RIS316326 Stand van zaken initiatiefvoorstel Van nationaliteit onbekend naar staatloos

Typ tekstTyp tekstTyp tekst

Jan van Zanen Burgemeester

020

Retouradres: Postbus 12600, 2500 DJ Den Haag

Ons kenmerk

Aan de voorzitter van de commissie Bestuur

DPZ/10579735 RIS316326 Contactpersoon

Koosje Bielars Dienst

Publiekszaken Afdeling

Klant Contact Centrum Telefoonnummer

14070 Datum

E-mailadres

8 september 2023

koosje.bielars@denhaag.nl

Onderwerp

Stand van zaken initiatiefvoorstel 'Van nationaliteit onbekend naar staatloos'

Geachte voorzitter, Graag informeer ik u over de stand van zaken met betrekking tot het wetsvoorstel vaststellingsprocedure staatloosheid in het kader van het initiatiefvoorstel ‘‘Van ‘nationaliteit onbekend’ naar staatloos’’ (RIS304585). In deze brief bouw ik voort op het voortgangsbericht van 8 maart 2022 (RIS311781). Achtergrond Met het initiatiefvoorstel Van ‘nationaliteit onbekend’ naar staatloos” beoogden de indieners het vergemakkelijken van het verkrijgen van de status ‘staatloos’ voor personen die met een onbekende nationaliteit geregistreerd zijn in de Basisregistratie Personen (BRP) en een verblijfstatus hebben in Nederland. Het gaat dan om personen waarvan de staatloosheid niet kan worden vastgesteld door bijvoorbeeld het ontbreken van originele documenten (zoals een geboorteakte). Het vaststellen van staatloosheid is per geval verschillend en is altijd complex. Welke nationaliteit een persoon heeft, dan wel staatloos is, is het gevolg van toepassing van wettelijke regels. De gemeenten hebben hierbij geen beleidsvrijheid. Met het initiatiefvoorstel heeft de gemeente de afgelopen jaren geïnvesteerd in verbeterde informatievoorziening en in de voorlichting over ‘nationaliteit onbekend’ en ‘staatloosheid’. Met collega’s van de G4 is actief opgetrokken in een expertgroep Staatloosheid waar naast de G4 en andere (grote) gemeenten ook belangenorganisaties aan deelnamen.

In deze expertgroep zijn ervaringen gedeeld, casussen besproken en daar waar uitkomsten nieuw inzichten opleverden, zijn deze toegepast in de Haagse werkwijze. Met de G4 en de NVVB (Nederlandse Verenging voor Burgerzaken) heeft de gemeente samen opgetrokken om te zorgen dat wetgeving op het punt van vaststelling van staatloosheid zo snel mogelijk behandeld werd in de Tweede en Eerste Kamer. Het wetsvoorstel heeft een lange geschiedenis. Het is straks mogelijk om door middel van een wettelijke procedure via de rechtbank Den Haag op verzoek van betrokkene staatloosheid vast te laten stellen voor personen die in Nederland verblijfplaats hebben, maar slecht of niet gedocumenteerd zijn en daarom niet als staatloos in de BRP geregistreerd kunnen worden. Deze stand van zaken brief gaat vooral over de ontwikkelingen op het gebied van dit wetsvoorstel.

Gemeente Den Haag

Spui 70 Den Haag

Postbus 12600 2500 DJ Den Haag

Telefoon : 14070 publiekszaken@denhaag.nl

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DPZ/10579735

Wetsvoorstel vaststellingsprocedure staatloosheid Ik ben verheugd u te informeren dat de Eerste Kamer het wetsvoorstel op 6 juni 2023 heeft aangenomen. De verwachting is dat de Wet vaststellingsprocedure staatloosheid inwerking gaat treden in Q4 van 2023.De wet houdt in dat personen via een civielrechtelijke procedure een verzoek kunnen indienen bij de rechtbank Den Haag om staatloosheid vast te laten stellen. Het gaat daarbij vooral om personen die wel rechtmatig verblijf hebben, maar slecht of niet gedocumenteerd zijn en daarom niet als staatloos in de basisregistratie personen (BRP) kunnen worden geregistreerd. Ook personen die geen rechtmatig verblijf hebben kunnen onder de nieuwe procedure een verzoek tot vaststelling van staatloosheid indienen. Voor deze personen geldt dat het indienen van een dergelijk verzoek en de eventuele vaststelling van de staatloosheid door de rechter verder geen aanspraak geeft op rechtmatig verblijf in Nederland. Naast de hiervoor genoemde rechterlijke procedure, kan straks ook door gemeenten of Immigratie- en Naturalisatiedienst (IND) de staatloosheid worden vastgesteld als sprake is van evidente staatloosheid. Deze (niet-rechterlijke) procedure is uitgewerkt in een algemene maatregel van bestuur: het ‘Besluit evidente staatloosheid’.

In dat besluit staan de volgende vijf situaties waarbij door een bestuursorgaan aangenomen kan worden dat sprake is van evidente staatloosheid. De gestelde staatloze: 1. beschikt over een document waaruit de vaststelling van staatloosheid blijkt, verstrekt door een land dat bij ministeriële regeling is aangewezen; 2. een in Nederland geboren kind is van ouders die staatloos zijn en beschikt over een geboorteakte in de zin van artikel 2.3 van de Wet basisregistratie personen; 3. een in Nederland geboren kind is wiens vader staatloos is en wiens moeder uitsluitend de nationaliteit heeft van een land dat bij ministeriële regeling is aangewezen, en beschikt over een geboorteakte in de zin van artikel 2.3 van de Wet basisregistratie personen; 4. een in Nederland geboren kind is dat geen vader heeft in de zin van artikel 199 van boek 1 van het Burgerlijk Wetboek en wiens moeder staatloos is of uitsluitend de nationaliteit heeft van een land dat bij ministeriële regeling is aangewezen, en beschikt over een geboorteakte in de zin van artikel 2.3 van de Wet basisregistratie personen; 5. louter de nationaliteit bezit van een staat die door Nederland niet wordt erkend. Wijziging van de Rijkswet op het Nederlanderschap en de Paspoortwet Gelijktijdig met het wetsvoorstel werden ook de wijzigingen van de Rijkswet op het Nederlanderschap (RWN) en de Paspoortwet behandeld.

Het wetsvoorstel tot wijziging van de RWN regelt dat een in het Koninkrijk staatloos geboren vreemdeling tot 21 jaar zonder verblijfsrecht via een nieuw optierecht Nederlander kan worden, als er sprake is van: Vijf jaar onafgebroken stabiel hoofdverblijf; De vreemdeling en ouders zich niet hebben onttrokken aan toezicht; De vreemdeling/ouders het vertrek of terugkeer niet hebben belemmerd. Voor de beoordeling van bovenstaande krijgt de IND een adviserende rol hierin richting de gemeenten. Staatlozen document Ook maakt het wetsvoorstel mogelijk dat een vreemdeling zonder verblijfsrecht een staatlozen document -waaruit de staatloosheid van die persoon blijkt- kan aanvragen bij de IND.

2/3

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DPZ/10579735

De stand van zaken Utrechtse expertgroep staatloosheid Gemeente Den Haag heeft actief deelgenomen aan de expertgroep staatloosheid. In de expertgroep staatloosheid is er aandacht geweest voor een aantal specifieke doelgroepen, zijn er complexe casussen besproken en is kennis met elkaar gedeeld. De expertgroep had aandacht voor de informatievoorziening voor de burgers. Er is gewerkt aan een conceptbrief die gemeenten kunnen gebruiken om inwoners voor te lichten en aan te schrijven. Ook is gewerkt aan een concepttekst die gemeenten kunnen plaatsen op de website om de inwoners te informeren. Uiteindelijk was het de bedoeling om deze informatie te plaatsen op de website van de Rijksoverheid en indien mogelijk in meerdere talen beschikbaar te maken. Verder werden eventuele knelpunten in de wet- en regeling gesignaleerd en de ketenpartners hierbij geïnformeerd. Vanuit Den Haag is gekeken naar de mogelijkheden om mee te helpen in het dossieronderzoek van Utrecht. Het is nog afwachten hoe de expertgroep vorm gaat krijgen na de inwerkingtreding van de Wet vaststellingsprocedure staatloosheid. De eerstvolgende bijeenkomst staat gepland op 14 september 2023. Gemeente Den Haag Naar aanleiding van het initiatiefvoorstel is de website van de gemeente Den Haag aangevuld met informatie over vermelding van de nationaliteit in de BRP.

Deze informatie is beschikbaar in het Nederlands, Engels en Frans. Eventuele verzoeken om nationaliteitsgegevens in de BRP te wijzigen worden zorgvuldig beoordeeld. Zodra meer bekend is over de inwerkingtreding van voorgenoemde wetten zal de informatievoorziening hierop worden aangepast. Uiteraard zullen ook de medewerkers op de hoogte worden gebracht. Met vriendelijke groet, Jan van Zanen

3/3