RIS316390 Beantwoording SV Bied De Kom en Hatta plek in Bezuidenhout

Datum

BEANTWOORDING SCHRIFTELIJKE

10 oktober 2023

VRAGEN

Onderwerp

Ons kenmerk

Antwoord van het college op de vragen van de raadsleden mevrouw Baboeram en de heer Thepass luidend: ‘Bied De Kom en Hatta plek in Bezuidenhout’

DSO/10602981 RIS316390

De raadsleden mevrouw Baboeram en de heer Thepass hebben op 31 augustus 2023 een brief met daarin zeven vragen aan de voorzitter van de gemeenteraad gericht. Overeenkomstig artikel 30 van het reglement van orde voor vergaderingen en andere werkzaamheden van de raad, beantwoordt het college deze vragen als volgt. Onlangs kregen leden van de GroenLinksfractie een rondleiding aangeboden in het Bezuidenhout, gericht op een bijzonder stuk onderbelichte geschiedenis van de wijk. Zowel Anton de Kom (Surinaamse verzetsheld tegen kolonialisme en tegen de Duitse bezetting in de Tweede Wereldoorlog) als Mohammed Hatta (eerste vicepresident en sleutelfiguur voor de onafhankelijkheid van Indonesië) woonden in de jaren ’20 en begin jaren ’30 op verschillende adressen in de wijk. Daar hadden zij vermoedelijk regelmatig onderling contact. Ondanks druk van de geheime dienst legden zij juist in het Bezuidenhout de basis voor de belangrijke stempel die zij op de koloniale geschiedenis drukten. De Kom schreef aan de Hendrick Zwaardecroonstraat een eerste versie van het beroemde boek ‘Wij slaven van Suriname’. In een Nederlandse cel (nadat hij opgepakt was voor opruiing, waar hij later voor werd vrijgesproken) schreef Hatta ‘Indonesia Merdeka’, het betoog dat uiteindelijk de basis vormde van de Indonesische onafhankelijkheidsproclematie.

Daarnaast speelde Hatta in zijn tijd in het Bezuidenhout ook een belangrijke rol voor de onafhankelijkheidsvereniging Perhimpoenan Indonesia. Daarmee vonden in het Bezuidenhout dus cruciale gebeurtenissen plaats voor de Nederlandse (de-) koloniale geschiedenis. Toch is daar niets van terug te zien, terwijl de meeste straten nu juist zijn vernoemd naar Gouverneur Generaals van Nederlands Indië. 1.

Is het college bekend met deze bijzondere Bezuidenhoutse geschiedenis?

Ja, het college is bekend met de bijzondere Bezuidenhoutse geschiedenis. Het college erkent de emotionele impact van deze geschiedenis en het belang van het behouden van de herinnering aan deze gebeurtenissen voor toekomstige generaties. 2.

Deelt het college de mening van GroenLinks dat deze geschiedenis van Hatta en De Kom zichtbaar moet worden, zeker vanwege het feit dat het nu juist alleen de koloniale overheerser zichtbaar worden gemaakt?

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DSO/10602981

Het college is zich ervan bewust dat de geschiedenis eenzijdig is, en ziet het belang van het zichtbaar maken van de geschiedenis van Hatta en De Kom. Het is een mooi uitgangspunt om perspectieven en stemmen uit het verleden te erkennen en te tonen, zodat de historische context en de bijdragen van diverse individuen en groepen volledig worden begrepen en gewaardeerd. Het college ondersteunt initiatieven om deze geschiedenis zichtbaar te maken. 3.

Zijn er bij de gemeente momenteel initiatieven bekend om De Kom en /of Hatta zichtbaar te maken en een eervolle plek in onze stad te bieden? Zo ja, welke zijn dat, en wat is daar de stand van zaken van?

In de omgeving de Kom van Loosduinen heeft Den Haag een thema dat gewijd is aan verzetslieden. In deze buurt bevindt zich de 'Anton de Komstraat', die sinds 1987 officieel zo genoemd wordt. Er werd door bewoners van Den Haag opgemerkt dat Den Haag, waar De Kom ooit woonde en actief was in het verzet tegen kolonialisme en racisme, meer zou kunnen doen om zijn leven en werk bekender te maken. In dat kader werd er op 2 juli 2022 in het Nationaal Archief, de 'Anton de Kom-dialoog' gehouden, waar historici, vertegenwoordigers van de Surinaamse gemeenschap, nabestaanden van Anton de Kom en anderen de rol van De Kom bespraken. Hij werd geprezen als een belangrijke stem in de antikoloniale beweging.Enkele bewoners zijn daarna een project gestart om Haagse communisten, inclusief Anton de Kom, te eren met een herinneringsbord. Het hoofddoel is om met dit voorgestelde herinneringsbord de herinnering aan Anton de Kom levendig te houden en het verhaal over Den Haag in de bezettingstijd te beleven. Op verzoek van een bewoner is Mohammed Hatta toegevoegd aan de lijst met potentiële straatnamen. Het veranderen van straatnamen is één van de manieren om historische figuren een eervolle plek te Bieden 4.

Kan het college bevestigen dat Hatta is toegevoegd bij de lijst potentiële straatnamen?

Ja, Mohammed Hatta is naar aanleiding van het naamgevingsverzoek en met positief advies van het Haags Gemeente Archief, op de Lijst te vernoemen personen geplaatst. Dit heeft op 23 juni 2023 plaatsgevonden. Hij is op de lijst geplaatst vanwege zijn rol binnen de onafhankelijkheid van Indonesië. 5.

Ziet het college kansen om straatnamen in het Bezuidenhout naar De Kom en Hatta (gecombineerd) te vernoemen? Graag toelichting.

Momenteel zijn er geen nieuwe straatnamen nodig in het Bezuidenhout. Mocht de mogelijkheid zich voordoen, dan ziet het college zeker kansen om Hatta te vernoemen. Anton de Kom kan niet meer vernoemd worden, daar er een ‘Anton de Komstraat’ is in de Kom van Loosduinen. Volgens de Uitvoeringsvoorschriften met betrekking tot naamgeving 2022 (RIS 311854) mag een naam geen verwarring wekken met een al bestaande naam (binnen of direct grenzend aan de gemeente Den Haag, artikel 5).

2/2

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DSO/10602981

6.

Ziet het college mogelijkheden om een park naar de historische figuren te benoemen, bijvoorbeeld in de vorm van het 'Hatta De Kom Park'? Graag een toelichting.

Het college ziet zeker mogelijkheden om een park naar historische figuren te vernoemen, zoals het 'Hatta De Kom Park'. Dit kan een waardevolle manier zijn om eer te betonen aan belangrijke historische persoonlijkheden en hun erfenis levend te houden. Volgens de Uitvoeringsvoorschriften met betrekking tot naamgeving 2022, wordt een naam alleen veranderd bij uiterste noodzaak (artikel 13). De parken die Den Haag nu kent, zijn reeds benoemd en daarmee houden we bestaand beleid aan. 7.

Ziet het college mogelijkheden om het te herontwikkelen Schenkviaduct naar Hatta en De Kom te vernoemen, bijvoorbeeld in de vorm van het ‘Hatta De Kom Viaduct’? Graag een toelichting.

In de Uitvoeringsvoorschriften met betrekking tot naamgeving 2022 staat opgenomen dat een straatnaam alleen bij uiterste noodzaak wordt gewijzigd. Tevens staat er in de Uitvoeringsvoorschriften met betrekking tot naamgeving 2022 dat de geschiedenis levend kan worden gehouden, maar dat dit geen doel op zich is. Het belangrijkste uitgangspunt voor het vaststellen van naamgeving is het waarborgen van de vindbaarheid en veiligheid. Het is mooi uitgangspunt om de geschiedenis levend te houden met straatnaamgeving, dit moet echter wel passend zijn in de situatie en de vindbaarheid en veiligheid ten goede komen. Hiermee houden we het bestaand beleid aan. Het college van burgemeester en wethouders, de secretaris, de burgemeester, Ilma Merx

Jan van Zanen

3/2