RIS316425 Voorstel tot verplaatsen afronden wensen en bedenkingenprocedure aanbesteding warmtenetten

Typ tekstTyp tekstTyp tekst

Arjen Kapteijns Wethouder van Duurzaamheid, Energietransitie, Klimaatadaptatie en Buitenruimte

040

Retouradres: Postbus 12600, 2500 DJ Den Haag

Ons kenmerk

Aan de voorzitter van de commissie Leefomgeving

DSO/10599230 RIS316425 Contactpersoon

Johan Noordhoek Dienst

Dienst Stedelijke Ontwikkeling Afdeling

Energietransitie Telefoonnummer

14070 Datum

E-mailadres

7 september 2023

johan.noordhoek@denhaag.nl

Onderwerp

Voorstel tot verplaatsen afronden wensen en bedenkingenprocedure aanbesteding warmtenetten

Geachte voorzitter, Met deze brief informeert het college u over het proces van de wensen- en bedenkingen procedure en verdere stappen in de besluitvorming over de aanbesteding van warmtenetten bestaande bouw. Een brief over het voornemen en een raadsvoorstel heeft u eerder ontvangen (RIS314509 en RIS315628). Het voorstel is uw wensen en bedenkingen op te halen in december 2023, na afronding van de verdiepende businesscase, zodat uw wensen en bedenkingen kunnen worden meegenomen in de aanbestedingsstrategie. De uitvoering van de businesscase en de aanbestedingsstrategie wordt ondertussen verder voorbereid. Voor het besluit tot het starten van de aanbesteding zal daarnaast op verschillende momenten de raad worden geïnformeerd en nodige besluitvorming worden voorgelegd. Duurzame warmtebronnen. Op het De Constant Rebecqueplein is het mogelijk om twee nieuwe lokale duurzame warmtebronnen te ontwikkelen, namelijk geothermie en aquathermie, naast de al geplande warmtetransportleiding WarmtelinQ, die daar aanlandt. De gemeente heeft samen met de partijen die actief zijn op dit terrein van de Uniper stadscentrale (te weten Uniper, Eneco, Haagse Aardwarmte, GasUnie) de mogelijkheid verkend om daar deze grote stap in de energietransitie te zetten. Warmtenetten zijn nodig om deze duurzame warmtebronnen van de grond te krijgen en woningen van duurzame warmte te voorzien.

Het college wil de versnelde grootschalige uitbreiding van warmtenetten stimuleren, zodat de warmtevoorziening op een kostenefficiënte manier duurzamer wordt. Hiermee geeft het college uitvoering aan de transitievisie Warmte. Het komende jaar worden (voorbereidende) investeringsbeslissingen genomen om de bronnen op het De Constant Rebecqueplein te realiseren en samen met WarmtelinQ in te passen. Dit veroorzaakt zowel momentum als tijdsdruk, omdat de aanleg van WarmtelinQ in Den Haag onlangs is gestart. Daarnaast is de SDE-subsidie voor de geothermiebron vernieuwd, waardoor een startdatum van warmtelevering voor 2029 noodzakelijk is. Dit klinkt ver weg, maar de keuzes die dit jaar worden gemaakt zijn bepalend voor het halen van deze termijn. Marktpartijen ervaren onzekerheden bij het investeren. Er is geen alleenrecht om in een gebied warmteleverancier te zijn.

Gemeente Den Haag

Spui 70 Den Haag

Postbus 12600 2500 DJ Den Haag

T 14070 www.denhaag.nl

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DSO/10599230

Kosten voor het aanleggen van een warmtenet zijn hoog en de inkomsten uit exploitatie zijn onzeker omdat de mate van de aansluitbereidheid op het moment van de benodigde investeringen nog onduidelijk is. Als deze duidelijkheid er niet tijdig komt is de kans klein dat de geothermie- en aquathermiebron er komen, zullen we enorm achterop raken in onze ambitie om CO2 te besparen en worden de honderden miljoenen rijksgeld niet in Den Haag geïnvesteerd. Concessieovereenkomst en aanbesteden Om een versnelling van de aanleg van warmtenetten te bereiken, is een actieve rol van de gemeente nodig. Door concessieovereenkomsten te sluiten voor het aanleggen van warmtenetten en het exploiteren daarvan, bewoners te stimuleren om aan te sluiten en exclusiviteit te borgen, is het mogelijk om warmtenetten in de bestaande bouw van Den Haag aantrekkelijk te maken voor warmteleveranciers en voor huiseigenaren bedrijven. Het uitgeven van concessies kan alleen met een aanbesteding. Een aanbesteding daagt marktpartijen uit om in concurrentie met elkaar het beste voorstel voor de gemeente en haar inwoners te doen. De gemeente voert regie, zonder zelf een warmtenet aan te leggen. Door het uitgeven van concessies stimuleert de gemeente Den Haag investeringen van marktpartijen waarmee warmtenetten worden gerealiseerd.

Eerdere ervaringen met aanbestedingen, zoals bij Laakhavens en Trekvliet/Maanweg laten zien dat verschillende marktpartijen in onze gemeente duurzame warmte willen en kunnen leveren tegen marktconforme prijzen met aandacht voor betrokkenheid en klanttevredenheid van de gebruikers. Vervolgstappen Het besluit om concessies te gunnen, na het doorlopen van een aanbesteding, is een bevoegdheid van het college. Gezien de impact op de stad en de nog later te maken strategische keuzes, is het college van mening dat een grote betrokkenheid van de gemeenteraad bij dit traject wenselijk is. In de vergadering van uw commissie op 22 juni heeft de eerste termijn van de behandeling van de wensen- en bedenkingenprocedure plaatsgevonden. Om u van informatie te voorzien heeft u haalbaarheidsstudies ontvangen en ontvangt u nog de uitkomst van de marktconsultatie. Deze zijn op donderdag 24 augustus in een vertrouwelijke werkbespreking toegelicht. U heeft de beantwoording van technische vragen over dit onderwerp onlangs ontvangen. Uw commissie heeft zelf kunnen constateren dat de aanpak van de realisatie van warmtenetten via een aanbesteding en concessieovereenkomsten vorm begint te krijgen. Maar ook dat onderdelen nog nader worden uitgewerkt voordat er kan worden aanbesteed.

Het was vooraf aangekondigd dat onderzoek en wensen- en bedenking parallel te laten lopen, omdat het college de gemeenteraad in een zo vroeg mogelijk stadium heeft willen betrekken. Dit zodat de inbreng van de raad zo vroeg mogelijk meegenomen kan worden bij het opstellen van de concessieovereenkomst(en) en de voorbereiding van de aanbestedingsprocedure. Gezien de verdiepende onderzoeken en de verdere invulling van de onzekerheden stelt het college voor de wensen- en bedenkingen procedure af te ronden in de raad in december 2023, zodat eventuele wensen en bedenkingen van uw raad kunnen worden meegenomen in de aanbestedingsstrategie en het college in het eerste kwartaal van 2024 een besluit kan nemen over de aanbesteding. Uw raad zal voorafgaand worden geïnformeerd over de verdiepende businesscase. Daarnaast zal voor het besluit tot het starten van de aanbesteding uw raad worden geïnformeerd over de aanbestedingsstrategie en zal de nodige besluitvorming over aanpassing van de APV en beschikbaar stellen van nodige middelen worden voorgelegd. Voordeel van het later afronden van de wensen- en bedenkingenprocedure is dus dat de verdiepende businesscase kan worden betrokken bij de wensen en bedenkingen, zonder dat dit tot vertraging leidt.

2/4

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DSO/10599230

De planning voor de start van de aanbesteding verandert niet. Deze start is in het eerste kwartaal van volgend jaar voorzien. In de vervolgstappen naar dat moment zal steeds meer inzicht zijn in de realiseerbaarheid, de kansen en de in te calculeren onzekerheden. De inbreng van uw commissie in de 1e termijn, de werkbespreking en de technische vragen neemt het college ter harte in de verdere voorbereiding. Zoals gezegd volgt naast het afronden van de wensen- en bedenkingen procedure nog de verdiepende businesscase, aanbestedingsstrategie, aanpassing van de APV en de benodigde middelen. Hieronder wordt daar kort op ingegaan. Verdiepende businesscase De businesscase wordt per perceel verder uitgediept. Dit betekent dat de gemeente zich een realistisch beeld vormt van de kosten en inkomsten van alle partijen, zoals de concessiehouder, inwoners, eigenaren van warmtebronnen en de financierende instellingen, zoals beleggers en banken. Uit de verdiepende businesscase zal nader blijken of naast de subsidiemogelijkheden vanuit het Rijk, ook een gemeentelijke bijdrage nodig is, met inachtneming van het staatssteunrecht. Ook toekomstige ontwikkelingen, zoals het wetsvoorstel Wet collectieve warmtevoorziening worden meegenomen bij het opstellen van de aanbestedingsdocumenten. Er zal altijd sprake zijn van een bandbreedte in de berekeningen.

Volledige zekerheid ontstaat pas bij het indienen van aanbiedingen tijdens de aanbesteding, omdat indienende partijen hun eigen berekening maken van kosten, inkomsten en risico’s. De businesscase moet voldoende robuust zijn en vertrouwen bieden om een besluit tot start aanbesteding verantwoord te kunnen nemen. Tegelijkertijd zijn ook de prijzen van alternatieve vormen van verwarmen moeilijk te voorspellen. De Raad wordt vertrouwelijk geïnformeerd over de nader uitgewerkte businesscase. Het college kan sowieso op elk moment besluiten om de aanbesteding niet door te zetten, bijvoorbeeld als blijkt dat redelijkerwijs geen aantrekkelijk bod uit de markt kan worden verwacht. Dit zal duidelijk in de aanbestedingsdocumenten worden opgenomen. Aanbestedingsstrategie. De gemeente Den Haag stelt daarna een aanbestedingsstrategie op. Daarin worden alle afwegingen en keuzes rondom de concessieovereenkomsten en aanbesteding opgenomen. Enkele voorbeelden: Wat wordt de opdracht aan de concessiehouder? Welke risico’s liggen bij de concessiehouder en liggen bij de gemeente? En hoe borgen we dat? Hoe krijgt de samenwerking tussen concessieverlener en concessiehouder vorm? Hoe wordt de klanttevredenheid bewaakt? Ook de invulling van de gunningscriteria krijgen hier een plek. Een aanbestedingsstrategie wordt altijd beoordeeld door de Tenderboard van de gemeente Den Haag.

De Raad wordt vertrouwelijk geïnformeerd over de aanbestedingsstrategie. Aanpassing van de APV Daarnaast lijkt het nodig om de APV aan te passen om de concessiehouder exclusiviteit te bieden binnen zijn concessiegebied. Ook daar is een besluit van de gemeenteraad voor nodig. Benodigde middelen Betaalbaarheid is een belangrijk doel van deze aanbesteding. Betaalbaarheid heeft verschillende aspecten. Maximumtarieven voor warmte en vastrecht worden door de ACM vastgesteld. Nu is dat nog een vergelijking met verwarmen op gas. In de toekomst is dat een optelsom van de gemaakte kosten en een redelijke winstopslag. Afgelopen jaren heeft de rijksoverheid de betaalbaarheid verbeterd door een maximumtarief in te stellen alsook een energietoeslag. Naast de terugkomende tarieven, wordt een eenmalige bijdrage in de aansluitkosten aan de gebouweigenaar gevraagd. De rijksoverheid heeft subsidies beschikbaar die de eenmalige bijdrage verkleinen.

3/4

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DSO/10599230

Het is belangrijk dat de jaarlijkse tarieven, de eenmalige bijdrage en de bijdrage van rijksoverheid en gemeente onderling in balans zijn. De wet- en regelgeving is ook van toepassing op de tariefstelling van de toekomstige concessiehouder. Met de aanbesteding wordt concurrentie gecreëerd met onder meer als inzet een gunstige tariefstelling. Uit de verdiepende businesscase zal duidelijk worden of een gemeentelijke bijdrage nodig is. Een besluit over het beschikbaar stellen van middelen, wordt voorafgaand aan het publiceren van de tender genomen in de vorm van een raadsvoorstel. Tot slot, met dit voorstel wordt volgens het college recht gedaan aan de punten die leven in uw raad. Uw raad wordt op meerdere momenten geïnformeerd en betrokken, de voorbereidingen gaan zonder vertraging door en er worden nog geen onomkeerbare stappen genomen. Met de voorgenomen aanbestedingen worden grote en snelle stappen gezet in de energietransitie in Den Haag en maken we de ontwikkeling van duurzame en lokale warmtebronnen mogelijk. Met vriendelijke groet, de wethouder van Duurzaamheid, Energietransitie, Klimaatadaptatie en Buitenruimte Arjen Kapteijns

4/4