RIS316556 Voortgang H. de Moor, Schonbergmonument

Typ tekstTyp tekstTyp tekst

Saskia Bruines Wethouder van Financiën, Cultuur, Economie en Dienstverlening

dienst: dienstcode

Retouradres: Postbus 12600, 2500 DJ Den Haag

Ons kenmerk

Aan de voorzitter van de commissie Samenleving

OCW/10601399 RIS316556 Contactpersoon

Sophie Olie Dienst

Onderwijs, Cultuur en Welzijn Afdeling

Stad en Bestuur OCW Telefoonnummer

14070 E-mailadres

Datum

19 september 2023 Onderwerp

Voortgang H. de Moor, Schönbergmonument

Geachte voorzitter, Hierbij wil ik u informeren over de stand zaken rondom de beeldengroep van Heppe de Moor, zonder titel (Arnold Schönbergmonument), bij het gebouw van het voormalig conservatorium aan de Juliana van Stolberglaan. Dit kunstwerk is tot stand gekomen in het kader van de ‘percentageregeling’ toen het pand in 1981 is opgeleverd. Nu de ontmanteling van het pand in volle gang is, wordt er rekening gehouden met dit kunstwerk. In de regel volgt een kunstwerk uit de percentageregeling het lot van het gebouw waarvoor het is bedacht. Dus met de sloop van een pand, verliest een kunstwerk ontstaan uit deze regeling in principe de specifieke plek waarvoor het is ontworpen. Locatie en kunstwerk zijn niet los van elkaar te zien. Zowel het gebouw als het kunstwerk waren in eigendom van het Koninklijk Conservatorium en zijn wegens de sloop overgedragen aan de gemeente. De vraag wat er met dit kunstwerk moest gebeuren ligt al enige tijd voor. Het kunstwerk De Moors kunstwerk bestaat uit drie elementen: buiten bij de ingang een 2-meter hoog rechthoekige sculptuur van marmer. Binnen staan 2 beelden, ieder op een sokkel van marmer en opgebouwd uit 2 blokken polyester, waarin de beeltenis van componist Arnold Schönberg oplicht. Deze elementen vormen een eenheid. Ze kunnen dus niet los van elkaar ergens anders worden geplaatst.

Bovendien kunnen de twee binnensculpturen van polyester niet buiten worden gezet omdat ze niet bestand zijn tegen de weersinvloeden. Vanwege de aantasting van het concept van de kunstenaar, de aard, de omvang en het gewicht is herplaatsing ingewikkeld. Stroom Den Haag adviseert negatief over behoud voor de gemeente en herplaatsing van het kunstwerk. Onderdelen zijn door de tijd onherstelbaar beschadigd geraakt. De erven van de kunstenaar hebben rechten. Ze hebben geen band met dit werk en hebben er zelfs een negatieve associatie mee. Het werk is bovendien in een slechte staat. De kunststof is door de blootstelling aan licht verkleurd geraakt en heeft gedurende de jaren in het conservatorium de nodige gebruikssporen (krassen en dergelijke) opgelopen. Desondanks is er door verschillende partijen, onder wie de gemeente, moeite getroost om een passende andere locatie voor dit monument te vinden, tot op heden zonder gevolg vanwege de omvang en specifieke eisen die aan herplaatsing worden gesteld. Zoals blijkt uit het krantenartikel d.d. 21 juli jl. in het AD/Haagsche Courant, zijn er diverse personen opgestaan die zich het lot van dit kunstwerk aantrekken.

Gemeente Den Haag

Spui 70 Den Haag

Postbus 12600 2500 DJ Den Haag

dienst: afdeling-telefoon dienst: afdeling-website

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

OCW/10601399

Beschadiging Tijdens de ontmanteling van het pand zijn de interne werken van betimmering voorzien ter bescherming. In juli is alles door een fotograaf goed gedocumenteerd om de oorspronkelijke plek van het werk vast te leggen. De buitenschil van het conservatorium is nu aan de beurt om gesloopt te worden en daarom zijn de beelden vorige week naar het voorterrein van het pand verplaatst om bij een gemeentelijke opslag te worden ondergebracht. Tijdens deze manoeuvre is helaas een onderdeel van één van de binnenbeelden beschadigd geraakt. Bij het neerzetten van het beeld is het gebroken. Dit is niet te wijten aan onzorgvuldigheid van de verhuizer maar eerder aan materiaalmoeheid: de binnenbeelden zijn gemaakt van een polyestersoort. Zoals voor zoveel kunststoffen geldt, is de levensduur ervan beperkt en is letterlijk 'de rek eruit'. Het materiaal heeft geen elasticiteit meer waardoor het broos wordt en afbrokkelt. De Moor experimenteerde met kunststoffen in een begintijd waarin dit soort materialen in ontwikkeling waren. De beelden staan nu ingepakt op het voorterrein en de gemeente zal het door een onafhankelijk expert laten beoordelen of het voor restauratie in aanmerking komt. Afhankelijk hiervan wordt besloten wat het vervolgtraject zal worden. Het behoeft geen uitleg dat ik deze situatie ernstig betreur.

Hoewel het door de specifieke criteria een moeilijk herplaatsbaar beeld is, is het college bereid mee te werken aan behoud door herplaatsing indien een partij hiervoor een concreet plan heeft. Dit onder het voorbehoud dat restauratie mogelijk is en dat de erven van de kunstenaar geen bezwaar hebben tegen herplaatsing. Ik zal u op de hoogte houden van de vorderingen rond dit kunstwerk en ik hoop u hierbij voldoende geïnformeerd te hebben. Met vriendelijke groet, de wethouder van Financiën, Cultuur, Economie en Dienstverlening Saskia Bruines

2/2