Document · PDF

RIS316415 Bijlage B1 DO Gebiedsignatuur & Visie op paden WSBW

Commissie Leefomgeving 26 oktober 2023, gemeente Den HaagBij agendapunt: Ingekomen bestuurlijke stukken7.582 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen

W E S T B R O E K PA R K E N S C H E V E N I N G S E B O S J E S I N C L . WAT E R PA R T I J PA D E N V I S I E E N S I G N AT U U R ( D O )

27-03-2023

INHOUD I NL EI D I N G 3 VE R A N D ER I N GE N T E N O P Z IC H T E VAN HET VOORONTW ERP 4 - 13 BE PL A N T I N G 14 - 21 EC O L O G I E 22 - 23 BE B O R D I N G E N B E WE G WIJ Z E R ING 24 - 26 ZAN D S P E E LT U IN - TO IL E T G E B OUW 27

Westbroekpark en Scheveningse Bosjes incl. Waterpartij - Definitief ontwerp

Inleiding De afgelopen jaren is het gemeentelijk beleid om waar mogelijk de stad te vergroenen. De Visie Denktank Westbroekpark en Scheveningse Bosjes inclusief Waterpartij (18 september 2017, RIS 297872) is de aanleiding voor dit Voorontwerp, dat. De recreatieve verbindingen en indirect de groenstructuur van dit deel van Den Haag wordt daarmee versterkt, door het verbeteren van de herkenbaarheid en padenstructuur en de aansluiting van het groen op de paden. In combinatie met een goede bebording en bewegwijzering ontstaat er een prettiger leefomgeving. In maart 2018 heeft opdrachtgever DSB het IbDH gevraagd een inventarisatie en visie voor de paden en een voorlopig signatuur ontwerp te maken. Met het Voorontwerp van juni 2021 is de padenvisie en signatuur vastgelegd. In dit Definitief ontwerp is het VO verder uitgewerkt. Het principe van de padenvisie en de signatuur is niet veranderd, daarmee is ook vastgehouden aan de visie van de Denktank. Rijkdom aan cultuurhistorische - landschappelijke- en natuurwaarden. De introductie van het Nationaal Park Hollandse Duinen (in totaal 43 km lang en tot 8,5 km breed, 200 km2) benadrukt nog eens extra de landschappelijke- en natuurwaarden van de gebieden die hiertoe behoren.

Pr o ces & p ar t icip at ie IbDH is vanaf het begin af aan betrokken bij dit project. In 2018 zijn twee bewoners bijeenkomsten gehouden. In 2018 is het online platform Het Haagse Groen in het leven geroepen om online participatie mogelijk te maken. Begin 2019 zijn 3 proeflocaties aangelegd en is het eerste concept aan de bewoners gepresenteerd. De bezoekers van het Scheveningse Bos konden in de zomer van 2019 een stem uitbrengen op hun favoriete meubilair en verhardingsmaterialen. De mate van participatie bij deze opdracht is Adviseren. De klankbordgroep, die al in de beginfase bij de opgave input heeft geleverd, is ook tijdens de bijeenkomsten geraadpleegd. Begin 2020 heeft

nog een online participatie plaatsgevonden en ook is er afstemming geweest met het Beheerplan voor het Scheveningse Bos. D e Pad en visie en s i gna tuur Dit DO boekje is een aanvulling op het VO boekje van juni 2021. In dit boekje wordt verder ingegaan op de uitwerking van het ontwerp, zoals de beplanting en het ontwerp van twee nieuwe trappen. In de DO fase is heeft onder andere nadere afstemming plaatsgevonden over de beheermaatregelen en de aanvullingen op de beplanting zodat het wenselijke ruimtelijk beeld (op termijn) gerealiseerd wordt. Dit is één van de maatregelen om het gehele gebied (Westbroekpark, de Waterpartij en Scheveningse Bosjes) romantischer te maken, zoals in de visie van de Denktank is verwoord. Alhoewel het groen een belangrijk kenmerk is, betrekt dit project voornamelijk het groen in aansluiting op de paden, dat bijdraagt aan de beleving van de gebruiker. Dit sluit aan op de uitgangspunten van het Beheerplan voor het gedeelte De Bosjes, dat ongeveer gelijktijdig aan dit project door DSB in samenwerking met Buiting Advies en in overleg met IbDH is opgesteld. Onderdelen die buiten de scope vallen, zijn alle wegen en snelfietsroutes aan de randen van het Westbroekpark en Scheveningse Bos, en ook de wegen die het gebied doorsnijden zoals de Teldersweg en de Haringkade.

De Ver Huellweg, die ruimtelijk gezien deel uit maakt van het Scheveningse Bos, is (ook) een apart project.

Westbroekpark en Scheveningse Bosjes incl. Waterpartij - Definitief ontwerp

Ve r a n d e r i n g e n t e n o p z i c h t e v a n h e t Vo o r o n t w e r p Veranderingen aan de padenstructuur / entrees ten opzichte van het VO In het DO is de padenstructuur en de bijbehorende hiërarchie hetzelfde gebleven, er is wel iets veranderd aan het aantal entrees. De entree aan de Dr. A. Jacobsweg en de Cremerweg/Nieuwe Parklaan zijn komen te vervallen. De reden voor de entree aan de Dr. A. Jacobsweg is, dat bezoekers die regelmatig gebruik maken van de Bosjes, hier geen entree willen met een entreebord, bankje en dergelijke. Aan het begin van de Cremerweg, kant Nieuwe Parklaan, is de entree niet meer van toepassing omdat deze weg tijdens het DO proces een apart project is geworden en de aansluiting ervan op de Nieuwe Parklaan in dat project is opgenomen. De entree van de Bosjes aan de toekomstig doodlopende Ver Huellweg (daar waar de weg overgaat in een voetpad) wordt in het project Ver Huellweg uitgewerkt, maar uiteraard ook het gehele tracé van de Ver Huellweg Zuid en Noord.

DO uitwerking In dit DO zijn de volgende onderdelen gedetailleerd: 1. beplanting 2. het plateau met bank, de nieuwe stan daard; 2. de entrees (zie kaartje hiernaast); 3. de principe profielen (zie detailblad in de bijlagen); 4. de entreeborden, informatieborden en andere borden die tot de signatuur be horen, zijn door DSB (BAS) uitgewerkt (zie hoofdstuk Bebording en bewegwij zering); 5. nieuwe trappen in het plangebied (Zie hoofdstuk Uitwerkingen): trap Kapellaan; trap Waterpartij 6. uitwerking van de beplanting, zie hoofd stuk Beplanting en ontwerpbladen

A B C D E F G H I J

Kapelweg (Westbroekpark) Nieuwe Parklaan Vervallen Wagenaarweg Ver Huellweg Project Ver Huellweg Bankastraat Vervallen Kerkhoflaan Scheveningseweg / Ary van der SpuywegH Scheveningseweg / Adriaan Goedkooplaan Teldersweg Hogeweg

Het hoofdstuk Beplanting begint met de beplantingsmaatregelen vanuit Beheer. De reden om een samenvatting van die maatregelen in dit boekje op te nemen, is dat het beheerplan nauw samen gaat met het beplantingsplan.

Entrees

Westbroekpark en Scheveningse Bosjes incl. Waterpartij - Definitief ontwerp

Uitwerkingen Padenstructuur In het VO is de padenstructuur uitgebreid toegelicht. De principe profielen van een recreatief fietspad, primair en secundair voetpad en ruiterpad zijn in de bijlagen opgenomen. Voor alle profielen geldt, dat direct langs de (half)verharding grasbermen worden aangelegd die voor de eerste 0.50m uit kort gras, en daar-

op aansluitend kruidrijk gras tot aan het bos bestaan (zie principe profielen). De realisatie van de bermen is noverigens niet in dit DO opgenomen, maar behoort tot het (maai)beheer en wordt in het veld nader bepaald cq uitgevoerd aan de hand van de situatie ter plekke. Hieronder een overzicht van de materialen:

Recreatief fietspad Breedte: Materiaal:

3.50m geel asfalt met steenslag

Geel asfalt (links) met ingewalste steenslag (rechts)

Primair voetpad Breedte: Materiaal:

2.50m (komt overeen met de padbreedte in Ver Huellweg Zuid) Koers Dureco Mix, antraciet (zie ook Ver Huellweg Zuid)

De donkere kleur steekt goed af tegen de lichte fietspaden.

Pr io r ite r in g paden Koers Dureco Mix antraciet.

Referentiebeeld halfverhard voetpad

Westbroekpark en Scheveningse Bosjes incl. Waterpartij - Definitief ontwerp

Jonge Rijspad : verbijzonderd recreatief fietspad, combipad met middenberm Breedte: 3.50m Materiaal: voor fietspad, zie recreatief fietspad. Voor voetpad zie afbeelding hieronder Verbijzondering: voetpad heeft hetzelfde materiaal als de primaire voetpaden, maar deze bevat aan weerszijden 1-steens rollagen van okerkleurige klinkers

Ruiterpaden Breedte: Materiaal: Bijzonderheden:

Voorbeeld straatbakstenen voor r o l l a g e n : To s c a n a ( Va n d e r S a n den), waalformaat

Ruiterpaden (impressie)

Jonge Rijspad, huidige situatie

Secundair voetpad Breedte: 1.50m Materiaal: Koers Dureco Mix, naturel Bijzonderheden: Deze kleur is duidelijk te onderscheiden van de primaire voetpaden.

Referentiebeeld halfverhard voetpad (naturel)

Alleen in de Bosjes is een ruiterpad aanwezig, dat bestaat uit het 'linker rondje' door het grotere deel van de Bosjes, en het 'rechter rondje' door het gedeelte ten oosten van de Dr. Aletta Jacobsweg. Het gehele pad blijft gehandhaafd, maar wordt op de kruisingen met de voet-en fietspaden over een aantal meters van klinkers voorzien. Dit principe is terug te vinden in de DO tekeningen.

Koers Dureco Mix naturel

Westbroekpark en Scheveningse Bosjes incl. Waterpartij - Definitief ontwerp

ca 1.00m (bestaand) zand (bestaand) in aansluiting op andere paden worden deze ruiterpaden voorzien van een markering met klinkers, zie standaarddetail HOR.

K ap ellaan Breedte: middenloper 4.40m, stroken aan weerszijden 2.20m Materiaal: straatbakstenen: keiformaat (206 mm x 102 mm), gemeleerd okergeel Bijzonderheden: Dit materiaal refereert naar de historie van de laan, en is duidelijk te onder scheiden van de andere paden. Visgraadverband met aan weerszijden een strook halfsteensverband.

Bomen wat dikker maken zodat ze duidelijker zichtbaar zijn. Hoogte van de bomen ca 15-20m

bankje plaatsen

pad mag iets boller

LEGENDA Foto Kapellaan 2021 (richting Kerkhoflaan) bosrand met heesters en kruidrijk gras

gras

bosrand met heesters en kruidrijk gras

klinkers DF visgraad roodbruin klinkers DF halfsteens roodbruin plateau in breedte aanpassen op deze strook (iets smaller)

gras

2.20

4.40

gras

verlaagde gazonband

streklaag 0.21 rollaag

materiaalscheiding: van halfverharding naar klinkers. Streklaag

klinkers DF visgraad roodbruin

Schets uitwerking Kerkhoflaan

Kerkhoglaan

De Kapellaan verdient vanwege haar historie extra aandacht. In de DO fase is de bestaande laanbeplanting aangevuld enkele nieuwe bomen, om gaten in de rijen te dichten. De verharding, momenteel asfalt, wordt vervangen door klinkers. De 'loper' wordt minder breed gemaakt en voorzien van stroken klinkers aan weerszijden met een apart straatverband, waarin de betonnen plateau's met de Engelse parkbanken worden opgenomen. De banken komen daarmee tussen de bomen en de 'loper' te staan. In de strook aan de rechterzijde (komend vanaf de Kerkhoflaan) wordt ook het huidige watertappunt opgenomen.

Referentie: straatbaksteen

detailblad Kapellaan. De Kerkhoflaan is op het moment van schrijven een apart deelproject geworden van Sterfietsroute Scheveningen Bad. In dit project zal de aansluiting op de Kapellaan meegenomen worden.

De ingang aan de Kerkhoflaan, met de gemetselde zuilen, blijft behouden (zie foto) en wordt aangesloten op het nieuwe profiel. Voor verdere vormgeving, zoals de overgangen in de verhardingsmaterialen, die het aparte

Westbroekpark en Scheveningse Bosjes incl. Waterpartij - Definitief ontwerp

7 STEMPEL

Familie van trappen In de Scheveningsebosjes, Westbroekpark en Waterpartij zijn er, vanwege de hoogteverschillen, van oudsher verschillende trappen aanwezig. Met dit DO wordt een eerste stap gezet naar een familie van trappen, gebaseerd op de huidige trappen en een trap buiten het plangebied die redelijk is aangelegd. Huidige trappen De enige trap die bewaard gebleven, is de trap aan het eind van de Kapellaan (de Bosjes). Een andere trap die er van oudsher aanwezig was, is de "72 trapjes", maar helaas is die er niet meer (zie afbeelding hiernaast). Onlangs aangelegde trap In Marlot is een kortenstalen trap gemaakt, zie de afbeelding rechtsonder. Het materiaal is vrij makkelijk toepasbaar en past goed bij de bosrijke omgeving.

specifieke helling en situatie. Hiervoor is een flexibel 'basisontwerp' nodig. Er is gekozen om uit te gaan van kant en klare kortenstalen trappen die in verschillende breedtematen te verkrijgen zijn. Daarbij wordt een optrede van 17cm en een aantrede van 30cm aangehouden. Hier en daar kan er iets van afgeweken worden maar deze comfortabele trap wordt zoveel mogelijk toegepast. De trappen worden voorzien van een leuning aan de rechter kant, die bestaat uit kortenstalen balusters met een houten bovenregel. Zie de detailtekeningen van de trappen 2 en 3.

Historisch beeld van 72 trapjes Bron: AVN

Historisch beeld van 72 trapjes Bron: Flickr.com

Toekomstige trappen In het plangebied worden in de toekomst drie trappen gerealiseerd: 1. trap naar de Ver Huellbank 2. trap Kapellaan 3. trap Waterpartij Op de volgende bladzijden worden deze trappen nader toegelicht. Kenmerken van de toekomstige trappen De toekomstige trappen (1, 2 en 3) in de Bosjes en de Waterpartij zullen qua materialisatie en vormgeving één familiie vormen, die ook past bij de in het VO gekozen signatuur (meubilair, bebording, etc). Uiteraard verschillen ze in afmetingen en opzet, vanwege het maatwerk dat nodig is voor de

Westbroekpark en Scheveningse Bosjes incl. Waterpartij - Definitief ontwerp

Schets trap Marlot

1. Nieuwe trap naar de Ver Huellbank In het Voorontwerp Ver Huellweg is een trap opgenomen, die tussen de Waterpartij en de Ver Huellbank ligt. Deze trap, waar de Ver Huellweg Noord (toekomstig fietspad) als het ware doorheen loopt, is nog niet verder gedetailleerd, maar als dit project in de toekomst een vervolg krijgt, zal de uitwerking van deze trap moeten passen binnen de familie van trappen zoals hierna beschreven. Om in het kader van de trappen in Scheveningsebos, Westbroekpark incl. Waterpartij een indruk te geven van de trap naar de Ver Huellbank, is deze in dit boekje toegevoegd, zie de volgende bladzijde. Ver Huellbank. Foto: Buitenkunst Den Haag

Profiel trap naar de Ver Huellbank, VO Ver Huellweg (Noord), 2020

Westbroekpark en Scheveningse Bosjes incl. Waterpartij - Definitief ontwerp

Trap Kapellaan De huidige trap in de Kapellaan is inmiddels versleten. Deze betonnen trap wordt vervangen door een nieuwe trap, die de bestaande helling volgt. De trap bestaat uit twee prefab kortenstalen trappen van 2.50m breed met een vrijwel horizontaal middengedeelte. De bovenste trap mondt uit op een breder gedeelte dat bestaat uit klinkerverharding met groen in het midden. Aan de rand van het bos, in de as van de laan, komt een bank te staan (zie de afbeelding

hieronder en het bijbehorende detailblad). De gehele trap en het gedeelte bovenaan wordt 'begeleid' door nieuwe beplanting met een hogere sierwaarde (zie beplantingsplan).

Inrichtingsschets beéindiging Kapellaan met trap

Westbroekpark en Scheveningse Bosjes incl. Waterpartij - Definitief ontwerp

Referentiebeeld kortenstalen trap in natuurgebiedp Het Leesten in Ugchelen (vaneestaal.nl)

Trap Waterpertij Aan de westzijde van de Waterpartij, tussen de Hogeweg bij monument Englandspiel en het water, bevindt zich een grashelling en een vertrapte waterkant. Bezoekers laten hun hond hier zwemmen, en lopen vanaf de Hogeweg over het talud direct naar het water. Dat is gebleken tijdens een rondgang in de zomer van 2022. Tussen de helling en de waterkant ligt wel een voetpad, min of meer evenwijdig aan het water, dat men vanaf de Hogeweg kan nemen. Dit is wel een stukje om, maar biedt aan de minder valide de mogelijkheid om ook aan de Waterpartij te komen.

Monument Englandspiel, Hogeweg

In dit DO is het ontwerp van deze trap meegenomen, om niet alleen een verbeteringsslag in de Kapellaan te maken maar ook op deze bijzondere locatie. Bovendien is dit een uitgelezen mogelijkheid om de kwaliteit van deze plek, dat vooral gevormd wordt door het mooie uitzicht naar de Waterpartij, te benadrukken. De plek rond het monument Englandspiel wordt het beginpunt van de lange trap, die zal bestaan uit meerdere 'deeltrappen' met horizontale delen ertussen. Vanwege de 'route' van het monument naar de oever waar honden kunnen zwemmen, is er gekozen voor een zigzag trap,

zie onderstaande schets. De trap sluit aan op het bestaande voetpad onderaan de helling, en in het verlengde van de trap, aan de andere kant van het pad, komt een vlonder (zie de detailtekening in de bijlage). In de uitvoeringsfase zal deze trap en de trap in de Kapellaan technisch verder worden uitgewerkt.

Schets voor detailuitwerking tr ap

Westbroekpark en Scheveningse Bosjes incl. Waterpartij - Definitief ontwerp

M e ub i l a i r Het meubilair is uitvoerig met de beheerder besproken. Een belangrijke constatering is, dat de Engelse parkbank niet 'hufterproof' is en duur is in onderhoud, als deze bank overal in het gebied wordt toegepast. Daarom worden de Engelse parkbanken alléén in de entrees en op de belangrijkste plekken zoals aan de Waterpartij neergezet. De eenvoudige van Alff bank wordt het meeste toegepast, met name op kruisingen of T-splitsingen van paden (zie afbeelding hierboven) toegepast. Deze worden niet gelakt, in verband met het onderhoud dat ze anders vragen. De planken mogen verweren, ze worden bruingrijs van kleur. Alleen het onderstel wordt voorzien van de kleur Groen 2.

terug als dat er nu zijn. Aan de locaties van de banken is weinig veranderd, maar hier en daar bleek het beter te zijn om een bank een aantal meter verderop te zetten, voor logica in het gebruik en de beleving van de omgeving. Om verzakking en ontgraving door honden te voorkomen, is in overleg met de beheerder besloten om de banken op een betonnen plateau te plaatsen. De afmetingen van dit plateau zijn 3.50m x 1.50m. Dit plateau sluit aan op het naastliggende pad en biedt naast de ruimte voor een rolstoel. De afvalbak staat op 2 meter afstand van de bank. Zie de afbeelding hieronder. Dit standaard detail staat ook op het detailblad in de bijlage en is verwerkt in de ontwerptekeningen.

van Alffbank

Voorbeeld boomstambank (de Bosjes)

van Alffbank

Picknickset (Westbroekpark)

Er wordt nog een boomstambank toegepast op de zanderige open ruimten in de Bosjes. Hiervoor wordt hout dat vrijkomt uit de kap / dunning in het bos gebruikt. Deze banken staan niet langs de paden maar in de open ruimte, en mag afwijken van het voorbeeld hiernaast. Bij de Waterpartij is een aantal monumentale banken aanwezig, waaronder de Ver Huellbank. Deze banken blijven uiteraard staan, en zijn in het DO opgenomen. Bij de Waterpartij worden de vrij recentelijk geplaatste, zeer eenvoudige banken weggehaald. In het gehele deelgebied Waterpartij komen Engelse Parkbanken te staan. De definitieve locaties van de banken is met de wegbeheerder bepaald. Daarbij is rekening gehouden met de banken die al in het gebied staan. Er komen ongeveer evenveel banken

Principe plateau+bank

Westbroekpark en Scheveningse Bosjes incl. Waterpartij - Definitief ontwerp

Engelse parkbank, ongelakt (entrees, bijzondere plekken)

Houten fietsleunhekken in Madestein; dit type wordt in het Scheveningsebos ook toegepast

Haagse mast

Houten ronde afvalbak (bestaand) wordt hufterproof en gebruiksvriendelijk(er) gemaakt.

A lvalb akken Uit de gesprekken met de beheerders is tevens gebleken, dat de bestaande ronde houten bakken snel verloederen (houten planken vallen eraf, deksel kapot) en ook kwetsbaar zijn voor vandalisme. In de VO fase was de gedachte om de Bammens Capitole (standaard uit het Handboek OR) te gebruiken, omdat de bak langer heel blijft en indien nodig makkelijk te vervangen is. In de zomer van 2022, tijdens de DO fase, heeft er nog een terreinbezoek plaatsgevonden met de beheerder. De ronde houten afvalbak blijkt door zijn natuurlijke uitstraling nog steeds door de bezoekers zeer gewenst. De projectgroep heeft ingestemd met het toepassen van deze bak, onder voorwaarde dat deze meer 'hufterproof' gemaakt wordt, goed verankerd wordt (fundering) en een nieuw deksel krijgt dat door alle gebruikers waaronder minder validen te openen is. De bak wordt in de vervolg fase met de leverancier aangepast.

F iet sleu n h ekken Veel entrees, met name de belangrijkste van het gebied en daar waar fietsers het park binnen komen, worden voorzien van houten fietsleunhekken conform de leunhekken die toegepast worden in Madestein landschapspark. Ver lich t in g Langs onder andere de van Stolkweg en Duinweg (wegen die door fietsers en voetgangers worden gebruikt) staan de "Haagse masten". In het groengebied is verder geen verlichting aanwezig, alleen langs de wegen rondom het Scheveningsebos en ook de Teldersweg en Haringkade. Die masten en armaturen behoren niet tot dit project. In dit DO zijn geen nieuwe, extra lichtmasten opgenomen.

Locaties huidige, Haagse masten

Westbroekpark en Scheveningse Bosjes incl. Waterpartij - Definitief ontwerp

Beplanting

D e W a t e r p a r t i j , v a n a f d e Te l d e r s w e g . B r o n : Geocoaching.com

Bron: Denktank Scheveningsebosjes, Westbroekpark & Waterpartij

Westbroekpark en Scheveningse Bosjes incl. Waterpartij - Definitief ontwerp

Beheerplan - samenvatting van de maatregelen vanuit beheer Voor het beheer van het Scheveningse Bos voor de komende periode (2020-2030) is in juni 2021 een Beheerplan geschreven door Buiting Advies. De aanleiding was dat het intensieve gebruik, de ecologische potenties, de specifieke groeiplaatseigenschappen en de sterke relatie tussen het groen en de omringende stad, vraagt om een heldere visie en zorgvuldig afgewogen beheermaatregelen. Het Beheerplan heeft betrekking op de Scheveningse Bosjes incl. Waterpartij. Het Westbroekpark valt daarbuiten vanwege het grote verschil in karakter en onderhoud. Bovendien is de keuze gemaakt om zich te concentreren op de Bosjes, om zo meer specifieke ingrepen te kunnen doen voor de lange termijn en de kortere termijn van de komende 10 jaar.

B e h e erp lan te k e n in g (Bron: Beheerplan Scheveningsebosjes 2020-2030, Buiting Advies)

Het beheerplan dient 3 belangrijke doelen: 1. het uitvoering geven aan de doelen van gemeente Den Haag voor de langere termijn, die gesteld zijn ten aanzien van het groengebied; 2. een praktische leidraad bieden met con crete maatregelen op basis waarvan de komende 10 jaar het bos-en natuurbe heer zal worden uitgevoerd; 3, bijdragen aan de communicatie tussen gemeente en inwoners over het beheer (relatie bijzondere karakteristieken, po tenties, knelpunten enerzijds, en de beheerdoelen en concrete beheermaat regelen anderzijds) Het beheerplan is niet alleen op het voor-

gaande gestoeld, het heeft ook de visie van de Denktank en de Padenvisie met de nieuwe padenstructuur en hiërarchie als uitgangspunt genomen. Het beheer is er op gericht om de aanwezige kwaliteiten, belevingswaarde, natuurwaarde en cultuurhistorische waarde te versterken. Met de beslissingen die met het beheerplan genomen worden, wordt de Bosjes en de Waterpartij toekomstbestendig gemaakt. Dit komt ten goede aan de functie in het grotere geheel van groengebieden in/aan de rand van Den Haag, en legt in ecologisch opzicht de schakel tussen deze groengebieden aan de rand, met het groen in de binnenstad. Voor de bezoeker betekent dit een verrijking van de beplanting en een verbetering van de ruimtelijke beleving, zeker als dat in combinatie met de verbetering van het padenstelsel samen gaat. Het beplantingsplan behorende bij dit DO, bevat alléén de maatregelen die aanvullend op het Beheerplan gewenst zijn, in het kader van het ontwerp. Dit betekent dat de maatregelen, die getroffen worden vanuit het beheer (zoals bijvoorbeeld het creëren van mantelzoom vegetatie) zijn aangeduid als beheer maatregel. De soortbepaling ervan is niet opgenomen in het beplantingsplan. Wel wordt op de volgende bladzijden een overzicht gegeven van de - voor dit DO - belangrijkste onderdelen van het beheerplan, om een goed beeld te geven van de transformatie die de komende jaren zal plaatsvinden.

Westbroekpark en Scheveningse Bosjes incl. Waterpartij - Definitief ontwerp

Struiken Binnen “struiken” wordt in het beheerplan onderscheid gemaakt in de volgende typen: Algemene regels bij de aanplant Mantelvegetatie Struiken langs de officiële paden Struiken in de entrees Hieronder staat een korte samenvatting van deze aspecten, uit het beheerplan, waar in het beplantingsplan voor zover van toepassing rekening mee is gehouden. Algemene regels bij de aanplant De regels bij de aanplant van struiken zijn: niet alleen in de entrees, maar ook in bosranden van veel bezochte open plek ken en bosranden die zichtlijnen flane ren, wordt in de aanplant een groot aan deel soorten opgenomen met een duide lijke bloeiwijze en bij voorkeur gespreide bloeiperiode; toepassing van verschillende formaten, variërend van bosplantsoen tot grotere struiken (keuze afhankelijk van de locatie en het doel van de aanplant); Struiken worden in de regel groepsgewijs en als een mix van meerdere soorten, gemengd aangeplant (in wild heterogeen plantverband); bij aanplant van struiken in mantelvegetaties wordt de variatie in plantafstand nog verder vergroot.

Mantelvegetatie

Mantelvegetaties worden ontwikkeld op locaties als aangewezen op de beheerkaart (bijlage 1 van Beheerplan). De breedte van deze zone variëert van ten minste 5 meter tot enkele tientallen meters, naar gelang de beschikbare

ruimte. Hoe breder de mantel, hoe geleidelijker en daarmee waardevoller de gradiënt van bos naar open terrein. Ontwikkeling van een mantelvegetatie omvat verschillende werkzaamheden die periodiek gezamenlijk als één maatregel worden uitgevoerd. Voor een omschrijving van de maatregelen, zie bladzijdes ...van het beheerplan. De regels die specifiek voor mantelvegetaties gelden, zijn: waar te weinig struiken voorkomen om een goede mantel te kunnen ontwikke len, worden struiken ingeplant; mantelvegetaties krijgen niet overal de zelfde soortensamenstelling, mengver houding en breedte. Variatie in deze fac toren tussen verschillende locaties in het park is van belang. bij de soortkeuze wordt rekening gehou den met de hoogte die de toe te passen soorten kunnen bereiken. Laagblijvende soorten worden hoofdzakelijk toegepast in de grens met open ruimte, terwijl hoger wordende soorten vooral tegen de grens van het bos worden toegepast. Struiken langs de officiële paden Begroeiing aan paden maakt deel uit van het bos, maar vervult ook een belangrijke rol in de geleding van bezoekers door het bos. Omdat dit de begroeiing is die op ooghoogte het meest in het oog springt, vervult deze ook een grote rol in de bosbeleving.

Zo wordt een gevarieerde, structuurrijke begroeiing van afwisselende struiken en bomen anders ervaren dan een aaneengesloten, massieve begroeiing van sneeuwbes of juist de volledige afwezigheid van begroeiing op ooghoogte. In het Beheerplan worden maatregelen getrof-

Westbroekpark en Scheveningse Bosjes incl. Waterpartij - Definitief ontwerp

Karakteristieke open ruimte (Bron: Ecologisch advies Denktank, 2017)

zanderige open plek, voor wilde bijen en andere bodembewonende soorten.

fen die drie doelen ineen dienen: behoud toegankelijkheid van het bos op de officiële paden; sturing op een aantrekkelijke en tegelijkertijd zo natuurlijk mogelijke begroeiing langs de paden; inzet van de maatregel om de belangrijkste entreepunten tot het bos zo in te vullen dat deze herkenbaar zijn en mensen uitnodigt het bos te betreden. Vooral dit laatste punt vraagt om subtiele ingrepen die geen afbreuk doen aan de natuurlijke uitstraling van het bos, maar desalniettemin de zorg en aandacht uitstralen die aan het bosbeheer worden besteed. Zie “Struiken in de entrees” hieronder, en de het beplantingsplan in de bijlage.

Open zand in de Scheveningse Bosjes

Voorbeeld Corsicaanse dennen (Bosjes van Poot)

Grasland en ruigte In de open delen van de Bosjes komt grasland en ruigte voor. Het beheerplan maakt daarbij onderscheid tussen intensief en extensief maaibeheer. Het intensieve maaibeheer is gericht op het behoud van een goede conditie en goede toegankelijkheid van de veelal intensief gebruikte delen van het gras binnen de Scheveningse Bosjes. Er wordt gestreefd naar voldoende beeldkwaliteit. Het extensief maaibeheer is de ontwikkeling van een soortenrijke vegetatie van grassen en kruiden, met een zo groot mogelijk aandeel gebiedseigen soorten. Er wordt gestreefd naar een zo groot mogelijke bijdrage aan de ecologische én esthetische kwaliteit van de Scheveningse Bosjes, binnen de mogelijkheden van een druk bezocht stedelijk groengebied. Als gevolg van variatie in groeiplaatskenmerken, historisch beheer en mogelijk de invloed

van betreding zal de vegetatie op lokaal niveau verschillen in soortensamenstelling en structuur vertonen. Daar waar extensief beheerd grasland grenst aan wegen en paden, ligt in de eerste halve meter vanaf de weg of het pad de nadruk van het beheer op overzicht en veiligheid. In het beplantingsplan is deze eerste meter aangegeven als “kort gras”. Open zand De Scheveningse Bosjes bestaat in de huidige situatie voor het grootste deel uit gesloten bos. De aanwezige open ruimte wordt intensief gebruikt en/of is bezet met een dichte vegetatie. Hoewel dit past bij het duinlandschap, komen terreindelen met een open vegetatiestructuur of zelfs open zand weinig voor. Er zijn twee plekken die zanderig zijn; de zandspeeltuin aan de Kerkhoflaan en de grote langwerpige open ruimte ten noorden van de zandspeeltuin. Op de beheerkaart zijn de locaties in de Bosjes aangegeven. Het doel van het beheer van de bosjes is om aan bovengenoemde bestaande plekken meer kleinschalige locaties met open zand te maken, die geschikt zijn als leefgebied voor onder meer wilde bijen, ter vergroting van de biodiversiteit. Het uitvoeren van deze maatregel gebeurt in nauwe samenhang met selectief dunnen. Zandige locaties vragen om voldoende bezonning en tegelijkertijd beperkte of liever geen betreding door mensen en honden.

Hiervoor worden dan ook open plekken gekozen waar voldoende zonlicht door het kronendak valt, en die niet direct aan paden of intensief gebruikte open plekken liggen. Het open zand maakt geen onderdeel uit van

Westbroekpark en Scheveningse Bosjes incl. Waterpartij - Definitief ontwerp

het beplantingsplan; het wordt volledig door de beheerder ten uitvoer gebracht. Beplanting ten aanzien van de cultuurhistorie Het plangebied heeft, zoals beschreven staat in het VO boekje, een rijke cultuurhistorie. Dat geldt niet alleen in de aanwezige monumenten, maar ook in de beplanting. Zo zijn er Corsicaanse dennen in het Belvedèrebos cultuurhistorisch en landschappelijk waardevol. De eikenstrubben in dit bosgedeelte verwijzen naar de tijd waarin de wind nog vrij spel had. Ze zijn te herkennen aan de grillige groeivorm. Verder is in het gebied een flink aantal bomen aanwezig die dateren uit de periode vóór WOII. Enkele daarvan dateren vermoedelijk uit de aanlegfase van het bos. Voor een uitgebreide omschrijving van de doelen, zie het Beheerplan Scheveningsebosjes 2020-2030, blz 45.

horen tot ons cultureel erfgoed. In het Scheveningsebos zijn relicten van stinzenflora aanwezig. Stinzenplanten gedijen het beste bij een lokale dominantie van boomsoorten met goed verteerbaar strooisel, zoals linde en haagbeuk. Het beheer is erop gericht om deze standplaats factoren te behouden of te creëren.

Stinzenplanten Volgens de meest gebruikte definitie zijn stinzenplanten planten die in hun verspreiding binnen een bepaald gebied (vrijwel) uitsluitend beperkt zijn tot stinzen, buitenplaatsen, oude boerenhoeven, pastorietuinen, en aanverwante milieus zoals kerkhoven, stadswallen en slotheuvels. Het gaat in de regel om soorten en variëteiten van sierplanten, die vroeger op buitenplaatsen en dergelijke zijn uitgeplant en vervolgens zijn verwilderd en ingeburgerd. Daarnaast kan bij bepaalde soorten ook sprake zijn van spontane vestiging vanuit de omgeving. In aanvulling op de aanplant van bomen en heesters, worden ook Stinzenplanten toegepast. Deze bijzondere groep verwilderende voorjaarsbloemen worden in de bosrand langs de paden toegepast. Veel stinzenplanten zijn nu bij wet beschermd en be-

Westbroekpark en Scheveningse Bosjes incl. Waterpartij - Definitief ontwerp

Voorbeeld stinzenplanten

Oppervlaktewater en oevervegetatie Het enige deelgebied waarin naast diverse vormen van gras, struiken en bos ook oppervlaktewater met oevers in zich heeft, is de Waterpartij. Hiervoor is een apart hoofdstuk in het Beheerplan opgenomen. Het hoofddoel dat in het beheerplan t.a.v. de Waterpartij is gesteld, is tweeledig: het ontwikkelen en behouden van oevervegetatie die aansluit bij de doelen van het aansluitende terreindeel, en de instandhouding van de contour van het op pervlaktewater, door het tegengaan van verlanding.

Noordelijke oevers Waterpartij

Voorbeeld oevervegetatie

de geplande aanpak van de beplanting (dat wil zeggen de aanplan ervan), de paden en het meubilair.

Dat eerstgenoemde doel houdt in: waar de waterpartij grenst aan intensief beheerd grasland, is het doel vrij zicht te behouden op het oppervlaktewater; waar de waterpartij grenst aan extensief beheerd gras, wordt gestreefd naar een soortenrijke vegetatie van oeverplanten met een groot aandeel bloeiende soor ten; delen van de waterpartij die grenzen aan bos of struweel worden zo extensief mogelijk beheerd gericht op een natuur lijke vegetatie van bomen, struiken en kruiden. Om het tweede doel, het tegengaan van verlanding, te bereiken wordt overmatige vegetatie, dood organisch materiaal en eventueel een deel van het minerale deel van de waterbodem verwijderd. De intentie is om vanuit zowel het beheer als het ontwerp de uitvoering van de voorziene beheer maatregelen gelijk op te laten lopen met

Westbroekpark en Scheveningse Bosjes incl. Waterpartij - Definitief ontwerp

Beplanting

Beplantingsplan - aanvulling op het beheerplan in het beplantingsplan zijn de in het vorige hoofdstuk genoemde beheermaatregelen niet opgenomen, enkel de aanpassingen cq toevoegingen aan de bestaande beplanting die buiten het beheerplan vallen. Op de volgende plekken wordt nieuwe beplanting aangebracht: -

de entrees, die gezamelijk één beeld geven van het gebied dat de bezoeker betreedt; de middenberm van het Jonge Rijspad, dit is een berm tussen fiets- en voetpad, dat in breedte variëert; de Kapellaan, herstel van de laan en een representatief eindpunt; het Westbroekpark, daar wordt het eve nemententerrein (naast de Rozentuin) aantrekkelijker gemaakt rekening hou dend met de functie (evenementen, zo als de Parade). Dit is afgestemd met DSB beleid groot groengebieden.

Hiernaast staat nog een zeer korte toelichting per genoemd onderdeel.

De Entrees De bestaande beplanting in de entrees blijft gehandhaafd. Tussen de nieuwe paden en de opgaande beplanting wordt, net als in geheel de Bosjes, een smalle grasberm met daarnaast kruidrijk gras aangebracht dat geschikt is voor de schaduw of halfschaduw, afhankelijk van de ligging. De vrij sobere maar doelmatige ingreep maakt dat het gehele plangebied in de entrees herkenbaar is. Het enige onderscheid dat tussen de entrees onderling wordt gemaakt, is de inrichting zelf (verloop van paden, hoogteligging, etc. Jonge Rijspad Het Jonge Rijspad is een belangrijke oost-west route door de Bosjes. Het pad, bestaande uit een voetpad en fietspad naast elkaar, bevat een middenberm dat in breedte variëert. Vanwege de huidige schaduwrijke berm is ervoor gekozen om deze zo open mogelijk te houden, met behoud van de bestaande bomen. Zo is er niet alleen voldoende zicht tussen de paden onderling, dat bijdraagt aan de sociale controle en het gevoel van veiligheid, maar wordt er ook geen extra schaduw gecreëerd. De brede berm geeft een afwisselend beeld van kruidrijke vegetatie en enkele bomen (waar men onder de kroon door kan kijken).

Entree van het Westbroekpark aan de Cremerweg

Schets van het Jonge Rijspad dat ten grondslag heeft gelegen aan het beplantingsplan

Westbroekpark en Scheveningse Bosjes incl. Waterpartij - Definitief ontwerp

Kapellaan Dit laantje bestaat uit twee bomenrijen die beginnen bij de Kerkhoflaan en eindigen op een verhoogd stukje duin in het bos. Op enkele plekken is de bomen rij onderbroken zonder dat er een zijpad op aantakt. Daar worden nieuwe bomen aangeplant om het laantje te herstellen. De bermen aan weerszijden van het laantje worden ingezaaid met gras en een kruidenmengsel. Op het eindpunt is aan het begin van 2022 beplanting aan weerszijden van de huidige trap weggehaald (beheer maatregel). Deze kale delen in aansluiting op de trap worden van nieuwe beplanting voorzien, zie beplantingsplan.

Bestaande situatie; zeer groot grasveld met groenstrook aan rand Rozentuin op de achtergrond

Evenementeterrein Westbroekpark Dit betref alleen het evenemententerrein dat hoofdzakelijk bestaat uit een zeer groot grasveld, ten oosten van de Rozentuin en ten westen van het water. De rozentuin en het grasveld zijn van elkaar gescheiden met bosplantsoen dat geruime tijd niet of nauwelijks is onderhouden. Net als in de Bosjes, is hier sprake van vrij monotone beplanting dat weinig extra te bieden heeft dan een fysieke en vrij harde scheiding tussen de zeer gecultiveerde en kleinschaliger rotentuin enerzijds, en het intensief onderhouden grootschalige grasveld (kort gras voor evemenenten) anderszijds.

De ingrepen in de beplanting van het Westbroekpark zijn tweeledig. Ten eerste worden bestaande percelen met opgaand groen verbeterd door gericht onderhoud te verrichten. Ten tweede wordt een flink aandeel aan groen toegevoegd, zie de schets onderaan deze bladzijde. De beplanting dat wordt toegevoegd is verwerkt in het beplantingsplan (zie bijlagen) en heeft als doel om: het evenemententerrein aantrekkelijker en aangenamer te maken voor de be zoeker, zonder dat dat af doet aan de gebruiksmogelijkheden van onder andere de Parade. Hiervoor wordt het enorme grasveld (ten oosten van de rozentuin) optisch ingedeeld in twee iets kleinere velden maar de ruimte ervan loopt in elkaar over. De bezoeker voelt zich daar mee minder 'nietig' en er ontstaan meer perspectieven. de soortenrijkdom te vergroten; de ecologische functie te verbeteren

De beheerder en DSB beleid Ruimte en Groen zien echter een grote potentie in het evemententerrein, en hebben IbDH gevraagd om in beeld te brengen wat er aan verbeteringen in de beplanting nodig is om dit deelgebied aantrekkelijker te maken.

Westbroekpark en Scheveningse Bosjes incl. Waterpartij - Definitief ontwerp

Ecologie Onderstaande ecologische doelen uit het Beheerplan zijn gebaseerd op de ruimtelijke uitgangspunten die bij het VO Scheveningsebos, Westbroekpark incl. Waterpartij zijn gehanteerd. De doelen zijn van toepassing op de Bosjes, in hoeverre ze ook van toepassing zijn op de andere twee deelgebieden, is op het moment van schrijven niet bekend: -

Het oppervlak aaneengesloten bos is belangrijk voor de ecologie. Versnippering ervan dan ook tegengegaan en waar mogelijk de ecologische barrières opgeheven; In de Scheveningse Bosjes zijn rustgebieden aangewezen (zie afbeelding hiernaast). In deze gebieden wordt in prin cipe betreding van bos buiten de paden middels natuurlijke inrichting verhinderd; Een deel van het dode tak- en tophout wordt verwerkt in takkenrillen om schuil- plaatsen te bieden voor kleine zoogdieren en vogels (zie afb.pag 22); Beheer richt zich op de ontwikkeling van een soorten- en structuurrijke kruidlaag met oud bossoorten, kenmerkende duin bossoorten en stinzenplanten; De aanwezigheid van stinzenplanten wordt bevorderd door plaatselijke aan plant; Geleidelijke overgangen van opgaand bos naar korte vegetatie wordt behou den. Er wordt ook nieuwe zoomvegetatie aangeplant Op locaties waar bos grenst aan open ruimte, maar geen ruimte is voor de ont wikkeling van een bosrandzone, wordt in het aandeel struiken in de rand verhoogd, waarvan de samenstelling waar

Westbroekpark en Scheveningse Bosjes incl. Waterpartij - Definitief ontwerp

Bron: Beheerplan Scheveningse Bos, Buiting

devol is voor tal van insectensoorten; Bermen van wegen en paden worden middels gericht ecologisch bermbeheer ontwikkeld tot soortenrijke vegetaties van grassen en kruiden, waaronder een . groot aandeel bloeiende soorten.

B e h e erp lan , ec o lo g isc h e doelen (Bron: Beheerplan Scheveningsebosjes 2020-2030, Buiting Advies)

Westbroekpark en Scheveningse Bosjes incl. Waterpartij - Definitief ontwerp

Bebording & bewegwijzering Bo r d e n f a mi l i e De bordenfamilie gaat niet over de verkeersborden, die in het bebordingsplan zijn opgenomen (het bebordingsplan is in het VOV goedgekeurd), maar over de aanduiding van het groengebied, entreeborden, bewegwijzeringsborden en dergelijke. Deze borden komen aan de buitenrand, met name bij de entrees van het park te staan. De reden voor een bordenfamilie heeft onder andere te maken met het beleid van DSB (hierna BAS) dat de behoeften ten aanzien van de bebording en bewegwijzering bij bewoners, gebruikers, beheerders en handhavers heeft getoetst. De oude bebording leek onduidelijk, verouderd, te weinig, niet te voldoen aan de eisen van de huidige gebruikers of zelfs niet altijd aanwezig te zijn. Om dit te verhelpen heeft DSB-BAS besloten om een nieuwe ‘bordenfamilie’ door een externe partij te laten ontwerpen dat in principe geldt voor alle Groot groengebieden (GGG) van Den Haag. Hieronder vallen het Westduinpark (inclusief de Bosjes van Poot en Wapendal), de Scheveningse Bosjes (inclusief de Waterpartij en het Westbroekpark) - deze gebieden zijn onderdeel van het Nationaal Park Hollandse Duinen - en landschapsarpark Madestein.

en fauna, een markering van strandslagen, een naamaanduiding van de groengebieden en bewegwijzering. De verouderde, onduidelijke borden zullen op termijn door de nieuwe borden worden vervangen. Door de informatie te combineren en te versimpelen kunnen ook een aantal borden worden verwijderd. Hiermee voorkomt de gemeente een woud aan borden in haar groengebieden. De exacte plaatsing van de volgende borden wordt uitgevoerd en bekostigd door DSB (BAS): * Aanduiding van het groengebied, door middel van een houten paal met inge graveerde tekst; * Entreebord, met de naam en algemene informatie over het groengebied en een kaart. Plaatsing in de entrees; * Huisregelbord, met wat wel en niet mag, plaatsing in de entrees; * Bewegwijzeringsbord, plaatsing in de en trees; * informatiebord, met specifieke informatie over de bijzondere plek waar deze staat, plaatsing aan de Kapellaan en de Water partij

Concept Entreebord (conform het Westduinpark) met houten palen

De bordenfamilie is in juni 2021 voorgelegd aan de ACOR, en goedgekeurd. Hieronder staat voor de volledigheid van dit DO nog een samenvatting van deze bordenfamilie. De door DSB (BAS) ontworpen bordenfamilie is een duidelijke set van nieuwe borden in uniforme stijl met onder ander een nieuw type entreebord, een bord met huisregels, themaborden met informatie over cultuurhistorie, landschap en flora

Westbroekpark en Scheveningse Bosjes incl. Waterpartij - Definitief ontwerp

Bewegwijzeringsborden volgens het nieuwe ontwerp dat gemaakt is in opdracht van DSB-BAS

West d u in p ar k en d e B os j e s a l s te s tlo cat ie Omdat het project veel componenten bevat, is gekozen om de borden in het Westduinpark en de Scheveningse Bosjes uit te testen. Deze twee gebieden zijn door hun ligging, karakteristieken en intensief gebruik bij uitsteek goede testlocatie. Op termijn wordt de bordenfamilie in alle Haagse groengebieden, waaronder Madestein landschapspark, uitgerold om zo herkenbaarheid en eenduidigheid te bevorderen.

Voorbeeld aanduiding van een bestemming zoals een speelplek of picknickweide. Houten paal met ingegraveerde tekst. Vervangt de horizontale planken (volgens het nieuwe ontwerp dat gemaakt is in opdracht van DSB (beleid)

Informatiebord (594x420x10mm) met houten palen

Nieuw huisregelbord, (400 x 800 x 20 mm) conform bord Westduinpark, met bamboe paal en bord

Aanduiding paden, reeds in het Westduinpark en overige groengebieden aanwezig (formaat 1500 x150 x 150mm)

Westbroekpark en Scheveningse Bosjes incl. Waterpartij - Definitief ontwerp

Na ti o n a a l p a rk H o llan d s e D u in en Het Scheveningsebos, Westduinpark incl. Waterpartij behoort tot het Nationaal Park Hollandse Duinen. Hiervoor is een ‘Nationaal Park Nieuwe Stijl’ in oprichting (zie afbeelding rechtsboven). Het Stijlenboek is in opdracht van de provincie Zuid-Holland opgesteld. Het is een hulpmiddel om dit nationale park van een sterkte gebiedsidentiteit te voorzien en daarnaast een gastvrij park te realiseren. Omdat het stijlenboek nu nog een concept is, ziet BAS kansen om aan deze zoektocht een aandeel te leveren. Met de Haagse bordenfamilie wordt daar aan bijgedragen. Zo wordt logo van het nationaal park en het kleurengebruik toegepast in het groengebied waar dit DO over gaat. Ve r k e e rs b o rd en Naast de bordenfamilie zoals hierboven beschreven, zijn uiteraard ook verkeersborden nodig aan het begin van de voetpaden, ruiterpaden en fietspaden. Dit is verkeerstechnisch en juridisch nodig gebleken, na uitvoerig overleg met de afdeling verkeer, omdat er dan gehandhaafd kan worden (en anders niet). Door de plaatsing van de borden aan de randen van het park, hoeven er in het park geen extra verkeersborden te worden toegepast. Wel is het nodig om bij elke kruising van voet, fiets- en ruiterpaden een laag, afgeschuind houten paaltje neer te zetten, dat voorzien is van een verkleinde versie van het verkeersbord (zie de afbeelding hiernaast).

Bovengenoemde uitgangspunten zijn verwerkt in het bebordingsplan, dat in januari 2023 in het VOV is goedgekeurd. Het bebordingsplan is als een aparte bijlage bij dit DO is gevoegd.

Inrichtingselementen en logo Nationaal park Hollandse Duinen

Zog. "Je moet hier"-borden. "In het bos/park worden geen extra borden toegepast. De fietspaden krijgen een afwijkende kleur asfalt (geel) ten opzichte van de voetpaden. Ook wordt asmarkering op de fietspaden aangebracht. De combinatie van het gele asfalt en de asmarkering geeft duidelijk aan dat het om een fietspad gaat. Extra borden in het bosgebied zijn daarom niet noodzakelijk" (bron: afdeling Verkeer, IbDH) Laag houten paaltje conform Westduinpark, symbolen worden daarvan overgenomen, IN het

Westbroekpark en Scheveningse Bosjes incl. Waterpartij - Definitief ontwerp

Zandspeeltuin - toiletgebouw Zandspeeltuin Aan de zuidrand van de Bosjes, langs de Kerkhoflaan, bevindt zich een zandspeeltuin. DSB (BAS) heeft in deze speeltuin een openbaar toiletgebouwtje voorzien, en IbDH gevraagd om zowel het type als de inpassing ervan te verzorgen. De speeltuin blijft verder ongewijzigd, alleen worden de bestaande banken vervangen door nieuwe (op een plateau) en wordt het voetpad erlangs opnieuw aangelegd. Het gebouwtje is een een moderne zelfreinigende toiletunit (zie linksonder) en wordt door DSB-BAS geplaatst. Het zal door de gemeente worden onderhouden. De unit wordt niet meegenomen in de uitvoering van dit DO. Het krijgt een ovalen vorm met de maximale afmetingen van 3 x 4,3m. Hiermee past het beter in het landschappelijke karakter van het park, bovendien is het sociaal veilig doordat men zich niet achter een hoek kan verschuilen. De ovaal vormt de basis waarin elke leverancier van zelfreinigende sanitaire ruimten zijn of haar techniek ten minste moet kunnen inpassen, terwijl de uiterlijke verschijningsvorm daarvan onafhankelijk is.

Zandspeeltuin. Bron: Marieke Pursehouse-Koets

De afwerkschil van de nieuwe unit is van beton, als het toiletgebouwtje dat in Madestein landschapspark komt. Het beton maakt het bouwwerk robuust en onderhoudsarm, wat de kwaliteit van de openbare ruimte ten goede komt. Deze schil wordt opgebouwd uit repeterende elementen voorzien van een textuur en reliëf dat refereert naar de (riet)oevers in het park. De textuur en reliëf ontmoedigt bekladding. Het wordt bovendien voorzien van graffiti-werende coating waardoor bekladdingen eenvoudig verwijderd kunnen worden (zie onderstaande afbeelding). De kleur van de afwerkschil wordt “Oker 2”(zie de Haagse kleurenschijf hiernaast), voor een vrolijk effect en herkenbaarheid in het park. Deze kleur is gekozen uit het kleurenpalet van Den haag. Er zijn veel mogelijkheden om texturen in de zichtzijde van het beton te maken. De techniek en de print wordt definitief bepaald in de uitvoeringsfase, wanneer de aannemer bekend is. Maar het uitgangspunt is om een karakteristiek element van de Bosjes hiervoor te gebruiken. De toegang naar de sanitaire ruimte ligt aan het primaire voetpad, tegen de bosrand aan. De unit is hiermee goed zichtbaar, ook vanaf de fietsparkeerplek aan de Kerkhoflaan. Zie de detailtekening van de speeltuin. Voor meer informatie over de toiletunit, zie het door de ACOR goedgekeurde “Openbare toiletten Den Haag standaardisering” van juni 2022.

Referentiebeeld, Huygenspark

Ovalen vorm maakt het sociaal veiliger

Voorbeeld print in een betonnen afwerkschil

Westbroekpark en Scheveningse Bosjes incl. Waterpartij - Definitief ontwerp

COLOFON P r o j e c t : S t a d i u m : Opdrachtgever: Ontwerp IbDH:

Westbroekpark en Scheveningse Bosjes incl. Waterpartij - Concept Voorontwerp padenvisie en signatuurverkenning DO DSO (Dienst Stads Ontwikkeling), Hans de Potter Evelien Riedstra in samenwerking met Erik Mentink, Nico Hopman, Michel Romeijn en Bell Philips

Westbroekpark en Scheveningse Bosjes incl. Waterpartij - Definitief ontwerp

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api.notubiz.nl/document/13259348/1