RIS316715 Vervolg energieproblematiek

T y p te k s tT y p te k s tT y p te k s t

001

Retouradres: Postbus 12600, 2500 DJ Den Haag

Ons kenmerk

Aan: de Gemeenteraad

BSD/10617689 RIS316715 Contactpersoon

Richard Post Dienst

Bestuursdienst Afdeling

Bestuursadvies, Strategie en Public Affairs Telefoonnummer Datum

14 070

10 oktober 2023

E-mailadres

richard.post@denhaag.nl

Onderwerp Vervolgaanpak energieproblematiek

In deze raadsmededeling informeert het college u over de vervolgaanpak energieproblematiek. Waar er vorig jaar sprake was van een crisissituatie op de energiemarkt, ziet de situatie er momenteel minder zorgelijk uit. De gasopslagen zitten nagenoeg vol, de energietarieven zijn gedaald en het is weer mogelijk om vaste energiecontracten af te sluiten. Tegelijkertijd blijven we ons inzetten om de afhankelijkheid van gas te verkleinen in Den Haag. In deze raadsmededeling staan we stil bij de situatie voor de korte termijn – namelijk de aankomende winter 2023/2024 – en wat we doen om de stad zo goed mogelijk voor te bereiden op mogelijke prijsstijgingen. We gaan in op de huidige energieprijzen en de beschikbaarheid van gas, de plannen van het demissionaire kabinet van Prinsjesdag, en bij de situatie en ingezette acties in Den Haag. Hierbij richten we ons op bewoners, ondernemers, maatschappelijke instellingen en de gemeentelijke organisatie. Daarnaast gaan we in op de toezegging van de wethouder in de raadscommissie Samenleving van 22 juni jl. Naast de specifieke aandacht voor de energieprijzen en beschikbaarheid van energie is de gemeente volop bezig met de langere termijn, via de programma’s duurzaamheid en energietransitie.

De acties om de woningvoorraad en bedrijfsruimten te verduurzamen, het overgaan op duurzame warmtebronnen en het activeren en bewustmaken van de bewoners en ondernemers gaan onverminderd door. Hierover wordt u afzonderlijk geïnformeerd. 1.

Monitoren van de energiemarkt, rijksregelingen en andere ontwikkelingen

1.1 Energiemarkt Ontwikkeling energietarieven De energietarieven zijn in vergelijking met de prijzen van afgelopen winter in de afgelopen maanden sterk gedaald. De verwachting is dat de prijzen de komende winter van 2023/2024 weer zullen gaan stijgen wanneer de vraag naar gas toeneemt, maar extreme prijzen zoals in 2022 worden niet verwacht. Toch blijft de energiemarkt grillig en door externe factoren beïnvloedbaar; onverwachte tegenvallers in gasleveringen, een hogere vraag naar gas elders, nieuwe geopolitieke spanningen of een strenge winter spelen een belangrijke rol in de prijsontwikkeling.

Gemeente Den Haag

Spui 70 Den Haag

Postbus 12600 2500 DJ Den Haag

Telefoonnummer 14070 www.denhaag.nl

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

BSD/10617689

Gasprijs per m3 (mei ’21 - sep ‘23)

Laatst bijgewerkt op: 02-10-20231

Beschikbaarheid van gas Sinds juli 2022 maakt het kabinet de situatie over de zekerheid van de gaslevering wekelijks bekend. De gasopslagen zijn in Nederland goed gevuld; per 22 september zijn de opslagen voor 96,9% gevuld. Hiermee ligt het kabinet ruim voor op het schema voor de gewenste vulgraad in 2023.2 1.2 Rijksregelingen Prinsjesdag Op Prinsjesdag presenteerde het demissionaire kabinet in de miljoenennota de plannen voor het komende jaar. De generieke maatregelen om de gestegen energiekosten te compenseren die momenteel van kracht zijn, zullen grotendeels plaatsmaken voor gerichter koopkrachtbeleid van het rijk. Daarmee vervallen in 2024 het prijsplafond voor energie, de energietoeslag en de TEK-regeling. Ook verhoogt het demissionaire kabinet de energiebelasting voor aardgas (van ca. €0,49 per m3 naar ca. €0,58 per m3 excl. BTW) en verlaagt de energiebelasting voor elektriciteit vanaf 2024 (van ca. €0,13 per kWh naar €0,11 excl. BTW), waarmee het wil stimuleren dat huishoudens vaker kiezen voor elektrische warmteopties. Daartegenover staan maatregelen om de koopkracht voor lage inkomens te verbeteren via onder andere de huurtoeslag (max. €416 per jaar), het kindgebonden budget (max. €750 voor het eerste kind per jaar) en een verhoging van de arbeidskorting (€115). Het kabinet trekt hier structureel €2 miljard extra per jaar voor uit.

Het Tijdelijk Noodfonds Energie blijft wel bestaan als vangnet voor mensen die ondanks de maatregelen niet in staat zijn hun energierekening te betalen. Tot en met maart 2024 kunnen mensen hierop een beroep doen. Zowel het demissionaire kabinet als de energiebedrijven hebben toegezegd dit fonds weer financieel te steunen. In de miljoenennota is hier tot maximaal €50 mln. voor begroot. Bij de Algemene Politieke Beschouwingen zijn moties aangenomen die het kabinet opdragen om met 4 miljard extra maatregelen te komen om de koopkracht verder te herstellen.

1

Energievergelijk.nl, https://www.energievergelijk.nl/energieprijzen/gasprijs

2

Rijksoverheid.nl, https://www.rijksoverheid.nl/documenten/publicaties/2023/09/22/update-gasleveringszekerheid-22-september-2023

2/7

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

BSD/10617689

2. Voorbereiden Winter 2023/2024 2.1. Bewoners Alle stadsdelen krijgen een aanpak voor de komende winter. Per wijk wordt gekeken naar de inzet op het gebied van dienstverlening energiebesparing (bijvoorbeeld hulp bij aanvraag subsidies, inzet energiecoaches en bijeenkomsten vijf-stappenplan). Daarbij wordt nadrukkelijk naar koppelkansen gekeken met andere activiteiten en de inzet van bewoners(initiatieven). Zo zullen in de nationale Klimaatweek in verschillende stadsdelen bijeenkomsten zijn over energiebesparing. Het netwerk contactpunten (medewerkers van alle diensten die in contact staan met de stad) is bijeengeweest. Dit netwerk wordt in stand gehouden voor informatiedeling over dienstverlening en energiebesparing zodat alle contactpunten de bewoners volledig en op dezelfde wijze van informatie voorzien. Ook delen zij informatie die zij opgehaald hebben uit de stad en koppelen die terug aan de werkgroep energieproblematiek, zodat hierop kan worden ingespeeld via het dienstverleningsaanbod. In de commissie Samenleving van 22 juni jl. zegde de Wethouder Duurzaamheid, Energietransitie, Klimaatadaptatie en Buitenruimte toe te onderzoeken hoe isolatiemateriaal bij informele netwerken gebracht kan worden. We hebben een inventarisatie gedaan onder wijkinitiatieven, Duurzaam Den Haag, stadsdelen en collega’s.

Daaruit is niet gebleken dat er signalen zijn dat er bij informele netwerken veel behoefte is aan isolatiemateriaal. Af en toe krijgen wij het verzoek voor kleine materialen, zoals tochtstrips. Deze producten liggen klaar bij de Hou van je huis-locaties. Energietoeslag Op 3 juli is een wetsvoorstel met betrekking tot de Energietoeslag 2023 naar de Tweede Kamer gestuurd. Op 21 september heeft de Tweede Kamer met het wetsvoorstel ingestemd. Naar verwachting zal op zijn vroegst medio oktober de wet worden vastgesteld. Vanaf dat moment kunnen wij de resterende energietoeslag (ET) ad € 800,- uitbetalen (we hebben eind vorig jaar immers al € 500,- vooruitbetaald). Ook kunnen we dan de extra ET voor inkomens tussen de 130-150% sociaal minimum uitbetalen zoals in de aanpak geldzorgen en geldproblemen 2022-2023 (RIS315197) is aangekondigd. Waar mogelijk wordt de ET ambtshalve uitbetaald aan de huishoudens die vorig jaar ET hebben ontvangen. Vroegsignalering In het kader van de gemeentelijke schuldhulpverlening ontvangt de gemeente signalen van betalingsachterstanden op vaste lasten (energie, water, zorg, huur) van inwoners. Op al deze vroegsignalen volgt een hulpaanbod; per kaart, mail, telefoon of huisbezoek. Dit hangt af van het type signaal. Gedurende de eerste 6 maanden van dit jaar zijn er gemiddeld 3.937 meldingen per maand binnengekomen.

Er zijn door de maanden heen geen grote pieken of dalen wat betreft het aantal signalen. Specifiek voor achterstanden op de energierekening zijn de afgelopen 6 maanden 5.337 signalen afgegeven. Koudeplan De voorbereidingen voor aankomende winter zijn inmiddels gestart. Het vorig jaar ontwikkelde koudeplan is verder geactualiseerd. Dit plan omvat concrete acties om inwoners bewust te maken van de gezondheidsrisico’s van langdurige kou binnenshuis en er worden hen handvatten geboden hiermee om te gaan. Ook verwijst het naar warmteplekken; locaties die als opwarmplek kunnen dienen. We baseren ons daarbij op signalen die binnenkomen vanuit de thuiszorg- en welzijnsorganisaties, schuldhulpverlening of gemeentelijke locaties. Er is een structuur opgezet waarbij er snel geschakeld kan worden indien de situatie daarom vraagt.

3/7

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

BSD/10617689

2.2. Ondernemers Momenteel zien we nog geen structurele stijging van het aantal faillissementen onder bedrijven uit Den Haag in de meest recente CBS-cijfers. Ook horen we nog niets terug bij het Ondernemersportaal. Wel is het lastig te voorspellen of dit aanhoudt. Naast energiekosten en inflatie, zijn er meer factoren die een stijging kunnen veroorzaken, zoals het moeten terugbetalen van eventuele coronaschulden bij de Belastingdienst. Uiteraard blijven we alert op nieuwe signalen. Landelijk staat de TEK-regeling (Tegemoetkoming Energie Kosten) nog open tot en met 2 oktober 2023. Hiermee kan compensatie worden aangevraagd voor de gestegen energiekosten in de periode 1 november 2022 tot en met 31 december 2023. Tot en met 28 augustus zijn hiervoor landelijk 6.560 aanvragen gedaan, waarvan 4.187 toegekend (t.w.v. €53,9 miljoen) en 876 afgewezen. Hiervan hebben met name horecabedrijven, sportverenigingen en brood- en banketbakkerijen gebruik gemaakt. De reguliere Haagse instrumenten om bedrijven te ondersteunen bij verduurzaming blijven we onverkort inzetten. Hierbij gaat het om voorlichting & advies, de gratis energiescan, de korting op het abonnement op Milieubarometer, de korting bij de aanschaf van warmtekussens, de subsidieregeling isolatie bedrijfspanden en de duurzaamheidskringen. Hierover wordt onder andere gerapporteerd via de programmarekening Energietransitie. 2.3.

Maatschappelijke organisaties Onderwijs Schoolbesturen krijgen vanuit het rijk middelen voor de personele en materiële instandhouding van hun scholen. Energieverbruik is hier een onderdeel van. Deze bekostiging wordt jaarlijks geïndexeerd. In 2023 heeft het Rijk daarbovenop extra middelen vrijgemaakt om scholen (en culturele instellingen) te compenseren voor extra prijsstijgingen t.o.v. de indexering. We hebben als gemeente geen signalen ontvangen van schoolbesturen die door de gestegen energieprijzen financieel in de problemen gekomen zijn. Gemeente en schoolbesturen werken al enkele jaren aan een gezamenlijke aanpak voor het terugbrengen van het energieverbruik van scholen. We actualiseren deze aanpak en voor onderwijshuisvesting zal, net als voor ander maatschappelijk vastgoed, een routekaart voor verdere verduurzaming worden opgesteld. Sport We zijn met vijf sportorganisaties in gesprek die hebben aangegeven dat gemeentelijke ondersteuning nodig is om de gevolgen van de gestegen energieprijzen op te vangen. Voor deze clubs biedt de TEKregeling of het Noodfonds Amateursportverenigingen (SPUK-NEAS) onvoldoende soelaas. We werken aan maatwerkoplossingen. We willen voorkomen dat sportverenigingen door de energiecrisis omvallen. De andere Haagse sportorganisaties hebben de gestegen lasten zelf en met hulp van de rijksregelingen kunnen opvangen.

Daarnaast blijven we fors inzetten op het verder verduurzamen van verenigingsaccommodaties, vooral via de Investeringssubsidie Accommodaties Sportverenigingen (IAS) (60% subsidie voor het treffen van energiebesparende maatregelen, aan te vullen met 30% BOSA-subsidie van het rijk). Dit jaar hebben tot dusver 14 sportverenigingen voor grote, duurzame maatregelen gebruik gemaakt van de IAS (€ 913.233 in totaal). De meeste aanvragen waren voor de realisatie van zonnepanelen, ledverlichting of warmtepompen. Er zijn nog tien aanvragen van sportverenigingen in behandeling.

4/7

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

BSD/10617689

Cultuur Wij hebben de financiële situatie van culturele organisaties goed in beeld via de gemeentelijke accounthouders. Het beeld varieert sterk tussen de organisaties, en daarom kiezen we voor een maatwerkaanpak. Daarnaast is de duurzaamheidskring cultuur op 26 september gestart, waar kennis wordt gedeeld over verduurzaming en energiebesparing. De cultuursubsidies worden in 2024 met 7,12% geïndexeerd. Sociale basis De professionele welzijnsorganisaties hebben voor de jaren 2023 en 2024 een verhoging van de indexering ontvangen in verband met de gestegen huisvestingslasten en de nieuwe CAO. Er blijven met regelmaat gesprekken plaatsvinden met de organisaties om de vinger aan de pols te houden. Wmo en maatschappelijke opvang Er is op dit moment geen acute energieproblematiek bij onze 83 gecontracteerde Wmo-aanbieders. Wel benadrukken aanbieders geregeld het belang om de gestegen energie- en inflatielasten voldoende te laten meewegen in de tarieven voor de maatwerkarrangementen (MWA) in 2024. Veel aanbieders zijn bezig met verduurzaming. Op 25 september 2023 organiseerden wij een Informatiebijeenkomst Duurzaamheidskring Zorginstellingen. Toen is met de aanwezige instellingen kennis en ervaring uitgewisseld over nieuwe wetgeving, thema’s als circulariteit en duurzaamheid, en inspirerende voorbeelden uit de zorgsector. Het was een nuttige bijeenkomst.

Ook hebben wij inmiddels alle gecontracteerde Wmo-aanbieders met de Informatiebrief Wmo MWA uitgenodigd om deel te nemen aan de vervolgbijeenkomsten van deze kring. Religieuze instellingen Op 25 april jl. heeft een verkennende bijeenkomst verduurzaming plaatsgevonden in het Nutshuis voor alle Haagse gebedshuizen. Op de bijeenkomst zijn 30 gebedshuizen afgekomen waaronder vertegenwoordigers van kerken, moskeeën, en tempels. Aanvullend hebben we op 22 juni jl. een rondleiding georganiseerd in de reeds verduurzaamde Moskee Annour om overige gebedshuizen te inspireren tot het aansluiten bij de duurzaamheidskring. In totaal heeft dit geresulteerd in 12 aanmeldingen voor de duurzaamheidskring (9 gebedshuizen, 3 koepelorganisaties). Voor deze groep wordt op dit moment een vervolgbijeenkomst georganiseerd die aansluit op de motie: Benut daken van maatschappelijke en religieuze instellingen voor verduurzaming (RIS315837). 2.4. Gemeentelijke organisatie Energiebesparing in gemeentelijke kantoorpanden Afgelopen periode is er intensief ingezet op het realiseren van energiebesparing in de gemeentelijke kantoorpanden (Strategische Kernvoorraad). Dit is onder meer gedaan door het verlagen van de ruimtetemperatuur naar 19 graden en het optimaliseren van de kloktijden en stooklijnen van de klimaatinstallaties.

Dit houdt in dat de insteltijden van klimaatinstallaties zoveel als mogelijk zijn ingesteld volgens de openingstijden van de kantoorpanden en dat er een optimale verhouding is tussen de buitentemperatuur en de aanvoertemperatuur van het verwarmingswater van de klimaatinstallaties. Ook is er gekeken naar de kloktijden van de verlichting; per gebouw zijn de kloktijden geïnventariseerd en aan de hand van de gebruikerstijden zijn deze in het gebouwbeheersysteem (GBS) aangepast. Met het energiemanagementsysteem wordt het energieverbruik van de kantoorpanden continue gemonitord en geanalyseerd.

5/7

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

BSD/10617689

Het effect van genoemde energiebesparende maatregelen is te zien in het energieverbruik. In de onderstaande grafiek is het energieverbruik (als cumulatief), per maand, weergegeven over de jaren 2021, 2022 en 2023. Hier is te zien dat het verbruik in 2023 lager is dan in 2021 en 2022. Het verbruik in 2023 (jan – aug) is 17% lager t.o.v. dezelfde periode in 2021. De doelstelling is 15% energiebesparing.

Om de behaalde energiebesparing te handhaven wordt de ruimtetemperatuur in de kantoorgebouwen voor het komend stookseizoen (opnieuw) ingesteld op 19 graden. Ook wordt er in 2024 gestart met het vervangen van de conventionele verlichting voor ledverlichting in het Stadhuis en het Forum. Daarnaast zijn er plannen om de luchtbehandelingskasten in het Stadhuis te vervangen voor luchtbehandelingskasten met warmteterugwinning. Met deze maatregelen willen we het energieverbruik nog verder laten afnemen. Openbare Verlichting De openbare verlichting is de grootste energieverbruiker van de stad en ook hier wordt volop ingezet op verduurzaming om het energieverbruik terug te dringen. In het kader van de energiecrisis zijn in een eerder stadium aanvullende maatregelen genomen om extra energie te besparen: het terug dimmen van ruim 4.000 lichtpunten tussen 23:00 en 06:00 uur, het tijdelijk beperken van op afstand aanstuurbare sfeerverlichting tot het tijdsslot 16:00-23:00 en het stapsgewijs dimmen van de openbare verlichting in de Victory Boogie Woogietunnel (RIS313317). Naast het versnelde aanbrengen van energiezuinige straatverlichting (RIS309080) is als aanvullende maatregel in 2022 gestart met het versneld vervangen van conventionele lichtbronnen door led-lichtbronnen, waardoor het totaal aan ledverlichting gestegen is naar 37% van het areaal.

Financiën Bij de uitvoeringsnota 2022 (RIS313771) is de Buffer stijging energieprijzen en excessieve inflatie ingesteld. In de begroting 2024-2027 wordt voorgesteld deze buffer in te zetten.

6/7

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

BSD/10617689

Tot slot Uiteraard blijven we de ontwikkelingen in de stad, op de energiemarkt en bij het rijk de komende maanden volgen. Indien de situatie daarom vraagt, zullen we bij u terugkomen met een actualisatie van de situatie en ingezette acties. Het college van burgemeester en wethouders, de secretaris, de burgemeester, Ilma Merx

Jan van Zanen

7/7