RIS316708 Advies kwartiermaker stadsstedenbouwer

Typ tekstTyp tekstTyp tekst

Robert van Asten Wethouder van Stedelijke Ontwikkeling, Bibliotheken e en Europa

dienst: dienstcode

Retouradres: Postbus 12600, 2500 DJ Den Haag

Ons kenmerk

Aan de voorzitter van de commissie Ruimte

DSO/10538680 RIS316708 Contactpersoon

Karin Post-Snoep Dienst

DSO Afdeling

Bureau Directieteam Telefoonnummer

14070 Datum

E-mailadres

17 oktober 2023

karin.post-snoep@denhaag.nl

Onderwerp

Advies stadsstedenbouwer Den Haag

Geachte voorzitter, In 2022 is in vervolg op de commissiebrief Stadsstedenbouwer en ruimtelijk kwaliteitssysteem (RIS 307136, december 2020) is de kwartiermaker Hilde Blank aangesteld om te adviseren over de invulling van de functie van stadsstedenbouwer. Deze kwartiermaker heeft – na het spreken van een afvaardiging van de gemeenteraad en diverse actoren in de stad – geadviseerd om een Team van Stadsadviseurs in te stellen, bestaande uit drie personen. Het advies is bijgevoegd. Vanuit de overtuiging dat het instellen van een Team van Stadsadviseurs gaat bijdragen aan een verantwoorde en meer integrale stedelijke ontwikkeling heeft het college besloten om het advies van de kwartiermaker over te nemen (zie collegebesluit RIS316707 ). In deze brief worden de achtergronden en de hoofdlijnen van het advies nader toegelicht is. Aanleiding In de commissiebrief Stadsstedenbouwer en ruimtelijk kwaliteitssysteem (RIS307136, december 2020) gaf het college aan opnieuw een stadsstedenbouwer te willen aanstellen. In deze brief is de stadsstedenbouwer geduid als een strategische adviseur stedelijke kwaliteit, vanuit de volgende behoefte: ‘In aanvulling op bestaande systeem voor kwaliteitszorg is geconstateerd dat strategisch vernuft, integratiekracht en verbinden vermogen nodig zijn bij de samenwerking in de regio en de ruimtelijke inpassing van stadsbrede transitieopgaven.

De strategisch adviseur stedelijke kwaliteit moet in staat zijn verbindingen te leggen tussen sectoren, de opgaven van de toekomst te agenderen en deze ruimtelijk te vertalen naar inspirerende kaders. Hij of zij wordt verantwoordelijk voor het inrichten en borgen van het systeem voor kwaliteitszorg, door de schaalniveaus heen en passend bij de context van de Omgevingswet.’ Als vervolgstap heeft het college in de tweede helft van 2022 opdracht gegeven aan Hilde Blank om als kwartiermaker stadsstedenbouwer in overleg met alle stakeholders (zowel extern als binnen de gemeente) aan de slag te gaan met het formuleren van een inhoudelijke opdracht voor de stadsstedenbouwer. Opdracht van de kwartiermaker is om in beeld te brengen op welke manier de functie van stadsstedenbouwer een invulling kan krijgen die past bij Den Haag en de ruimtelijke en maatschappelijke opgaven waar de stad voor staat.

Gemeente Den Haag

Spui 70 Den Haag

Postbus 12600 2500 DJ Den Haag

dienst: afdeling-telefoon dienst: afdeling-website

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DSO/10538680

Daarbij gaat het zowel om inhoudelijke opgaven (het lange termijn perspectief op de stad) als om procesmatige opgaven (de doorontwikkeling van het ruimtelijke kwaliteitsstelsel). Werkwijze Vanaf de zomer van 2022 heeft de kwartiermaker diverse gesprekken gevoerd zowel extern als binnen de gemeentelijke organisatie om te verkennen waar Den Haag behoefte aan heeft. Er is een informeel oriënterend gesprek geweest met de raadscommissie. Naast het voeren van gesprekken heeft de kwartiermaker de afgelopen periode actief meegeholpen in een aantal lopende dossiers, zoals de actualisatie van de hoogbouwnota Eyeline-Skyline en de Omgevingsvisie Den Haag. Daarnaast organiseert de kwartiermaker in het kader van haar opdracht, samen met de daarvoor verantwoordelijke afdelingen, de evaluatie van het kwaliteitsborgingssysteem in Den Haag. Door deze actieve betrokkenheid heeft de kwartiermaker inzicht gekregen in de bestaande werkcultuur en processen binnen de gemeente, wat helpt bij het opstellen van het advies over de implementatie van de functie van de stadsstedenbouwer. Het resultaat van deze werkwijze is de bij deze brief gevoegde Advies stadsstedenbouwer Den Haag, over de gewenste invulling van de functie van de stadsstedenbouwer.

Toelichting op het advies De kwartiermaker stadsstedenbouwer schetst in haar adviesdocument het beeld wat de wensen en verwachtingen zijn ten aanzien van de nieuwe stadsstedenbouwer: ‘Als kwartiermaker stadsstedenbouwer heb ik veel gesprekken gevoerd binnen en buiten de ambtelijke organisatie. Dat heeft mij een goed beeld gegeven wat de wensen en verwachtingen zijn ten aanzien van de nieuwe stadsstedenbouwer. Iedereen verlangt naar een visie op de stad als basis voor concrete plannen en projecten zodat voor iedereen duidelijk is waarom de ingrepen bijdragen aan de kwaliteit van Den Haag. Zowel voor de nieuwbouw in, als voor de verbouw van, de bestaande stad. Behoefte aan samenhang, richting geven en scherpe keuzes maken zijn veelgehoorde hartenkreten. De behoefte om meer regie te voeren op de ontwikkeling van de stad komt mede doordat groei samengaat met verdichting. De verschillende ruimtevragers, boven en onder de grond, vragen om keuzes omdat niet overal alles kan. (…) De vragen die ik vaak hoor zijn: Wat voor een stad wil je zijn en voor wie? Hoe voorkom je dat de opgaven van deze tijd leiden tot generieke oplossingen waardoor de eigenheid, het karakter verloren dreigt te gaan? En hoe voorkom je dat zachte waarden of kwetsbare groepen en functies worden verdrongen door de woningbouwopgave?’ De kwartiermaker stelt dat Den Haag daarin niet alleen staat.

Veel steden, zowel in Nederland en Vlaanderen, zijn op zoek naar een integrale aanpak waarbij, vaak onafhankelijke, adviseurs meehelpen om de juiste richting te bepalen. Dat is maatwerk. Sommige steden hebben een stadsbouwmeester, anderen een team van stadsadviseurs bestaande uit meerdere disciplines en weer anderen stadsambassadeurs of stadsgezanten. De kwartiermaker constateert dat de opgaven die in Den Haag spelen en de transities die op de stad afkomen veelsoortig zijn en vragen om een brede blik. Uit de gevoerde gesprekken komt naar voren dat er behoefte is aan een neutrale positie, van en voor de stad, met oog voor sociale en fysieke aspecten en een integrale blik door de schalen en sectoren heen en balancerend tussen beleid en uitvoering. Dat vraagt veel van één persoon en meermalen is de suggestie gedaan om een team aan te stellen.

2/4

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DSO/10538680

Daarom adviseert de kwartiermaker om de functie van stadsstedenbouwer niet in te vullen door één persoon maar door een Team van Stadsadviseurs bestaande uit verschillende achtergronden. Dit advies sluit aan op de beweging binnen de gemeentelijke organisatie naar het gebiedsgerichte werken. Waarbij professionals vanuit verschillende diensten integraal en in multidisciplinaire teams samenwerken aan de gebiedsopgaven. Onderstaand worden het voorgestelde Team van Stadsadviseurs in hoofdlijnen samengevat: Het Team van Stadsadviseurs (TSa): • richt zich op de geografisch ruimte tussen stad/regio en de deelgebieden/projecten alsmede de wisselwerking tussen beleid en uitvoering. • richt zich op de integrale afweging en de samenhang op stadsniveau. Tsa biedt inzicht, inspireert, brengt kennis van buiten naar binnen, helpt met de argumentatie bij complexe vraagstukken en het formuleren van de vraagstelling van nieuwe integralen opgaven voor de stad als geheel. • biedt vrije denkruimte voor iedereen die zich met de ontwikkeling van de stad bezig houdt. Het is een plek waar je vraagstukken kunt verkennen op consequenties voor beleid en uitvoering. • biedt inspiratie, is een kritische beschouwer, scherpt argumenten aan, ontzorgd en zorgt ervoor dat het vakmanschap van de ambtenaar zijn waardering krijgt en het vertrouwen van de samenleving.

• werkt vanuit de Haagse waarden: betrouwbaar, oplossingsgericht, vrijmoedig, samen Haags. Positionering Het TSa is er voor de stad. Dit betekent dat het Tsa een neutrale positie inneemt tussen partijen, zowel binnen de gemeente als tussen externe stakeholders die actief betrokken bij en verantwoordelijk zijn voor de veranderende stad. Doel is het onderling vertrouwen te vergroten en processen te versnellen. De stadsadviseurs zijn onafhankelijk in de zin dat zij los staan van afdelingen en afdelingsbelangen. Zij worden aangesproken op hun vakkennis in het brede werkveld van de ruimtelijke ordening. Daardoor ontstaat er een gelijk speelveld tussen deelnemende partijen aan werkbijeenkomsten. Door het TSa te profileren in de tussenruimte tussen beleid en uitvoering (zie advies) komt zij niet op de stoel te zitten van de Welstand en Q-teams maar kan zij gevraagd wel op overstijgende vraagstukken adviseren. Samenstelling Het TSa bestaat uit deskundigen die van nature gebied- en sector overstijgend kunnen denken en gezag ontlenen vanuit hun deskundigheid, betrokkenheid en overtuigingskracht. Het voorgestelde TSa zal bestaan uit drie personen en wordt gepositioneerd binnen de Dienst Stedelijke Ontwikkeling: •

• •

Een strategisch adviseur stedelijke kwaliteit die het overzicht heeft, gevoel heeft wat speelt in de stad, door de schalen en sectoren heen kan denken, verbanden kan leggen en beleid kan vertalen naar uitvoering en visa versa. een stadsadviseur met ervaring en inzicht in de sociale dimensie van de ruimtelijke ontwikkeling. een stadsadviseur vanuit het fysieke domein, die vanuit een landschappelijke benadering naar de ruimtelijke ontwikkeling kijkt. Met aandacht voor aspecten als beheer, veiligheid, openbare ruimte en de samenhang met de omgeving.

3/4

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DSO/10538680

Dit team werkt onafhankelijk aan gemeente brede opgaven. Naar het voorbeeld van de gemeentelijke vastgoedorganisatie (CVDH), wordt dit team gepositioneerd binnen de Dienst Stedelijke Ontwikkeling. Vervolg Als vervolg op het advies van de kwartiermaker stadsstedenbouwer zal de verdere implementatie uitgewerkt worden en zal het college de werving starten van de stadsadviseurs. U wordt hier nader over geïnformeerd als dit is afgerond. Voor meer toelichting over het Tsa wordt verwezen naar het als bijlage toegevoegde advies en indien er behoefte aan is dan is Hilde Blank graag bereid een presentatie voor de commissie Ruimte te verzorgen. Ik hoop u hiermee voldoende geïnformeerd te hebben.

Met vriendelijke groet, de wethouder van Stedelijke Ontwikkeling, Bibliotheken en Europa Robert van Asten

4/4