RIS316640 Notulen van de raad van 7 september 2023

Vergadering gemeenteraad Den Haag gehouden op donderdag 7 september 2023 (Geopend te 13.30 uur) Voorzitter: de burgemeester, mr. J.H.C. van Zanen Griffier: drs. C.G.C.M. Blankwaard-Rombouts

Agenda A. Vaststelling agenda B. Stad in de raad C. Verslag van de commissie tot onderzoek van de geloofsbrieven nieuw benoemde fractievertegenwoordiger D. Beëdiging van de nieuw benoemde fractievertegenwoordiger E. Vaststelling van de wijze van afdoening van ingekomen stukken F. Vaststelling van de notulen van 8 juni, 29 juni, 5 juli en 6 juli 2023 G. Vaststelling van de Besluitenlijst G.1 Voorstel van het college inzake Wensen en bedenkingen deelname Veiligheidsregio Haaglanden in Stichting risicobeheer veiligheidsregio's (RIS316274) G.2 Voorstel van het college inzake vaststellen Leidraad geheimhouding Den Haag 2023 (RIS315570) G.3 Voorstel van het college inzake vaststelling van de Verordening re-integratie Participatiewet Den Haag 2023 (RIS316049) G.4 Voorstel van het college inzake Verordening tot wijziging van de Algemene plaatselijke verordening voor de gemeente Den Haag (RIS316328) G.5 Gewijzigd voorstel van het college inzake vaststelling ontwerp bestemmingsplan Madestein Vroondaal 3e herziening deel 2 (RIS315479) (tijdens vergadering naar besluitenlijst verplaatst) Beraadslaging over H. Gewijzigd voorstel van het college inzake Vaststelling Beleidskader Kunst en Cultuur 20252028 (RIS315711) I. Voorstel van het college inzake Vaststelling Beleidskader aanpak Dakloosheid ‘Den Haag geeft thuis' (RIS316085) J.

Voorstel van het college inzake Vaststelling Evenementenbeleid Den Haag 2024 – 2026 (RIS316059) K. Voorstel van het college inzake Wijziging grens bebouwde kom Wet natuurbescherming (RIS316080) L. Voorstel van het college inzake verordening tot vijfde wijziging van de verordening straathandel Den Haag 2017 (RIS315964) M. Gewijzigd voorstel van het college inzake Kadernota openbare ruimte – Kwaliteit door samenhang – Openbare ruimte beleid tot 2030 (RIS310884) Agendapunten N, O en P worden gezamenlijk besproken N. Voorstel van het college en het presidium tot vaststelling Lijst met gevallen voor bindend advies en waarvoor verplichte participatie geldt voor projecten die in strijd zijn met het omgevingsplan (RIS313814) O. Voorstel van het college inzake Delegatiebesluit omgevingsplan Den Haag 2023 (RIS316028) P. Voorstel van het college inzake vaststellen Nota van Beantwoording Notitie Reikwijdte en Detailniveau omgevingsvisie (RIS316060)

1

Agendapunten Q en R worden gezamenlijk besproken Q. Voorstel van het college inzake Ontwikkelstrategie Mercuriuskwartier (voormalige Begraafplaats- en Spoorboogzone) (RIS315146) R. Voorstel van het college over Verklaring van geen bedenkingen voor aanvraag omgevingsvergunning voor projecten 'Binck Blocks' en 'BinckPARK' Trekvlietzone 1A en Trekvlietzone 1B tussen de Binckhorstlaan 249 en de Capellalaan (RIS316327) S. Voorstel van het college inzake concept randvoorwaarden Scheveningseveer 17-23 (RIS315872) T. Gewijzigd voorstel van het college inzake vaststelling ontwerp bestemmingsplan Madestein Vroondaal 3e herziening deel 2 (RIS315479) (tijdens vergadering naar besluitenlijst verplaatst) Afronding debat commissie U. Afdoening motie: Maatwerk nadeelcompensatie (RIS313519) V. Beantwoording schriftelijke vragen inzake Rol Omgevingsdienst Haaglanden bij de energiebesparingsplicht (RIS313564) W. Prestatieafspraken 2023 met woningcorporaties en huurdersorganisaties (RIS314701) X. Nationaal Park Hollandse Duinen (RIS315026) Y. Jaarplan 2023 Zorg- en Veiligheidshuis Haaglanden (RIS314883) Z. Erfpacht AA. Proces actieplan Laak (RIS315199) AB. Geplande bomenkap van 354 bomen in Natuurnetwerk Nederland gebied Nieuw-Vredenoord AC. Stand van zaken aanpak winkelgebied Loosduinse Hoofdplein (RIS315255) en raadsmededeling raad in de stad Loosduinen (RIS314888) AD.

Nadere analyse over het Didam-arrest en het staatssteunrecht bij Dreven, Gaarden en Zichten (RIS315542) en Voortgangsrapportage Dreven-Gaarden-Zichten (RIS315465) AE. Rapport Jeugdombudsman 'Gehoord aan de jeugdbeschermingstafel' (RIS314576) AF. Doorlichting systematiek van urgenties (conclusie en aanbevelingen) (RIS314760) AG. Staat van de Haagse Economie (RIS315627) De voorzitter. Ingevolge het Reglement van orde open ik de vergadering.

Presentielijst Aanwezig zijn 43 leden: Arp (SP), Assad (D66), Baboeram (GroenLinks), Barker (PvdD), Van Basten Batenburg (VVD), Bingöl (CDA), Bom (Hart voor Den Haag), Butt (GroenLinks), De Vuyst (GroenLinks), Van Doorn (D66), Dubbelaar (Hart voor Den Haag), Van Esch (D66), Faïd (HSP), Gerritsen (PvdD), Groenewold (D66), De Groot (CDA), Guernaoui (Hart voor Den Haag), Van der Helm (VVD), Hofstra (VVD), Holman (PvdA), Icar (DENK), Klokkenburg-Reedeker (CU/SGP), Kruis (PVV), Mahmood (DENK), Martinez van Andel (Hart voor Den Haag), Martini (Hart voor Den Haag), Van Meijeren (FVD), Meinesz (Hart voor Den Haag), Mekers (D66), De Mos (Hart voor Den Haag), Mostert (D66), Noorlander (D66), Partiman (CDA), Peeck (VVD), De Ridder (VVD), Roep (VVD), Sewtahal (PvdA), Smit (PvdD), Thepass (GL), Tseggai (PvdA), Uduba (VVD), Verdonk (Hart voor Den Haag) en Verduin (D66). Afwezig: Sluijs (Hart voor Den Haag), Bos (GroenLinks) De voorzitter. Aangezien het vereiste aantal leden aanwezig is, kan de vergadering voortgang vinden. Goedemiddag, leden van de gemeenteraad. Hartelijk welkom bij de allereerste vergadering na uw zomerreces. De mensen thuis maar ook hier op de tribune, van harte welkom. Bericht van verhindering is ontvangen van mevrouw Bos, de heer Sluijs en de heer Partiman. De heer Partiman heeft aangegeven iets later te zijn.

Ik kan zelf de tweede helft van de middag niet aanwezig zijn, want ik moet naar de Tweede Kamer. Wethouder Bruines kan wegens ziekte slechts een deel van de 2

vergadering aanwezig zijn en zal na de behandeling van haar agendapunten de vergadering verlaten. Met haar is overleg geweest over de agenda. Als ik goed ben geïnformeerd, bent u daar ook over geïnformeerd. Voorgesteld wordt het Beleidskader Kunst en Cultuur, het evenementenbeleid en de afronding debat over nadeelcompensatie naar voren te halen. De overige punten vanuit de portefeuilleBruines worden door andere wethouders waargenomen tijdens de vergadering. Collega Dennis Groenewold zal mij de tweede helft van de middag, begin van de avond vervangen. De vergaderafspraken. Meneer Barker, u bent aan het eind. Aan het eind vraag ik of u akkoord bent met de agenda. Ik doe even mijn vrolijke lijstje met aardige punten en inspiratiemededelingen. Ik vraag uw aandacht voor onze vergaderafspraken. We vergaderen via de voorzitter. Als u wilt praten met elkaar, lijkt me dat heel gezellig. Maar doe dat vooral buiten de vergaderzaal zodat wij elkaar goed kunnen horen en ook de mensen op de publieke tribune dat kunnen. Kort en bondig, dat geldt ook voor het college. En geen eindeloze herhalingen van de commissie. Natuurlijk mag het stevig op de inhoud, maar niet op de persoon. We hebben straks drie insprekers.

Tegen de mensen op de publieke tribune: wij kennen uw enthousiasme of misschien zelfs soms afkeuring, maar wilt u dat niet laten horen? Alle stemmingen zijn aan het eind van de vergadering, waarna er gelegenheid is voor het afleggen van stemverklaringen. Met de fractievoorzitters is afgesproken om de vergadering om uiterlijk 00.00 uur af te sluiten. We zullen in de praktijk rond 23.00 uur moeten stoppen, want dan gaan we de stemmingen voorbereiden, misschien iets later.

Aan de orde is: A.

Vaststelling agenda.

De voorzitter. Dan stel ik nu de vraag waarop de heer Barker net in zijn enthousiasme en energiekheid vooruitliep: kunt u instemmen met de agenda? Robert Barker (PvdD). Voorzitter. Allereerst beterschap aan mevrouw Bruines. Er was een voorstel om het evenementenbeleid naar voren te halen. We zouden een ander voorstel willen doen, namelijk om het een raad te verplaatsen. Tijdens het fractievoorzittersoverleg hebben de heer De Mos en mevrouw Van Basten Batenburg verschillende onderwerpen aangedragen die controversieel zouden kunnen zijn. We hebben op basis van dat gesprek en ook tijdens het fvo aangegeven specifiek naar het evenementenbeleid te willen kijken. We constateren dat hierin evenementen voor de komende vier jaar worden vastgelegd, waaronder evenementen waar wij graag een discussie over zouden willen tijdens de onderhandelingen. Dit is lastig als je daarover zou willen onderhandelen. Daarom zouden wij willen voorstellen om het evenementenbeleid een raad te verplaatsen, zodat we hier goed naar kunnen kijken. Daarbij speelt natuurlijk dat er nog geen begroting is waarop die afspraken gebaseerd kunnen worden. Vandaar dit voorstel. De voorzitter. Ik beschouw dit nu even als een punt van orde om het van de agenda af te halen en naar de eerstvolgende raad van 5 oktober te verzetten. U heeft daarvoor een motivatie gegeven. Is het termijngebonden? De wethouder wil iets zeggen.

Wethouder Bruines (D66). Het is wel een termijngebonden stuk, want op basis van dit kader moeten de subsidieregelingen worden opgesteld en opengesteld, opdat daarna vanaf januari weer de evenementen met hun subsidie kunnen plaatsvinden. Als we dat uitstellen, dan hebben de instellingen wel heel weinig tijd om daarmee om te gaan. Het gaat voor het grootste deel over gewone eenjarige subsidies, grote en kleinschalige zoals we dat altijd hebben gedaan. Er zijn een aantal beeldbepalende, en daar wilt u graag over praten. Daar komen straks een aantal moties voor. De gesprekken daarover gaan plaatsvinden, maar we moeten wel de regelingen voor de tenders gaan maken. Dat wil ik in ieder geval doen.

3

Robert Barker (PvdD). We snappen dat de wethouder liever wil dat het eerder gebeurt, maar we zien wel ruimte om het nog een raad te verplaatsen, aangezien de begroting er nog niet is. Dan kan er sowieso op basis van het voorliggende raadsvoorstel verder gewerkt worden en natuurlijk ook op basis van de systematiek van vorig jaar. Wethouder Bruines (D66). We hebben hier in de commissie uitgebreid over gesproken. Ik vind dat we ook naar het veld toe verplicht zijn om de goede termijnen te kunnen stellen om aanvragen te maken. Ik zou toch een beroep willen doen om het nu te bespreken. Robert Barker (PvdD). Ik krijg net ingefluisterd dat er juist niet uitgebreid over is gesproken, omdat het een schriftelijke afdoening is geweest. Dat is dan juist een argument om er iets langer de tijd voor te nemen. Wethouder Bruines (D66). Dit is moeilijk uit te leggen aan het veld. Wij moeten die subsidieregelingen gaan maken. Die zouden in principe volgende week in het college liggen en dan naar het veld gaan. Ik vind het niet verstandig om daar een maand mee te wachten. U doet daar het veld geen plezier mee, kan ik u vertellen. De voorzitter. Dank u wel. De argumenten zijn gewisseld. Ik draai het nu om. Ik ga zo meteen alle fracties het woord geven naar grootte.

Meneer Barker, als voorzitter van de raad zeg ik u toe: ook als we het nu behandelen, zal u nooit kunnen worden tegengeworpen, althans niet in mijn aanwezigheid: ja, dat had je dan maar op 7 september moeten vragen, want je hebt er nu mee ingestemd. Dat zal ik u nooit tegenwerpen. Stel u voor dat u dit punt verliest, dan heeft u uw punt nu aan de voorkant duidelijk gemaakt. Richard de Mos (Hart voor Den Haag). Voorzitter. We hadden als Hart voor Den Haag in het fractievoorzittersoverleg van jongstleden maandag een hele waslijst van controversieelverklaringen. Dat is verworpen; daar hadden we geen meerderheid voor. Dat is heel vervelend. Maar laten we nu niet aan cherrypicking doen omdat de onderhandelingen niet helemaal uitkomen. Wat ons betreft gaat het nu gewoon door, want Coen Bom zit er helemaal klaar voor. De voorzitter. Dat soort lange verklaringen hoeven er niet bij, hè? Marieke van Doorn (D66). Wij gaan ook voor vandaag behandelen, want ook de heer Van Esch zit er helemaal klaar voor. Lotte van Basten Batenburg (VVD). Voorzitter. Wij steunen ook het behouden op de agenda. Natuurlijk, meneer Roep is hiervoor geboren, dus die zit al zolang klaar. De voorzitter. Met de schrik vrijgekomen na maandag! Dan de Partij van de Arbeid … Sorry, GroenLinks natuurlijk. Hij zat al helemaal klaar. Maarten De Vuyst (GroenLinks). Ik snap de verwarring, voorzitter.

Maar hier in Den Haag hebben we het toch nog over de fractie GroenLinks Den Haag. Wij willen het ook nu behandelen. Als de regelingen volgende week in het college moeten komen, dan kunnen we het niet met een maand uitstellen. Janneke Holman (PvdA). Wij kunnen ons natuurlijk helemaal aansluiten bij GroenLinks, zoals dat tegenwoordig gaat en zijn ook voor vandaag behandelen. Hinke de Groot (CDA). Voorzitter. Wij zijn ook voor het vandaag behandelen van het voorstel. Nur Icar (DENK). Vandaag behandelen. Fatima Faïd (HSP). Vandaag behandelen. 4

Lesley Arp (SP). Voorzitter. Ik was maandag voor behandelen en nu nog steeds. Sebastian Kruis (PVV). Normaliter zouden we zeggen: laten we het controversieel verklaren. Maar wij zien ook welke partijen aan de onderhandelingstafel zitten. Dus laten we alles wat leuk is doen voordat zij eruit zijn. Judith Klokkenburg (ChristenUnie/SGP). Ook voor behandeling vandaag. De voorzitter. Forum is niet aanwezig. We gaan het vandaag behandelen. Dan zag ik mevrouw Tseggai met een vraag of een punt van orde. Mikal Tseggai (PvdA). Voorzitter. Volgens mij staat agendapunt T, Madestein Vroondaal, op de agenda, maar zijn er maar twee insprekers, namelijk de heer Thepass en ikzelf. Wij dachten dat het misschien wel naar de besluitenlijst kan, als de rest daar ook mee kan instemmen. De voorzitter. Ik kijk even de kring rond. Kan dit naar de besluitenlijst? Iedereen? Dan kan T naar de besluitenlijst. Aldus besloten. Dank u wel, mevrouw Tseggai. Dat scheelt weer. Dan zie ik nog mevrouw Klokkenburg. Judith Klokkenburg (ChristenUnie/SGP). Voorzitter. Het gaat over agendapunt R, de vvgb voor de Binck Blocks. We zijn er vanochtend over geïnformeerd dat er vanmiddag nog een brief gaat komen die cruciale informatie zou moeten bevatten. Mijn voorstel zou zijn om dit punt te verplaatsen naar de volgende raad, zodat we voldoende tijd hebben om die brief nog te kunnen lezen en te kunnen behandelen.

Wethouder Van Asten (D66). De brief, waaraan sinds gisteravond nog is gewerkt, heeft geen cruciale informatie. Ze bevat wel informatie over een onderwerp dat u wellicht interessant zult vinden en die u zeker moet weten, maar staat in principe los van de formele behandeling van de vvgb. De brief kan elke seconde bij u binnenvallen, maar ik zou graag deze behandeling wel willen doorzetten. De voorzitter. Mevrouw Klokkenburg, handhaaft u uw punt van orde? Want dan gaan we het rondje langs. Judith Klokkenburg (ChristenUnie/SGP). Ja, wat mij betreft wel, dus ik zou graag stemming daarover willen. Arjen Dubbelaar (Hart voor Den Haag). Tegen het voorstel, voorzitter. Joren Noorlander (D66). Tegen het voorstel, voorzitter. Rutger de Ridder (VVD). Vandaag behandelen, voorzitter. Maarten De Vuyst (GroenLinks). Ik kan me aansluiten bij de VVD. Ik kan me ook voorstellen dat de brief apart geagendeerd wordt, later in de commissie. Robert Barker (PvdD). Voorzitter. We hebben het ook al eerder gezegd. Voor ons zou het wel wenselijk zijn als we het doorschuiven, zodat we er zorgvuldig naar kunnen kijken. Mikal Tseggai (PvdA). Wij zijn ook voor het vandaag behandelen. Hinke de Groot (CDA). Ook voor het vandaag behandelen, voorzitter. Nur Icar (DENK). Tegen het voorstel.

5

Fatima Faïd (HSP). We zijn voor het verplaatsen. Lesley Arp (SP). Voor het voorstel. En als het het niet haalt, wat ik vermoed, dan vind ik ook wel dat de raad de gelegenheid moet krijgen om rustig die brief te lezen. De voorzitter. Op z'n minst. Dat kan dus iets betekenen voor de volgorde in de agenda, maar dat moet u zelf straks even goed in de gaten houden. Sebastian Kruis (PVV). De woorden van de D66-wethouder zijn voor ons een contra-indicatie, dus ik steun het voorstel. De voorzitter. Forum is er nog steeds niet. Het blijft op de agenda. De agenda wordt aldus vastgesteld. De voorzitter. Ik deel u nog mee dat ik zojuist voor de vergadering uit handen van de directeur van de Koninklijke Hondenbescherming een petitie in ontvangst heb genomen die door 55.000 mensen in heel Nederland van een handtekening is voorzien. Het gaat over honden en grasaren, en dat gaat niet goed samen. We nemen het in behandeling en we stellen een reactie op.

Aan de orde is: B.

Stad in de raad.

De voorzitter. Er zijn drie insprekers aangemeld. Zij krijgen drie minuten het woord. Schrik niet. Ongeveer 30 seconden voor het einde zeg ik even 'wilt u afronden', maar dan mag u dus nog een beetje doorpraten. Eerst een inspreker over het gewijzigd voorstel inzake Vaststelling Beleidskader Kunst en Cultuur. Ik geef het woord aan A. Lakerveld. De heer Lakerveld (H). Burgemeester, beste raad, goedemiddag. Ik spreek graag in namens het Haags Cultuuroverleg en het Directieoverleg Musea en vertegenwoordig daarmee circa 70 instellingen vanuit onze mooie stad Den Haag. Ik start graag met het uitspreken van waardering voor de wijze waarop u als raad de afgelopen maanden via speeddates zich heeft verdiept in onze sector. U heeft ervaren dat het bruist van ambitie en talent. Dat zagen we ook dit weekend, toen er duizenden mensen in de stad op de been waren om gezamenlijk de opening van het culturele seizoen te vieren met het Spotlight Festival. Wat een rijkdom voor onze prachtige stad! Ja, wij steunen de stevige ambitie van de gemeente om de cultuursector de komende tien jaren te versterken en we zien dat het voorliggende Beleidskader Kunst en Cultuur een eerste mooie stap zou kunnen zijn. En ja, u weet ook dat de kosten voor de cultuursector met circa 30% zijn gestegen bij alle instellingen, van groot tot klein, van categorie A tot D.

Dat eerlijke betaling van medewerkers en kunstenaars nog meer geld kost, dat kaartprijzen al fors zijn verhoogd en dat minder programmeren leidt tot een verdergaande negatieve spiraal. Dat het cultuurbudget in onze stad niet meebeweegt met de groei van het aantal inwoners en dat we binnen de G4-steden per hoofd van de bevolking beduidend minder geld uitgeven aan cultuur: € 100 in Den Haag versus € 143 en € 152 in de gemeenten Rotterdam en Amsterdam. Er is minimaal € 19 mln. extra nodig om op het gemiddelde van de G4 uit te komen. U bent vandaag aan zet met de vaststelling van het beleidskader en u stelt het budget vast. Ja, uw besluit is voor ons zeer spannend, want de nood is hoog en de effecten van het beleidskader zonder voldoende budget zijn voor ons als sector immens: in termen van aantallen voorstellingen, maar ook in termen van werkgelegenheid. Zonder toereikend budget kunnen wij de gestelde ambities niet halen. Wij roepen u dan ook met klem op om het budget te verruimen met de minimaal benodigde € 19 mln. Wij wensen u als raad heel veel wijsheid toe bij uw beraadslaging. Investeren in cultuur loont!

6

De voorzitter. Dank u wel. Ik weet dat er nog een tweede inspreker over dit onderwerp is, maar die komt aan het eind. Dan is er een inspreker naar aanleiding van het voorstel Vaststelling Beleidskader aanpak Dakloosheid 'Den Haag geeft thuis'. Ik geef het woord aan P. Bos. De heer Bos (I). Goedemiddag, geachte leden van de raad. Vandaag stelt u het beleidskader vast dat tot doel heeft om dakloosheid uit te bannen. Het is een kader dat geldt tot 2030, want het is de bedoeling dat dakloosheid in 2030 niet meer bestaat. Dit streven is niet alleen onderdeel van het kabinetsbeleid, maar zelfs een Europese afspraak die is vastgelegd in het Verdrag van Lissabon. Het is nu aan de gemeente Den Haag om deze mooie ambitie ook in onze stad waar te maken en hier met volle kracht uitvoering aan te geven. Vorige week is dit plan intensief besproken in de commissie Samenleving. Er was veel draagvlak en betrokkenheid van de politiek voor dit plan. Het was ook fijn om te zien dat niet alleen de wethouder Maatschappelijke Opvang maar ook de wethouder Wonen verantwoordelijk wil nemen voor dit plan. Ik hoop dat in het vervolg ook de commissie Ruimte betrokken wordt, aangezien dakloosheid in de eerste plaats een woonprobleem is. Ik hoef u niet uit te leggen dat de urgentie bijzonder groot is. Iedereen kan met eigen ogen zien dat er steeds meer mensen op straat bivakkeren.

De opvangvoorzieningen barsten uit hun voegen doordat er geen uitstroom is naar reguliere woningen. Uit nood wordt er nu steeds meer ingezet op opvang in hotels. De achterliggende oorzaak is dat de sociale woningbouw heel lang verwaarloosd is en er de laatste jaren per saldo geen sociale woningen zijn bijgekomen. Wie a zegt met dit beleidskader moet ook b zeggen. Daarmee bedoel ik dat het uitbannen van dakloosheid alleen maar kan slagen, als er voldoende betaalbare woningen komen. Daar zit momenteel onze grootste zorg. Uit cijfers van het CBS blijkt dat er dit eerste halfjaar nul vergunningen zijn verleend aan Haagse woningcorporaties. Dat is schokkend en alarmerend. Als we zo blijven doormodderen, zal er de komende jaren alleen maar meer overlast ontstaan, zullen de tentenkampen steeds groter worden en komen er steeds meer mensen in mensonterende omstandigheden terecht. We hebben dus naast een actieplan dakloosheid ook een actieplan woonruimte nodig. Ik doe hierbij dan ook een klemmend beroep op de raad en het college om snel met voorstellen te komen, want de huidige aanpak van de sociale woningbouw werkt niet. De prestatieafspraken met de corporaties blijken jaar na jaar loze beloftes te zijn. Steeds zijn er nieuwe excuses om niet te hoeven bouwen. Eerst was het de verhuurderheffing en nu zijn het weer andere zaken. Geld is het probleem niet.

Er liggen honderden miljoenen aan Eneco-middelen op de plank om te besteden aan sociale woningbouw en ook zijn er voldoende leegstaande panden om aan te pakken. Den Haag heeft eerder voor hetere vuren gestaan. In de jaren twintig en dertig van de vorige eeuw heeft de volkshuisvesting juist in crisistijd voor tienduizenden betaalbare woningen gezorgd. In de wederopbouw na de Tweede Wereldoorlog is ongekend veel gebouwd. De voorzitter. Wilt u afronden? De heer Bos. En in de jaren tachtig is ondanks de grote werkloosheid, de hoge rente en onder druk van woonprotesten ook veel woningbouw tot stand gebracht. Al die tijd had volkshuisvesting een grote prioriteit bij de bestuurders van de stad. Die daadkracht van toen mis ik nu heel erg. Ten slotte nog een paar aandachtspunten. De ETHOS-lightmethode om alle verschillende vormen van dakloosheid in beeld te krijgen is noodzakelijk om het beleid verder vorm te geven. En wat in het beleidskader onder zogenaamde 'paradijsvogels' wordt verstaan, is misleidend. De voorzitter. Dank u wel. Uw tijd is om. De heer Bos. Nog één zin. De mensen met zware problematiek mogen we echt geen paradijsvogels noemen. Een ander aandachtspunt ten slotte is dat we al twee jaar geen voortgangsrapportage over de maatschappelijke opvang hebben gezien. Als de raad zijn controlerende taak wil uitoefenen, zal de verantwoording ook beter moeten. De voorzitter.

Dan een inspreker over de prestatieafspraken 2023 met woningcorporaties en huurdersorganisaties. Ik geef het woord aan T. Steeghs.

7

Mevrouw Steeghs (W). Goedemiddag. Ik ben die vrouw die een aantal jaren lang keer op keer stennis maakte over het vocht in haar woning en de dingen daaromheen. Dat waren noodkreten. Vandaag spreekt de raad over prestatieafspraken met corporaties, waar de vocht- en schimmelaanpak onderdeel van is. Ooit maakte Den Haag daarmee in het land goede sier. Wat een fantastisch plan! Stel dat het ook daadwerkelijk zo zou uitpakken. Wat lag, wat ligt er in de weg tussen droom en daad? Kan iemand dat duiden? Want er zijn veel huurders in vochtige woningen die alle wegen bewandelden die er zijn uitgezet - Huurcommissie, rechter, vocht en schimmelexpert, GGD - en die, net als ik eerder, nog steeds leven in de shit. Sorry, ik moet even rustig ademen. U hoort zo meteen waarom. Ik hield aan het vocht een blijvende longbeschadiging over en mijn ademhaling raakte ontregeld. Ademdysregulatie is de medische term daarvoor. Het vanzelfsprekende ademen, een autonome lichaamsfunctie, is ontwricht. Vooralsnog ben ik als zzp'er arbeidsongeschikt door alles wat er gebeurde. Mijn arbeidsongeschiktheidsverzekeraar heeft geen zin om op te draaien voor de gevolgen van het handelen van Vestia. Ik krijg geen ziektegeld. Een complete aanvraag voor tijdelijke bijstand voor ondernemers blijkt zeer ingewikkeld te realiseren. Mij lukte dat nog niet. Ik blijf werken aan herstel.

Fysiek herstel, herstel in werk, financiën, sociaal leven, in mijn woning en mijn tuin. De voorzitter. Wilt u afronden? Mevrouw Steeghs. Mijn huurrechtadvocaat verstuurde vandaag mijn dagvaarding naar Hofwonen met in essentie deze simpele vraag: 'Mag dit?' En 'dit' zijn veel elementen in het handelen van het opgedoekte Vestia. Mag een organisatie zozeer als een blind paard schade aanrichten in iemands bestaan? Die vraag ligt nu bij de rechter. En die vraag leg ik ook bij u neer. De voorzitter. Wilt u afronden? Mevrouw Steeghs. Mag dat, dat ingrijpen in al die levens? Hoe komt dat goed … De voorzitter. Uw tijd zit er nu echt op. Ik heb u al wat ruimte gegeven. U mag nog één zin uitspreken, net als meneer Bos, maar een korte. Mevrouw Steeghs. Ik heb dit stukje nog. Hoe komt dat goed, met al die mensen die nu in vochtige woningen leven? Met al die kinderen die in vocht opgroeien? U kunt dat toch niet laten bestaan? Hoe kunt u dat dan daadwerkelijk veranderen? En wanneer? De voorzitter. Ten slotte een inspreker over het gewijzigd voorstel inzake Vaststelling Beleidskader Kunst en Cultuur. Ik geef het woord aan J. Uiterlinden. Mevrouw Uiterlinden (H). Goedemiddag, burgemeester en raadsleden. Ik was niet van plan om in te spreken, maar ik ben heel blij dat mij toch de gelegenheid wordt geboden.

In de vorige vergadering, op 24 augustus, is uitgebreid aan bod geweest dat er in het beleidskader nog maar ruimte is voor één internationaal literatuurfestival in de functie die voor literatuur is gereserveerd. Ik vertegenwoordig een van die festivals, Writers Unlimited. Het andere is het Crossing Borderfestival. Beide festivals zijn succesvol, prachtig en verdienen het om voor de stad behouden te blijven. Er zijn de vorige keer al heel veel argumenten gevallen waarom dat belangrijk was en is. Ik ben heel blij met de waardering die daarvoor is uitgesproken en het belang dat wordt gehecht aan literatuur in Den Haag. Ik wilde daar nog een argument aan toevoegen: de subsidies die Den Haag verstrekt. Daaraan gekoppeld zijn de subsidies van het Nederlands Letterenfonds. Dus als Den Haag de subsidie niet toekent, dan kent de overheid die subsidie ook niet toe. Die subsidie van de overheid is ongeveer 2 ton, dus dat betekent dat Den Haag niet alleen de kans loopt dat er één internationaal literatuurfestival voor de stad verloren gaat, maar dat er dus ook een bedrag van 2 ton voor de stad verloren gaat dat van overheidswege voor de internationale literatuurfestivals wordt gegund. Het leek me belangrijk om dat nog mee te geven. Ik hoop van harte dat er nog een aanpassing komt op het huidige beleidskader, want 8

beide festivals zullen een beroep willen doen op de functie van groot, ambitieus en succesvol literatuurfestival. Dat zijn we allebei al jarenlang en ik hoop dat we dat kunnen blijven.

Aan de orde is: C. Verslag van de commissie tot onderzoek van de geloofsbrieven nieuw benoemde fractievertegenwoordiger. De voorzitter. De fractievertegenwoordiger Hoefsloot van de SP heeft aangegeven te stoppen als fractievertegenwoordiger. Waar ik doorgaans raadsleden bij vertrek dank voor hun inzet, wil ik dat vanaf deze plek ook doen richting de heer Hoefsloot, die altijd een zeer actieve rol heeft gespeeld in onze commissievergaderingen. Met de fractievoorzitters is afgesproken dat voortaan, als de voorzitters dat goedvinden, in de commissievergaderingen waar vertegenwoordigers een rol hebben vervuld voortaan stil zal worden gestaan bij het afscheid van de fractievertegenwoordigers. Dat lijkt me een sympathiek idee. Dit allemaal terzijde. De fractie van de SP draagt de heer Tijmen van Wijngaarden voor als fractievertegenwoordiger. Ik geef het woord aan de voorzitter van de commissie tot onderzoek van de geloofsbrieven voor een verslag van hun bevindingen. Lesley Arp (SP). Voorzitter. De commissie tot onderzoek bescheiden fractievertegenwoordigers deelt de gemeenteraad mee dat, gebruikmakend van artikel 4 van de Verordening raadscommissies, als fractievertegenwoordiger is voorgedragen de heer Tijmen van Wijngaarden.

De commissie verklaart dat betrokkene aan de gestelde eisen voldoet en mitsdien op grond van artikel 4 van de Verordening raadscommissies kan worden toegelaten als fractievertegenwoordiger. De voorzitter. Waarvan akte. Hij wordt dus benoemd. Van harte gefeliciteerd.

Aan de orde is: D.

Beëdiging van de nieuw benoemde fractievertegenwoordiger.

De voorzitter. Ik verzoek u te gaan staan. Kan meneer Van Wijngaarden binnengeleid worden? 'Ik verklaar dat ik, om tot fractievertegenwoordiger benoemd te worden, rechtstreeks noch middellijk, onder welke naam of welk voorwendsel ook, enige gift of gunst heb gegeven of beloofd. Ik verklaar en beloof dat ik, om iets in dit ambt te doen of te laten, rechtstreeks noch middellijk enig geschenk of enige belofte heb aangenomen of zal aannemen. Ik beloof dat ik getrouw zal zijn aan de Grondwet, dat ik de wetten zal nakomen en dat ik mijn plichten als fractievertegenwoordiger naar eer en geweten zal vervullen.' Tijmen van Wijngaarden (SP). Dat verklaar en beloof ik. De voorzitter. Van harte gefeliciteerd! (Applaus) De vergadering wordt van 14.02 uur tot 14.08 uur geschorst.

Aan de orde is: E.

Vaststelling van de wijze van afdoening van ingekomen stukken.

9

De raad heeft hieromtrent beslist zoals hierna bij elk nummer is aangegeven. Nr.

Raadsadres

Voorstel voor afdoening

1

Belanghebbende d.d. 3 juli 2023 inzake Hoger hoger in de Bazarstraat/ vergunningverlening (10569028) Belanghebbende d.d. 12 juli 2023 inzake straatafval ophalen ook op zaterdag en zondag (10573176)

In handen van het college van B en W ter afdoening. Kopie antwoord ter kennisneming aan de commissie Ruimte In handen van het college van B en W ter afdoening. Kopie antwoord ter kennisneming aan de commissie Leefomgeving In handen van het college van B en W ter afdoening. Kopie antwoord ter kennisneming aan de commissie Leefomgeving In handen van het college van B en W ter afdoening. Kopie antwoord ter kennisneming aan de commissie Leefomgeving In handen van het college van B en W ter afdoening. Kopie antwoord ter kennisneming aan de commissie Leefomgeving In handen van het college van B en W ter afdoening. Kopie antwoord ter kennisneming aan de commissie Samenleving In handen van het college van B en W ter afdoening. Kopie antwoord ter kennisneming aan de commissie Samenleving In handen van het college van B en W ter afdoening. Kopie antwoord ter kennisneming aan de commissie Leefomgeving In handen van het college van B en W ter afdoening. Kopie antwoord ter kennisneming aan de commissie Bestuur

2

3

4

5

Belanghebbenden d.d. 10 juli 2023 inzake nadere informatie n.a.v. verzoek om heroverweging naheffingsaanslag parkeerbelastingen (10555100 behoort bij) Pesticide Action Network Netherlands d.d. 18 juli 2023 inzake inrichting groengebieden/natuurlijke beplanting (10576526) Belanghebbende d.d. 23 juli 2023 inzake permanente bebouwing stranden Den Haag (10579619)

6

BOLF d.d. 20 juli 2023 inzake zelfdoding onder jongeren (10585765)

7

Fractie 50PLUS Zuid-Holland d.d. 9 augustus 2023 inzake herstelplan ouderenzorg (10585803)

8

Transportbedrijf A.A. Cool Transport d.d. 18 juli 2023 inzake parkeren vrachtauto (10585839)

9

Het Oude Centrum Den Haag d.d. 18 augustus 2023 inzake verschraling winkelaanbod Wagenstaat en Stationsweg (10592742) Belanghebbende d.d. 10 augustus 2023 inzake hoge warmtetarieven Eneco (10592704)

10

11

12

Belanghebbende d.d. 24 augustus 2023 inzake diverse onderwerpen bewonersorganisatie en wijkaangelegenheden Rivierenbuurt (10595251) Sociaal Werk Nederland d.d. 30 augustus 2023 inzake urgente oproep tot indexering tarieven sociaal werk (10597553)

In handen van het college van B en W ter afdoening. Kopie antwoord ter kennisneming aan de commissie Leefomgeving In handen van het college van B en W ter afdoening. Kopie antwoord ter kennisneming aan de commissie Samenleving In handen van het college van B en W ter afdoening. Kopie antwoord ter kennisneming aan de commissie Samenleving

10

Nr.

Ter kennisneming

Voorstel voor afdoening

1

Stichting Mytikas d.d. 1 juli 2023 inzake koloniaal verleden (10566883) Omgevingsdienst Haaglanden d.d. 4 juli 2023 inzake reactie ODH ingediende zienswijzen begroting ODH 2024 (10570964) Belanghebbende d.d. 5 juli 2023 inzake intrekken parkeervergunning bedrijf (10570982) Belanghebbende d.d. 8 juli 2023 inzake bezwaar wijziging verkeer Van Bleiswijkstraat (10571009) Vereniging Vrienden van Den Haag d.d. 7 juli 2023 inzake reactie op antwoord college inzake raadsadres procentregeling kunst bij grote bouwinitiatieven (10571056) Stichting Haagse Markt e.a. d.d. 14 juli 2023 inzake open brief aan R. de Mos omtrent Rekenkamerrapport (10574892) Stokers Belang d.d. 18 juli 2023 inzake tips voor gemeenteraadsfracties i.v.m. het houtrookprobleem (10574921) Stichting Anton Constandse d.d 18 juli 2023 inzake onrust aankoop winkelpand Loosduinse Hoofdstraat (10576430) Belanghebbende d.d. 20 juli 2023 inzake verzoek voor een klimaatvriendelijke en autoluwe binnenstad van Den Haag (10576471) Stichting Duinbehoud d.d. 18 juli 2023 inzake contouren notitie strandnota (10579609) Belanghebbende d.d. 31 juli 2023 inzake lekkage slaapkamer (10582721) Stichting Stop d.d. 29 juli 2023 inzake unieke webshop voor gemeenten ter bestrijding van kinderarmoede in natura (10582732) Algemene Vereniging voor Natuurbescherming voor ’s-Gravenhage en omstreken d.d.

28 juli 2023 inzake reactie op contouren nieuwe strandnota (10582745) Stichting Bedrijventerreinen Haaglanden e.a. d.d. 24 juli 2023 inzake steunbrief aan urgentiebrief BIZ en BBW Westvlietweg (10585918) Initiatiefgroep Knarrenhof Den Haag d.d. 20 juli 2023 inzake gesprek over Knarrenhof (10585926) Belanghebbende d.d. 24 juli 2023 inzake klacht bij school (10585936)

Voor kennisgeving aannemen

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11 12

13

14

15

16

Voor kennisgeving aannemen

Voor kennisgeving aannemen

Voor kennisgeving aannemen

Voor kennisgeving aannemen

Voor kennisgeving aannemen

Voor kennisgeving aannemen

Voor kennisgeving aannemen

Voor kennisgeving aannemen

Voor kennisgeving aannemen

Voor kennisgeving aannemen Voor kennisgeving aannemen

Voor kennisgeving aannemen

Voor kennisgeving aannemen

Voor kennisgeving aannemen

Voor kennisgeving aannemen

11

17

18

19

20

21

22

23

24

Belanghebbende d.d. 3 augustus 2023 inzake ingebrekestelling m.b.t. overschrijding termijn Woo-verzoeken (10592527) Belanghebbende d.d. 9 augustus 2023 inzake huisuitzetting gemeente W (10592650) Bewonersorganisatie Bouwlust-Vrederust d.d. 14 augustus 2023 inzake verslag eerste bewonersavond met bijlagen (10592665) UID Nederland en Turks Islamitisch Cultureel Federatie d.d. 15 augustus 2023 inzake Koran verbranding in Den Haag (10592690) Belanghebbende d.d. 14 augustus 2023 inzake demonstratie Utrechtsebaan (10595203) Belanghebbende d.d. 28 augustus 2023 inzake bezwaar tegen bekeuring en ophoging wegens aanmaning (10595230) Veiligheidsregio Haaglanden d.d. 25 augustus 2023 inzake begroting veiligheidsregio Haaglanden (10597642) Metropoolregio Rotterdam Den Haag d.d. 29 augustus 2023 inzake vaststelling Begroting MRDH 2024 en Nota van Beantwoording (10597897)

Voor kennisgeving aannemen

Voor kennisgeving aannemen

Voor kennisgeving aannemen

Voor kennisgeving aannemen

Voor kennisgeving aannemen

Voor kennisgeving aannemen

Voor kennisgeving aannemen

Voor kennisgeving aannemen

Aan de orde is: F.

Vaststelling van de notulen van 8 juni, 29 juni, 5 juli en 6 juli 2023.

De notulen worden ongewijzigd vastgesteld.

Aan de orde is: G.

Vaststelling van de Besluitenlijst.

G.1

Voorstel van het college inzake Wensen en bedenkingen deelname Veiligheidsregio Haaglanden in Stichting risicobeheer veiligheidsregio's (RIS316274) Voorstel van het college inzake vaststellen Leidraad geheimhouding Den Haag 2023 (RIS315570) Voorstel van het college inzake vaststelling van de Verordening re-integratie Participatiewet Den Haag 2023 (RIS316049) Voorstel van het college inzake Verordening tot wijziging van de Algemene plaatselijke verordening voor de gemeente Den Haag (RIS316328) Gewijzigd voorstel van het college inzake vaststelling ontwerp bestemmingsplan Madestein Vroondaal 3e herziening deel 2 (RIS315479) (tijdens vergadering naar besluitenlijst verplaatst)

G.2 G.3 G.4 G.5

Deze voorstellen worden zonder beraadslaging en zonder stemming aangenomen. 12

Aan de orde is: H. Gewijzigd voorstel van het college inzake Vaststelling Beleidskader Kunst en Cultuur 2025-2028 (RIS315711). De beraadslaging wordt geopend. Leonie Gerritsen (PvdD). Voorzitter. Beterschap aan de wethouder. Fijn dat u er toch kon zijn. Voorzitter. Het is u wellicht niet ontgaan dat dit onderwerp me aan het hart gaat. Naast de duinen en de zee is het Haagse cultuurlandschap wat mij betreft het allermooiste aan de stad. Ik wil graag de instellingen, de makers en andere creatievelingen bedanken voor hun betrokkenheid en de constructieve input die ze hebben geleverd de afgelopen tijd. Ook hebben de cultuurwoordvoerders in deze raad echt partijoverstijgend met elkaar samengewerkt, op een manier die ik meer zou willen zien in deze raad; even een kleine sidenote. Veel van onze input is ook echt verwerkt in het nieuwe mjb. Ik zal niet doen alsof ik me daar geen zorgen over maak. Ik heb echt sterke twijfels bij een tendersysteem voor kunst. Ik vind het ook geen goed idee dat de raad geen invloed meer heeft op de uitkomst zodra het besluit van de adviescommissie rond is. Helaas is de motie die ik daar de vorige keer over heb ingediend niet aangenomen. We zullen dus verder moeten met dit plan, want de vraag uit de sector is ook om dit kader nu vast te stellen zodat zij kunnen beginnen met hun aanvragen. Groot struikelblok blijft het budget.

Je kan er donder op zeggen dat met het bedrag dat nu beoogd is vooral de kleine en middelgrote instellingen, categorie A en B, tientallen instanties, buiten de boot gaan vallen. Van een groot deel dat overblijft kan waarschijnlijk een groot gedeelte veel minder output gaan leveren, omdat we ook niet genoeg besteden aan fair pay. Den Haag verdient beter dan dat. De Partij voor de Dieren stelt daarom voor om wel de kaders mee te geven, maar nog een stevige poging te doen om meer budget te vinden, zeker nu er nog onderhandelingen plaatsvinden. Ik dien daarom het amendement 'Cultuurbudget niet definitief' in, en dat doe ik samen met D66, GroenLinks, de PvdA, Hart voor Den Haag, DENK, de SP en de Haagse Stadspartij. De voorzitter. Door mevrouw Gerritsen, daartoe gesteund door de heer Van Esch, de heer De Vuyst, mevrouw Holman, de heer Bom en de heer Icar, wordt het volgende amendement (H.C PvdD) voorgesteld:

Amendement H.C PvdD Cultuurbudget niet definitief De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 07 september 2023, ter bespreking van het Gewijzigd Raadsvoorstel vaststelling Beleidskader Kunst en Cultuur 2025-2028. Besluit om in het voorstel van het college de volgende tekst aan te passen door de dikgedrukte tekst toe te voegen: • Onder 6.1 Totstandkoming budget Het budget voor het subsidiestelsel zoals beschreven in hoofdstuk 5 komt thans op € 66.340.000,- per jaar uit. Bij de in de drie subsidieregelingen op te nemen beschikbare bedragen zal aangesloten worden bij het dan actuele loon- en prijsniveau. Omdat ten tijde van het vaststellen van dit meerjarenbeleidsplan ook nieuwe coalitieonderhandelingen plaatsvinden en de begrotingsbehandeling daardoor op een later moment zal plaatsvinden, moet dit financiële kader als indicatief worden beschouwd. Het definitieve financiële kader wordt eind 2024 door de gemeenteraad vastgesteld bij de behandeling van de begroting voor 2025

13

•

6.2 Verdeling budget Het subsidiestelsel Cultuur is onderverdeeld in verschillende categorieën die elk hun eigen financieringsvorm en budget kennen. Hieronder is de verdeling van het minimale indicatieve budget van € 66.340.000,- weergegeven.

Het amendement maakt onderdeel uit van de verdere beraadslaging. Andrew van Esch (D66). Voorzitter. Een baas van mij bij een groot marketing- en communicatieadviesbureau hier in Den Haag, jaren geleden, vertelde me altijd over de kracht van herhaling. Ik vond dat toen weinig creatief, maar vandaag de dag begrijp ik die opmerking zeer goed. En daarom herhaal ik die maar weer eens: 'De cultuurbegroting moet substantieel omhoog!' Als cultuurwoordvoerders hebben we met heel veel culturele instellingen gesproken. Overal hetzelfde verhaal: de kosten zijn te hoog om met deze subsidie te kunnen draaien. En dan ook nog investeren in duurzaamheid, fair pay, kansengelijkheid, gezonder eten; allemaal heel erg belangrijk, maar hoe gaan we dat betalen? Cultuur is een bindmiddel, een manier om mensen met hun hart en ziel te laten praten en luisteren. Een voorziening die essentieel is in een veelkleurige stad als Den Haag. Met dit budget en dit beleidskader krijgen we uiteindelijk minder cultuur dan er nu is, en dat wil D66 niet. We willen niet alleen behouden wat we hebben. We willen meer, want dit is goed voor ons allemaal. En waar halen we dit geld vandaan? Onze oplossingen liggen nu bij de onderhandelende partijen. Doe er iets goeds mee. Sebastian Kruis (PVV). Dat vind ik een beetje makkelijk van de heer Van Esch: dat ligt bij de onderhandelende partijen en dan zien we het later wel.

Want iedereen wil wel extra geld voor van alles en nog wat, maar je moet uiteindelijk toch keuzes maken. Dat hoef ik de heer Van Esch niet uit te leggen. Dus ten koste van wat zou hij graag willen zien dat het cultuurbudget wordt opgekrikt? Andrew van Esch (D66). Ja, dat ligt nu bij de onderhandelende partijen, dus dat ga ik nog niet verklappen. Dat is een groot geheim. We proberen daar met elkaar over te praten. Dus ik kan het u wel vertellen, maar dan is die positie helemaal weg. Dat begrijpt u toch ook wel? Ik hou het spannend, hè? Sebastian Kruis (PVV). Dat is inderdaad heel spannend. Ik zou er bijna een kaartje voor kopen, voor de spanning die zich opbouwt. Maar het punt is natuurlijk wel dat voor zover ik weet meneer Van Esch onderdeel van een van de onderhandelende partijen is. Dus of de heer Van Esch weet wat daar speelt of hij zegt: ik weet het niet. Maar dan kunnen we nu toch ook niet over het voorliggende voorstel stemmen? Andrew van Esch (D66). Ik doe een oproep aan de onderhandelende partijen, niet meer en ook niet minder. Maar ik zeg wel: stem voor dit beleidskader. En ik zeg ook: als er meer geld bijkomt, dan kunnen we ook meer. Het systeem is prima. Er zijn een aantal amendementen en ook moties waar we wel of niet voor gaan stemmen om te proberen wat te finetunen. Maar voor de rest moet er gewoon geld bij. De voorzitter. Meneer Kruis, ten slotte.

Sebastian Kruis (PVV). Ik snap die oproep inderdaad, maar ik vind het heel lastig uit te leggen aan mensen in de stad, bijvoorbeeld mensen die in hun woning lijden onder een enorme schimmelproblematiek, dat partijen hier hard roepen dat er extra geld naar kunst en cultuur moet terwijl mensen wegrotten in hun woning. Snapt u mijn worsteling wat dat betreft? Andrew van Esch (D66). Dat begrijp ik heel goed, maar ik zeg ook niet dat het geld weg moet worden gehaald bij de schimmelbestrijding.

14

Anthony Uduba (VVD). Voorzitter. De kern voor mijn fractie bij het Beleidskader Kunst en Cultuur is: hoe kunnen we een cultureel klimaat creëren waarin instellingen kunnen floreren? Mijn fractie en ik willen dit doen door cultureel ondernemerschap, door het aanspreken van de EU-subsidies, door innovatie en digitalisering, door een cultuurlening voor startende initiatieven en vooral met minder administratieve lasten en regeldruk voor culturele instellingen. Het amendement dat ik vandaag indien, samen met de fracties van de PVV en Hart voor Den Haag, gaat hierover. De voorzitter. Door de heer Uduba wordt het volgende amendement (H.D VVD) voorgesteld:

Amendement H.D VVD Duurzaamheid en diversiteit als doel en niet als eis. De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 7 september 2023, ter bespreking van gewijzigde voorstel van het college inzake de vaststelling beleidskader kunst en cultuur 2025-2028 Besluit om 1. Vast te stellen het Beleidskader Kunst en Cultuur 2025-2028, met dien verstande dat: A

De laatste vijf woorden van de tekst in het raadsvoorstel op pagina 35 onder ‘4.1 Artistiek-inhoudelijk beleid’ als hieronder opgenomen worden verwijderd.

Huidige tekst: Beoordelingsrichtlijnen artistiek-inhoudelijk beleid • Cohesie/samenhang binnen de programmeringsbeschrijving - artistieke visie en kwaliteit: de mate waarin het programma niet het vertrekpunt, maar het eindresultaat is van de artistieke en zakelijke ambities en het diversiteit- en inclusiebeleid Nieuwe tekst: Beoordelingsrichtlijnen artistiek-inhoudelijk beleid • Cohesie/samenhang binnen de programmeringsbeschrijving - artistieke visie en kwaliteit: de mate waarin het programma niet het vertrekpunt, maar het eindresultaat is van de artistieke en zakelijke ambities. B

In de tekst in het raadsvoorstel op pagina 38 onder 4.3 Diversiteit en inclusie de opsomming als hieronder wordt verwijderd.

Te verwijderen tekst: Beoordelingsrichtlijnen diversiteit en inclusie • De instelling reflecteert in haar aanvraag op diversiteit en inclusie (pas toe en leg uit), ontwikkelt aan de hand daarvan een duidelijke visie en stelt vervolgens concrete en SMART geformuleerde doelen op voor de komende vier jaar. Deze doelen en de realisatie ervan zullen ook ter sprake komen tijdens de monitorgesprekken met de gemeente en dienen tevens aandacht te krijgen in de jaarverslagen van de instelling. • Bij de doelen worden een nulmeting (stand van zaken van het D&I beleid) en passende ambities en/of streefcijfers opgenomen. • De instelling beperkt de fysieke, financiële en sociale barrières om zodoende meer ‘nieuwe’ publieksgroepen of een bredere mix van doelgroepen te bereiken. • De instelling zorgt voor een inclusief klimaat voor personeel, publiek en partners, en diversiteit en inclusie zijn belangrijke criteria bij de samenstelling van producties en programma’s.

15

C

De laatste bullit in de tekst in het raadsvoorstel op pagina 37 onder “4.2. Zakelijk beleid (een vitale, weerbare én duurzame sector)” in de opsomming als hieronder wordt verwijderd.

Huidige Tekst: Beoordelingsrichtlijnen zakelijk beleid • De instelling dient een gezonde bedrijfsvoering te hebben, wat onder meer betekent dat zij over een realistische en sluitende meerjarige begroting beschikt en goed zicht heeft op de operationele en financiële risico’s. • De instelling zorgt voor een evenwichtige financieringsmix en heeft of werkt toe naar financiële reserves die in verhouding staan tot het financiële risicoprofiel van de instelling. • De instelling presenteert een realistisch activiteitenplan dat past bij de slagkracht van de organisatie, waarbij de voorgenomen activiteiten in verhouding staan tot de huidige activiteiten, de begroting en het aangevraagde subsidiebedrag. • De instelling past de Governance Code Cultuur en de Fair Practice Code toe. • De instelling dient een duurzaam personeelsbeleid te voeren, waarbij het principe van fair pay een belangrijk instrument is. • De instelling moet in staat zijn om het beoogde publiek te bereiken door ontwikkelingen in publiekssamenstelling en -gedrag te monitoren en daarop te acteren. • De instelling maakt in haar beleid bewuste keuzes met betrekking tot duurzaamheid en het verkleinen van haar ecologische voetafdruk.

Nieuwe tekst Beoordelingsrichtlijnen zakelijk beleid • De instelling dient een gezonde bedrijfsvoering te hebben, wat onder meer betekent dat zij over een realistische en sluitende meerjarige begroting beschikt en goed zicht heeft op de operationele en financiële risico’s. • De instelling zorgt voor een evenwichtige financieringsmix en heeft of werkt toe naar financiële reserves die in verhouding staan tot het financiële risicoprofiel van de instelling. • De instelling presenteert een realistisch activiteitenplan dat past bij de slagkracht van de organisatie, waarbij de voorgenomen activiteiten in verhouding staan tot de huidige activiteiten, de begroting en het aangevraagde subsidiebedrag. • De instelling past de Governance Code Cultuur en de Fair Practice Code toe. • De instelling dient een duurzaam personeelsbeleid te voeren, waarbij het principe van fair pay een belangrijk instrument is. • De instelling moet in staat zijn om het beoogde publiek te bereiken door ontwikkelingen in publiekssamenstelling en -gedrag te monitoren en daarop te acteren. Het amendement maakt onderdeel uit van de verdere beraadslaging. Coen Bom (Hart voor Den Haag). Voorzitter. Ik wil positief beginnen, want u kent mij: ik ben een positief mens. Ik vond de debatten in de commissie zeer oké. Ik heb dat ook tegen de wethouder gezegd. Toen bleken er nog allerlei aanpassingen mogelijk.

Dat vond ik heel fijn. Dat is een lichtpuntje in dit toch loodzware dossier, want de beslissing die we vandaag hier nemen heeft nogal gevolgen voor de sector. Fijn dat er weer zoveel mensen op de tribune zitten daarvoor. Ik heb het meerdere malen gezegd in de commissie. Ik snap nog steeds niet - ik wil dat toch nog een keer weten - waarom het college heeft gekozen voor dat tendersysteem. Ik vraag het nog een keer met de ervaringen van vier jaar geleden nog in het achterhoofd. Als we het toen niet hadden kunnen corrigeren, dan hadden instellingen als A.I.D., Crossing Border, Dutch Don't Dance, Popdistrict, Lonneke van Leth, Rabarber, de Regentenkamer, Theater Branoul, Drang, TodaysArt en nog vele andere geen subsidie gekregen. Misschien hadden we dan wel afscheid van ze moeten nemen. Ik moet er niet aan denken. Ik zou dan ook willen pleiten om in de toekomst weer van dat tendersysteem af te stappen. Ik heb een aanvankelijke motie daarvoor ingetrokken, want dat kunnen 16

we niet meer op zo'n korte termijn realiseren. Maar ik vind dat systeem nog steeds niet prettig, omdat wij als raad niet het laatste woord hebben. Dat vind ik raar. Daarom nog even de vraag aan de wethouder, ook on the record: hoe kunnen wij als raad onverhoopte missers nog corrigeren? Dat willen wij als Hart voor Den Haag heel graag, dus graag daar een antwoord op. Maar goed, de tender is dus wat het is. Daar moeten we het mee doen. Het allerbelangrijkste punt blijft - dat zei meneer Van Esch terecht - het geldtekort. Er komt een amendement om de kaders vast te stellen, de zaagranden en budgetten later vast te stellen. Daar zijn wij blij mee. Het is een goed begin, want mijn zorgen over de kleine instellingen uit de categorie A zijn groot. Die worden naar onze mening onevenredig hard geraakt. Daarom een losse motie voor het geval dat andere amendementen en moties het niet redden, die heet 'Op de kleintjes letten!', met als dictum: spreekt uit aan de onderhandelende partijen te vragen om € 1 mln. extra budget te vinden voor de A-categorie om zodoende het voortbestaan van meer van onze kleine culturele instellingen te waarborgen. We hebben maandenlang veel gedebatteerd, ook voor het reces, en alles is wel een beetje gezegd. De betrokkenheid van de sector is enorm, nogmaals, waarvoor dank. Daarom sluit ik af met de kern van mijn betoog.

De engste zin in dit traject hoorde ik namelijk uit de mond van de toekomstige adviescommissie, en dat was: 'Fair pay moet je doen, anders doe je maar een voorstelling minder'. Nou, dat vond ik een hele nare zin. Dat willen we niet in deze stad en Hart voor Den Haag legt zich daar ook niet zomaar bij neer. Daarom herhaal ik de motie waar het eigenlijk allemaal om draait. Dat heb ik ook voor de zomer al met zoveel woorden gedaan. De motie vraagt om € 19 mln., een simpel verhaal: overwegende dat volgens deskundigen de sector met een structurele verhoging van € 19 mln. een inhaalslag kan maken en aan de nieuwe gestelde eisen van fair pay kan voldoen, verzoekt het college binnen de komende begroting € 19 mln. extra te vinden voor het jaarlijks cultuurbudget. Leonie. De voorzitter. Mevrouw Gerritsen. Leonie Gerritsen (PvdD). Ik word constant bij mijn voornaam genoemd. Het betekent alleen maar dat we een hele warme band hebben gekregen de afgelopen tijd. U wilt dat het collega ergens € 19 mln. extra vandaan haalt. Waar moet dat vandaan komen? Coen Bom (Hart voor Den Haag). Daar hebben we natuurlijk wat keuzes in. Laten we zeggen werkgelegenheidsprojecten, waar ikzelf een onderdeel van ben en waar ik zie dat er bijvoorbeeld elf mensen naar werk worden teruggeleid. Dat kost miljoenen.

Het zal u zeker niet aanspreken, maar er zijn natuurlijk allerlei klimaatmaatregelen waar heel veel geld heen gaat, maar waarbij soms al duidelijk is dat het niets gaat opleveren. Daar zouden wij het geld vandaan halen, maar dat is natuurlijk onze keuze. Leonie Gerritsen (PvdD). Ik ben het er helemaal mee eens dat er meer budget naartoe moet, maar met deze motie geeft u een carte blanche. Als het nu uit evenementen en veiligheid wordt gehaald, dan heeft u daar in principe toestemming voor gegeven. Coen Bom (Hart voor Den Haag). Ik heb het dictum iets aangepast. Ik weet niet of u dat gezien had, maar het is nu: vraagt aan de raad om aan de onderhandelende partijen te vragen om dat geld te vinden. Het is dus niet meer aan het college, want dat onderhandelt daar niet over. Leonie Gerritsen (PvdD). Desalniettemin is het niet gespecificeerd, dus in principe, als de onderhandelende partijen dit allemaal uit economie en veiligheid zouden halen of zo, kunnen we zeggen: dit moest van Hart voor Den Haag? Coen Bom (Hart voor Den Haag). Een rare voorstelling van zaken. Zo werkt het natuurlijk niet. Wij willen gewoon € 19 mln. extra, punt. Dus dat is waar ik toe oproep. Ik ga afronden. Deze gemeenteraad beslist vandaag over de cultuursector voor de komende jaren. Als wij die € 19 mln.

ergens vinden - natuurlijk niet bij kinderarmoede, maar u begrijpt dat we het ergens moeten vinden waar dat wenselijk is - dan hebben wij nog alleen maar ingehaald. Dan lopen we hooguit in de pas met andere grote steden, terwijl we in Den Haag onze ongeëvenaarde 17

musea hebben. Ik kan het Mauritshuis en Escher noemen, maar ook het Nationale Toneel en het Residentie Orkest. Wij zijn wereldtop in dans; denk aan onze eigen wereldkampioene India. Ach, ik kan zoveel opnoemen en dat ga ik ook doen. Nee hoor, dat ga ik niet doen. Sebastian Kruis (PVV). Ik ben het wel eens met mevrouw Gerritsen. Het punt is dat je het dan natuurlijk wel moet specificeren, want ik weet wel weer waar het vanaf gehaald gaat worden als het erop aankomt. Je zou in de motie ook kunnen stellen: haal het weg bij bijvoorbeeld het klimaatbudget. Dan hebben we er als burger ook echt nog wat aan. Coen Bom (Hart voor Den Haag). We leggen het bij de onderhandelende partijen neer. Ik ga het niet opdragen, want het ligt er ook aan wie er onderhandelt. Sebastian Kruis (PVV). Ja, maar op dit moment zien we dat er allemaal radicaal-linkse partijen aan de onderhandelingstafel zitten. Het gaat dus waarschijnlijk af van zaken die wij belangrijk vinden en niet van zaken die zíj leuk vinden. Wat dat betreft helpt het om dan te specificeren welk budget we zouden willen aanspreken om het cultuurbudget op te plussen. Coen Bom (Hart voor Den Haag). Maar dan beperk ik me veel te veel in de motie, dus dat ga ik niet doen. De voorzitter. Meneer Kruis laat het hierbij. Meneer Bom, u was aan het eind van uw betoog? Dank u vriendelijk. O nee, dus niet. Gaat uw gang, hoor.

Coen Bom (Hart voor Den Haag). Ik had namelijk nog een slotzin. Die was zo mooi geweest, als ik niet was geïnterrumpeerd. Maar ja, dat kunt u natuurlijk niet van tevoren weten. Ik wil nog zeggen dat we niet in de pas moeten lopen hier in Den Haag, want dat doen we al met die € 19 mln. Wij zouden eigenlijk ver vóór al die andere steden moeten lopen. Laten we daar vandaag een aanzetje voor maken. De voorzitter. Door de heer Bom worden de volgende moties (H.2 HvDH en H.3 HvDH) ingediend:

Motie H.2 HvDH Negentien miljoen moéten we doen! De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op donderdag 7 september 2023, ter bespreking van Agendapunt H Gewijzigd voorstel van het college inzake Vaststelling Beleidskader Kunst en Cultuur 2025-2028 (RIS315711). Constaterende dat, • de cultuurbesteding per inwoner in Den Haag het laagst is van de G4 steden ; • de bezuinigingen van de afgelopen 10 jaar nooit zijn gecompenseerd; • de kosten van de instellingen (inflatie, fair pay et cetera) enorm zijn toegenomen en het budget daar niet in meegroeit. Van mening dat, • Den Haag in potentie dé cultuurstad van Nederland is, met een uniek aanbod; • deskundigen hebben berekend dat de sector met een structurele verhoging van 19 miljoen voor het cultuurbudget een inhaalslag kan maken en aan de nieuwe gestelde eisen (van fair pay) kan voldoen; • er door het vinden van 19 miljoen extra budget geen kaalslag hoeft plaats te vinden in het klein- en middenkader van cultuurinstellingen. Verzoekt het college: • binnen de komende begroting 19 miljoen extra te vinden voor het jaarlijks cultuurbudget. En gaat over tot de orde van de dag. 18

Motie H.3 HvDH Op de kleintjes letten! De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op donderdag 7 september 2023, ter bespreking van agendapunt H - Gewijzigd voorstel Kunst & Cultuur. Constaterende dat, • conform de Algemene Subsidie Verordening is gekozen voor een tendersysteem voor de toekenning van subsidies; • er is gekozen voor drie categorieën, A-, B- en C- categorie, waarbij vooral voor de kleine instellingen (Categorie A) erg weinig budget is. Van mening dat, • Den Haag in potentie dé cultuurstad van Nederland is, met een uniek aanbod; • door het kiezen voor een tendersysteem de Gemeenteraad na het vaststellen van de kaders buitenspel staat en niet meer kan corrigeren; • de resultaten uit het recente verleden aantonen dat dit juist essentieel is; nadat het vorige Kunstenplan was vastgesteld, bleken tientallen zeer waardevolle instellingen buiten de boot te vallen, de Raad heeft dat in 2019 kunnen herstellen; • kleine instellingen die geen subsidie meer krijgen, voor altijd verloren zijn voor de stad; • er thans coalitie onderhandelingen plaatsvinden en nu het moment is om extra budget te vinden. Spreekt uit: • aan de onderhandelende partijen te vragen om 1 miljoen extra budget te vinden voor3 de A categorie om zodoende het voortbestaan van (meer van) onze kleine culturele instellingen te waarborgen. En gaat over tot de orde van de dag.

De moties maken onderdeel uit van de verdere beraadslaging. Maarten De Vuyst (GroenLinks). Voorzitter. Cultuur maakt de stad. Cultuur zorgt voor ontspanning, brengt mensen samen en zorgt voor levendigheid in de wijk. Cultuur geeft je kippenvel, laat je tot huilen toe lachen en zet je aan het denken. Mijn fractie is net als veel andere fracties positief gestemd over het beleidskader dat hier voorligt. Het investeren in de cultuurankers, cultuureducatie en het differentiëren tussen grote instellingen, waarvan we veel verwachten en waaraan we dus ook stevige eisen stellen, en tegelijkertijd kleinere instellingen, die sneller en met minder administratieve lasten aan de slag kunnen, daar staat GroenLinks helemaal achter. Wel blijven ook wij ons zorgen maken over de procedure. Uit de vele gesprekken die mijn fractiegenoot Lisa van de Voort met culturele instellingen heeft gevoerd - de speeddates zijn al genoemd; ook bedankt aan de collega's voor het organiseren - ontstaat het beeld dat veel instellingen flink meer geld aan zullen vragen dan de vorige periode, onder andere door - ze zijn al genoemd - de gestegen kosten, de strenge eis van fair pay en grotere ambities na een paar karige coronajaren. De kans bestaat dat hierdoor veel instellingen onder de zogezegde zaaglijn zullen eindigen. Als we een substantieel deel van de instellingen kwijtraken, krijgen we die niet zomaar terug.