RIS316686 Voorkom kostbare schade aan houten funderingen bijlage 1

PREMIUM Houtrot in de fundering van een huis. © ANP / ANP

Historische scheiding Haagse volk en elite gaat armere huiseigenaren mogelijk veel geld kosten In Den Haag blijkt de eeuwenoude scheiding tussen veen en zand weer eens actueel: de woningeigenaren met minder geld moeten mogelijk voor tienduizenden euro’s verbouwen om hun verouderde huis niet te laten verzakken. Den Haag heeft net als veel andere gemeenten niets geregeld om hen tegemoet te komen. Terecht of niet? Zed Fasel 19-09-23, 17:00

De Haagse scheiding van zand en veen dateert uit de negentiende eeuw. Op het Scheveningse zand bouwde men chique wijken met parken en ruime straten, op het veen van de Schilderswijk krotten en steegjes voor de arbeiders. Anno 2023 zijn, ondanks decennia aan gentrificatie, de verschillen tussen het zand en het veen nog allerminst afwezig in de hofstad. Volk en elite woont door elkaar, maar het contact is gering in de meest gesegregeerde stad van Nederland. De

volgende splijtzwam dient zich aan, nu huiseigenaren in de armere delen van de stad de komende jaren mogelijk massaal in de buidel moeten tasten. 1970 Dit heeft te maken met het groeiende aantal verzakkende huizen in Nederland. De stichting Kennis Centrum Aanpak Funderingsproblematiek (KCAF) waarschuwt er al jaren voor. Naast het verzamelen en delen van informatie fungeert het KCAF ook als een nationaal funderingsloket, waar het aantal meldingen van funderingsproblemen de laatste jaren rap toeneemt. De grootste risicofactor voor huizen is volgens de stichting een bouwjaar van voor 1970. Deze staan namelijk vaak nog op houten heipalen, in plaats van op de betonnen palen die tegenwoordig worden gebruikt. De veengrond waar veel huizen op staan vormt in combinatie met deze houten palen een groot verzakkingsrisico, omdat de grond kan inklinken. Bij schommelingen in de waterstand komen de palen daarom droog te staan of juist onder water te staan, waarna ze snel kunnen rotten. Met de grotere droogteperiodes van afgelopen jaren wordt het risico hierop groter. In Den Haag zijn de huizen, volgens de interactieve kaart van het KCAF, in het overgrote deel van de wijken voor 1970 gebouwd. Rond de oude binnenstad is dit vrijwel overal zelfs honderd procent van de huizen. Ook veengrond is onder Den Haag ruimschoots aanwezig, met name in de klassieke volkswijken.

Vinger aan de pols Een woordvoerder van de gemeente stelt dat er geen reden tot zorgen zijn voor Den Haag. ,,Eerder dit jaar is nader onderzoek gedaan en de risico’s met funderingen blijken zeer gering. Dat komt mede omdat Den Haag direct na de Tweede Wereldoorlog op betonnen palen begon te bouwen. Op de circa 300.000 gebouwen zijn de meldingen op jaarbasis op één hand te tellen. De gemeente is niet op de hoogte van wijken of buurten die met grote funderingsproblematiek te maken hebben.” Den Haag biedt inwoners geen vergoeding voor een gedwongen verbouwing en de stad heeft voorlopig ook geen grote plannen op dit gebied, zegt de woordvoerder.

,,De gemeente houdt de vinger aan de pols en wanneer een probleem wordt geconstateerd, komt het op de agenda terecht en pakken we dit op.” Ratjetoe Toch is de problematiek mogelijk groter dan nu zichtbaar is. Het KCAF laat weten afgelopen jaren meerdere tientallen meldingen uit Den Haag te hebben gekregen. ,,Den Haag is een ratjetoe”, zegt KCAF-adviseur Dick de Jong. ,,Je hebt op een klein gebied een om-en-om mix van veen- en zandgrond. Het is minder erg dan in gemeenten als Rotterdam of Gouda, waar veel meer veengrond is. Toch krijgen we ook uit Den Haag best wat meldingen van huiseigenaren met funderingsproblemen en er is weinig geregeld om ze te helpen. Het probleem is alleen dat zeker niet iedereen zich meldt, uit angst voor de hoge kosten van de werkzaamheden. Veel andere mensen hebben geen weet van mogelijke schade onder hun huis, totdat er grote scheuren ontstaan of de boel verzakt.” Volgens De Jong speelt dat laatste door heel Nederland. ,,De rekening ligt bij de eigenaar. Daar zijn jarenlang procedures over gevoerd, maar dat is nu hoe het is. Het waterschap en de gemeente hebben wel wat verantwoordelijkheid, bijvoorbeeld voor het waterpeil. Als dat te laag of te hoog is kan de fundering snel achteruitgaan, maar gemeenten pakken hier vaak geen verantwoordelijkheid voor.

Er is maar een handjevol gemeenten dat de eigenaar deels of volledig vergoedt voor de kosten.” Daar zou volgens De Jong in de nabije toekomst wel verandering in mogen komen. ,,Van de 350 gemeenten zeggen er 330: zoek het maar uit. Ook het Rijk stelt zich nog onvoldoende verantwoordelijk op. Eerst berekenden we dat er zo’n 1 miljoen woningen risico liepen, maar met de droogte van de laatste jaren kan je wel stellen dat dat het er een stuk meer zullen zijn. We verwachten dat er binnen vijf à tien jaar dertig tot zestigduizend woningen aan de bak zullen moeten. Eigenaren kunnen in de problemen komen door de hoge kosten. Ik zou dus zeggen: zoek goed uit hoe het met de fundering zit voordat je een huis koopt.” Andere opzet Ook Vereniging Eigen Huis maakt zich al jaren sterk voor meer verantwoordelijkheid onder gemeenten voor de problemen, vertelt een

woordvoerder. ,,Gemeenten en waterschappen houden het waterpeil al jaren laag, onder druk van de agrarische sector. Die hebben zware machines waardoor ze de grond niet te nat willen hebben. Dit, in combinatie met de toenemende droogte zorgt weer voor de problemen voor huiseigenaren.” En dat is niet goedkoop. ,,Het kan enorm in de papieren lopen”, zegt de woordvoerder. ,,Soms is het relatief snel op te lossen, maar als er vanaf de voorkant onder het huis gegraven moet worden heb je het al snel over tienduizenden euro’s. Het idee dat woningeigenaren dat wel kunnen betalen klopt niet: zestig procent van de Nederlanders woont in koopwoningen, die zijn zeker niet allemaal vermogend. Er is wel een funderingsfonds, maar daar doen maar zeven gemeenten aan mee. Er moet echt een andere opzet komen. Het is nu op basis van vrijwilligheid, maar eigenlijk is er een landelijk fonds nodig.” De bewustwording komt al op gang, maar te langzaam volgens Eigen Huis. ,,Je komt het nauwelijks tegen in landelijke verkiezingsprogramma’s, terwijl een grote groep mensen hier in de nabije toekomst last van gaat hebben. Het gaat over heel veel geld.”