RIS316608 Herijking openbare laadinfrastructuur voor personenautos

Typ tekstTyp tekstTyp tekst

Arjen Kapteijns Wethouder van Duurzaamheid, Energietransitie, Klimaatadaptatie en Buitenruimte

114

Retouradres: Postbus 12600, 2500 DJ Den Haag

Ons kenmerk

Aan de voorzitter van de commissie Leefomgeving

DSB/10601761 RIS316608 Contactpersoon

Stephanie Reevers Dienst

Stadsbeheer Afdeling

Stedelijk Beheer Telefoonnummer

14070 Datum

E-mailadres

29 september 2023

stephanie.reevers@denhaag.nl

Onderwerp

Herijking openbare laadinfrastructuur voor personenauto's

Geachte voorzitter, Den Haag zet zich in voor een schone, gezonde stad die duurzaam en klimaat- en toekomstbestendig is. Mobiliteit is een van de grootste veroorzakers van CO2-uitstoot; schoon vervoer is dan ook een belangrijke voorwaarde om in 2030 klimaatneutraal te kunnen zijn. Elektrische auto’s zijn schoon en stil, daarom stimuleert Den Haag elektrisch rijden. Dit vereist een goede openbare laadinfrastructuur. Met deze brief informeer ik u over het huidige Haagse openbare laadnetwerk voor personenauto’s, over prognoses die zijn opgesteld tot en met 2035, over de wijze waarop de gemeente het laadnetwerk in samenwerking met de markt verder ontwikkelt en tot slot over uitdagingen en concrete oplossingen voor de nabije toekomst. Aanleiding Vorig jaar is het Uitvoeringsplan openbare laadinfrastructuur voor elektrische personenauto's 20212024 (RIS311235) vastgesteld. Hierin staat beschreven hoe van 2021 t/m 2024 uitvoering wordt gegeven aan de ontwikkeling van de openbare laadinfrastructuur voor personenauto’s in Den Haag. Met deze vaststelling is tevens € 3,8 mln. gealloceerd om de uitrolsnelheid van reguliere openbare laadpalen t/m 2024 te verdubbelen van gemiddeld 200 laadpalen naar gemiddeld 400 laadpalen per jaar. Op dit moment bestaat het Haagse openbare laadnetwerk grotendeels uit reguliere laadpalen.

Eén van de kernpunten in het Uitvoeringsplan is het belang van de ontwikkeling van een gebalanceerde mix van openbare laadmodaliteiten, oftewel een ‘Haagse laadmix’. Dit betekent dat naast reguliere laadpalen ook andere laadmodaliteiten zoals laadpleinen, (kortparkeer-)snelladers en High Power Chargers (HPC-snelladers) worden gerealiseerd om het laadnetwerk op een zo gebalanceerd en flexibel mogelijke wijze mee te laten groeien met de toenemende laadvraag in de stad. Omdat de markt zich snel ontwikkelt en het deels nieuwere laadmodaliteiten betreft, is onderzocht welke rol gemeente en markt moeten spelen bij de realisatie van deze laadmix. Zoals reeds aangekondigd in het Uitvoeringsplan komt het college hierop terug in deze herijking.

Gemeente Den Haag

Spui 70 Den Haag

Postbus 12600 2500 DJ Den Haag

T 14070 www.denhaag.nl

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DSB/10601761

Het college voorziet voor de nabije toekomst uitdagingen met betrekking tot netcongestie en de inpassing van laadoplossingen in de openbare ruimte. Deze uitdagingen vormen een risico voor de uitrolsnelheid van de laadinfrastructuur. Door middel van prognoses en een vijftal pilots, zorgen we ervoor goed voorbereid te zijn op deze uitdagingen zodat we op koers blijven voor het behalen van de duurzaamheidsdoelstellingen. Den Haag beschikt over een uitstekend openbaar laadnetwerk De gemeente heeft de afgelopen jaren fors geïnvesteerd in een dekkend openbaar netwerk voor laadinfrastructuur en dat zien we terug. Den Haag beschikt over een uitstekend openbaar laadnetwerk en onze stad komt al jaren als koploper uit de bus.1 Uit onderzoek op basis van cijfers van de Nationale Agenda Laadinfrastructuur (NAL)2 komt bovendien naar voren dat inwoners van Den Haag en Amsterdam met 220 meter de allerlaagste gemiddelde afstand tot een laadpaal hebben.3 Den Haag zet zich daarbij in voor het bieden van een aantrekkelijk laadtarief dat bovendien bij alle reguliere openbare laadpalen in de stad geldt. In de stad bevinden zich ruim 4.800 openbare laadpunten, (ruim 2.400 openbare reguliere laadpalen), twee laadpleinen en drie gemeentelijke snellaadstations. Hiermee kunnen we goed voorzien in de huidige vraag naar publieke laadinfrastructuur.

De G4-steden lopen voorop als het gaat om openbare laadinfrastructuur. Onderstaande tabel laat zien dat het Haagse laadnetwerk het ook ten opzichte van de andere G4-steden zeer goed doet. Utrecht

Den Haag

Rotterdam

Amsterdam

Inwoners

368.000

563.000

664.000

918.000

Aantal laadpunten

3.178

4.840

4.778

6.640

Inwoners per laadpunt

116

116

139

138

5.748

5.301

6.300

5.328

22,5

17,2

18,7

18,6

Gemiddelde hoeveelheid geladen stroom in kWh per laadpunt per jaar Gemiddelde hoeveelheid geladen stroom in kWh per laadsessie

Bron: CBS, evdata.nl. Peildatum: april 2023.

Geen private laadvoorzieningen in de openbare ruimte In het vorig jaar vastgestelde Uitvoeringsplan (RIS311235) is opgenomen dat de gemeente Den Haag het laden van auto’s in de openbare ruimte vanuit privé- of bedrijfsaansluitingen niet toestaat. Vanuit inwoners bereiken ons soms verzoeken dit toch mogelijk te maken, bijvoorbeeld door middel van kabelgoottegels. Het college heeft hier zorgvuldig naar gekeken. De gemeente is als bezitter en beheerder verantwoordelijk en aansprakelijk voor de veiligheid en toegankelijkheid van de openbare ruimte. Het is belangrijk dat de gemeente de regie houdt over de schaarse openbare ruimte en er zorg voor draagt dat deze voor iedereen toegankelijk en veilig blijft. Den Haag is de meest dichtbevolkte stad van Nederland, heeft de meeste auto’s per vierkante kilometer en kent met name gestapelde bouw. Dit betekent dat private laadvoorzieningen in de Haagse openbare ruimte geen passende en ook geen schaalbare oplossing zijn. De voordelen op individueel niveau wegen niet op tegen de nadelen op collectief niveau.

1

Bekijk de nieuwe Benchmark Openbaar Laden van Over Morgen - Over Morgen

2

De Nationale Agenda Laadinfrastructuur (NAL) maakt onderdeel uit van het Klimaatakkoord. Hierin werken Rijk, provincies, gemeenten,

netbeheerders en marktpartijen samen om een dekkend, betrouwbaar en toekomstbestendig laadnetwerk te realiseren. 3

Laadpaal in het Noorden acht keer verder weg dan in de Randstad (zonneplan.news)

2/9

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DSB/10601761

Net als andere G4-steden staat Den Haag daarom geen private laadvoorzieningen in de openbare ruimte toe. Dit is in lijn met het advies van de Nationale Agenda Laadinfrastructuur (NAL) die private laadoplossingen in de openbare ruimte beschouwt als een onwenselijke ontwikkeling die niet bijdraagt aan de opschaling van het openbare laadnetwerk. Het toestaan van privaat laden in de openbare ruimte kan voor sommige gemeenten evenwel een aanvulling zijn. Bijvoorbeeld omdat het niet of minder stedelijk gebied betreft of omdat het openbare laadnetwerk ter plaatse (nog) niet dekkend is. Onze stad beschikt echter over een uitstekend openbaar laadnetwerk waar iedereen gebruik van kan maken en dat ruimschoots voorziet in de laadbehoefte. Ook de komende jaren blijft Den Haag zich inzetten voor de realisatie van openbare en schaalbare laadoplossingen die geschikt en veilig zijn voor iedereen. Prognoses ontwikkeling laadbehoefte Hoe snel de adoptie van elektrische auto’s zich ontwikkelt en hoe snel de daaraan gekoppelde laadbehoefte zal toenemen, is niet exact te voorspellen.

Verschillende factoren zijn hierop van invloed, zoals: • Invoeren van zero emissie-zones • Ontwikkelingen in wet- en regelgeving, beleid en stimuleringsmaatregelen; • Ontwikkelingen op het gebied van technologie; • Ontwikkelingen in energie- en brandstofprijzen; • Ontwikkelingen in de mobiliteitstransitie (overstap van auto naar andere vervoerswijzen en van privéauto’s naar deelauto’s); • Ontwikkelingen in laadgedrag (waar wordt geladen: privaat, semipubliek of openbaar en hoe wordt geladen: regulier, snelladen of high power charging (HPC)) Vast staat dat het aantal elektrische auto’s de komende jaren in hoog tempo verder toeneemt. Rekening houdend met de ontwikkeling van een laadmix waarin ook overige laadmodaliteiten zoals (kortparkeer-)snelladen, HPC-snelladen en laadpleinen zijn opgenomen, zien de prognoses voor het aantal benodigde reguliere openbare laadpalen er als volgt uit: 2023

2025

2030

2035

11.100

17.000

41.400

74.000

Benodigd aantal reguliere

2.480 laadpalen

3.300 laadpalen

5.600 laadpalen

9.200 laadpalen

openbare laadpalen en

(4.960 laadpunten)

(6.600 laadpunten)

(11.200 laadpunten)

(18.400 laadpunten)

Elektrische auto’s in Den Haag (bewoners/ondernemers) *

laadpunten** Uitroltempo 2023 t/m 2030

gemiddeld 390 laadpalen per jaar

Uitroltempo 2030 t/m 2035

gemiddeld 720 laadpalen per jaar

Bron: Over Morgen4 * Betreft het aantal inwoners/ ondernemers in Den Haag dat elektrisch rijdt, dit aantal is exclusief bezoekers ** Reguliere laadpalen beschikken over twee laadpunten

4

Deze prognose gaat uit van een geleidelijke toename van het aantal auto’s per laadpunt. De toename hangt onder meer samen met de

ontwikkeling van verschillende laadmodaliteiten, technologische ontwikkelingen, veranderingen in laadgedrag en het steeds gangbaarder worden van elektrisch rijden. Uitgangspunt hierbij is een zogenaamd middenscenario voor wat betreft het aantal gebruikers per laadpaal.

3/9

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DSB/10601761

Op dit moment zijn er ruim 2.400 reguliere openbare laadpalen gerealiseerd. Voor de benodigde circa 3.300 laadpalen in 2025 liggen we dus op koers. Om het benodigde aantal openbare laadpalen in 2030 te halen zou naar verwachting de huidige uitrolsnelheid van gemiddeld 400 openbare laadpalen per jaar kunnen worden voortgezet. In de jaren tussen 2030 en 2035 wordt een sterke groei van elektrisch vervoer en de benodigde laadinfrastructuur voorzien waardoor het uitroltempo fors moet worden verhoogd naar ruim 700 openbare laadpalen per jaar. Gezien de sterke groei van het aantal elektrische auto's en van de bijbehorende laadbehoefte, is duidelijk dat het openbare laadnetwerk de komende jaren verder moet worden doorontwikkeld. Vanwege de vele factoren die van invloed zijn op de ontwikkeling van de laadbehoefte zal het college aan de hand van prognoses en periodieke (tweejaarlijkse) herijkingen controleren of we hiervoor voldoende op koers liggen of dat de koers moet worden bijgesteld. Samenwerking gemeente en markt Voor de ontwikkeling van het laadnetwerk is een goede samenwerking tussen de gemeente en de markt een vereiste. In de transitie naar elektrisch rijden is een sturende opstelling van de overheid nodig om een dekkend laadnetwerk te realiseren dat veilig, aantrekkelijk en algemeen toegankelijk is.

Als eigenaar en beheerder van de openbare ruimte zal de gemeente altijd een belangrijke rol behouden als het gaat om publieke laadinfrastructuur. Om de groei van het laadnetwerk op evenwichtige wijze te faciliteren zijn in het Uitvoeringsplan vijf concrete uitgangspunten geformuleerd: 1. 2. 3. 4. 5.

Het laadnetwerk groeit mee met het aantal elektrische voertuigen in de hele stad We hanteren de ladder van laden5 en streven naar een gebalanceerde laadmix Laden is groen, makkelijk, toegankelijk en aantrekkelijk Het laadnetwerk is veilig, betrouwbaar en uniform We bouwen voort op onze successen en werken samen

Op basis van deze uitgangspunten is op hoofdlijnen in kaart gebracht hoe de samenwerking met de markt moet worden ingericht om het laadnetwerk verder te ontwikkelen. Per laadmodaliteit is daarom gekeken in welke mate de markt bereid is te investeren en onder welke voorwaarden. Daarnaast is per laadmodaliteit gekeken naar de mate waarin regievoering door de gemeente gewenst is. Reguliere openbare laadpalen en laadpleinen Publieke laadinfrastructuur is een publiek goed en de gemeente Den Haag hecht grote waarde aan het op toekomstbestendige wijze verder ontwikkelen van haar openbare laadnetwerk. De beschikbaarheid van openbare laadpalen voor iedereen die aangewezen is op laden in de openbare ruimte, het fijnmazige karakter van het netwerk in de stad, het kunnen bieden van aantrekkelijke tarieven, het behouden van grip omtrent locatiebepaling en zeggenschap over de wijze van inpassing in de openbare ruimte maken dat een grote mate van regie over de uitrol bij de gemeente van essentieel belang is. Een aantal zaken, zoals realisatie, hosting, opvolging van storingen en exploitatie worden belegd bij de markt. De gemeente behoudt haar regierol over cruciale zaken zoals locatiebepaling, beheer en onderhoud en financiering van nieuwe laadpalen. 5 De ladder van laden houdt in: 1. Primair parkeren en laden EV-rijders op eigen terrein (werk en privé). 2. Daarna ligt de

nadruk op semipublieke laadvoorzieningen (d.w.z. private voorzieningen op parkeer[1]gelegenheden nabij stations, winkelcentra en op bedrijfsterreinen). 3. In laatste instantie dienen publieke laadvoorzieningen te voorzien in de behoefte aan laaddiensten. Bron: Visie op de laadinfrastructuur voor elektrisch vervoer.PDF (Ministerie van Economische Zaken)

4/9

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DSB/10601761

Dit betekent dat de gemeente duidelijke kaders aan de markt stelt, bijvoorbeeld voor wat betreft laadzekerheid, locaties, tarieven, betrouwbaarheid en veiligheid. Het uitgangspunt voor financiering van publieke laadpalen blijft dat investeringen revolverend zijn en dat investeringen in laadpalen worden terugverdiend met de exploitatie. Het exploitatierecht van de laadpalen wordt door middel van een concessie aanbesteed. Kortparkeersnelladers Eerder dit jaar heeft de gemeente Den Haag een aanbesteding voor kortparkeersnelladers gepubliceerd. De gemeente heeft 15 locaties vastgesteld waarop in totaal maximaal 33 kortparkeersnelladers gerealiseerd kunnen worden. Naar verwachting kan later dit jaar gestart worden met voorbereidingen voor de eerste locaties. Het betreft een concessie voor realisatie, exploitatie en beheer en onderhoud. In tegenstelling tot openbare laadpalen is bij kortparkeersnelladers geen sprake van een fijnmazig netwerk in de stad of van cruciale afhankelijkheden voor specifieke groepen inwoners. Bovendien is een marktpartij zelf goed in staat om per locatie een businesscase te berekenen en daarop de benodigde investeringsbeslissing te baseren. Door middel van de aanbesteding stuurt de gemeente op een goede balans tussen een gezonde businesscase voor de exploitant en een aantrekkelijk laadtarief voor elektrische rijders.

Het college acht het daarom niet nodig te investeren in de kortparkeersnelladers. De voorgenomen overeenkomst is gebaseerd op een zelfstandige businesscase van de exploitant, vanuit de gemeente is geen aanvullend budget of aanvullende investering nodig. Snelladers en HPC-snelladers (High Power Charging) Eind 2021 is een concessie uitgegeven voor de drie gemeentelijke snellaadstations. Hierin is ook een upgrade van de snellaadstations opgenomen zodat het aantal laders kan worden uitgebreid en kan worden verzwaard van snelladen naar HPC-snelladen. Het snellaadstation in het Beatrixkwartier is begin dit jaar geüpgraded en beschikt nu over twee HPC-snelladers met vier laadpunten. Ook voor de snellaadstations geldt dat er geen sprake is van een fijnmazig netwerk of van cruciale afhankelijkheden voor specifieke groepen inwoners. En ook in dit geval is een marktpartij goed in staat om een eigen businesscaseberekening met de benodigde investeringsbeslissing te maken. Daarnaast voorzien marktpartijen de huidige tankstations ook steeds vaker van snellaadvoorzieningen. Snelladers voor taxi’s en touringcars Naar verwachting wordt later dit jaar een aanbesteding voor snelladers voor taxi’s en touringcars gepubliceerd. Het gaat om de realisatie van snelladers bij de taxistandplaatsen van station Hollands Spoor en Centraal Station en van een snellader voor touringcars nabij het Zwarte Pad.

Deze voorzieningen zijn gericht op specifieke doelgroepen en de gemeente neemt hierbij haar rol in als aanjager van duurzaamheidsambities om elektrificatie van de taxivloot en touringcarvloot te stimuleren en ondersteunen. Hiervoor is een apart budget beschikbaar gesteld. Dat betekent dat de gemeente zelf investeert in de realisatie van deze voorzieningen en dit niet laat afhangen van een businesscase en bijbehorend investeringsbesluit door marktpartijen.

5/9

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DSB/10601761

Uitdagingen voor de nabije toekomst: netcongestie en inpassing laadoplossingen in de openbare ruimte In het Uitvoeringsplan is beschreven hoe door de verdere ontwikkeling van een gebalanceerde laadmix -met daarin een groter aandeel van nieuwere laadmodaliteiten als laadpleinen, kortparkeersnelladen en HPC-laden- de belasting van het elektriciteitsnet en van de openbare ruimte beperkt kan worden. Ook maatregelen als het hanteren van venstertijden in gebieden met een hoge parkeerdruk en het afhankelijk van het (verwachte) gebruik- aanwijzen van parkeerplekken als exclusieve laadvakken zorgen voor een efficiënt gebruik van de openbare ruimte. Desondanks beschouwt het college netcongestie en de inpassing van laadoplossingen in de openbare ruimte als uitdagingen die een risico vormen voor de uitrolsnelheid van laadinfrastructuur. Door middel van in totaal vijf pilots – vier pilots met betrekking tot het beperken van netcongestie en één pilot met betrekking tot het verbeteren van de inpassing in de openbare ruimte - zorgen we voor de noodzakelijke kennisontwikkeling zodat we op koers blijven voor het behalen van onze duurzaamheidsdoelstellingen. Oplossingsrichtingen netcongestie Door de energietransitie van fossiel naar hernieuwbaar vragen we steeds meer van ons elektriciteitsnet.

De capaciteit van zowel het landelijke als lokale stroomnetwerk is niet toereikend voor de vraag die de komende jaren ontstaat. Ook Den Haag ontkomt hier niet aan. Uit een systeemstudie uit 2021 blijkt dat een groot gedeelte van het stroomnetwerk in Den Haag te maken gaat krijgen met overbelasting.6 Toentertijd was de prognose dat er rond 2030 problemen zouden ontstaan. Inmiddels zijn deze berekeningen verouderd en is de vraag naar stroom toegenomen, waardoor problemen sneller kunnen ontstaan. Er is een reële kans dat er in 2030 ook niet genoeg stroom kan worden getransporteerd om iedereen te kunnen voorzien in de behoefte.7 In brede zin zal er door de gemeente onderzoek worden gedaan naar het probleem van netcongestie en de knelpunten die als gevolg hiervan ontstaan. Naarmate de samenleving verder elektrificeert en ook het laadnetwerk groeit, moeten er vaker werkzaamheden door de netbeheerder worden uitgevoerd voordat een nieuwe laadpaal geplaatst kan worden. Dat betekent dat de realisatie van nieuwe laadpalen meer tijd in beslag neemt. We zien een aantal mogelijke oplossingsrichtingen om de impact van publiek laden op het elektriciteitsnet te beperken. Hierdoor is er meer mogelijk met het huidige elektriciteitsnet, zonder te hoeven wachten op eventuele netuitbreidingen.

Om deze oplossingsrichtingen met betrekking tot netcongestie te onderzoeken voorzien we vier pilots: Pilot 1 Netbewust laden Het elektriciteitsnet is niet gebouwd op de lokale, decentrale opwekking van elektriciteit en de hogere piekvraag. Netbeheerders geven aan dat het probleem vooral ontstaat bij pieken in de opwekking en pieken in de vraag. Het zou helpen als de pieken kunnen worden afgevlakt. Omdat het opladen van elektrische auto’s veel vermogen vraagt, auto’s grote delen van de dag niet worden gebruikt en de connectietijd vaak langer is dan de laadtijd, zijn er kansen om de vraag van elektriciteit ten behoeve van het laden van auto’s beter aan te passen op het aanbod. Dit kan bijvoorbeeld door slim te gaan laden.

6

Systeemstudie energie-infrastructuur Zuid-Holland. Integrale systeemstudie gas, elektriciteit, CO2 en warmte; 2020-2030-2050 - CE Delft

7

Netbeheerder waarschuwt voor stroomtekort in 2030 (nos.nl)

6/9

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DSB/10601761

Den Haag verkent samen met de netbeheerder de mogelijkheden van netbewust laden. Netbewust laden helpt om lokale piekbelasting te voorkomen en is een specifieke vorm van slim laden die rekening houdt met de capaciteit van het laagspanningsnet. In de praktijk betekent dit dat laadpalen niet het volle vermogen leveren op momenten dat er sprake is van een zeer grote vraag naar elektriciteit. Naar verwachting zal dit met name tussen 17.00 uur en 19.00 uur zijn. Uit tests komt naar voren dat de verwachte impact op elektrische rijders zeer gering is, mede doordat auto’s over het algemeen langer aan de laadpaal staan dan nodig is om de accu te vullen. Buiten de piekmomenten kunnen de laadpalen nog steeds het volle vermogen leveren, waardoor auto’s de volgende ochtend toch zijn volgeladen. De verwachte voordelen voor het stroomnet zijn aanzienlijk, door de implementatie van netbewust laden zou netcapaciteit kunnen worden vrijgespeeld die ingezet kan worden voor nieuwe laadpalen en andere toepassingen. Pilot 2 Laadpalen voeden vanuit HTM-net Het bovenleidingnet dat de HTM gebruikt om haar trams en elektrische bussen van elektriciteit te voorzien heeft gedurende grote delen van de dag een overschot aan leveringscapaciteit. Er zijn goede kansen om deze overcapaciteit in te zetten voor de levering van stroom aan laadpleinen.

Samen met de HTM onderzoekt de gemeente de mogelijkheden om een pilot op te zetten waarbij enkele laadpalen worden voorzien van elektriciteit uit het bovenleidingnet van de HTM. Indien de pilot succesvol is, dan zou gekeken kunnen worden of, en zo ja in hoeverre, deze oplossing opschaalbaar is. Hierbij kan zelfs worden gekeken naar de mogelijkheid om lokaal opgewekte zonneenergie via dezelfde distributiecapaciteit te verspreiden. Zo zou het laadpalenareaal in Den Haag verder kunnen worden uitgebreid zonder het elektriciteitsnet van Stedin extra te belasten. In technisch opzicht zou deze pilot op vrij korte termijn kunnen worden uitgevoerd. Er zijn echter nog juridische obstakels. Momenteel wordt onderzocht in hoeverre deze samenwerking binnen de bestaande landelijke wetgeving is toegestaan. Pilot 3 Matching lokale opwek en lokaal gebruik van elektriciteit Het sturen van de vraag door slim of netbewust te laden is de eerste stap naar het in balans brengen van vraag en aanbod op het elektriciteitsnet. Door lokale opwek en lokaal gebruik van elektriciteit aan elkaar te matchen door middel van een slim energiemanagementsysteem, kan het energienet van de netbeheerder verder worden ontlast. Een onderzoek naar de mogelijke rol van elektrische auto’s bij de (tijdelijke) opslag van elektriciteit zou hiervoor een vervolgstap kunnen zijn.

In het Living Lab in Scheveningen heeft de gemeente een slim energienet (smart grid) aangelegd om te experimenteren met het energienetwerk van de toekomst. Er wordt momenteel gekeken naar de mogelijkheden om op het smart grid een aantal laadpalen aan te sluiten. Op deze wijze kan in een gecontroleerde omgeving met een beperkt aantal stakeholders geëxperimenteerd worden met elektrische auto’s als buffer van het elektriciteitsnet. Uitvoering van deze pilot helpt de gemeente om antwoord te geven op de vraag welke rol auto’s in de toekomst kunnen gaan spelen in het afstemmen van vraag en aanbod van elektriciteit op het elektriciteitsnet. Pilot 4 Samenwerking met buurtenergiecoöperatie Sterk op Stroom is een buurtenergiecoöperatie die als doel heeft om lokaal een smart grid op te zetten en uit te breiden. Deze energiecoöperatie wil de lokaal en duurzaam opgewekte energie onder meer gebruiken voor een slim laadplein, waar elektrische auto’s en elektrische deelauto’s opgeladen kunnen worden.

7/9

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DSB/10601761

Daarnaast wordt gekeken naar de mogelijkheid om in de toekomst met bi-directioneel laden te experimenteren en er zijn zelfs plannen om bij wijze van experiment snelladers te combineren met een buurtbatterij. Onderzocht wordt hoe en onder welke voorwaarden de gemeente dit soort waardevolle initiatieven kan steunen en faciliteren. Oplossingsrichting inpassing laadoplossingen in openbare ruimte De verdichting van de stad zorgt ervoor dat ruimte schaarser wordt. Bewoners en overheden stellen steeds hogere eisen aan de buitenruimte, bijvoorbeeld in de vorm van meer groen en natuurinclusief bouwen. Deze ontwikkelingen maken dat we meer willen in minder ruimte en tegelijkertijd hogere kwaliteitseisen stellen aan de beschikbare buitenruimte. De mobiliteitstransitie en de energietransitie komen daar nog bij en de ambities zijn hoog. De daarbij behorende oplossingen moeten ingepast worden in diezelfde beperkte ruimte. Hierdoor ontstaan er knelpunten met betrekking tot de inpassing van oplossingen voor elektrisch laden in de buitentruimte. Voor deze oplossingsrichting voorzien we één pilot: Pilot 5 Multifunctionele assets (laadlichtmasten) Technologische innovaties maken het mogelijk om assets met elkaar te integreren en zodoende ruimte te besparen.

Omdat lichtmasten langs (bijna) alle wegen en langs veel parkeervakken staan lijkt dit een logisch object om te combineren met een laadfunctie. Het combineren van laadpalen en lichtmasten kan de druk op de openbare ruimte helpen verminderen. Eind 2016 is een pilot gestart waarbij enkele laadlichtmasten in Den Haag zijn gerealiseerd. De laadmodules waren destijds van een groot formaat, onder meer vanwege eisen van de netbeheerder. Inmiddels zijn er innovaties die integratie in een slankere lichtmast mogelijk maken. Ook andere gemeenten experimenteren met deze multifunctionele asset. Voor de gemeente zorgt het combineren van de verschillende fysieke onderdelen voor uitdagingen. Zo wordt het beheer van de asset ingewikkelder, enerzijds omdat de asset zelf technisch ingewikkelder wordt, anderzijds omdat er meer integraal gewerkt zal moeten worden om de uitrol en het beheer op goede wijze te organiseren. Ook zijn er vragen met betrekking tot de betrouwbaarheid en de houdbaarheid van laadlichtmasten. Daarnaast is het standpunt van de netbeheerder een bepalende factor voor het slagen van een dergelijke pilot. Tot dusver is de netbeheerder zeer terughoudend en houdt vast aan oude standaarden.

De gemeente ziet desondanks voldoende aanleiding om opnieuw met dit soort innovaties te experimenteren en om te onderzoeken wat dergelijke innovaties voor het beheer en onderhoud, de exploitatie en de uitrol van laadinfrastructuur betekenen. Bij een herinrichting of bij nieuwe gebiedsontwikkelingen wordt in de vorm van een pilot lokaal de mogelijkheid om laadlichtmasten toe te passen onderzocht. In 2025 een nieuwe herijking met prognoses Het is van groot belang het openbare laadnetwerk door te blijven ontwikkelen en - gezien de vele factoren die de ontwikkeling van de laadbehoefte in de stad beïnvloeden én de uitdagingen die we voorzien voor het uitroltempo van laadinfrastructuur- hierbij de spreekwoordelijke vinger aan de pols te houden. Zo zorgen we ervoor dat het Haagse laadnetwerk op gebalanceerde wijze mee blijft groeien met de laadbehoefte in de stad en Den Haag ook in de toekomst over een uitstekend openbaar laadnetwerk beschikt waar iedereen gebruik van kan maken.

8/9

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DSB/10601761

Aan de hand van prognoses en periodieke (tweejaarlijkse) herijkingen zal daarom gekeken worden in hoeverre we op koers liggen of dat de koers moet worden bijgesteld. In 2025 zal het college een nieuwe herijking met nieuwe prognoses met de raad delen. Ook zal in de, nog te versturen, werkagenda Duurzame Mobiliteit en de begroting over de voortgang gerapporteerd worden. Met vriendelijke groet, de wethouder van Duurzaamheid, Energietransitie, Klimaatadaptatie en Buitenruimte Arjen Kapteijns

9/9