RIS316553 Beantwoording SV Verbeter bereik van energiecoaches

Datum

BEANTWOORDING SCHRIFTELIJKE

23 januari 2024

VRAGEN

Onderwerp

Ons kenmerk

Antwoord van het college op de vragen van de raadsleden mevrouw Holman en de heer Thepass, luidend: “Verbeter bereik van energiecoaches”

DSO/10637456 RIS316553

De raadsleden mevrouw Holman en de heer Thepass hebben op 11 september 2023 een brief met daarin zes vragen aan de voorzitter van de gemeenteraad gericht. Overeenkomstig artikel 30 van het reglement van orde voor vergaderingen en andere werkzaamheden van de raad, beantwoordt het college deze vragen als volgt. Energiecoaches spelen een belangrijke rol in het op korte termijn tegengaan van energiearmoede. Dit blijkt ook uit onderzoek van TNO: energiecoaches helpen niet alleen bij het verlagen van de energierekening, mensen ervaren ook sociale steun. Toch laat het onderzoek ook zien dat energiecoaches niet iedereen in energiearmoede goed weten te bereiken. Taalbarrières, laaggeletterdheid en wantrouwen in de overheid staan het aanvaarden van hulp van een energiecoach vaak in de weg 1.

Kan het college een beeld schetsen van de inzet van energiecoaches in Den Haag? Hoeveel zijn er actief en hoe wordt de inzet verdeeld over de stadsdelen en wijken?

De energiecoaches in Den Haag werken samen in de Haagse Energiebesparingsaanpak (HEBA) met ondersteuning van Duurzaam Den Haag en Energiebank Den Haag. In dit project geven tot dusver circa 200 energiecoaches vanuit 16 wijkgebonden bewonersinitiatieven en Energiebank Den Haag, gefaciliteerd door Duurzaam Den Haag, advies aan woningeigenaren en huurders over opties om energie te besparen en duurzaam op te wekken. De wijkgebonden bewonersinitiatieven vormen een sinds 2019 groeiend netwerk waar coaches als vrijwilliger actief zijn om bewoners in hun eigen of naburige wijken via huisbezoeken en energiecoachgesprekken te helpen bij verduurzaming van hun woning en gedrag. De tot dusver deelnemende wijkinitiatieven zijn: Groene Regentes, Gasvrij Scheveningen, Duurzaam Benoordenhout, Duurzaam Duinoord, De Groene Buurt (Archipel-Willemspark), Energierijk Laak, Groene Smaragd (Mariahoeve), Lichtpuntjes Mariahoeve, Duurzaam Bezuidenhout, Warm in de Wijk (Vruchtenbuurt), Vogelwijk Energiek, Buurtenergie Statenkwartier, Hernieuwbare Warmte Ypenburg, Duurzame Bloemen- & Bomenbuurt, Energierijk Spoorwijk en Energierijk Zuidwest. Daarnaast is een zogenoemd flex-team actief met coaches voor eigenaren in wijken waar nog geen eigen wijkinitiatief is gevormd.

Duurzaam Den Haag stimuleert met haar participatieactiviteiten de oprichting van wijkgebonden teams van coaches om uiteindelijk een netwerk te krijgen in alle wijken. De energiecoaches van de Energiebank bezoeken huurders in heel Den Haag, m.n. daar waar nog geen wijkgebonden team actief is. Daardoor kan ook elke huurder in Den Haag de hulp van een energiecoach inschakelen. De energiecoaches worden opgeleid via een training van Energie Samen/Hoom. Er zijn drie typen opleidingen die de afgelopen jaren gegeven zijn: energiecoach voor huurders, energiecoach basis (voor eigenaren), en verdiepende modules en kennissessies waarin op een speciaal thema wordt ingegaan, bijv. isolatie, ventilatie, warmtepompen, en groene daken.

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DSO/10637456

Een deel van de coaches heeft zowel de training voor huurders als voor eigenaren gedaan. Sinds 2019 zijn 150 mensen opgeleid tot basiscoach voor eigenaren, 135 tot coach voor huurders, en circa 150 coaches hebben een of meer verdiepingsmodules en/of kennissessies gevolgd. Het aantal actieve coaches is gegroeid van ruim 100 eind 2022 tot bijna 200 nu. Sinds begin 2022 zijn circa 2500 coachgesprekken gevoerd, waarvan circa 800 met huurders. In het winterseizoen van september 2022 tot mei 2023, was er veel belangstelling om opgeleid te worden tot energiecoach voor huurders. Er zijn toen acht groepen opgeleid voor de opleiding energiecoach voor huurders. Dit winterseizoen zijn de eerste twee groepen in september jl. opgeleid. Omdat de opgeleide coaches vrijwilligers zijn is het aantal uren dat een coach beschikbaar heeft wisselend en is er sprake van een zeker verloop. Het aantal coaches dat actief is, is daarom lager dan het aantal opgeleide coaches. De HEBA biedt op meerdere momenten in het jaar de opleidingen aan. 2.

Kan het college bevestigen dat Rustenburg Oostbroek op dit moment geen energiecoach heeft? Van welke andere wijk is dit ook het geval? Is het college bereid om met Duurzaam den Haag in gesprek te gaan of en hoe zij ondersteund kunnen worden bij het vinden van energiecoaches voor die wijken?

De kracht van ons Haagsche energiecoach netwerk is dat het vanuit initiatief vanuit de stad is opgezet. Dat betekent ook dat het per wijk afhankelijk is, of er in die wijk iniatieven zijn, die ook energiecoaches kunnen en willen leveren. Het college ondersteunt de iniatieven met begeleiding vanuit Duurzaam Den Haag en Hoom, met opleidingen en met vrijwilligersvergoedingen. Daarnaast ondersteunt het college bij werving van coaches en van inwoners die gecoacht willen worden. Duurzaam Den Haag heeft vanuit de gemeente de opdracht om energiecoaches te begeleiden en coördineren van de coaches om te zorgen dat iedereen in de stad wordt bediend ook al heeft die wijk zelf geen initiatief met energiecoaches. Het college bevestigt dat Rustenburg Oostbroek momenteel geen eigen energiecoach heeft maar de wijkbewoners worden wel bediend. Daar waar geen wijkgebonden team van coaches actief is, worden de coaches van de Energiebank Den Haag ingezet voor huurders en het flex-team van HEBA-coaches voor eigenaren. 3.

Herkent het college het beeld dat geschetst wordt in het onderzoek van TNO, dat energiecoaches en energiebespaaradvies niet alle doelgroepen die te maken hebben met energiearmoede weten te bereiken? Graag een toelichting.

Het college zet in op verschillende maatregelen en ondersteunt zet zich in om deze maatregelen een zo breed mogelijk bereik te laten hebben. Naast energiecoaching is dat bijvoorbeeld de inzet van energiebespaarworkshops, de direct bespaaractie, de isolatiebrigade en het bespaarteam. Hier is bijvoorbeeld ook Stichting Aardewerk betrokken. De acties kennen een groot bereik. Vanwege energiearmoede werken we juist met de Energiebank Den Haag samen. In 2015 heeft de Energiebank in Nederland een methode ontwikkeld gericht op mensen met energiearmoede om hen te ondersteunen met het verlagen van de eigen energierekening. In deze methode wordt rekening gehouden met de omstandigheden en mogelijkheden van mensen die leven in energiearmoede. Het huisbezoek staat in deze aanpak centraal. De coaching is intensief. De energiecoach bezoekt de bewoner thuis tenminste tweemaal. De coach beziet het huidige energiegebruik, de motivatie, de mogelijkheden en de situatie (inrichting huis, installaties). Op basis van dat inzicht kan de coach maatwerk leveren. Hij bespreekt met de bewoner de bij die bewoner best passende mogelijkheden om energie te besparen. In het tweede bezoek helpt de coach waar nodig ook met het aanbrengen van de kleine energiebesparende materialen zoals radiatorfolie, energiebesparende douchekop en Ledlampen.

TNO heeft deze methode onderzocht en aangetoond dat deze methode juist bij mensen met energiearmoede effectief is. De opleiding in Den Haag voor energiecoach voor huurders wordt gegeven door docenten van de Energiebank Den Haag. De coaches kunnen daarom mensen met energiearmoede ook helpen.

2/3

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DSO/10637456

4.

Worden energiecoaches getraind om advies te geven aan verschillende doelgroep, bijvoorbeeld wanneer er sprake is van een taalbarrière, laaggeletterdheid of mensen die niet snel hulp accepteren? Wordt er bijvoorbeeld ingezet op ingezet op het werven van meertalige energiecoaches.

De methode van intensieve coaching in de opleiding energiecoach voor huurders houdt rekening met laaggeletterdheid, taalbarrières, minder digitale vaardigheden, etc. Er is veel aandacht voor niet te veel informatie en zo visueel mogelijk werken. Bovendien leidt HEBA/Energiebank steeds meer coaches op, die wonen in de 10 buurten waar de energiearmoede het hoogst is. Zij kennen hun buren het beste. 5.

Wordt het energiebespaaradvies (bijv. folders) ook meertalig aangeboden en/of op B1 niveau Nederlands? Ziet het college mogelijkheden om in meer talen te communiceren?

De methode van intensieve coaching werkt juist niet met veel folders. Er zijn er maar twee: 24 tips (die meertalig is) en ‘Bespaar energiegebruik gas en stroom slim’. Beiden zijn zeer visueel en ook eenvoudig. De coach gaat vooral met de bewoner in gesprek. Door de coachopleiding is de coach ook in staat te checken of de gegeven informatie wordt begrepen en de bewoner er zelf iets mee kan doen. Volgens TNO kunnen ook welzijnsorganisaties een rol spelen bij het benaderen van huishoudens wanneer de gemeente dat zelf niet mag of kan vanwege privacy of wantrouwen tegenover de overheid bij bewoners. 6.

Op welke manier werken energiecoaches, welzijnsorganisaties en buurtinitiatieven nu al samen? Ziet het college mogelijkheden om de samenwerking te verbeteren, bijvoorbeeld door het netwerk van welzijnsmedewerkers in de wijk in te zetten voor het bereik van de energiecoaches?

De gemeente, Duurzaam Den Haag, Energiebank Den Haag en een groeiend aantal wijkinitiatieven werken sinds enkele jaren steeds intensiever samen in de Haagse Energiebesparingsaanpak. Het afgelopen jaar zijn de contacten met de woningbouwcorporaties geïntensiveerd. Zowel met Staedion en Haag Wonen zijn gezamenlijke acties ondernomen om bewoners te bereiken. Dit heeft het afgelopen winterseizoen alleen al ertoe geleid dat ruim 500 bewoners het traject van intensieve coaches hebben doorlopen. Ook Hof Wonen heeft sinds begin dit jaar (na opheffing van Vestia) haar activiteiten gericht op verminderen van energiearmoede geïntensiveerd. De directe samenwerking tussen welzijnsorganisaties en energiecoaches is nog beperkt daar zien we verbetermogelijkheden. Zoals aangekondigd in RIS315254 ‘Aanpak energiearmoede en inzet tweede tranche Rijksmiddelen’ zullen we rond het bespaarteam de samenwerking tussen energiecoaches en welzijnsinstellingen intensiveren. Daarnaast gaan we samen met de stadsdelen de dienstverlening rond energie-besparen in woningen meer op maat per wijk maken en de samenwerking energiecoaches en welzijnsorganisaties is daar onderdeel van. Het college van burgemeester en wethouders, de secretaris, de burgemeester, Ilma Merx

Jan van Zanen

3/3