RIS316343 bijlage Handreiking Queer Sensitieve Hulpverlening

ONDERZOEK QUEER SENSITIEVE HULPVERLENING AAN JONGEREN

HANDREIKING

ONDERZOEK QUEER SENSITIEVE HULPVERLENING AAN JONGEREN Een handreiking met cijfers, tips en aanbevelingen voor vrijwilligers, sociale professionals en de gemeente

2

3

IN DEZE HANDREIKING

4

ONDERZOEK QUEER SENSITIEVE HULPVERLENING AAN JONGEREN

3

BEGRIPPENLIJST

6

1. INTRODUCTIE

9

2. WAT IS QUEER SENSITIEF HANDELEN

10

3. ONDERSCHAT HET WERK NIET ÉN OVERSCHAT JEZELF NIET

13

4. DIT IS WAT NODIG IS – BEHOEFTEN

15

5. PLAN VAN AANPAK

16

6. HANDIGE LINKS

18

5

BEGRIPPENLIJST Queer

Safe(r) & brave(r) space intenties

Queer wordt vandaag de dag veel als label of identiteit voor verschillende personen gebruikt. In dit onderzoek is queer een parapluterm voor lesbisch, homoseksueel, biseksueel, transgender, non-binair, intersekse en aseksueel. Cisgender (cis): persoon die zich ook identificeert met het toegewezen geboortegeslacht (je bent dan dus niet transgender). Transgender (trans): persoon die zich niet (helemaal) identificeert met diens ­toegewezen geboortegeslacht.

Safe(r) of brave(r) space intenties zijn bedoeld om een plek te creëren die ‘veilig genoeg’ is, zodat mensen daarin durven leren en zich kwetsbaar durven op te stellen. Met andere woorden: een omgeving kan nooit totaal veilig zijn voor iedereen tegelijkertijd. Er moet echter ruimte zijn en worden gecreëerd voor diegenen met (een) gemarginaliseerde identiteit(en), zodat met name zij zich veilig genoeg voelen om hun verhalen, gedachten en perspectieven te delen. Oftewel je maakt heel bewust ruimte voor ‘de ander’. Dat betekent ook dat je je bewust bent van je eigen positie en je een sensitieve houding hebt richting anderen. Omdat je als organisatie geen ­schijnveiligheid wil creëren spreken we over safe(r) of brave(r) spaces.

Cisgender Opmerking: gender is een zaak (en proces) van zelfidentificatie. Daarbij impliceert de ­transidentiteit niets over de seksuele identiteit.

Intersectionaliteit Intersectionaliteit, ook wel kruispuntdenken genoemd is een theorie, concept en lens waardoor sociale relaties en sociale hiërarchie worden blootgelegd. Daarmee wordt ongelijkheid en de verdeling van macht inzichtelijk(er). Intersectionaliteit gaat over de intersecties van zowel ­zichtbare als onzichtbare sociale categorieën zoals ras, klasse, sociaal-economische status, seksualiteit, gender, beperking (fysiek en/of mentaal), religie, uiterlijk en fysieke kenmerken, leeftijd enzovoort.

Gestigmatiseerde groepen en identiteiten Gestigmatiseerde groepen of identiteiten zijn (groepen) mensen die gemarginaliseerd zijn. Bijvoorbeeld mensen van kleur versus witte mensen, queer versus non-queer personen of vrouwen versus mannen. Dat betekent dat zij ondervertegenwoordigd zijn op allerlei domeinen en terreinen zoals in onderzoek, in de politiek, in de media en in taal.

Positionaliteit Manier waarop iemand zich positioneert in de maatschappij, bijvoorbeeld in een machtsrelatie tussen ­hulpverlener en cliënt.

Misgendered Naar iemand verwijzen met een voornaamwoord dat niet overeenkomt met hun genderidentiteit.

6

7

1. INTRODUCTIE In Den Haag is het, net als elders in Nederland, belangrijk dat iedereen, ongeacht seksualiteit, gender, leeftijd, mentale en/of fysieke uitdagingen of kleur kan rekenen op de nodige zorg of ondersteuning. Een belangrijke groep die specifieke aandacht behoeft zijn queer jongeren, met name vanwege hun dubbele kwetsbaarheid1. Deze handreiking is met name gericht op hulpverleners, dienstverleners, zorgverleners, sociaal-maatschappelijk werkers, jeugdwerkers en andere betaalde en onbetaalde personen die binnen het sociaal domein werken met (jonge) queer cliënten. Uit een eerste verkenning onder hulpverlenende organisaties blijkt dat er nog relatief weinig ervaring is met het ondersteunen van deze kwetsbare groep queer jongeren. Enerzijds is er weinig kennis over gender- en seksuele diversiteit, anderzijds weten jeugdinstanties vaak niet hoe ze het onderwerp bespreekbaar kunnen maken onder verschillende groepen en zien zij ook niet de enorme variatie binnen groepen. Na het aannemen van de motie 'Onderzoek naar creëren van meer veiligheid voor queers in de (jeugd)hulpverlening' door de Haagse gemeenteraad is een onderzoek naar het queer sensitief handelen van sociale professionals uitgevoerd. Dit verkennend onderzoek brengt naast de ervaringen van sociale professionals, ook de ervaringen en behoeften van queer jongeren in kaart.

De resultaten van het onderzoek zijn in dit onderzoeksrapport te lezen. In deze handreiking lees je als sociale professional meer over de belangrijkste opbrengsten en (vervolg)acties in relatie tot queer sensitief handelen en wat de juiste aanpak hiervoor is.

1 Met ‘dubbele kwetsbaarheid’ refereren we naar meerdere gestigmatiseerde identiteiten die iemand kan hebben. Je bent daardoor kwetsbaarder voor bijvoorbeeld uitsluiting, discriminatie, racisme, maar ook voor seksueel risicovol of grensoverschrijdend gedrag, tegenover mensen die deze gestigmatiseerde identiteit(en) niet hebben. In het geval van dit onderzoek kun je denken aan queer én van kleur of transgender met een vluchtelingenachtergrond. Zie bijvoorbeeld: Dubbel kwetsbaar | Movisie

8

9

2. WAT IS QUEER SENSITIEF HANDELEN Iemand die queer sensitief handelt is iemand die een set aan competenties en vaardigheden heeft om op een prettige manier met mensen om te gaan die zich als queer identificeren. Dit betekent dat je je er bewust van bent dat personen ook buiten heteroseksuele, cisgender en binaire hokjes kunnen vallen. Naast bewustzijn is het ook van belang om als sociale p ­ rofessional erkenning te geven aan queer identiteiten2 en te werken vanuit een ‘­onbevooroordeelde’ houding. Dit gaat hand-in-hand met gespecialiseerde kennis over sekse-, seksuele en g ­ enderdiversiteit. Het uiteindelijke doel is om deze vaardigheden om te zetten naar sensitief gedrag, zodat queer personen zich veilig kunnen voelen. CULTUUR & QUEER SENSITIVITEIT GAAT OVER:

CULTUUR & QUEER SENSITIVITEIT GAAT OVER: • B  ewustwording en bewustzijn, ook van je eigen positie, vooroordelen en aannames. En daar actief aan te willen werken. Iedereen heeft vooroordelen, maar vaak zitten die in het onderbewustzijn. • Je bent bekend met de gevoeligheden en omgangsvormen van bepaalde groepen. Dit komt doordat je zelf veel in contact bent geweest met queer jongeren (van kleur), of door de opgedane praktijkkennis binnen je werk, of door je goed ingelezen te hebben op dit thema. • Kennis vergaren over queer thematiek, maar ook over hoe deze thematiek zich verhoudt tot andere identiteiten. Queer jongeren vinden het niet prettig om gereduceerd te worden tot één aspect van hun identiteit. Bovendien zorgt de juiste kennis ook voor een gevoel van veiligheid onder jongeren. • Verschil moet je kunnen erkennen als je voor de ander een gelijkwaardige hulpverlener wilt zijn. Iedereen als gelijkwaardig zien is mooi op papier, maar werkt in de praktijk niet. Er bestaat namelijk de kans dat je hierdoor kleurenblind, genderblind en/of seksualiteitsblind bent en daardoor de geleefde ervaringen van kwetsbare groepen negeert. Dit negeren betekent ook dat je niet adequaat kunt inspelen op specifieke behoeften en vragen. • Je beschikt over de juiste competenties door kennis, vaardigheden en respect samen te brengen. Je bouwt aan een inclusieve werkwijze.

Dat betekent dat je handelingen, taal en houding inclusief zijn.

• J e hebt een intersectionele (grond)houding. Je denkt én handelt intersectioneel binnen en buiten je professionele omgeving. Dat betekent dat je snapt hoe verschillende identiteitslagen met elkaar interacteren en hoe deze invloed hebben op positie van je cliënten. Dat betekent eveneens dat je weet wat je eigen sociale positie is en met welke privileges of ongelijkheden dit gepaard gaat (ten opzichte van je cliënt). • Ervaringsdeskundigheid: je bent zelf ervaringsdeskundige, of je zet iemand in die in staat is om de (culturele) taal beter te begrijpen en de juiste aansluiting weet te vinden tot jouw cliënt.

Het verschil tussen cultuur en queer sensitief handelen is dat het bij cultuursensitiviteit ­voornamelijk gaat over de effecten van etnische, culturele, religieuze of levensbeschouwelijke achtergronden op het dagelijkse leven van mensen. Bij queer sensitief handelen heb je oog voor de gender- en seksuele identiteit van cliënten. Deze kernbegrippen staan echter niet los van elkaar. Het centrale uitgangspunt is om hiermee rekening te houden in het contact met anderen, juist ook als deze achtergrond anders is dan de jouwe. Vanuit intersectioneel oogpunt staan identiteiten niet los van elkaar, waardoor het des te belangrijker is om oog te hebben voor ­onderlinge verschillen. Belangrijk om hier te noemen is dat het voor queer sensitief handelen geen vereiste is om een professional in te zetten die zelf queer is. Tegelijk is bekend, zo ook uit dit onderzoek in Den Haag, dat het door jongeren wel als prettig en veilig wordt ervaren wanneer een ­hulpverlener zichzelf ook als queer identificeert; het zorgt voor meer begrip en erkenning. Voor queer jongeren van kleur geldt dat ze een sterke voorkeur hebben voor een hulpverlener van kleur, en in de tweede instantie voor een queer hulpverlener.

Stand van zaken queer sensitief handelen Den Haag Uit het onderzoek naar queer sensitief handelen in Den Haag komt een aantal hoofdpunten naar voren. Hieronder zetten we uiteen hoe de situatie er op dit moment uitziet. We kijken wat goed gaat en minder goed gaat en welke valkuilen én behoeften er momenteel zijn, zodat er gerichter aan verbetering kan worden gewerkt. Daarna volgt een plan van aanpak met concrete acties en aanbevelingen.

2 Queer is deze context een parapluterm waar LHBTIA+ deel van uitmaakt.

10

11

Wat gaat goed? • Basiskennis onder sociale professionals is er met name rondom seksuele diversiteit. Dat betekent dat het bespreekbaar maken van queer thema’s zich voornamelijk focust op seksuele voorkeur. Zo geeft bijna de helft van de sociale professionals aan dat ze goede ­vaardigheden hebben in het werken met lesbische, homoseksuele en biseksuele personen. • Professionals willen graag leren en zich ontwikkelen. De professionals in het onderzoek zijn behoorlijk gedreven om met queer thema’s aan de slag te gaan. Zo geeft 91% van de sociale professionals aan behoefte te hebben aan enige vorm van deskundigheidsbevordering in relatie tot gender-, sekse- en/of seksuele diversiteit. • Professionals zijn zich bewust van de hulpvragen van queer jongeren. Zo komen queer cliënten voornamelijk met hulpvragen over mentale gezondheid (81%) en familie problematiek (71%). • Queer inclusiviteit is merkbaar in veel organisaties. Sociale professionals laten dit zien door bijvoorbeeld deelname aan queer specifieke dagen, zoals Coming-Outdag of Paarse vrijdag. Ook zichtbaarheid op sociale media en aandacht besteden in een nieuwsbrief worden genoemd door een kwart van de sociale professionals.

Wat gaat minder goed? • Er is nauwelijks sprake van gespecialiseerde kennis, bijvoorbeeld over seksediversiteit. Zo geeft 32% aan dat ze hun vaardigheden ‘matig’ inschatten om gender-, sekse- en/ of seksuele diversiteit bespreekbaar te maken met intersekse personen. Queer jongeren ­bevestigen dat er vrij weinig kennis is onder professionals. • Ook zijn professionals relatief oncomfortabel in de omgang met non-binaire, intersekse en aseksuele personen. Zo geeft 10% aan geen mening te hebben of niet te weten hoe ­comfortabel zij zich voelen in de omgang met non-binaire en aseksuele personen, terwijl 13% dat aangeeft bij intersekse personen. • Er zit een spanningsveld in de praktijk. Enerzijds is het belang van queer thematiek op papier groot, maar tegelijkertijd liggen prioriteiten soms elders. Daardoor wordt te weinig daadwerkelijk tot actie overgegaan. • Seksuele voorkeur wordt soms tot nooit (72%) geregistreerd en gender wordt in de meeste gevallen (72%) wel geregistreerd, maar dan voornamelijk binair (man-vrouw). • Professionals vragen niet naar de juiste voornaamwoorden in hun contact met cliënten. Zo geeft bijna de helft aan dat ze nooit naar voornaamwoorden vragen. Hierdoor kunnen personen misgendered worden, wat ook bevestigd wordt door de queer jongeren. • Queer jongeren hebben bijna allemaal te maken met lange wachtlijsten in de zorg.

En met name queer jongeren van kleur voelen zich onveilig met zorgprofessionals en omschrijven ervaringen met vooroordelen en discriminatie binnen de zorg.

12

3. ONDERSCHAT HET WERK NIET ÉN OVERSCHAT JEZELF NIET Hieronder beschrijven we naar aanleiding van de uitkomsten van het onderzoek een aantal valkuilen waar sociale professionals snel geneigd zijn om in te trappen. Het is van belang om je bewust te zijn van deze mogelijke valkuilen, maar nog belangrijker om ervoor te zorgen dat ze het dagelijks werk niet in de weg komen te staan. Door het in kaart brengen van de valkuilen hopen wij dat professionals deze herkennen en vervolgens actie ondernemen als zij ermee te maken krijgen op.

Valkuilen • Het blijkt dat sociale professionals hun eigen vermogen (heel) hoog inschatten, ook in de mate van comfort en kennis tegenover queer personen. Het gevolg kan zijn dat zij geen oog hebben voor de onderlinge verschillen binnen de groep en de noodzaak niet voelen om zich verder te specialiseren op queer thematiek. • Ook blijkt dat er nog veel te behalen valt als het gaat om non-binaire, intersekse en aseksuele personen. Door de queer gemeenschap over één kam te scheren, kun je oog verliezen voor groepen met specifieke behoeften. Er is enig besef over het agenderen van queer thematiek, maar in de praktijk is dat niet terug te zien. Voor een aantal professionals kent het geen prioriteit, terwijl anderen juist vinden dat ze zich al voldoende inzetten. Hierdoor wordt er vrij weinig met queer thema’s gedaan, of zit er in het tweede geval geen continuïteit in de werkzaamheden. • Veel organisaties zijn zichtbaar in hun uitingen naar queer personen, bijvoorbeeld door het ophangen van een regenboogvlag, of andere queer vriendelijke symbolen. Hierdoor kan de gedachte ontstaan dat ze per definitie queer inclusief zijn, terwijl er op de werkvloer nog steeds homo- of transgender-grappen gemaakt kunnen worden, waardoor werknemers zich alsnog onveilig voelen.

13

• Sociale professionals geven aan dat er weinig discriminatie op de werkvloer plaatsvindt en dat zij een veilige omgeving bieden voor queer personen. De beleving en ervaring van queer jongeren is echter heel anders. Omdat professionals een andere ervaring hebben, kan de noodzaak om discriminatie actief tegen te gaan minder of niet urgent zijn. Bovendien gebeurt discriminatie vaak onbewust en niet intentioneel. • Uit het onderzoek blijkt dat de meeste professionals de juiste intenties hebben en welwillend zijn om queer personen te helpen. Ook de beste intenties kunnen echter soms een negatieve impact hebben. De juiste intenties zijn de eerste stap, maar uiteindelijk staan de gevoelens en ervaringen van queer jongeren centraal. Met andere woorden: kijk niet alleen naar intenties, maar richt je vooral op de juiste impact.

4. DIT IS WAT NODIG IS – BEHOEFTEN Sociale professionals Grote behoefte aan deskundigheidsbevordering op veelvoorkomende queer thema’s De meeste professionals geven aan behoefte te hebben aan deskundigheidsbevordering over gender-, sekse- en seksuele diversiteit, met name in de vorm van training/bijscholing of advies. Zij zouden voornamelijk willen weten hoe zij veelvoorkomende problematiek onder queer jongeren kunnen signaleren en hoe het is om queer te zijn in relatie tot andere i­ dentiteitslagen, zoals ras/etniciteit, leeftijd, beperking etc. Een andere behoefte die speelt onder sociale ­professionals is beter zicht krijgen op het netwerk dat bestaat in Den Haag voor queer personen, zodat doorverwijzen efficiënter en sneller gaat. Tegelijkertijd behoeft ook het netwerk een verdiepings- en professionaliseringsslag volgens hen. Het aanbod is namelijk te beperkt. Daarbij ontbreekt een centrale plek (bijvoorbeeld een sociale kaart of website) waarbij het totale aanbod van organisaties en deskundigheidsbevordering samen komt. Ook informatiemateriaal over queer thematiek is gewenst door professionals.

Queer jongeren Queer jongeren hebben vooral behoefte aan de juiste en snelle zorg. Bijvoorbeeld vanwege mentale gezondheidsproblematiek (trauma, stress of angst), maar ook voor hormoonbehandeling en zorg rondom seksuele gezondheid. Hierin vinden zij het belangrijk om een hulpverlener te hebben die zelf queer en/of van kleur is. Daarnaast vinden jongeren ook dat hulpverleners over bepaalde competenties zouden moeten beschikken, zoals basiskennis over queer thema’s, cultuur sensitief werken en een kwetsbare en open houding ter bevordering van een vertrouwensband.

14

15

5. PLAN VAN AANPAK 1. Wat kunnen professionals doen? In direct contact met cliënt • Bouwen aan vertrouwensrelatie met cliënt, vertel ook wat over jezelf en wees kwetsbaar. • Reduceer cliënten niet tot één laag van hun identiteit. Bijvoorbeeld transgender personen hebben ook een seksualiteit en een etniciteit. • Vraag naar voornaamwoorden: Hoe heb je graag dat ik je aanspreek? Hoe zie jij jezelf? • Neem de tijd voor een cliënt en laat niet blijken dat je haast hebt voor de volgende afspraak. • Onderzoek waar mogelijke problemen vandaan komen. Denk aan problemen als suïcidaliteit, problemen op school of financiële problemen. Deze kunnen allemaal mogelijk gelinkt zijn aan de queer identiteit. • Let op bepaalde aannames, bijvoorbeeld door er niet meteen van uit te gaan dat iemand ­heteroseksueel of cisgender is op basis van zijn/haar/diens uiterlijk. • Sluit zoveel mogelijk aan bij het taalgebruik dat queer jongeren zelf gebruiken in het vertellen over emoties, ervaringen en belevingen. • Wees erop alert dat de culturele achtergrond van jongeren niet in verband wordt gebracht met negatieve eigenschappen, zoals crimineel of grensoverschrijdend gedrag. Dit kan alleen maar zorgen voor meer negativiteit en geïnternaliseerde (gevoelens van bijvoorbeeld) racisme. • Geef erkenning aan culturele verschillen.

Het is niet voor eenieder vanzelfsprekend om openlijk te praten over hun queer zijn. Stel altijd open vragen over gedrag en identiteit. De volgende vragen kunnen helpen: - Heb je een relatie/partner? Hoe heet deze? - Ben je verliefd? Op wie? - Wie staat dicht bij je? - Hoe wil je worden aangesproken? - Hoe zie jij jezelf? - Wat zou je graag willen? - Hoe zou je willen dat ik je noem?

Beleid • Maak protocollen waarin gender-, sekse- en seksuele diversiteit standaard verankerd zijn. • Maak formulieren genderinclusief. Dat betekent dat je op formulieren keuzemogelijkheden hebt voor non-binair, transgender en anders, namelijk…. Dit geeft de cliënt ruimte en mogelijkheid zichzelf op die manier laagdrempelig te identificeren. • Maak toiletten genderinclusief. Toiletten die genderneutraal zijn en dus ook toegankelijk voor gender non-conforme personen. • Laat queer jongeren meedenken en meebeslissen over het beleid. Dit kun je bijvoorbeeld doen door te vragen wat zij graag zelf willen, wat zij missen of anders zouden willen zien.

16

Competenties vergroten • Vergroot kennis en kunde op het gebied van queer thema’s: stimuleer trainingen en zet in op deskundigheidsbevordering als werkgever.

Op de werkvloer • Spreek elkaar aan als er vervelende opmerkingen worden gemaakt op de werkvloer, of bespreek dit met een vertrouwenspersoon of een collega die je in vertrouwen kunt nemen. • Zorg ervoor om in te checken bij het slachtoffer indien er sprake is geweest van discriminatie en uitsluiting. Geef het slachtoffer de ruimte om diens gevoelens te uiten en spreek de dader aan op wangedrag.

Samenwerking met (lokale) partners • Afstemming en samenwerking met belangenorganisaties is cruciaal, aangezien zij goed op de hoogte zijn van de gevoeligheden binnen de groep. Daarnaast bieden zij informele hulp waar queer jongeren net zo goed behoefte aan hebben.

2. Wat kan de gemeente doen? • Versterk het verkeer tussen scholen, bedrijven, belangenorganisaties en actiegroepen op queer thema’s, zodat ze elkaar makkelijker weten te vinden en samenwerkingsverbanden aangaan. • Bied een sociale kaart met doorverwijsmogelijkheden. • Faciliteer en stimuleer queer safe(r) spaces, waarin queer personen (van kleur) onderling met elkaar kunnen zijn. • Creëer een centrale plek voor queer gerelateerde vraagstukken, bijvoorbeeld op een website of via een inloopspreekuur. • Stimuleer diversiteitsbeleid binnen organisaties, zodat er in elke laag van de organisatie een goede ­afspiegeling van de samenleving vertegenwoordigd is. • Investeer in deskundigheidsbevordering voor professionals, door o.a. trainingen; intervisiegroepen en consulten. Stel hierin intersectionaliteit centraal. Maak eventueel met experts een weloverwogen selectie zodat het aanbod stevig staat en aansluit op behoeften onder professionals. • Verricht onderzoek naar de wensen en behoeften van queer subgroepen, zoals queer ­vluchtelingen of queer personen met een beperking. Kijk ook naar de ervaringen van queer personen binnen verschillende domeinen, zoals sport, media en onderwijs.

17

6. HANDIGE LINKS Trainingen en handvatten

Handreikingen LHBTI-emancipatie van Movisie

• Movisie online training: Veilige opvang voor regenboogjongeren • Movisie online training: Coming in • Movisie online training: Hoe ondersteun je LHBTI-cliënten bij hulpvragen? • Movisie online training: Hoe ondersteun je transgender cliënten bij hulpvragen? • Beoordelen van seksueel gedrag: Vlaggensysteem • Groepssessie om jongens weerbaarder en wijzer te maken over seksualiteit: Make a Move • Groepssessie om meiden weerbaarder en wijzer te maken over seksualiteit: Girls' Talk • Gesprekstechniek gericht op seksuele gezondheid: Onder vier ogen • Lesmiddel om gender beter te begrijpen: The Genderbread Person • COC Haaglanden en Youz organiseren de groepstraining ACT your way Queer voor Haagse queer jongeren (16-25 jaar) met lichte psychische klachten en struggles rondom hun gender of seksualiteit

• 10 keer vraag en antwoord over intersekse • Feiten en cijfers op een rij • Eenzaamheid onder lhbti+ personen: feiten, cijfers en aanpak • Onzichtbaar geweld: lhbti+ en huiselijk geweld • Handreiking-lhbti+-BIPOC-en-biculturele-lhbti+-personen-.pdf (movisie.nl) • Handreiking-lhbti+-10-vragen-non-binair.pdf (movisie.nl) • Brochure Ondersteun biculturele LHBT’s: over het herkennen van en doorwijzen bij problematiek. • Folder Movisie: Hoe ondersteun je mensen met transgender gevoelens? • Infographic Transzorg: Infographic transzorg TNN _A2 poster.pdf (transgendernetwerk.nl) • Factsheet Huiselijk Geweld: Factsheet Huiselijk Geweld (transgendernetwerk.nl) • Factsheet inclusie van trans en non-binaire mensen op de werkvloer: Inclusion4All Factsheet (transgendernetwerk.nl)

Websites, informatie en richtlijnen • De Haagse Queer online sociale kaart: Queer Support Den Haag • Website voor sekse, seksuele en gendersensitieve hulpverlening: Komt een mens bij de dokter en de daar bijbehorende Toolkit Komt een mens bij de dokter van de Alliantie Gezondheidszorg op Maat voor zorg- en hulpverleners • Algemene vraagstukken over seksualiteit (inclusief materialen en handvatten): Seks in de praktijk. • Informatie over seksuele gezondheid in 16 talen: Zanzu • Richtlijn gericht op het handelen naar gezonde seksuele ontwikkeling: JGZ-richtlijn Seksuele ontwikkeling • Informatievideo queer jongeren van kleur: Biculturele LHBT jongeren en Uit de kast komen is niet voor iedereen een optie (Coming IN) • Brochure stappenplan bij crisis LHBT-personen: Stappenplan bij crisis • Website met informatie over genderidentiteit, seksuele oriëntatie, genderexpressie en sekse: iedereen is anders • Toolkit onnodige sekseregistratie | Atria

18

Queer gespecialiseerde hulpverleningsinstanties • Maatschappelijk werk COC Haaglanden: Hulpverlening – COC Haaglanden • Ondersteuning huiselijk geweld en kindermishandeling: Veilig thuis Haaglanden • Cultuur sensitieve hulpverlening: GGZ Reflection • Gespecialiseerde LHBT+-hulpverleners: Rozehulpverlening.nl • Hulp bij suïcidaliteit: 113 Suïcidepreventie • Hulp bij genderdysforie en egodystone seksuele oriëntatie (probleem met de eigen homo-, hetero- of biseksualiteit: PsyQ Seksuologie & Transgenderzorg • Aanbod van Youz gericht op genderdysforie • The Hang-Out 070 en Hindostaans & Queer. Beide organisaties richten zich op sociale ondersteuning van queer jongeren van kleur • Maandelijks activiteit van COC Haaglanden voor jongeren van 12 tot 18 jaar: Jong en Out

19

Colofon Deze handreiking is gebaseerd op een onderzoek dat is gedaan naar queer sensitief handelen in Den Haag 2021-2022, door Afiah Vijlbrief en Fayaaz Joemmanbaks, onderzoekers en auteurs van dit onderzoek, het rapport en deze handreiking. Met medewerking van en dank aan: Bi van Guine, beleidsmedewerker, Stad en Bestuur OCW Inclusief Samenleven gemeente Den Haag. Deze publicatie is tot stand gekomen in opdracht van de Gemeente Den Haag, afdeling Inclusief Samenleven en afdeling Jeugdbeleid. Het overnemen uit deze publicatie is toegestaan, mits de bron duidelijk wordt vermeld. Eindredactie Gemeente Vormgeving Dienst Bedrijfsvoering Multimedia Mei 2023