RIS316634 Beantwoording SV Versterk de rol van voedselbanken in Den Haag

Datum

BEANTWOORDING SCHRIFTELIJKE

7 november 2023

VRAGEN

Onderwerp

Ons kenmerk

Antwoord van het college op de vragen van het raadslid mevrouw Klokkenburg-Reedeker, luidend: ‘Versterk de rol van voedselbanken in Den Haag’

SZW/10631929 RIS316634

Het raadslid mevrouw Klokkenburg-Reedeker heeft op 22 september 2023 een brief met daarin zestien vragen aan de voorzitter van de gemeenteraad gericht. Overeenkomstig artikel 30 van het reglement van orde voor vergaderingen en andere werkzaamheden van de raad, beantwoordt het college deze vragen als volgt. De Voedselbank in Rotterdam heeft in stadsdelen uitgiftepunten van de voedselbank gesloten en daarvoor in de plaats een meer gecentraliseerde voedselbankwinkel geopend. De informele en sociale basis die voedseluitgiftepunten in de buurt vaak ook zijn, gaat daarbij verloren. Ook de Voedselbank Haaglanden wordt middels subsidie gestimuleerd om meer winkels te openen en ook daarbij dreigen voedseluitgiftepunten gesloten te worden. 1.

Is het college bekend met het artikel ”Geen geld en dan verdwijnt ook nog de voedselhulp uit de buurt”' en het artikel ”Kleine uitgiftepunten van de Voedselbank zijn passé, zegt de directeur. Supermarkten zijn beter, vooral voor de cliënten”?

Ja, het college is bekend met beide artikelen. 2.

Hecht het college er net als de indieners waarde aan dat er een goede spreiding is van locaties van de Voedselbank waar inwoners terecht kunnen?

Ja, het college is het met de indieners eens dat dat er een evenwichtige spreiding dient te zijn van locaties van de Voedselbank Haaglanden. De Voedselbank is een zelfstandige stichting en verantwoordelijk voor de locaties in de wijken en de contacten met de wijk. De transitie van uitgiftepunten naar winkels is bij de Voedselbank een landelijke trend. Vanuit de inwoners is door de jaren heen behoefte ontstaan aan winkels. Omdat deze de keuzemogelijkheid vergroten voor inwoners en minder stigmatiserend zijn dan de uitgiftepunten. De winkels worden als klantvriendelijker ervaren en ook vrijwilligers voelen zich er beter bij, omdat ze meer kunnen bieden dan alleen het uitdelen van voedselpakketten. Tevens bieden winkels vanwege de openingstijden de mogelijkheid om sneller te distribueren, waardoor er minder verspilling is met producten die beperkt houdbaar zijn. Voedselbank Haaglanden hanteert een ander tempo voor de transitie dan andere regio’s, omdat Haaglanden heeft gekozen voor een gefaseerde en hybride overgang, terwijl in Rotterdam alle uitgiftepunten op hetzelfde moment worden gesloten. Voedselbank Haaglanden heeft hiervoor gekozen omdat zij op gedegen wijze op zoek willen gaan naar geschikte locaties die binnen dezelfde wijk vallen en klanten niet willen confronteren met rigoureuze veranderingen.

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

SZW/10631929

Een locatie van de Voedselbank in de buurt zorgt ervoor dat hulp makkelijk bereikbaar is en daardoor ook laagdrempelig. Zo zijn er spreekuren van welzijnsorganisaties en ontstaat rondom een uitgiftepunt of voedselbankwinkel een informeel netwerk van mensen die elkaar kennen en helpen, naast professionele hulpverlening.

3.

Herkent het college dit geschetste beeld? Zo nee, waarom niet?

Ja, het college herkent dit beeld.

4.

Op welke manieren ondersteunt het college de informele netwerken en verbanden die er rondom een voedseluitgiftepunt of voedselbankwinkel ontstaan?

De gemeente verstrekt een subsidie aan de Voedselbank voor het uitvoeren van haar taken, waarbij het samenwerken met partners in de stad en de wijken een belangrijke pijler en voorwaarde is. Daarnaast biedt de gemeente vanuit de stadsdelen in diverse vormen ondersteuning aan organisaties in de wijken. Het college ondersteunt daarmee dat informele netwerken ontstaan en worden onderhouden, maar de Voedselbank blijft in de basis wel zelf verantwoordelijk voor het aantrekken en behouden van vrijwilligers en het onderhouden van hun netwerk in de wijk.

5.

Als er sprake is van het sluiten van uitgiftepunten, hoe zorgt het college er dan voor dat de informele sociale netwerken die zijn opgebouwd niet verloren gaan?

Informele netwerken ontstaan vanuit de wijk zelf, dat is inherent aan het informele karakter ervan. De Voedselbank is een zelfstandige stichting en verantwoordelijk voor de locaties in de wijken en de contacten met de wijk. Omdat de nieuwe winkels tot nu toe steeds op loopafstand zijn geopend van oude locaties, verwacht Voedselbank Haaglanden dat ook rondom de winkel een netwerk zal ontstaan dat deels nieuw is en deels mee zal zijn gegaan vanuit het oude netwerk. Voedselbank Haaglanden heeft een vaste contactpersoon binnen onze gemeente en samen met de gemeenten Rijswijk en Zoetermeer vinden er ieder kwartaal overleggen plaats om ontwikkelingen en knelpunten te bespreken. Het college wordt geïnformeerd over de ontwikkelingen en er zijn vooralsnog geen signalen die nopen tot ingrijpen rondom de transitie naar winkels.

6.

Is het college het met de indieners eens dat het informele netwerk rond een uitgiftepunt een belangrijke toegangsweg is naar professionele hulpverlening?

Het college erkent dat informele netwerken rondom locaties van de Voedselbank een belangrijke toegangsweg zijn.

De gemeente heeft een subsidierelatie met de Voedselbank Haaglanden. Onderdeel van de subsidie is een ontwikkelbudget om meer uitgiftepunten te transformeren naar voedselbanksupermarkt. 7.

Welk gedeelte van de subsidie die de Voedselbank Haaglanden van de gemeente Den Haag ontvangt is bedoeld om te transformeren naar winkels?

In 2023 is 50.000 euro aanvullende subsidie verstrekt voor de transitie naar winkels.

2/4

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

SZW/10631929

8.

Erkent het college dat de transformatie van uitgiftepunten naar winkels en de bijbehorende schaalvergroting ook betekent dat er waarschijnlijk minder plekken zijn in de stad waar voedsel wordt uitgedeeld? Kan het college een reflectie geven op deze ontwikkeling?

De transitie naar winkels is een landelijk ontwikkeling. Voedselbank Haaglanden kijkt goed naar de spreiding van de winkels waarbij zij ernaar streven om elk uitgiftepunt om te zetten naar een winkel. Dit zal dan ook op den duur niet tot minder-, maar hetzelfde aantal plekken leiden. Het college ondersteunt deze ontwikkeling naar winkels, omdat winkels door verruimde openingstijden klantvriendelijker en laagdrempeliger zijn. Bovendien geven winkels in tegenstelling tot uitgiftepunten met voedselpakketten inwoners meer keuzevrijheid en autonomie.

9.

Erkent het college het risico, die de artikelen uit Rotterdam laten zien, dat bij schaalvergroting van uitgiftepunten naar voedselbankwinkels ook de informele netwerken rondom de uitgiftepunten dreigen te verdwijnen?

Zie antwoord bij vraag 5 en 8. Vooralsnog zijn er geen signalen dat hier sprake van is. Voedselbank Haaglanden is voortdurend is gesprek met de wijk en in het kader daarvan zijn ook deze maand nog gesprekken gepland met vrijwilligers en partners in de wijk.

10. Op welke manier ondersteunt het college de transformatie naar voedselbankwinkels naast de subsidie? Wordt er bijvoorbeeld actief meegezocht naar geschikte locaties en/of worden gemeentelijke panden beschikbaar gesteld? Het college kijkt waar de Voedselbank mogelijk geholpen kan worden. Waar het bestemmingsplan belemmerend is, wordt bijvoorbeeld gekeken of het kan worden aangepast. Er wordt in de gaten gehouden of er panden vrijkomen of dat er panden kunnen worden vrijgegeven, waarbij in acht moet worden genomen dat niet elk pand geschikt is in verband met de spreiding of de grootte. Er wordt in goed overleg meegedacht.

In Rotterdam zijn er bij het sluiten van uitgiftepunten grote zorgen om de toegankelijkheid van de plekken waar mensen terecht kunnen bij de Voedselbank. Zo zijn sommige mensen gedwongen om met het OV te gaan of moeten ze ver lopen of reizen. Ook verdwijnt een gedeelte van het informele netwerk bij schaalvergroting. Mensen geven aan geen gebruik meer te kunnen maken van de Voedselbank. 11.

Welke mogelijkheden ziet het college om plekken waar mensen terecht kunnen bij de Voedselbank zo laagdrempelig en toegankelijk als mogelijk in onze stad te houden, om ongewenste ontwikkelingen zoals in Rotterdam te voorkomen?

Het college hecht waarde aan de laagdrempeligheid van en de informele netwerken rondom de locaties van de Voedselbank en heeft veelvuldig contact met Voedselbank Haaglanden om eventuele knelpunten te bespreken. Voedselbank Haaglanden voert op haar beurt voortdurend gesprekken met de wijk en de vrijwilligers. Het college vertrouwt er daarom op dat ongewenste ontwikkelingen als die in Rotterdam hier niet plaats zullen vinden.

3/4

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

SZW/10631929

12. Ziet het college bij de transformatie naar voedselbankwinkels een faciliterende rol voor de gemeente, bijvoorbeeld om te zorgen dat ook de kleinere uitgiftepunten bij de transformatie worden betrokken, zodat zoveel mogelijk van het informele netwerk en de kracht van de buurt en gemeenschap behouden blijft? Kan het college daarover in gesprek treden met Voedselbank Haaglanden? Zie antwoord bij vraag 5. Er is nauw contact met de Voedselbank en de gemeente Den Haag trekt hierin op met Rijswijk en Zoetermeer1. 13. Is het college het met de indieners eens dat afstand en reiskosten een dusdanige drempel kunnen zijn dat mensen geen gebruik meer gaan maken van de Voedselbank? Is het college het met de indieners eens dat dit een onwenselijke ontwikkeling zou zijn? Ja, het college is het daarmee eens. De Voedselbank kijkt bij het zoeken naar nieuwe panden zorgvuldig naar een evenwichtige spreiding en een zo kort mogelijk loopafstand tot het oude uitgiftepunt. Ook met betrekking tot de toegankelijkheid en bereikbaarheid is het de ervaring van de Voedselbank dat die netwerken vanzelf ter plekke ontstaan. Inwoners nemen pakketten mee voor anderen die zelf niet kunnen komen en waar mogelijk bezorgen vrijwilligers pakketten aan de deur. 14.

Kan het college toezeggen te monitoren of en hoe mensen die gebruik maken van de Voedselbank bij sluiting van uitgiftepunten wél in beeld blijven bij de Voedselbank Haaglanden en hier met hen het gesprek over aangaan? Op basis van de subsidie die wordt verstrekt vinden er al gesprekken plaats. Dit is onderdeel van deze gesprekken. 15.

Welke mogelijkheden ziet het college om de deels formele en deels informele netwerken en verbanden die er rondom een voedseluitgiftepunt in onze stad zijn te versterken en te borgen, ook bij een eventuele sluiting van dit punt? Ziet het college daarin een rol voor zichzelf? Zo nee, waarom niet?

Zie antwoord bij vraag 5. Een trend in het armoedebeleid, ook in de gemeente Den Haag, is dat de gemeente naar burgers toekomt in plaats van dat burgers naar de gemeente toe moeten komen. In bijvoorbeeld het preventie- en armoedebeleid is er daarom steeds meer aandacht voor het versterken van informele netwerken die in Den Haag al bestaan. 16.

Herkent het college zich in dit geschetste beeld? En is het college het met de indieners eens dat de gemeente een belang heeft om informele netwerken rondom voedselbankwinkels en uitgiftepunten te behouden en te versterken?

Het college herkent dit beeld en ondersteunt dit standpunt. Het college van burgemeester en wethouders, de secretaris, de burgemeester, Ilma Merx

1

Jan van Zanen

Wethouders slaan handen ineen: er is dringend behoefte aan pasta, rijst en groente in pot of blik | Den Haag | AD.nl

4/4