RIS316267 Beantwoording SV Gemeente bewandelen creatieve wegen om 14 euro te eisen EB

Datum

BEANTWOORDING SCHRIFTELIJKE

5 september 2023

VRAGEN

Onderwerp

Ons kenmerk

Antwoord van het college op de vragen van de raadsleden de dames Arp, Butt, Faïd, Holman en de heer Smit, luidend: ‘Gemeenten bewandelen creatieve wegen om 14 euro te eisen’

DBV/10596949 RIS316267

De raadsleden de dames Arp, Butt, Faïd, Holman en de heer Smit hebben op 21 juli 2023 een brief met daarin zeven vragen aan de voorzitter van de gemeenteraad gericht. Overeenkomstig artikel 30 van het reglement van orde voor vergaderingen en andere werkzaamheden van de raad, beantwoordt het college deze vragen als volgt. Uit een recent artikel op de website Binnenlands Bestuur (‘Salariseis in aanbesteding mag niet’) blijkt dat sommige gemeenten kansen zien om van marktpartijen te eisen dat zij minimaal 14 euro per uur moeten betalen, ook al stelt de demissionair minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid dat dit niet kan. Eerder heeft het Haagse college aangegeven geen salariseis in te willen voeren bij aanbestedingen vanwege juridische onhaalbaarheid (zie de brief ‘Juridische en financiële aspecten eis minimumloon’, 7 maart 2023, RIS314676). In deze brief stelde het college het volgende: ‘Ook is er onderzocht hoe andere gemeenten omgaan met de wens om een minimumuurloon van €14 te hanteren bij aanbestedingen. Hiervoor is overleg geweest met de gemeenten die zich inzetten om het minimumuurloon van €14 per uur ook bij aanbestedingen te realiseren. Dit leert het volgende: binnen de G4 gemeenten en gemeente Heerlen heeft dezelfde discussie plaatsgevonden en we komen tot dezelfde conclusie.

Een eis over het minimumuurloon van €14 kan alleen bij aanbestedingen voor externe inhuur worden opgenomen.’ Bij de aanbestedingen voor externe inhuur zou de gemeente al als voorwaarde opnemen dat lonen ten minste het niveau hebben van de laagste gemeentelijke loonschaal. De fracties van de SP, PvdA, GroenLinks, Partij voor de Dieren en Haagse Stadspartij vinden dat het college alle mogelijkheden moet onderzoeken om de bedrijven waarmee we als gemeente in zee gaan te vragen om een leefbaar loon te betalen aan hun medewerkers. Zeker gegeven het feit dat het minimum uurloon de komende jaren stapsgewijs zal worden verhoogd, maar nu nog altijd te laag is om van rond te komen.

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DSO/10596949

1.

Is het college bekend met het feit dat de gemeente Utrecht op 6 juni 2023 een onderzoek heeft aangekondigd naar de mogelijkheid om leveranciers een streepje voor te geven als zij een minimum uurloon van 14 euro aan hun medewerkers betalen? Kan het college uiteenzetten hoe het Utrechtse onderzoek en het Utrechtse beleid zich verhouden tot de voorwaarden die de gemeente Den Haag stelt met betrekking tot het minimum uurloon bij aanbestedingen voor externe inhuur? Bij welke aanpak wordt een minimum uurloon van 14 euro het beste geborgd?

Het college is bekend met het aangekondigde onderzoek van de gemeente Utrecht naar de mogelijkheden tot het toebedelen van een hogere score in de gunningscriteria. Zoals eerder aangegeven in onze brief van 7 maart 2023 onderschrijven wij het belang van een goed loon voor alle mensen die werken (RIS 314676). Waar (juridisch) mogelijk hanteren we een minimumuurloon van 14 euro. Zo is in de Cao Gemeenten het minimumloon van 14 euro verankerd voor ambtenaren. Daarnaast hanteren we als gemeenten een minimumuurloon van 14 euro bij opdrachten voor externe inhuur. Het college stelt vast dat een minimumuurloon van 14 euro bij aanbestedingen, anders dan externe inhuur, via algemeen bindende CAO’s geregeld zou moeten worden omdat deze een heldere grondslag bieden, controleerbaar en handhaafbaar zijn en administratief geborgd zijn in financiële systemen van opdrachtnemers. Als gemeente kunnen we een hoger minimumuurloon dan wettelijk vastgesteld niet afdwingen bij werkgevers. De gemeente is namelijk geen partij in de afspraken die over het minimumloon worden gemaakt in betreffende CAO’s. De hoogte van het sociaal wettelijk minimumloon wordt door het Rijk bepaald en periodiek herijkt (zie ook RIS314250). 2.

Is binnen de Haagse aanpak bij aanbestedingen voor externe inhuur ook een minimum uurloon van 14 euro geborgd als er met onderaannemers wordt gewerkt? Zo nee, hoe wordt voorkomen dat op deze manier alsnog een looneis wordt omzeild?

De gemeente eist dat bij alle werkzaamheden voor de gemeente de vigerende wetgeving moet worden nageleefd en daarmee dus ook toepasselijke CAO’s. Deze eis geldt daarmee dus ook als gewerkt wordt met onderaannemers. 3.

Kan het college globaal uiteenzetten welke extern ingehuurde diensten worden aanbesteed door de gemeente, waarbij het op grond van wetgeving en cao’s nog niet vanzelfsprekend is dat er een minimum uurloon van 14 euro wordt betaald (denk bijvoorbeeld aan schoonmaak en catering)? Om hoeveel ingehuurde medewerkers gaat het in totaal? Is binnen de Haagse aanpak gegarandeerd dat zij, zolang zij werk voor de gemeente verrichten, minimaal 14 euro per uur betaald krijgen? Zo nee, waarom niet?

Personeel dat extern wordt ingehuurd wordt gelijk betaald als ambtenaren in loondienst voor hetzelfde werk. Voor de inkoop van diensten wordt echter geen externe inhuur gehanteerd. In dat geval, wordt van de onderneming geëist dat het desbetreffende personeel overeenkomstig de CAO van de ondernemer wordt betaald. Het gaat om een wisselend aantal medewerkers dat niet exact is te bepalen. Zie verder het antwoord bij vraag 2.

2/3

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DSO/10596949

4.

Is het college bekend met het beleid van de gemeente Utrecht waarbij per extern ingehuurde opdracht wordt bekeken of deze geschikt is voor inbesteden, wat betekent dat medewerkers in dienst komen en onder de gemeentelijke cao vallen? Is dit ook staand beleid in Den Haag? Zo nee, is het college bereid om met de gemeente Utrecht in overleg te treden om deze aanpak over te nemen?

Wij zijn hiervan op de hoogte. Voor wat betreft de situatie in Den Haag moet volgens het Haagse concernkader externe inhuur uit 2017 bij elke inhuuropdracht de afweging gemaakt worden of het werk ook met eigen medewerkers gedaan kan worden. Verder wordt maximaal ingezet op werving en recruitment om waar mogelijk medewerkers tijdelijk of vast in loondienst te nemen. 5.

Is het college bekend met het beleid van de gemeente Utrecht om actief marktpartijen te stimuleren om het minimum uurloon van 14 euro op te nemen in de arbeidsvoorwaarden? Is dit ook staand beleid in Den Haag? Zo nee, is het college bereid om met de gemeente Utrecht in overleg te treden om deze aanpak over te nemen?

Het college is hiermee bekend en voert in G4-verband overleg over inkoop waar het minimumuurloon van 14 euro onderdeel van gesprek is. Het college volgt daarmee de uitkomsten van het onderzoek van de gemeente Utrecht waarin wordt gekeken of leveranciers die een opdracht uitvoeren bij de gemeente een streepje voor kunnen krijgen bij aanbestedingen. 6.

Is het college bekend met het feit dat de gemeente Heerlen wel van de toekomstige uitvoerder van de huishoudelijke hulp eist dat deze haar personeel hetzelfde minimumloon betaalt als de gemeente en dit mogelijk is omdat zij hier kiezen voor een subsidietender in plaats van aanbesteding? Kan het college uiteenzetten wat (naast de mogelijkheid om te sturen op minimumloon) de voor- en nadelen zijn van de keuze voor een subsidietender in plaats van aanbesteding bij de selectie van aanbieders van de huishoudelijke hulp, maar ook bij andere cruciale diensten die in opdracht van de gemeente worden verricht?

Wij hebben dit uit de pers vernomen. Intern juridisch onderzoek heeft ons geleerd dat de constructie van een subsidietender alleen in details verschilt van de diverse aanbestedingsinstrumenten. Deze constructie biedt geen nieuwe rechtmatige mogelijkheden voor het afdwingen van een salaris van 14 euro. Daarnaast biedt een subsidietender geen mogelijkheden om inhoudelijk te sturen op het resultaat van een dienst. Ook is het onze inschatting dat de toepassing van dit instrument in deze context niet rechtmatig is, omdat het vanwege de publieke rechtelijke taak van de gemeente en de Aanbestedingswet verplicht is dat dienstverlening via een aanbesteding moet worden ingekocht. 7.

Is het college bereid om te leren van de manier waarop Heerlen alsnog een minimumlooneis heeft doorgevoerd voor de huishoudelijke hulp? Zo nee, waarom niet?

Mocht uit de praktijk van de gemeente Heerlen blijken dat, voor de specifieke inkoop van huishoudelijke hulp of de inkoop van andere diensten, het juridisch toch houdbaar is aanvullende eisen of maatregelen te stellen door middel van een subsidietender, dan zullen we bezien of dit tot een aanpassing van ons beleid kan leiden. Het college van burgemeester en wethouders, de secretaris, de burgemeester, Ilma Merx

Jan van Zanen

3/3