelen en de reserve ET 2022. In totaal is met de regeling ca. € 44,5 miljoen gemoeid.

1

https://www.rijksoverheid.nl/actueel/nieuwsbrieven/gemeentenieuws-van-szw/2022/gemeentenieuws-van-szw-2022-7#article2

2

https://gemeente.groningen.nl/bijzondere-bijstand-energiekosten-voor-studenten-0 In ieder geval zullen de volgende organisaties van het platform student en stad wederom benaderd worden: DUWO, Hogeschool In Holland, Universiteit Leiden, TU Delft, Hotelschool, Kon. Ac. Beelden Kunsten, Haagse Hogeschool, Int. Institute Social Studies, Studentenraad Mondriaan, Studentenvereniging Pelargos, Haagsch Studenten Schutters Korps, Haagsche Studenten Vereniging, Navigators Den Haag. 3

4

https://www.rijksoverheid.nl/documenten/circulaires/2023/09/15/inzicht-in-effecten-verdeelsystematiek-energietoeslag-2023

4/5

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

SZW/10619401

Vangnetregeling Met de aangepaste verdeelsystematiek voor het jaar 2023 kan op gemeenteniveau verschil ontstaan tussen de gebruikte verdeelstatistiek en het werkelijke bereik. Om een oplossing te bieden voor te grote afwijkingen (ten nadele van gemeenten), is vanuit het budget voor de energietoeslag 2023 landelijk € 32,5 miljoen gereserveerd. Hiermee kunnen gemeenten die een hoger bereik realiseren dan waarvoor zij budget hebben ontvangen gecompenseerd worden. In deze vangnetconstructie wordt uitgegaan van een bereik van het aantal huishoudens met een inkomen tot 120% van het sociaal minimum. Na afloop van de ET 2023 zal het Haagse totaalbestand van verstrekte ET 2023 langs de 120% meetlat gelegd worden zodat er eventueel van het vangnet gebruik gemaakt kan worden, mocht hier aanleiding toe bestaan. Het college stelt u uiteraard op de hoogte van verdere ontwikkelingen op dit dossier. Het college van burgemeester en wethouders, de secretaris, de burgemeester, Ilma Merx

Jan van Zanen

5/5