RIS316330 Bijlage Meerjarenprogramma Kunstwerken IV MJPK4 Herziening uitvoeringsprogramma 2022 2025

Datum

22 augustus 2023

Bijlage Renovatie Hubertustunnel en de Hubertusviaducten 1.

Inleiding

De Hubertustunnel is onderdeel van de Noordelijke Randweg en loopt van de Landscheidingsweg tot aan het Hubertusviaduct. De Hubertustunnel is een stadstunnel voor autoverkeer en bestaat uit twee geboorde buizen met een totale lengte van ca. 1600 meter. In elke tunnelbuis zijn twee rijstroken aangebracht. De toegestane maximale snelheid in de tunnel is 70 km/uur. De Hubertusviaducten bestaan uit twee ongelijkvloerse kruisingen, te weten de kruising tussen de S200 en de Doctor Aletta Jacobsweg (complex Madurodam) en de kruising tussen de S200 en de Raamweg (complex Wittebrug). Op elk viaduct zijn twee rijstroken per richting aangebracht. De toegestane maximale snelheid op de viaducten is 50 km/uur.

Tracé Hubertustunnel en Hubertusviaducten In 2008 is de Hubertustunnel in gebruik genomen. Veel installaties in de Hubertustunnel zijn, bij de start van de renovatie in 2025, na ruim 16 jaar dagelijks gebruik aan het einde van hun levensduur, in toenemende mate storingsgevoelig en dienen vervangen te worden. In het verlengde van de Hubertustunnel liggen de Hubertusviaducten. De Hubertusviaducten zijn eind jaren 60 en begin jaren 70 gebouwd en vertonen inmiddels behoorlijke ouderdomsverschijnselen waardoor herstelwerkzaamheden noodzakelijk zijn. In de voorbereiding is onderzoek gedaan naar de noodzakelijke vervangingen en de gewenste nieuwe situatie. Uitgangspunt hierbij is enkel vervangen wat noodzakelijk is, de nieuwe objecten zijn duurzamer. Daarnaast wordt voor de renovatie van de Hubertustunnel de Haagse Tunnel Standaard (HTS) als uitgangspunt gehanteerd. De HTS is reeds bij de renovatie van de Koningstunnel en bouw van de Victory Boogie Woogietunnel gebruikt. Door deze standaard ook toe te passen op de Hubertustunnel wordt een uniforme bediening en besturing van de Haagse tunnels verkregen. Als de Hubertustunnel afgesloten is voor de renovatie, is er ook geen verkeer mogelijk over een deel van het complex Wittebrug, hetgeen de mogelijkheid biedt om het Hubertusviaduct te renoveren zonder

Gemeente Den Haag

Spui 70 Den Haag

Postbus 12600 2500 DJ Den Haag

T 14070 www.denhaag.nl

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DSB/10585835

extra verkeersoverlast. De werkzaamheden aan complex Madurodam zijn vrijwel identiek aan die van het complex Wittebrug en worden bij de renovatie meegenomen. 2. Aanleiding Doordat de systemen (installaties) in de Hubertustunnel het einde van hun levensduur bereikt hebben en de software verouderd is, treden op dit moment circa 200 storingen per jaar op. Dit heeft een negatieve invloed op het veiligheidsniveau van de tunnel.. Op het moment dat het minimale veiligheidsniveau niet gehaald wordt, wordt de tunnel(buis) afgesloten. Deze ongeplande afsluitingen hebben een groot ongewenst effect op de bereikbaarheid van de stad aangezien de Hubertustunnel een essentiële schakel vormt van de S200, de Noordelijke Randweg. Het verkeer zoekt alternatieve routes door woonwijken wat resulteert in onveilige situaties en verkeerscongestie. Uitstel van de renovatie leidt tot een toename van storingen en afsluitingen. Daarnaast zal de duur van de ongeplande afsluitingen toenemen omdat storingen steeds moeilijker op te lossen zijn, ook omdat niet alle componenten meer leverbaar zijn De Hubertusviaducten vertonen ouderdomsverschijnselen bij de opleggingen en op enkele locaties in de betonconstructie. Om te borgen dat de viaducten nog jaren mee kunnen dienen de viaducten gerenoveerd te worden. 3.

Doel Het verbeteren van het risicoprofiel van het gemeentelijk areaal aan kunstwerken zodat de stad mooier, veiliger en beter bereikbaar wordt gemaakt, is het hoofddoel van het programma MJPK . De renovatie van Hubertustunnel is onderdeel van dit programma. Na renovatie is de tunnel opnieuw een veilige en betrouwbare schakel in de Noordelijke Randweg (S200). Na de renovatie zijn er de eerste 5 jaar geen meerdaagse afsluitingen voor vervangingen nodig en is er pas over 15 jaar weer een renovatie noodzakelijk waarvoor de tunnel langdurig afgesloten moet worden. De bestaande tunnelafsluitingen in de nacht voor regulier onderhoud en schoonmaken blijven gehandhaafd. De 0nderliggende doelen zijn: • Na de renovatie van de Hubertustunnel voldoen alle tunnels aan de Haagse Tunnelstandaard. Hiermee is er een uniforme bediening voor de operators waardoor de kans op bedienfouten afneemt en er een efficiëntere opleiding en training gerealiseerd kan worden. • De renovatie van de Hubertustunnel geeft in belangrijke mate, waar mogelijk, invulling aan de duurzaamheidsambities van de gemeente Den Haag. 4. Werkgroep Tunnelveiligheid De werkgroep Tunnelveiligheid bestaat uit de tunnelbeheerder (gemeente Den Haag), de veiligheidsbeambte, aangesteld conform de Wet aanvullende regels veiligheid wegtunnels (WARVW), en vertegenwoordigers van de Veiligheidsregio Haaglanden (VRH) en de politie.

In de Werkgroep Tunnelveiligheid wordt het niveau van de veiligheidsvoorzieningen en de veiligheidsprocedures besproken en afgestemd. Daarnaast wordt, voordat de Hubertustunnel na de renovatie in gebruik genomen gaat worden, het veiligheidsbeheersplan geactualiseerd, waarin is vastgelegd op welke wijze geborgd is dat de tunnel, na ingebruikname, veilig blijft. 5. Beheer en onderhoud De Hubertustunnel wordt 24 uur per dag 7 dagen per week volledig bediend en bewaakt. De operationele bediening en bewaking van de wegtunnels in Den Haag wordt ondergebracht in de bediencentrale op Scheveningen en de secundaire bediencentrale in de Victory Boogie Woogietunnel. Het bedienings- en besturingssysteem wordt aangepast aan de Haagse Tunnelstandaard en daarmee is de bediening en

2/9

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DSB/10585835

besturing uniform aan de Koningstunnel en de Victory Boogie Woogietunnel. De gemeente Den Haag hecht waarde aan het duurzaam gebruik van materialen en een efficiënte inzet van systemen zonder dat dit ten koste gaat van de beschikbaarheid van de tunnel. De beheer- en onderhoudsfilosofie van de gemeente Den Haag voor haar tunnels is gebaseerd op veiligheid voor de weggebruikers, omwonenden, hulpdiensten en eigen medewerkers, een hoge beschikbaarheid voor het wegverkeer en optimale van de kosten over de gehele levensduur. Indien de veiligheid in de tunnel niet geborgd kan worden, zal deze voor het verkeer afgesloten worden en is de route niet beschikbaar voor weggebruikers. De beschikbaarheid van de tunnel wordt onder andere beïnvloed door technische storingen, (onderhouds-)werkzaamheden, incidenten en calamiteiten. Deze niet-beschikbaarheid kan worden onderverdeeld in: • Geplande niet-beschikbaarheid als gevolg van bijvoorbeeld geplande afsluitingen, voor training/opleiding, oefeningen, evenementen, regulier onderhoud en inspectie; • Ongeplande niet-beschikbaarheid als gevolg van bijvoorbeeld storingen, incidenten en calamiteiten. De renovatie is gericht op het bereiken van een zo hoog mogelijke beschikbaarheid. Vanzelfsprekend blijft onderhoud nodig en zijn storingen en incidenten niet te voorkomen.

Indien de tunnel niet beschikbaar is, dient dit zoveel mogelijk geplande niet-beschikbaarheid te zijn, zodat weggebruikers tijdig geïnformeerd kunnen worden. De huidige onderhoudsaannemer blijft verantwoordelijk voor het onderhoud aan de tunnel tot aan het moment dat de tunnel voor de renovatie wordt afgesloten. 6. Projectscope De scope bestaat uit het renoveren van de Hubertustunnel, inclusief een meerjarig-onderhoudsperiode en het renoveren van het Hubertusviaduct. In de tunnel zijn meer dan 50 objecten met veel verschillende componenten met elk een eigen levensduur. De scope van het project is bepaald door per object na te gaan of: • Deze einde levensduur is. • Er functieverlies optreedt. • Er wijzigingen in het gebruik of wijzigingen in de wet- en regelgeving zijn. • Het systeem nog ondersteund wordt door de leverancier. Om de scope volledig in beeld te brengen is gesproken met de relevante professionele eindgebruikers van de tunnel, waaronder de beheerders, hulpverleningsdiensten en met het beleidsbepalende bedrijfsonderdeel Bereikbaarheid en Verkeersmanagement. De inbreng van deze stakeholders is meegenomen in de projectscope. 6.1 Installaties Het grootste deel van de projectscope wordt bepaald door de installaties die aan het einde van hun levensduur zijn. Onder meer de volgende systemen dienen (deels) vervangen te worden: • Tunnelverlichting. • Tunnelventilatie.

• Verkeerssystemen (o.a. afsluitbomen, verkeerslichten, signaalgevers en snelheidsdiscriminatiesysteem). • Communicatiesystemen (o.a. CCTV, omroepsysteem). • Klimaatinstallatie. • Bedienings- en besturingssysteem, inclusief het transmissiesysteem. De verkeers- en tunneltechnische installaties zijn in de Hubertustunnel aanwezig om:

3/9

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DSB/10585835

• • • • • • •

De verkeersdoorstroming in de tunnel maximaal te ondersteunen. Incidenten in de tunnel zoveel mogelijk te voorkomen en de kans op calamiteiten te minimaliseren. Escalatie van incidenten minimaliseren. De zelfredzaamheid1 van weggebruikers te bevorderen. De leefbaarheidscondities2 te handhaven. De hulpverleningsdiensten zodanig te faciliteren dat de hulpverlening veilig en efficiënt uitgevoerd kan worden. Te ondersteunen bij het beheer en onderhoud van de overige systemen en installaties.

In 2013 is de WARVW aangepast en is het voorzieningenniveau in tunnels verder gestandaardiseerd. De bestaande wegtunnels, niet zijnde Rijkstunnels, moeten sinds 1 mei 2019 aan de WARVW voldoen. De Hubertustunnel voldoet aan de WARVW, maar wijkt op onderdelen wel af van de gestandaardiseerde uitrusting voor tunnels. Om de tunnels binnen Den Haag qua uitrusting op elkaar af te stemmen wordt de volgende aanpassing gedaan aan de Hubertustunnel: • Bedienposten voor de hulpverleningsdiensten aanbrengen in de toeritten. Vanwege het hoge aantal aanrijdingen van gesloten slagbomen wordt de zichtbaarheid hiervan vergroot met als doel het aantal aanrijdingen te reduceren. 6.2 Constructies De constructie van de Hubertustunnel is over het algemeen goed. De geboorde buizen met prefab beton zijn voorzien van hittewerende bekleding en zijn bestand tegen een brand van 2 uur volgens de RWS brandkromme. Deze brandkromme wordt voor alle Nederlandse wegtunnels gebruikt en gaat tot 1350°C. Een nieuwe tunnel mag bij brand gedurende 60 minuten niet bezwijken. Voor zover de tunnel onder open water ligt is deze periode 120 minuten. Voor Hubertustunnel is destijds 120 minuten brandwerendheid aangehouden omdat de meerkosten hiervoor relatief laag waren ten opzichte van de kosten voor betonschadeherstel na een zware brand.

Bij de bouw van de toeritten is een betonmengsel van Rijkswaterstaat gebruikt dat niet afspatgevoelig3 was. In 2017 is uit nieuw onderzoek door RWS gebleken dat het desbetreffende betonmengsel weldegelijk afspatgevoelig is. Eind 2021 zijn er brandproeven in de toeritten van Hubertustunnel uitgevoerd waaruit is gebleken dat de betonconstructie afspatgevoelig is en niet aan de gestelde brandwerendheidseis voldoet. Hierom worden bij de renovatie de gesloten delen van beide toeritten voorzien van (aanvullende) hittewerende bekleding. Vanuit kostenoverweging worden de toeritten voor 60 minuten tegen brand beschermd (minimaal vereiste) terwijl de rest van de tunnel 120 minuten tegen brand beschermd wordt. Ondanks dat de tunnelwanden elk kwartaal gereinigd worden, zijn de tunnelwanden dermate vervuild dat deze niet meer goed schoon te krijgen zijn. Tijdens de renovatie wordt de tunnelwand hoogwaardig afgewerkt waarbij het uitgangspunt is dat de tunnelwand in een lichte kleur uitgevoerd wordt en goed onderhoudbaar is zonder concessies aan de veiligheid te doen. Een lichte afwerking verhoogd het veiligheidsgevoel en verlaagd de benodige lichthoeveelheid. De wegverharding in de tunnel en toeritten wordt voorzien van een nieuwe deklaag. 6.3 Hubertusviaducten 1

Zelfredzaamheid: mate waarin de weggebruikers in staat zijn, zonder hulp van buiten, te vluchten naar een veilige plaats

2

Leefbarheidscondities: luchtkwaliteit, verlichting

3

Afspatten van beton bij brand: Bij brand ontstaat dampdruk in het betonoppervlak en worden kleine of grotere stukken uit het betonoppervlak

gedrukt. Het vochtgehalte en het poriëngehalte zijn belangrijke aspecten bij de kans op afspatten.

4/9

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DSB/10585835

De werkzaamheden aan het Hubertusviaduct, bestaande uit de complexen Wittebrug en Madurodam, bestaan uit: • Het vervangen van de opleggingen. • Het herstellen van inspectiepaden. • Het uitvoeren van betonreparaties. • Het vervangen van voeg- en afdekprofielen. • Het herstellen en verstevigen van de hekwerken. • Het vervangen van de asfaltdeklaag van het volledige viaduct. 6.4 Meerjarig onderhoud In de bestaande situatie wordt het dagelijkse onderhoud uitgevoerd door een aannemer. Dit contract is in 2019 afgesloten en is maximaal tot begin 2025 te verlengen. In de toekomstige situatie behoren de renovatiewerkzaamheden en 15 jaar onderhoud tot een contract. Dit onderhoud bestaat uit periodiek onderhoud en vervanging van componenten of installaties met een levensduur korter dan 15 jaar. Het meerjarig onderhoud van Hubertustunnel is straks op een vergelijkbare manier georganiseerd zoals de Koningstunnel en de Victory Boogie Woogie tunnel. De energiekosten, de bediening en bewaking vormen geen onderdeel van de scope. Voor het uitvoeren van onderhoudswerkzaamheden wordt de tunnel, conform de huidige situatie, elk kwartaal 2 onderhoudsnachten, van 21:00 uur tot 05:00 uur, afgesloten voor onderhoudswerkzaamheden. Tijdens deze nachten is de tunnel in beide richtingen afgesloten. Verkeer wordt omgeleid via de Raamweg en de Wassenaarseweg.

Het Hubertusviaduct is geen onderdeel van de scope van meerjarig onderhoud maar wordt vanuit het reguliere beheer- en onderhoudsbudget uitgevoerd. Het beheer en onderhoud van het Hubertusviaduct wordt door de afdeling Stedelijk Beheer gedaan. Indien uit inspecties blijkt dat er (onderhouds)werkzaamheden nodig zijn, dan worden deze separaat uitgevoerd. 7 Duurzaamheid De ambities van Den Haag op het gebied van duurzaamheid zijn vastgelegd in de volgende documenten: • Wegwijzer Den Haag klimaatbestendig [RIS308745]. • Haagse nota duurzaamheid: schone energie in een groene stad [RIS301829]. • Maak het duurzaam [RIS303945]. • Actieplan Maatschappelijk Verantwoord Inkopen [RIS 305068] • Schone Lucht Akkoord [RIS 304284] • Deze documenten vormen de basis om te komen tot oplossingsprincipes en maatregelen. Tevens wordt gebruik gemaakt van de kennis die opgedaan is bij het Centrum Ondergronds Bouwen (COB) waaronder de COB-publicatie ‘Maatregelencatalogus voor energiereductie in tunnels’.

5/9

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DSB/10585835

7.1 Energie De gemeente Den Haag heeft in de Haagse nota duurzaamheid aangegeven een energietransitie te willen doorvoeren. Om te besparen op het energieverbruik worden onderstaande maatregelen meegenomen in de renovatie en wordt een energiereductie behaald: • Aanpassen verlichting in de verkeersbuizen naar LED • Voorkomen dat systemen onnodig ‘aan’ staan; o Aanpassen regeling pompen en ventilatoren; o Aanpassen regeling klimaatinstallatie en verwarmingselementen (incl. tracing). • Lichtniveau in de tunnel zo laag mogelijk door: o Lichte wanden; verbeteren van de bestaande wandafwerking. Vooruitlopend op de renovatie is in 2021 de no break installatie4 vervangen, dit leverde een energiebesparing van circa 20% op. Daarnaast wordt bij de renovatie nog een aanzienlijke verdere energiereductie gerealiseerd. Hiermee is rekening gehouden bij de prognose voor de toekomstige kosten voor meerjarig onderhoud. Naast besparing op het energieverbruik worden er zonnepanelen in de nabijheid van de tunnelmonden geplaatst. Uitgangspunt bij de plaatsing van zonnepanelen is de balans tussen de kwaliteit van de architectuur en de groene landschappelijke inpassing enerzijds en de behoefte aan energieopwekking anderzijds. De overige stroom wordt groen ingekocht. 7.2 Leefomgeving / klimaatadaptie Bij de renovatie wordt aandacht besteed aan de leefomgeving.

Om prettig te kunnen leven in Den Haag zijn droge voeten, schone lucht, weinig veiligheidsrisico’s en geen extreme hitte en droogte van belang. In de Wegwijzer Den Haag klimaatbestendig is als ambitie opgenomen dat er bij een korte hevige regenbui van 70mm in 1 uur geen schade is en de infrastructuur blijft functioneren. De bestaande Hubertustunnel kan een dergelijke hevige regenbui verwerken zonder dat er schade optreedt of de tunnel afgesloten moet worden. Aanpassingen zijn niet nodig. In de toeritten van de tunnel ligt geluidreducerend asfalt. Bij de renovatie wordt de deklaag vervangen en wordt er een nieuwe laag geluid reducerend asfalt teruggebracht. Uit een stresstest voor extreme hitte blijkt dat de gevoelstemperatuur rondom het dienstgebouw Landscheidingsweg hoger dan gemiddeld is. Het dienstgebouw ligt grotendeels ondergronds. Het gebied rondom bestaat uit halfverharding en beplanting en blijft gehandhaafd. 7.3 Mobiliteit Onder mobiliteit wordt al snel gedacht aan veranderingen in de manier waarop we ons vervoeren: lopen, fietsen, auto of het OV. Het project renovatie Hubertustunnel heeft hier geen invloed op maar is onderdeel van de infrastructuur. De Hubertustunnel kan door een goede informatievoorziening onnodige verkeershinder beperken.

Er wordt een koppeling gemaakt met het Nationaal Dataportaal Wegverkeer (NDW) zodat op het moment dat een verkeersbuis is afgesloten dit automatisch wordt doorgegeven aan de NDW. De NDW deelt deze informatie rechtsreeks met andere verkeerscentrales (o.a. de Verkeerscentrale Den Haag) en levert deze informatie aan de navigatiesystemen die live verkeersinformatie kunnen ontvangen. Hierdoor kunnen weggebruikers tijdig een alternatieve route nemen.

4

no break installatie: voorkomt onderbreking van de stroomvoorziening van de tunnel bij uitval van het energienet.

6/9

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DSB/10585835

7.4 Grondstoffen, circulair bouwen en duurzame bouwplaats Om het gebruik van grondstoffen te beperken en materialen terug te winnen wordt er bij de renovatie onderzocht wat nog (her)gebruikt kan worden. Er worden alleen componenten vervangen die het einde van de levensduur hebben bereikt. Wat hergebruikt kan worden blijft gehandhaafd. Voorbeeld: Het ventilatiesysteem is einde levensduur, indien mogelijk worden alleen de ventilatoren vervangen en worden de kabels en bevestigingspunten hergebruikt. De materialen die vrijkomen worden van elkaar gescheiden en apart afgevoerd zodat deze maximaal gerecycled kunnen worden. Op de bouwplaats wordt zoveel mogelijk elektrisch materieel ingezet. 8 Contract 8.1 Contractvorm Er is gekozen voor een geïntegreerd contract waarbij zowel het ontwerp, de bouw als het meerjarig onderhoud in de contractscope zitten. Deze contractvorm heet Design, Build, Maintain (DBM- contract). Door een geïntegreerd contract op de markt te zetten wordt ruimte aan de markt gegeven voor creatieve en integrale oplossingen. Het aan het renovatiecontract toevoegen van het meerjarig onderhoud, levert meerwaarde op in de zin van een verbeterde beschikbaarheid van de tunnel en lagere levensduurkosten.

De keuzes die de opdrachtnemer maakt tijdens de ontwerp- en de realisatiefase, kunnen de kosten voor het beheer en het onderhoud reduceren, met als doel de totale kosten voor de gemeente (Total Cost of Ownership, de TCO) te optimaliseren. Voor de scope van het onderhoud wordt uitgegaan van het principe “van slagboom tot slagboom”. Hierdoor komt het beheer van de volledige tunnel (incl. in- en uitritten en verkeers- en tunneltechnische installaties) bij de opdrachtnemer. Het Hubertusviaduct maakt geen onderdeel uit van de onderhoudsscope. Voor de looptijd van het meerjarig onderhoud wordt aansluiting gezocht bij de looptijd van het meerjarig onderhoud van de Rotterdamsebaan. Daar is eveneens gekozen voor 15 jaar onderhoud vanaf de openstelling. 8.2 Social Return In het contract wordt de Haagse regeling Social Return toegepast. Onder Social Return bij inkoop of aanbesteding verstaat de gemeente Den Haag: aanbestedingen op zo’n manier inrichten, dat er ook sociale doelen worden bereikt. Met Social Return helpen ondernemers die in opdracht van de gemeente werk uitvoeren, mensen met een grote afstand tot de arbeidsmarkt aan een baan of stageplek. 9 Realisatie 9.1 Fasering Met Bereikbaarheidsregie is afgestemd dat de gehele tunnel éénmalig langdurig en volledig wordt afgesloten voor de renovatie.

Hoewel de impact voor het verkeer groot is, is er een duidelijk communiceerbare situatie. Dit is voor zowel de weggebruiker als het personeel in de tunnel de veiligste variant. 9.2 Bereikbaarheid De Hubertustunnel wordt voor de uitvoering van de werkzaamheden volledig afgesloten. Het verkeer zal via de Raamweg/Koningskade (S100) en de Benoordenhoutseweg (N44) omgeleid worden. Met Bereikbaarheidsregie wordt afgestemd welke (aanvullende) maatregelen genomen moeten worden om de verkeershinder te minimaliseren. 9.3 Innovatie

7/9

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DSB/10585835

Om een vlotte en veilige doorstroming van het verkeer te borgen is er behoefte aan voorspelbaar gedrag van de techniek gebruikt voor de technische installaties en systemen. Binnen de renovatie wordt om deze reden primair gestuurd op het gebruik van bewezen technieken en componenten waarbij de faalkans bekend (en laag) is.In de voorbereidings- en uitvoeringsfase is er ruimte voor innovatie bij de te kiezen uitvoeringsmethode (bijvoorbeeld wijze herstel tunnelwand) en een slimme onderhoudsaanpak. Gegadigden kunnen zich in de aanbesteding onderscheiden met de door hen in te dienen kwaliteitsplannen die door de gemeente zullen worden beoordeeld (de zogenaamde EMVI-plannen). De renovatie Hubertustunnel is, na de realisatie Victory Boogie Woogietunnel en de renovatie Koningstunnel, het derde grote tunnelproject van gemeente Den Haag in relatief kort tijdsbestek. Bij de renovatie van de Hubertustunnel wordt zoveel mogelijk gebruik gemaakt van de kennis die opgedaan is bij de eerdere Haagse tunnelprojecten. Op deze wijze kan een compact projectteam in een kort tijdsbestek een kwalitatief goede uitvraag opstellen die aansluit op de eerdere uitvragen, kan de opdrachtnemer gericht aan de slag met de engineering en wordt risicobewust getoetst.

Doordat er een duidelijk beeld is van het eindproduct en het projectteam veel ervaring heeft met het opstellen van contractdocumenten en begeleiden van complexe infrastructurele projecten wordt de kans verkleind dat gemeente Den Haag tijdens de realisatiefase geconfronteerd wordt met grote onvoorziene extra kosten en uitloop. 9.4 Opleiden, trainen en oefenen Tijdens de realisatiefase worden de operators opgeleid om te kunnen werken met het nieuwe bedieningsen besturingssysteem. Gezien deze qua look and feel gelijk wordt aan het de bedienings- en besturingssysteem van de Koningstunnel en Victory Boogie Woogietunnel is de verwachting dat het opleidingstraject binnen de realisatie periode uitvoerbaar is. 9.5 Openstellingsvergunning Voordat de tunnel, na de renovatie, opengesteld wordt zal er door de tunnelbeheerder een nieuwe openstellingsvergunning aangevraagd worden. Bij de aanvraag openstellingsvergunning wordt door bevoegd gezag getoetst of de tunnel voldoet aan wet- en regelgeving. Bevoegd gezag laat zich hierbij adviseren door de Veiligheidsbeambte. 10 Communicatie De renovatiewerkzaamheden van de Hubertustunnel zullen forse impact hebben op de bereikbaarheid van een deel van Den Haag. Het is daarom van groot belang bewoners, ondernemers en verkeersdeelnemers tijdig en uitgebreid te informeren.

De impactanalyse van de bereikbaarheid tijdens de afsluiting is hiervoor een belangrijk uitgangspunt. In de communicatieaanpak staat voorop dat bewoners, ondernemers, (internationale) bedrijven, bezoekers en verkeersdeelnemers vroegtijdig op de hoogte zijn van de langdurige afsluiting van de Hubertustunnel en de dan geldende omleidingsroute(s). Ruim voor aanvang van de werkzaamheden zal er voor bewoners (en bedrijven) in de omgeving van de Hubertustunnel een informatieavond plaatsvinden om hen te informeren over het project renovatie Hubertustunnel en de daaraan gepaard gaande hinder. Bedrijven die veel hinder zullen ondervinden worden mogelijk apart benaderd en geïnformeerd. Ondanks dat er door de Hubertustunnel geen lijnbussen lopen, wordt in overleg met HTM, andere vervoersbedrijven en de Toegelaten Taxiorganisaties bekeken, of en op welke manier reizigers geïnformeerd dienen te worden, aangezien het op de omleidingsroute(s) waarschijnlijk drukker wordt.

8/9

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DSB/10585835

11 Planning Op dit moment loopt de aanbestedingsfase, waarvan de doorlooptijd ongeveer 9 maanden is, deze zal medio oktober 2023 worden afgerond. De daarop volgende voorbereidingsperiode voor de opdrachtnemer bedraagt circa 1,5 jaar. Deze periode voor opdrachtnemer is nodig voor het opstellen van een integraal ontwerp, het inkopen van de materialen, het aanvragen van vergunningen en het vooraf testen van de installaties in een fabrieksomgeving. Tevens zullen werkzaamheden die geen afsluiting van de tunnel vragen zoveel als mogelijk vooraf worden uitgevoerd. Na de voorbereidingsperiode wordt de tunnel afgesloten voor de renovatiewerkzaamheden. De uitvoering c.q. start van de afsluiting van de tunnel staat gepland in de eerste helft van 2025. De verwachte duur van de afsluiting bedraagt ca. 12 maanden.

9/9