RIS316606 Voortgang klimaatadaptatie

Typ tekstTyp tekstTyp tekst

Arjen Kapteijns Wethouder van Duurzaamheid, Energietransitie en Klimaatadaptatie

dienst: dienstcode

Retouradres: Postbus 12600, 2500 DJ Den Haag

Ons kenmerk

Aan de voorzitter van de commissie Leefomgeving

DSO/10608195 RIS316606 Contactpersoon

Eva Schouten Dienst

DSO Afdeling

Stedenbouw & Planologie Telefoonnummer

14070 Datum

E-mailadres

26 september 2023

eva.schouten@denhaag.nl Bijlage

4

Onderwerp

Voortgang klimaatadaptatie

Geachte voorzitter, Het klimaat verandert en dat heeft gevolgen voor Den Haag. Nu al zien we bijvoorbeeld meer hitte en zware regenval. De stad moet voorbereid worden op deze en nog extremere weersomstandigheden. Om daar werk van te maken heeft het college in 2021 de Wegwijzer Den Haag Klimaatbestendig vastgesteld (RIS 309744). De wegwijzer sluit aan op het landelijke Delta Programma Ruimtelijke Adaptatie en het convenant Klimaatadaptief bouwen waarin overheden en bouwpartijen in ZuidHolland samenwerken. Het bevat zowel kaderstellend beleid als een Haagse Aanpak met ontwerpprincipes voor het adaptief inrichten van de openbare ruimte. Hiermee biedt de Wegwijzer concreet handelingsperspectief aan alle projecten en initiatieven om bij te dragen aan een meer klimaatbestendig Den Haag. Nu we twee jaar verder zijn wil ik graag met u terugblikken en de voortgang delen. Wat we komende jaren gaan doen staat in de nieuwe werkagenda Leefomgeving die uw raad later dit jaar ontvangt.

1

Kennis en handelingsperspectief vergroten Klimaatadaptatie is een relatief jong beleidsveld dat nog voortdurend in beweging is. Inzichten veranderen, normen worden bijgesteld en ook de (landelijke) gouvernance ontwikkelt zich. Het is belangrijk om te begrijpen welke impact dit op de stad heeft en hoe daar het best op gereageerd kan worden. Risicodialogen Voorafgaand aan het vaststellen van de wegwijzer zijn risicodialogen gevoerd met een groot aantal partijen in de stad. Te denken valt bijvoorbeeld aan het Hoogheemraadschap van Delfland, de Veiligheidsregio, zorgpartijen, energiesector, corporaties, grote investeerders en onze stadsdelen. Besproken is welke impact extreme weersomstandigheden op hun eigendommen en bedrijfsvoering kunnen hebben en wanneer dat tot onaanvaardbare risico’s en schade leidt. Het doel van deze dialogen was enerzijds om die risico’s en schade in beeld te krijgen en anderzijds om bewustwording bij deze partijen te creëren en samen aan de slag te gaan. Tijdens deze dialogen zijn enkel risico’s aangemerkt als onacceptabel zoals onder andere; de onbegaanbaarheid van wegen voor hulpdiensten (bij 15 cm water op straat). Maar ook oversterfte door de toename van het aantal tropische dagen en het optreden van ecologische schade in duingebieden door langdurige droogte.

Gemeente Den Haag

Spui 70 Den Haag

Postbus 12600 2500 DJ Den Haag

dienst: afdeling-telefoon dienst: afdeling-website

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DSO/10608195

Impactscan Om het beeld van de schade verder te onderbouwen heeft adviesbureau RoyalHaskoningDHV op basis van 3D modellen een Impactscan uitgevoerd (2022, zie bijlage 1). Deze scan laat zien waar en hoeveel schade1 er in 2050 te verwachten is bij extreme neerslag, droogte en hitte. Een extreme bui2 kan in heel Den Haag tussen de 70 en 260 miljoen euro aan directe schade veroorzaken. Dit gaat om water dat gebouwen inloopt, stroomuitval en economische schade doordat wegen en voorzieningen niet meer beschikbaar zijn. Ongeveer 4% van de wegen wordt onbegaanbaar voor nood- en hulpdiensten. Met name in Scheveningen, het Centrum, de Stationsbuurt en Laakkwartier & Spoorwijk is de kans op schade groot. De kans dat zo’n bui op de hele stad valt is klein maar ook de schade en overlast in één of twee wijken is al aanzienlijk. Als twee achtereenvolgende jaren extreem droog zijn, kan het grondwater verder uitzakken dan normaal. Daardoor kan naast schade aan bomen en planten ook schade ontstaan aan funderingen met houten palen met verzakkingen tot gevolg. Herstelkosten kunnen oplopen tot gemiddeld €64.000 per pand. Nader onderzoek heeft uitgewezen dat alleen in Bezuidenhout, Stationsbuurt en een deel van de Schilderswijk in de periode 1890 tot 1940 gebruik gemaakt is van houten heipalen. Die woningen kunnen, net als oude Totale kosten waterschade aan panden per wijk (70 mm/uur bui).

lintbebouwing in Wateringseveld Een dergelijke bui valt niet in de hele stad maar bijvoorbeeld op één en Leidschenveen kwetsbaar zijn of twee wijken. Zeespiegelstijging voor uitdroging. Doorrekeningen De zeespiegelstijging maakt geen onderdeel van het grondwatersysteem laten echter zien dat het uit van de Wegwijzer. Voor een stad aan zee is grondwater in Den Haag eerder stijgt dan zakt. dit wel een zeer relevante ontwikkeling. Begin Daardoor neemt de kwetsbaarheid voor droogte af. 2023 is daarom, in nauwe samenwerking met Bovendien beschikt het Hoogheemraadschap van het Hoogheemraadschap Delfland, gestart Delfland over meerdere opties om het water in de met een ambtelijke verkenning naar de stad op peil te houden; aanvoer van water vanaf de effecten van de stijgende zeespiegel op Den Nieuwe Waterweg, het Brielse Meer en via de Vliet Haag. Daarin onderzoeken we de kansen en vanuit Rijnland. Op plekken met veel verharding, weinig schaduw en weinig groen loopt de temperatuur tijdens hittegolven ver op. Centrum, Scheveningen, Schilderswijk en Laakkwartier & Spoorwijk zijn hier extra gevoelig voor.

bedreigingen. Op basis daarvan wordt afgewogen welke oplossingsrichting de voorkeur heeft en kan een strategie geformuleerd worden. Begin 2024 informeer ik u over de uitkomsten van deze verkenning en het vervolg.

1

Schade aan gezondheid, bereikbaarheid, economie en vastgoed.

2

Op basis van de huidige klimaatmodellen is in 2050 de kans op een extreme bui (70 mm/uur of 100mm/2uur) ééns in de 100 jaar.

Dergelijke extremen komen nu ook al voor zoals bijvoorbeeld in de zomer van 2021 in Limburg.

2/9

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DSO/10608195

Deze hitte heeft effect op de leefbaarheid, gezondheid en arbeidsproductiviteit. Zo heeft een gemiddelde hittegolf in Den Haag gemiddeld 20 extra doden tot gevolg en kan het ziekteverzuim oplopen tot 12%. Bijna alle Haagse iconische plekken liggen in delen van de stad waar tijdens de zomer veel hittestress kan optreden met negatieve economische effecten op toerisme en omzet. Risicoanalyse De schade en overlast die op kan treden blijkt dus substantieel te zijn. Het aantal inwoners per gebied, het aantal ouderen en mensen met langdurige gezondheidsklachten, de aanwezigheid van economisch en maatschappelijk belangrijke functies en voorzieningen bepaalt het risico per gebied dat we als stad lopen. In een Risicoanalyse heeft adviesbureau Tauw de uitkomsten van de impactscan gecombineerd met die gegevens van de stad (2023, zie bijlage 2). Daarmee is per buurt een risicoprofiel opgesteld. Voor de 10 meest kwetsbare buurten voor wateroverlast, de 5 meest kwetsbare wegen voor wateroverlast en de 20 meest kwetsbare buurten voor hittestress is een “realitycheck” gedaan om de resultaten uit de gebruikte modellen te controleren in de praktijk. Voor deze gebieden is daarna op hoofdlijnen beschreven wat er gedaan zou moeten worden om de kwetsbaarheid te verlagen. Verdere detaillering van de aanpak en de maatregelen per gebied is nodig.

De 10 meest kwetsbare buurten voor wateroverlast (blauw en Zowel technisch als financieel. Op donkerrood), de 20 meest kwetsbare buurten voor hitte (oranje basis van die informatie kan en rood) en de meest kwetsbare hoofdwegen (blauw) vervolgens projectmatig een ontwerp gemaakt en gerealiseerd worden. Dit nemen we mee in de reguliere werkzaamheden. Focus inzet De gemeentelijke inzet is gericht op de buurten en wegen die het meest kwetsbaar zijn. Dáár ondervinden bewoners als eerste en meeste overlast en is de kans op schade het grootst. Een eerste uitwerking hiervan heeft u kunnen zien in de vernieuwde Subsidieregeling klimaatadaptieve maatregelen (RIS314952). Subsidieregeling klimaatadaptatie Deze subsidie is alleen beschikbaar voor bewoners en De gemeente stimuleert met deze eigenaren in de buurten die het meest kwetsbaar zijn voor regeling een breder scala aan wateroverlast. Ook met de Haagse Daken Aanpak en de maatregelen. Omdat de gemeente vergroeningsprojecten van Duurzaam Den Haag wordt in de vanuit groen al middelen meest kwetsbare buurten gezocht naar grote daken waar op beschikbaar stelt om hittestress een efficiënte manier een grote stap gezet kan worden met één tegen te gaan (o.a. bomen), richt of enkele eigenaren. deze regeling zich op het Dit betekent overigens niet dat er in de rest van Den Haag vasthouden van water op eigen geen maatregelen nodig zijn. terrein.

Denk aan het aanleggen van een groen dak, het plaatsen van een regenton of het vervangen van tegels door grind of planten.

3/9

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DSO/10608195

Overal in de stad moet bij (her)inrichtingen, rioolvervangingen en andere ontwikkelingen rekening gehouden worden met extreme neerslag, hitte en droogte om in 2050 voldoende adaptief te zijn. Vaak zijn kostenneutrale maatregelen zoals afwateren op groen en het ‘groen tenzij principe’ in die gebieden afdoende. Het bepalen van de afmetingen van nieuwe rioleringen gebeurt al op basis van verwachtte klimaatbuien in 2050. Infiltreren of toch liever niet? Één van de ontwerpprincipes uit de Wegwijzer is het vergroten van de “sponswerking” van de stad. Actieve infiltratie van water in de grond is daarom een belangrijke maatregel maar dat kan niet overal. Om geen extra vochtproblemen te veroorzaken is een Infiltratiepotentiekaart opgesteld. Die geeft aan waar zonder problemen water geïnfiltreerd kan worden en waar het minder wenselijk is vanwege een nu al hoge grondwaterstand (zie bijlage 3). Op die plekken gaat de voorkeur daarom uit naar andere maatregelen. Per project wordt dit nader uitgewerkt.

2 Borgen, reguleren en toetsen Zoals in de Wegwijzer aangegeven is een belangrijk aspect van de Haagse aanpak het standaard opnemen van adaptatieprincipes in al het reguliere werk. Daarvoor zetten we in het op verankeren in beleid en plannen aan de voorkant en toetsing achteraf. Borgen De eisen, ambities en ontwerprichtlijnen uit de Wegwijzer worden inmiddels standaard opgenomen in ruimtelijke plannen zoals gebiedsvisies, bestemmingsplannen en nota’s van uitgangspunten. Om die ontwerprichtlijnen te kunnen vertalen in concrete maatregelen is een Haagse klimaatadaptieve toolbox en handleiding opgesteld. Voor deze maatregelen heeft Nelen en Schuurman kosten kengetallen voor de ontwerp-, realisatie- en beheerfase opgesteld (zie bijlage 4). Hiermee kunnen in een vroeg stadium van het project de meerkosten van klimaatadaptatie ingeschat worden. Voor medewerkers die projectmatig te maken krijgen met klimaatadaptatie is een Haagse basiscursus klimaatadaptief ontwerpen ontwikkeld. Deze cursus is inmiddels door circa honderd medewerkers gevolgd en wordt jaarlijks herhaald. Reguleren Gestart is om maatregelen in het Handboek Openbare Ruimte (HOR) op te nemen. Het toevoegen van nieuwe technieken en materialen aan het handboek moet zorgvuldig gebeuren omdat het langdurig consequenties heeft voor het beheer van de openbare ruimte.

Het college verwacht eind 2023 de kostenneutrale maatregelen toegevoegd te hebben. Ook de maatregelen die wel bepaalde meerkosten kennen, worden gereed gemaakt voor opname in het handboek. Hiervoor is in sommige gevallen eerst een pilotproject nodig om samen met gemeentelijke ontwerpers en beheerders ervaring op te doen. Er wordt daarvoor nauw samengewerkt met onderzoeksinstituut VP-Delta van de TU Delft. Om kennis te maken met innovatieve maatregelen en technieken wordt voor ontwerpers, beheerders en projectleiders regelmatig een bezoek aan de Green Village in Delft georganiseerd. Met de TU Delft/ Green Village wordt verkend of ook een testlocatie voor nieuwe innovatieve maatregelen op de Binckhorst gerealiseerd kan worden. Toetsen In de grote gebiedsontwikkelingen (CID, Binckhorst en Zuidwest) worden de gemeentelijke ambities opgenomen in een bestemmingsplan met verbrede reikwijdte. Hiermee wordt het publiekrechtelijk geborgd en kan er bij de vergunningverlening op getoetst worden.

4/9

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DSO/10608195

Voor alle overige plannen worden adaptatiemaatregelen benoemd in de plannen en waar mogelijk opgenomen in een anterieure overeenkomst. De structurele controle hierop wordt momenteel ingericht.

3 Externe middelen Behalve kostenneutrale maatregelen zijn op kwetsbare plekken ook maatregelen nodig die in aanleg en beheer extra geld kosten. Voor de financiering hiervan wordt naast de eigen gemeentelijke middelen ook gekeken naar externe middelen als cofinanciering. Zo kunnen we landelijke en Europese subsidies inzetten als vliegwiel om Den Haag klimaatbestendiger te maken. Impulsregeling Klimaatadaptatie (2021 –2027) Den Haag heeft via de bestuurlijke Watertafel Delfland bij het Rijk voor vier projecten subsidie aangevraagd en ontvangen. Deze projecten moeten uiterlijk in 2027 gereed zijn. Het gaat om de Keizerstraat, Wijkpark Transvaal, Pegasusstraat en de Hoefkade. Het Rijk draagt in deze projecten maximaal 33% bij aan de water gerelateerde maatregelen. De eigen cofinanciering van 66% of meer moet komen uit het bestaande projectbudget en waar mogelijk uit het gemeentelijk cofinancieringsfonds.

Keizerstraat (2023-2024) Infiltratieriool 700 m3, extra groen o.a. via privé tuinen. Wijkpark Transvaal (2024-2025) Werk-met-werk i.v.m. de WarmtelinQ. Extra infiltratie, groen, schaduw en grondwateroplossingen. Pegasusstraat (2024) Bioswale (open regengoot) die helpt bij verkoeling en vertraagd afvoeren.

Extra middelen adaptatie 2022 In de begroting van 2022 is voor klimaatadaptatie €1,2 miljoen vrijgemaakt. Gekozen is om deze middelen Hoefkade (2024-2025) zoveel mogelijk via werk-met-werk in al bestaande Vertraagd afvoeren hemelwater, projecten in te zetten. Op verschillende pleinen3 is op buffervoorzieningen, extra groen. deze manier extra vergroening aangebracht, meer infiltratie gerealiseerd en gezorgd voor extra verkoeling via schaduw en verdamping. Op het Hondiusplein is een innovatieve oplossing toegepast waardoor, ondanks de aanwezigheid van een betonnen zitrand, het regenwater toch kan infiltreren in de achtergelegen beplanting. Naast dit werk-met-werk is met deze middelen een projectleider ingezet om investeerders, woningbouwcorporaties en andere partijen in de stad te stimuleren en te helpen om hun vastgoed klimaatbestendig te maken. Nature Smart Cities (2018 – 2023) Voor het vernieuwen van het Cromvlietpark is subsidie aangevraagd en ontvangen vanuit het Europese Nature Smart Cities 2 Seas project (ca. €815.000 subsidie). Dit project is zeer succesvol afgerond met de opening van het park in 2021 en de door Den Haag georganiseerde slotconferentie in september 2022. Hier is op unieke wijze samen met de buurt het park vormgegeven en is voor het eerst in Nederland een Urban Waterbuffer gerealiseerd.

Daarmee wordt regenwater uit natte seizoenen diep ondergronds bewaard voor hergebruik in droge tijden. Het park trek veel aandacht, zowel nationaal als ook internationaal. Het is bekroond met het Klimaatkrachtig Certificaat van het Hoogheemraadschap van Delfland, Deltacommissaris Peter Glas heeft het genomineerd voor de prijs ‘Het Zonnetje’ en in 2023 heeft het de landelijke Steenbreektrofee voor professionals gewonnen.

3

Tesselseplein, Panamaplein, Kaapseplein, Hondiusplein en het binnenplein bij Talentenhuis in de Schilderswijk.

5/9

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DSO/10608195

Met het resterende subsidiebudget zijn in de Van Musschenbroekstraat de groeiomstandigheden van bestaande bomen op innovatieve wijze verbetert en is samen met bewoners een pleintje extra vergroend. Inzet op nieuwe EU-subsidies Het binnenhalen van nieuwe subsidies kost veel tijd en lukt helaas niet altijd. Zo is er afgelopen jaar, gewerkt aan een Interreg aanvraag voor de Van Musschenbroekstraat, een EUI-call voor wijkpark Transvaal en een aanvraag in het LIFE programma van de EU. Deze aanvragen hebben helaas niet geleid tot het verkrijgen van subsidie. Meest recent is subsidie aangevraagd het voor het treffen van klimaatadaptieve maatregelen in het Waterfrontpark. Met de komst van nieuwe bewoners in de Binckhorst en omgeving wordt de vraag om robuuste groenstructuren te realiseren steeds groter. Met het Waterfrontpark kan verdichten en vergroenen hand in hand gaan. Het Waterfrontpark vormt daarom samen met het HOV de basis voor een leefbaar en klimaatadaptief nieuw stuk stad.

4 Werk-met-werk Een belangrijk uitgangspunt van de Wegwijzer en het coalitieakkoord “voor een stad die tegen een stootje kan’ is het meekoppelen of werk-met-werk maken. Klimaatadaptieve maatregelen moeten meegenomen worden bij al geplande fysieke ingrepen in de stad. De pleinenaanpak, vervangingen van rioleringen en wegonderhoud zijn hier belangrijke voorbeelden van. Ingrepen in de openbare ruimte worden zoveel mogelijk op elkaar afgestemd zodat de overlast beperkt blijft en het kostenefficiënter wordt. Kostenneutrale maatregelen zoals afwateren op groen moeten standaard toegepast worden in de hele stad. Voor de meest kwetsbare plekken in de stad wordt, via het integraal programmeren van ingrepen in de openbare ruimte, actief gezocht naar kansen voor adaptieve maatregelen. Oudemansstraat Op 15 juni is bij het tweeminutendebat over droogte gevraagd naar het niet oppakken van kansen voor vergroening bij werkzaamheden in de Oudemanstraat. De werkzaamheden hier betroffen geen integrale herinrichting maar onderhoudswerkzaamheden van beperkte omvang. Gezien de verkeersfuncties in de Oudemanstraat, is een vergroeningsopgave niet mogelijk zonder een ingrijpende herinrichting. Waar mogelijk, wordt er bij onderhoudswerkzaamheden altijd voor extra vergroening gekozen, zoals de vergroening van de Jan van Beersstraat en op diverse plekken bij de rioolvervanging in Spoorwijk.

We kiezen er echter voor om de beschikbare capaciteit voornamelijk te richten op grotere ingrepen zoals bijvoorbeeld de aankomende herinrichting van de Van Musschenbroekstraat, de Hoefkade en het Wijkpark Transvaal.

5 Samen met de stad Ongeveer 40% van de stad is openbare ruimte. Hitte en wateroverlast houden echter niet op bij perceelsgrenzen. Zeker in het dichtbebouwde deel van de stad lukt het soms niet om voldoende oplossingen in de openbare ruimte te kunnen treffen. Maatregelen op en aan particulier eigendom zijn daarom heel hard nodig.

6/9

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DSO/10608195

Bewoners De subsidieregeling klimaatadaptatie helpt bewoners en eigenaren in de meest kwetsbare buurten om adaptieve maatregelen te treffen zodat de kwetsbaarheid van de buurt als geheel lager wordt. Omdat het voor het eerst is dat we deze subsidie gebiedsgericht inzetten wordt de voortgang voortdurend gemonitord en waar nodig bijgestuurd. Begin 2024 bericht ik u over het effect van deze gebiedsgerichte aanpak. In de hele stad kunnen bewoners van de gemeente gratis een boom krijgen voor in de tuin. Dit zorgt voor extra schaduw, verkoeling door verdamping en verbetert de biodiversiteit. Ook kunnen ze meedoen aan operatie Steenbreek en het NK Tegelwippen. Duurzaam Den Haag begeleidt dit voor de gemeente. Den Haag is al twee jaar op rij eerste geworden bij het NK Tegelwippen (2021, 2022). We gaan voor een hattrick in 2023.

We helpen scholen met het opstellen van plannen en vinden van financiering voor het vergroenen van hun pleinen. Zo heeft de Rosa basisschool recent met onze hulp succesvol subsidie aangevraagd bij de provincie en kunnen ze nu starten met de realisatie. In 2022 zijn op verschillende plekken in de stad op straat gesprekken gevoerd met bewoners om meer inzicht te krijgen in de manier waarop zij veranderingen in het weer ervaren. De resultaten worden betrokken bij communicatie over het veranderende klimaat en wat bewoners daar aan kunnen. Dit jaar is ook gestart met ‘Pientere Tuinen’. Bij 100 Hagenaars wordt de temperatuur en vochtigheidsgraad van hun tuin gemeten en gedeeld met wetenschappelijke instellingen zodat die de gangbare klimaatmodellen kunnen optimaliseren.

7/9

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DSO/10608195

Samenwerking adaptatie De samenwerking met corporaties en investeerders heeft al mooie projecten opgeleverd zoals het Daklandschap rond de Grote Marktstraat en verschillende binnentuinen. Om deze vorm van samenwerking meer structuur te geven richten we met partijen als de woningbouwcorporaties, investeerders, het Hoogheemraadschap en onderzoeksinstellingen werktafels op. De gemeente heeft aan deze tafels een aanjagende, faciliterende rol en zit gelijkwaardig aan tafel als het om eigen vastgoed gaat. Aan deze tafels zoeken we met elkaar, kijkend naar de meest kwetsbare gebieden, naar kansen voor werk-met-werk en geven we de samenwerking rondom adaptatie concreet vorm. Op dit moment zijn er samenwerkingen voor het daklandschap Grote Marktstraat met de grote investeerders, Huijgensparkbuurt met de corporaties en de omgeving Centraal Station met het Rijk en Prorail.

Daklandschap Grote Marktstraat We werken samen met ASR, Universiteit Leiden, CBRE Investement Management, Haag Wonen, FiMek, de VVE van Grand Marché en Dalpha Real Estate aan een multifunctioneel daklandschap rond de Grote Marktstraat. Met dit landschap op (grote) hoogte, verdeeld over verschillende daken, wordt bijgedragen aan zowel adaptatie, energietransitie, biodiversiteit én leefruimte voor de stad. Tegelijk geeft deze ontwikkeling een impuls aan de economie en vastgoedwaarde in de Haagse binnenstad. De gemeente gaat meer partijen benaderen om mee te doen.

8/9

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DSO/10608195

Vervolg Evaluatie Landelijk wordt op dit moment gewerkt aan de uitrol van de maatlat “groene klimaatadaptieve gebouwde omgeving” met als doel het proces van klimaatadaptief bouwen te standaardiseren, minder vrijblijvend te maken en zodoende te versnellen. Het Rijk onderzoekt op dit moment de mogelijkheden voor de juridische borging hiervan. Ook wordt landelijk gewerkt aan nieuwe stresstesten naar aanleiding van de overstromingsramp in Limburg. Mocht dit leiden tot nieuwe landelijke regelgeving dan kan dat consequenties hebben voor onze Wegwijzer. Daarom wordt de evaluatie van de wegwijzer, die in 2023 gepland stond, uitgesteld naar eind 2024. Mocht u behoefte hebben aan een toelichting op de uitgevoerde onderzoeken dan ben ik uiteraard bereid om die te geven. Den Haag Klimaatbestendig Komende periode gaan we verder met het borgen van adaptatie in de gemeentelijke werkzaamheden zodat adaptieve maatregelen overal de standaard worden. We blijven zoeken naar externe financieringsbronnen en benutten kansen voor werk-met-werk in de kwetsbaarste gebieden van de stad. We doen dit samen met de stad. Met Steenbreek en subsidie helpen we bewoners geveltuintjes aan te leggen, tuinen te vergroenen en bomen te planten. Grote investeerders, corporaties en andere vastgoedeigenaren brengen we per gebied samen om met elkaar maatregelen te treffen.

Hiermee verlagen we de kwetsbaarheid van de stad voor hitte, droogte en extreme neerslag. Met vriendelijke groet, de wethouder van Duurzaamheid, Energietransitie, Klimaatadaptatie en Buitenruimte Arjen Kapteijns

9/9