RIS316033 Haagse aanpak opvang nieuwkomers

Typ tekstTyp tekstTyp tekst

030

Retouradres: Postbus 12600, 2500 DJ Den Haag

Ons kenmerk

Aan: de Gemeenteraad

OCW/10561488 RIS316033 Contactpersoon

Miriam Kremer Dienst

OCW Afdeling

Opgaveorganisatie Nieuwkomers Telefoonnummer

14070 Datum

E-mailadres

4 juli 2023

nieuwkomers@denhaag.nl

Onderwerp

Haagse aanpak opvang nieuwkomers

In deze raadsmededeling informeren wij u over de opgave voor Den Haag voor de opvang van ontheemden uit Oekraïne en asielzoekers, de taakstelling voor de huisvesting van statushouders en de wijze waarop de gemeente Den Haag samen met de stad invulling wil geven aan deze forse opgave. De ‘Haagse Aanpak opvang nieuwkomers’ betreft een integrale aanpak voor een duurzame opvang en huisvesting voor de vluchtelingen in onze stad, waarbij ook ruimte komt voor andere aandachtsgroepen. Het is ons doel dat de opvang ook ten goede komt aan andere Haagse inwoners. Uit de peilingen in de afgelopen periode blijkt dat er in de stad grote behoefte is om meer geïnformeerd te worden over hoe Den Haag de asielopvang vormgeeft. Wij vinden het belangrijk om duidelijkheid te scheppen en de dialoog met de stad en de wijken aan te gaan. Daar vormt deze raadsmededeling de basis voor. 1.

Achtergrond

Vanuit het Rijk wordt nog steeds een groot beroep gedaan op de inzet van gemeenten voor de opvang van ontheemden uit Oekraïne en asielzoekers en de huisvesting van statushouders. Met de te verwachten Wet gemeentelijke taak mogelijk maken asielopvangvoorzieningen (hierna: de Spreidingswet) wordt de asielopgave voor de gemeenten ook als wettelijke taak vastgelegd. De Staatsecretaris van Justitie en Veiligheid heeft het wetsvoorstel en de onderliggende regelgeving op respectievelijk 28 maart 2023 en 26 mei 2023 naar de Tweede Kamer gestuurd ter behandeling. In de Spreidingwet is opgenomen hoe de aantallen en verdeling in de asielopgave via de zogenoemde Provinciale regietafels en Regionale regietafels zal lopen. Vooruitlopend op de Spreidingswet is er aan de Landelijke regietafel (het overleg van o.m. de Ministeries van Justitie en Veiligheid, van BZK, SZW, het COA en de VNG) afgesproken dat de opgave voor de opvang van asielzoekers over het land op basis van inwoneraantal plaatsvindt. De benodigde opvangcapaciteit wordt verdeeld over de provincies. De Staatsecretaris van Justitie en Veiligheid heeft op 2 mei 2023 een brief aan de provincies en gemeenten gestuurd met daarin de taakstelling voor de provincies ten aanzien van de vluchtelingenopgave in 2024 en de taakstelling voor de huisvesting van statushouders in het tweede deel van 2023 (zie bijlage 1 en bijlage 2).

Hierin is gemeld dat het landelijk om de verdeling van een extra aantal van 1.600 benodigde opvangplekken gaat, boven op de eerdere verdeling van de 75.500 opvangplekken.

Gemeente Den Haag

Spui 70 Den Haag

Postbus 12600 2500 DJ Den Haag

T 14070 www.denhaag.nl

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

OCW/10561488

De opgave voor de opvang van asielzoekers en de huisvesting van statushouders is daarmee verder naar boven bijgesteld. Voor de provincie Zuid-Holland betekent deze nieuwe verdeelsleutel een opgave van 19.097 opvangplekken. Hoe de verdeling van opvangplekken plaatsvindt binnen de provincie tussen de gemeenten, is aan iedere Provinciale regietafel om zelf overeen te komen. Hierover zijn binnen de provincie Zuid-Holland nog geen afspraken gemaakt. Aan de Provinciale regietafel en Regionale regietafel wordt de komende periode gesproken over de doorvertaling van de opgave binnen respectievelijk de provincie Zuid-Holland en Haaglanden. De beide overleggen zijn gericht op het uitwisselen van informatie, bespreken van oplossingen over de opvang van Oekraïense ontheemden, asielzoekers en het huisvesten van statushouders. Besluitvorming is voorbehouden aan de deelnemende gemeentebesturen. De provincie zal hierin een coördinerende en ondersteunende rol vervullen. We zijn in gesprek met onze buurgemeenten over de opgave. We vinden het belangrijk dat we deze opgave als een gezamenlijke opdracht benaderen, waarbij we rekening houden met wat de verschillende gemeenten doen.

We willen daarbij toewerken naar bestuurlijke afspraken om, los van de gemeentegrenzen, over de volle breedte en in gezamenlijkheid te zoeken naar extra opvangplekken en -locaties, waarbij ook de uitruil van taakstellingen tot de mogelijkheden behoort. 2. Opgave Als stad van vrede en recht is het een vanzelfsprekendheid om mensen die op de vlucht zijn voor oorlog en geweld op te vangen en bij langdurig verblijf op te nemen in de samenleving. Dit doen we op een verantwoorde en evenwichtige wijze waarbij rekening gehouden wordt met het draagvlak en de draagkracht van onze stad en het welzijn van de vluchtelingen. De gevolgen van de oorlog in Oekraïne en de landelijke asielinstroom nopen ons ertoe om de huidige inzet in de opvang van Oekraïense ontheemden en asielzoekers de komende tijd niet alleen voort te zetten, maar ook te versterken. Daar waar we eerst uitgingen van tijdelijke (crisis)noodopvang van Oekraïense ontheemden en asielzoekers, moeten we nu rekening houden met een structurele opgave voor de gemeente om duurzame opvang te bieden. We willen onze bijdrage blijven leveren aan de opvang van vluchtelingen en zullen ons ervoor inzetten om extra plekken te realiseren in Den Haag. We zullen naar vermogen doen wat nodig is om een substantiële bijdrage te leveren aan de oplossing van dit landelijke vraagstuk. 2.1

Taakstelling opvang asielzoekers en ontheemden uit Oekraïne

De provincie Zuid-Holland heeft de opgave vanuit het Rijk om per 1 januari 2024 19.097 opvangplekken voor asielzoekers te realiseren. Voor Den Haag betekent dit dat wij – op basis van inwoneraantal – een taakstelling hebben voor het realiseren van 2.800 opvangplekken voor asielzoekers per 1 januari 2024. Aan de Provinciale regiotafel Zuid-Holland is het afgelopen jaar gesproken over concrete stappen om tot meer asielopvang in Zuid-Holland te komen. Onder leiding van de commissaris van de Koning van Zuid-Holland is gesproken over het doen van een bod aan het Rijk, verdeeld over de verschillende regio’s. In de Provinciale regietafel is meermaals benoemd dat de provincie zich niet conformeert aan de huidige provinciale opgave vanuit het Rijk. De commissaris van de Koning van de provincie ZuidHolland heeft de staatssecretaris van Justitie en Veiligheid daarop een bod gedaan om in de provincie Zuid-Holland 10.000 asielzoekers op te vangen. De reden hiervoor is dat de provincie Zuid-Holland kampt met de hoogste druk op de woningmarkt in Nederland en de grootste opgave om ruimte te vinden voor de noodzakelijke woningbouw.

2/12

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

OCW/10561488

Het is onlogisch om juist in de drukst bevolkte gebieden ook het grootste beroep te doen op de ruimte voor het creëren van (duurzame) asielopvangvoorzieningen. Daarnaast staan de gemeenten aan de lat voor een stapeling van opgaven, waarbij zij voor verschillende doelgroepen dezelfde beperkte ruimte moeten aanspreken. Voor Den Haag betekent dit tegenbod van de provincie een taakstelling van 1.500 opvangplekken. We zetten in eerste aanleg in op de realisatie van deze 1.500 opvangplekken voor asielzoekers. Voor de ontheemden uit Oekraïne geldt dat we een taakstelling hebben om 976 personen op te vangen. Daarnaast heeft de staatssecretaris van Justitie en Veiligheid gemeenten in 2022 meerdere keren verzocht om extra opvangplekken. Hieruit is een inspanningsverplichting voortgekomen voor Den Haag van 746 extra plekken. In totaal wordt de gemeente Den Haag daarmee gevraagd om 1.722 plekken te leveren voor Oekraïense ontheemden. 2.2

Huidige opvangcapaciteit

Op dit moment worden in Den Haag in totaal ca. 2.140 vluchtelingen opgevangen in een opvanglocatie in beheer bij de gemeente of het COA. Er worden ca. 890 asielzoekers opgevangen, waarvan 135 in de crisisnoodopvang (regie gemeente) en 755 in de noodopvang (regie COA). Asielzoekers

Huidige capaciteit Den Haag

Crisisnoodopvang asielzoekers

135

Noodopvang minderjarige asielzoekers

55

Noodopvang volwassen asielzoekers

700 890

Van de ca. 3.250 Oekraïense ontheemden die onze stad opvangt, verblijven op dit moment 1.250 mensen in de 12 gemeentelijke opvanglocaties. Daarmee wordt aan de oorspronkelijke taakstelling van 967 voor de gemeente voldaan en deels aan de inspanningsverplichting van 746 extra plekken. Daarnaast vonden ca. 2.000 ontheemden onderdak bij particulieren. De wijze waarop deze mensen worden opgevangen, varieert van zelfstandig wonend, bij familie of vrienden tot het wonen bij een gasthuishouden. Deze particuliere opvang wordt door het Rijk niet meegeteld in de landelijke opgave voor gemeenten. Wij vinden het reëel dat hier wel rekening mee wordt gehouden, omdat deze mensen ook gebruikmaken van de sociale voorzieningen in de stad en deze opvang de draagkracht van de stad mede bepaalt. Wij maken ons er hard voor dat in de totale opgave voor onze stad ook gekeken wordt naar de particuliere opvang en wat dit betekent qua belasting van de sociale voorzieningen. Oekraïense ontheemden

Huidige capaciteit Den Haag

Gemeentelijke opvang Oekraïense ontheemden

1.250

Particuliere opvang Oekraïense ontheemden

2.000 3.250

In onderstaande tabel is opgenomen wat het Rijk van de gemeente vraagt, welk doel wij voor onszelf stellen en wat de huidige opvangcapaciteit is met betrekking tot asielzoekers en Oekraïense ontheemden.

3/12

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

OCW/10561488

Asielzoekers

Gevraagd door Rijk 2.800

Doel gemeente Den Haag 1.500

Huidige capaciteit 890

Oekraïense ontheemden

1.700

1.250

1.250

Totaal

4.500

2.750

2.140

We zetten in op het behoud van de plekken voor de huidige 1.250 Oekraïense ontheemden en 890 asielzoekers. Daarnaast zetten we in op uitbreiding van de capaciteit naar de bovengenoemde 2.750 plekken. Dat betekent dat een uitbreiding met 610 plekken nodig is. We hebben echter te maken met veel tijdelijke locaties (zie volgende paragraaf), waardoor de opgave voor het realiseren van nieuwe (duurzame) opvangplekken in werkelijkheid groter is. Daarnaast houden we rekening met de bovengenoemde 2.000 Oekraïners in de particuliere opvang. 2.3

Verloop van de opvangcapaciteit

Het merendeel van de huidige opvanglocaties is tijdelijk beschikbaar. Zonder nieuwe locaties in te zetten loopt de opvangcapaciteit terug van de huidige 2.140 bedden naar 655 opvangplekken in 2024 en 340 opvangplekken in 2025. Om ervoor te zorgen dat de ontheemden en asielzoekers die op dit moment in Den Haag worden opgevangen ook in 2024 nog in Den Haag opgevangen kunnen worden, is het nodig om in 2023 nog voor 1.485 opvangplekken aan vervangende locaties te zoeken. Voor het behalen van de totale gemeentelijke doelstelling in 2024 is het nodig om 2.095 opvangplekken aan (vervangende) locaties te zoeken.

Verloop opvangcapaciteit 3000 2500

610

2000 835

2095

1500 1000

2410

650

500 600 0 2023

260 340

340

2024

2025

Resterende capaciteit benodigd voor totale opgave Capaciteit opvang asielzoekers met expirerend contract Capaciteit opvang ontheemden met expirerend contract Capaciteit opvang asielzoekers Capaciteit opvang ontheemden

4/12

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

OCW/10561488

2.4

De huisvesting van statushouders

Voor statushouders hebben we de taak om huisvesting te organiseren. Het gaat hier om sociale huurwoningen en/of woonplekken gerealiseerd in het kader van het Doorbraakplan (RIS310115). Voor 2023 hebben we een taakstelling voor het huisvesten van 1.516 statushouders. Dit is fors hoger dan de taakstelling in voorgaande jaren:

Taakstelling 1e helft Taakstelling 2e helft Voorsprong (-) of achterstand (+) voorgaande periode Totaal te huisvesten Extra ambitie Realisatie taakstelling *peildatum 1 juni 2023

2017 393

2018 394

2019 181

2020 166

2021 418

2022 309

2023 662

301

332

181

199

340

419

854

+448

-40

+132

-24

0

+108

-150

1142

686

494

341

758

836 +204

1.366

1182

554

518

341

650

986

403*

De 150 statushouders die we – in het kader van het asielakkoord (RIS313088) – in 2022 extra hebben gehuisvest worden in mindering gebracht op onze taakstelling voor 2023. In totaal moeten we in 2023 dus 1.366 statushouders van huisvesting voorzien. Hiervoor zijn ongeveer 570 woningen nodig (gemiddelde bezitting van 2,4 personen per woning). In 2022 hebben we ruimschoots aan de taakstelling voldaan. Deels komt dit door de inspanningen van de woningcorporaties en deels door de inzet van woonplekken die gerealiseerd zijn in het kader van het Doorbraakplan. Het is nog onzeker of het mogelijk is om in 2023 aan de taakstelling te voldoen. De taakstelling is fors hoger dan voorgaande jaren en het aanbod aan beschikbare woningen lijkt juist relatief lager te zijn. Een eventuele achterstand in 2023 wordt opgeteld bij de taakstelling voor 2024. 2.5

Andere opgaven

Het vraagstuk van de vluchtelingenopvang moet worden bezien in het perspectief van de totale wooncrisis in Nederland en dus ook in Den Haag. Met een wachttijd voor een sociale huurwoning van ruim 7 jaar, met een opgave ten aanzien van dakloosheid, met een grote studentenhuisvestingsopgave, een opgave op het gebied van middenhuur en een noodzakelijke voorbereiding op andere woonvormen gegeven de vergrijzing. Daarbij is het op dit moment zo dat een deel van de woningbouwproductie stagneert door de energiecrisis, de forse inflatie, de hoge bouwkosten en problematiek op de arbeidsmarkt. We staan dus voor een forse opgave die we alleen kunnen aanpakken in samenhang met andere opgaven voor de opvang en huisvesting van aandachtsgroepen. Alleen met het toevoegen van zoveel mogelijk permanente betaalbare woningen, kunnen we ervoor zorgen dat we de grote huisvestingsopgave van verschillende aandachtsgroepen en regulier woningzoekenden evenwichtig de baas kunnen.

5/12

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

OCW/10561488

3. Crisisaanpak voor de korte termijn Dat het tekort aan asielopvangplekken urgent is, en deze zomer opnieuw acuut kan worden, blijkt uit de recente berichten in de media en de noodmaatregelen die de Staatssecretaris van Justitie en Veiligheid heeft aangekondigd om dit te voorkomen (bijlage 3). Het college volgt de landelijke ontwikkelingen nauwlettend en heeft hierover contact met het Ministerie van Justitie en Veiligheid, COA en andere betrokken partijen. We willen zoals gezegd onze bijdrage blijven leveren aan de crisisopvang van vluchtelingen en zullen ons ervoor inzetten om extra plekken te realiseren in Den Haag. Dat wil zeggen dat we – mits op een goede en veilige wijze – blijven inzetten op het gebruik van tijdelijk leegstaand vastgoed en dat we indien nodig onze medewerking verlenen aan de inzet van hotels. Deze aanpak heeft uiteraard niet onze voorkeur, maar gegeven de huidige staat van de keten van vluchtelingenopvang doen we wat nodig is. Wij zullen u op de hoogte houden over deze ontwikkelingen wanneer deze van invloed zijn op onze stad. Zodra een locatie ingezet kan worden, zullen we u hier direct over informeren. Dit doen wij in verband met de opgave om in 2023 nog voldoende vervangende locaties te vinden voor de terugloop van de huidige opvangcapaciteit. 4.

De Haagse aanpak We kiezen ervoor om duurzaam kwalitatief goede opvang te organiseren voor de vluchtelingen in onze stad. Het is ons doel om vluchtelingen (tijdelijk) goed te laten landen in de Haagse wijken en buurten en hen passend gebruik te laten maken van sociale voorzieningen. Hiervoor is een brede integrale maatwerkaanpak nodig: de Haagse aanpak voor nieuwkomers. De Haagse aanpak richt zich op de volgende thema’s: locaties, sociale voorzieningen, communicatie en bewonersbetrokkenheid. 4.1

Locaties

De komst van de Spreidingswet betekent dat er ook de komende jaren een groot beroep op de stad Den Haag wordt gedaan om vluchtelingen op te vangen. De extra opgave komt boven op onze huidige inzet om de opvang in de stad kwantitatief op peil te houden, waarbij we doorlopend op zoek zijn naar alternatieve én nieuwe locaties. Deze opgave zal het nodige van de stad en onze inwoners vragen. Daarom nemen we de inwoners goed mee in de Haagse aanpak én zorgen we ervoor dat de opvang van vluchtelingen ook ten goede komt aan andere Haagse inwoners. Voor de langere termijn kiezen we voor een aanpak die past bij onze stad. Een aanpak die rekening houdt met de (on)mogelijkheden van de meest dichtbebouwde en dichtbevolkte stad van Nederland. Een aanpak waarbij rekening gehouden wordt met het draagvlak in de stad, de draagkracht van onze stad en het welzijn van de vluchteling en statushouder. Een aanpak die uitgaat van zoveel mogelijk permanente woonoplossingen, die langjarig inzetbaar zijn voor de hele stad. Er zullen de komende jaren aanmerkelijk meer mensen gehuisvest moeten worden. Dat vraagt om een aanpak die recht doet aan de ruimtelijke omstandigheden, de mogelijkheden en onmogelijkheden die we zien, rekening houdend met de andere huisvestingsuitdagingen die er zijn. We zetten daarom waar mogelijk in op permanente woonoplossingen.

Omdat de vluchtelingen van nu, de inwoners van de toekomst zijn; omdat binding aan de stad centraal moet staan en omdat investeringen in woningen ook voor de toekomst bijdragen aan het totale woningtekort.

6/12

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

OCW/10561488

4.1.1 Duurzame opvang-/woonlocaties voor de langere termijn Voor de langere termijn kiezen we ervoor om duurzame opvang-/huisvestingsplekken te realiseren. Met het realiseren van locaties voor de langere termijn worden een stabiele opvang/huisvestingscapaciteit, een hogere kwaliteit van opvang/huisvesting en meer rust en duidelijkheid voor de vluchtelingen en omwonenden beoogd. Deze aanpak gericht op de realisatie van duurzame en structurele opvang-/huisvestingscapaciteit zal tegelijkertijd minder hoge kosten met zich meebrengen. Het opbouwen van onze (duurzame) opvang-/huisvestingscapaciteit heeft tot doel dat we op termijn geen kostbare tijdelijke locaties of hotels meer hoeven in te zetten. Bovendien creëren we met langere termijnplekken de flexibiliteit om in de toekomst andere (aandachts)groepen op te vangen/te huisvesten. 4.1.2 Uitgangspunt: opvang met perspectief op wonen Het college hanteert als uitgangspunt dat we duurzame, menswaardige en structurele opvang/huisvestingsplekken realiseren. Bij het zoeken naar nieuwe locaties gaan we uit van opvang met perspectief op wonen. Dit zijn locaties die langdurig beschikbaar zijn als volwaardige woonplek voor vluchtelingen en mogelijk andere doelgroepen; en die, bij een lagere instroom van vluchtelingen, ook in grotere mate ingezet kunnen worden voor andere doelgroepen.

We vinden het belangrijk dat vluchtelingen die in Den Haag worden opgevangen zich kunnen binden aan de stad. We kiezen ervoor om opvang-/huisvestingsplekken te realiseren waarbij de benodigde voorzieningen (bijv. sanitair en keuken) zo min mogelijk gedeeld hoeven te worden. Hierdoor is er bovendien minder sociaal beheer nodig. 4.1.3 Uitgangspunt: multifunctionele locaties Een tweede uitgangspunt in de Haagse opvangaanpak is dat we inzetten op multifunctionele locaties, waarbij meerdere doelgroepen (gecombineerd/gefaseerd) opgevangen of gehuisvest kunnen worden. In deze locaties plaatsen we waar mogelijk ook (sociale) voorzieningen die voor de omgeving relevant zijn. Dit betekent dat per locatie beoordeeld wordt of er in het gebouw voorzien kan worden in de specifieke behoeften vanuit de directe omgeving. Hierbij kan gedacht worden aan zorg/medische voorzieningen, onderwijs, maar ook culturele, ontmoetings- en/of sportvoorzieningen, bedrijvigheid of (flex)woningen. In deze aanpak passen we maatwerk toe. Met deze multifunctionele benadering borgen we de kwaliteit van de opvanglocaties voor zowel de vluchtelingen als de omwonenden en voegen deze publieke waarde toe aan de directe omgeving. 4.1.4 Haalbaarheid van de taakstelling We nemen als stad onze verantwoordelijkheid en doen wat er mogelijk is.

De vraag wat haalbaar is om aan extra opvangcapaciteit binnen de stad te realiseren, is van meerdere factoren afhankelijk. Zo moeten we nadrukkelijk rekening houden met grote beperkingen als gevolg van de hoge bouw- en bevolkingsdichtheid van Den Haag en de grenzen aan het beroep dat gedaan kan worden op de maatschappelijke en sociale voorzieningen van de stad. We zullen continu een zorgvuldige afweging moeten blijven maken tussen wat er nodig en mogelijk is, gegeven de draagkracht van de stad. Dit doen we in samenhang met de (huisvesting)taken van de gemeente op de andere geprioriteerde zorg- en aandachtsgroepen. Zowel bij het opvangen als huisvesten van aandachtsgroepen is het uitgangspunt voor Den Haag de binding met de stad, de kwaliteit van opvang en woonomstandigheden en alle randvoorwaarden die maken dat mensen perspectief hebben in onze stad. Wij spannen ons continu in om het per definitie schaarse aanbod goed te verdelen over de brede vraag naar deze voorzieningen en werken met vereende kracht om de woningnood te verminderen.

7/12

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

OCW/10561488

Zoals ook aangegeven in de 2e stand van zaken zijn we met het Rijk in gesprek over de haalbaarheid van de volledige taakstelling voor Den Haag en over de randvoorwaarden om zo goed mogelijk een duurzame en structurele bijdrage te kunnen leveren aan de landelijke opvangopgave. Dat betekent dat we heel scherp maken wat we van het rijk nodig hebben om onze opvang-/huisvestingsoplossingen en sociale maatregelen mogelijk te maken en de kwaliteit te bieden die nodig is. 4.2

Sociale voorzieningen

Bij het realiseren van voldoende opvang-/huisvestingscapaciteit hoort ook het garanderen van de benodigde sociale voorzieningen en toegang tot werk en integratie. We moeten er zeker van zijn dat we nieuwkomers in onze stad zorg en onderwijs op maat kunnen bieden, zoals we dat ook voor Hagenaars belangrijk vinden. We vragen bij het Rijk met klem aandacht voor de draagkracht van de stad en daarmee ook het beroep dat gedaan kan worden op sociale voorzieningen. Het gaat er dan ook om dat we de benodigde (financiële) middelen krijgen om deze voorzieningen te kunnen (blijven) bieden. Dit doen wij als stad Den Haag en in samenwerking met andere gemeenten, zowel in G4-verband als op regionaal niveau binnen de regio Haaglanden. Tegelijkertijd doen we wat we kunnen. Met de Haagse aanpak richten wij ons, naast het realiseren van onderdak, ook op het organiseren van passende sociale voorzieningen. Onderstaand geven wij aan hoe binnen de Haagse aanpak geïnvesteerd wordt op zorg, onderwijs, taal, werk en integratie. 4.2.1 Zorg Bij de opvang van Oekraïense ontheemden is het, onder andere met de inzet van sociaal beheer op de locaties en het regionaal zorgcoördinatiecentrum (ZCC) en zorgcoördinatoren vanuit de gemeente, tot dusver mogelijk geweest om aan de zorgvraag te voldoen.

In de toeleiding naar zorg is het bieden van voldoende en passende psychosociale hulp (met name vanwege de taalbarrière) een knelpunt gebleken. Ook is er landelijk een trend dat er in toenemende mate sprake is van complexe en/of meervoudige casuïstiek (bijvoorbeeld als gevolg van traumaverwerking). Dit zien we in Den Haag nog niet, maar we houden er wel rekening mee dat dit extra aandacht vraagt. Binnen de (crisis)noodopvang van asielzoekers wordt de zorg door het COA geregeld. Als onderdeel van de Haagse aanpak zullen wij de komende periode in samenwerking met betrokken partijen (COA, huisartsenkoepel, GHOR, OCW, JMO/SZW) onderzoeken hoe we de vraag naar zorg voor deze doelgroepen zo goed mogelijk recht kunnen doen, dit gegeven het reeds beperkte aanbod, de bestaande wachtlijsten in de zorg en de grote druk op de Haagse huisartsen. 4.2.2 Onderwijs Het primair onderwijs in de Gemeente Den Haag heeft de wachtlijsten voor nieuwkomerskinderen kunnen terugbrengen tot de norm die vanuit de Europese wetgeving geldt, dat wil zeggen dat aan hen binnen drie maanden onderwijs geboden wordt. Na overleg met het ministerie van OCW, eind februari, kunnen nieuwkomers scholen volgens het G5 Noodplan onderwijs bieden. Door de inzet van anders bevoegd personeel naast het onderwijzend personeel is het mogelijk extra noodplangroepen te openen.

In het voortgezet onderwijs kunnen de internationale schakelklas (ISK) scholen niet terugvallen op een noodplan. Er is gestart met het zoeken naar een alternatief. Op 1 juni is beschikbaar onderwijzend personeel gevonden waardoor er volwaardige nieuwe ISK groepen gestart op het Zuidwest college. Op 5 juni zijn er in het VO geen kinderen die langer dan drie maanden wachten op nieuwkomersonderwijs.

8/12

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

OCW/10561488

De schoolbesturen en de gemeente zijn zich aan het voorbereiden op het komende schooljaar. Er is in kaart gebracht waar kinderen verblijven, waar nieuwkomersscholen zijn en hoeveel plekken scholen begin schooljaar 2023/2024 hebben om kinderen te plaatsten. De ambitie is om kinderen dichtbij huis naar school te laten gaan, ook voor de kinderen die in de opvanglocaties zijn ondergebracht. Na afstemming met onderwijshuisvesting blijkt dat we voor het volgende schooljaar stadsbreed voldoende plekken hebben op de huidige scholen. In die delen van de stad waar geen extra ruimte binnen de scholen voor uitbreiding is, wordt op maat gezocht naar een passende oplossing voor de leerling. Ook zetten we in op diplomawaardering voor nieuwkomers met pedagogische beroepen (evenals voor de zorg). Deze gesprekken voeren wij met het ministerie. 4.2.3 Taal Zowel Oekraïense ontheemden als asielzoekers kunnen op vrijwillige basis gebruik maken van Nederlandse taallessen die door de gemeente vanuit het regulier aanbod volwasseneneducatie worden gefinancierd. Binnen de Haagse aanpak gaan we op zoek naar een betere aansluiting van het taalaanbod voor asielzoekers (door COA of vanuit de gemeentelijke volwasseneducatie) bij de duale inburgering waarbij taal met werk gecombineerd wordt. We streven ernaar om het taalaanbod aan verschillende groepen nieuwkomers in samenwerking met het COA te stroomlijnen.

4.2.4 Werk en integratie Voor verschillende groepen nieuwkomers gelden verschillende regimes. Waar we het afgelopen jaar ervaren hebben dat Oekraïners relatief makkelijk aan het werk kwamen vanwege het van rechtswege wegnemen van belemmeringen, zijn er voor asielzoekers nog de nodige belemmeringen. Wij vinden het belangrijk dat het Rijk deze wegneemt, waarmee voorwaarden om deel te nemen aan werk en integreren in de samenleving meer gelijk worden getrokken. Dit is voor ons belangrijk in het beroep dat op de stad gedaan wordt voor het realiseren van voldoende opvangcapaciteit. Hiermee willen we bereiken dat asielzoekers een dagbesteding hebben en een bijdrage leveren in onze krappe arbeidsmarkt, dat asielzoekers eerder en meer in staat gesteld worden om te werken en een groter deel van het inkomen behouden waarmee de bijdrage aan kosten van opvang passender is, waar nu een te groot deel van het inkomen uit arbeid aan COA afgedragen moet worden. Als Den Haag staan we voor het harmoniseren van regelingen rondom inkomen en leefgeld van asielzoekers ten opzichte van andere nieuwkomers zoals Oekraïners. Het gaat er onder andere om een breder aanbod te bieden aan asielzoekers die in onze gemeente worden opgevangen om hen zo snel mogelijk te laten integreren in de Haagse samenleving, wanneer zij statushouder worden.

Met werk voorkomen we dat mensen vervolgens (langdurig) zijn aangewezen op een bijstandsuitkering. De inspanningen zijn gericht op het stroomlijnen van het proces voor kansrijke asielzoekers, om het aanbod, in samenwerking met partners, beter te laten aansluiten bij het gemeentelijk aanbod van inburgering na het verkrijgen van een status en koppeling aan Den Haag als statushouder. Daarmee bekijken we ook welke voorzieningen we kunnen inzetten voor asielzoekers die langere periode in Den Haag verblijven, zoals we dat ook voor de Oekraïense ontheemden doen. Het gaat dan bijvoorbeeld om het stimuleren van participatie, taal en deelname aan sport en andere sociale activiteiten als dagbesteding alsook een aanbod in de bemiddeling naar werk. De geplaatste asielzoekers mogen al deelnemen aan de arbeidsmarkt in de regio Haaglanden. Voor arbeidsdeelname zijn er echter beperkingen zoals de verplichte tewerkstellingsvergunning (waar deze niet geldt voor Oekraïners vanwege de tijdelijke bescherming) en het maximum van 24 weken per jaar dat een asielzoeker mag werken. Ook zijn er belemmeringen bij diplomawaardering (vanwege de hoge eisen die werkgevers, soms vanwege wettelijke kwaliteitseisen, stellen) en registratie in het BIGregister die werken in kraptesectoren zoals de zorg moeilijk maken. Arbeidspotentieel en kennis en kunde van professionals blijven nu onbenut.

Den Haag lobbyt om landelijke belemmeringen voor asielzoekers om te werken weg te nemen.

9/12

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

OCW/10561488

Het verkennen van gemeentelijke inzet op bemiddeling naar werk en het stimuleren van een dagbesteding zijn eveneens onderdeel van de Haagse aanpak. Hierbij verkennen we, net als bij inburgeraars en andere kandidaten van “Den Haag Werkt” de inzet van duale taaltrajecten, waarbij er ook taal op de werkvloer bij werkgevers mogelijk is. Onderdeel van de Haagse aanpak is dat asielzoekers en statushouders die werken een redelijk bedrag aan eigen bijdrage afdragen indien men in een gemeentelijke opvang zit. Het is belangrijk voor de eigenwaarde en integratie dat ook kansrijke asielzoekers een ‘vroege start’ kunnen maken, voldoende van hun verdiende inkomen overhouden en daarmee een financiële buffer opbouwen voor na de asielprocedure, dan wel om meer kapitaalkrachtig te zijn na vestiging in een Nederlandse gemeente zoals Den Haag, dan wel om in land van herkomst bestaan mee op te bouwen. Als Den Haag vinden we het verder belangrijk dat het Rijk verantwoordelijk blijft voor de activiteiten, processtappen ondersteuning in relatie tot de asielprocedure, zorg als ook het eerder aanvragen van een BSN-nummer. We vragen het Rijk om de bovengenoemde belemmeringen weg te nemen en hiermee de voorwaarden te scheppen die Den Haag in staat stelt om asielzoekers menswaardig op te vangen en te laten participeren en werken in Den Haag en de regio.

We hanteren als uitgangspunt dat we inzetten op gemeentelijk aanbod van voorzieningen om te participeren, integreren en naar werk bemiddelen, voor asielzoekers die voor langere duur in Den Haag verblijven, gelijkwaardig aan onze inzet voor Oekraïners. 4.3

Communicatie

De gemeente neemt met de Haagse aanpak verantwoordelijkheid door een substantieel aantal vluchtelingen op te vangen. Bij deze verantwoordelijkheid hoort dat de gemeente nieuwe opvang/huisvestingslocaties aanwijst. Het blijft nodig om een beroep te doen op de wettelijke bevoegdheid van het college om locaties aan te wijzen als opvang-/huisvestingslocatie. Veel inwoners zullen vragen of zorgen hebben over de opvang van vluchtelingen in Den Haag, zeker als het gaat over locaties in de eigen wijk of buurt. Daarom zetten we intensief in op communicatie en bewonersbetrokkenheid. 4.3.1 Bewonersbetrokkenheid bij nieuwe opvanglocaties Met omwonenden van nieuwe opvanglocaties gaan we – zo snel mogelijk na het besluit van het college over ingebruikname van de betreffende locatie –het gesprek aan door het organiseren van een inloopbijeenkomst. Omwonenden kunnen vooraf vragen stellen per mail of zijn welkom op de inloopbijeenkomst waar mensen van het opgaveteam, het stadsdeel, maar ook externe professionals zoals wijkagenten klaar staan om de vragen te beantwoorden. Elke locatie vereist maatwerk. Daarom halen we steeds per stadsdeel en wijk op welke kansen, risico’s en zorgen omwonenden zien, om daar vervolgens goed op te kunnen anticiperen door het geven van de gevraagde informatie. Het gesprek met omwonenden gaat dus altijd in samenwerking met de stadsdelen.

Het stadsdeel weet immers het beste welke sentimenten er zijn en welke aanpak het beste aansluit. Eenmaal gerealiseerd blijven we met omwonenden in gesprek over hun ervaringen met de betreffende opvanglocatie. In dit traject kunnen we eventueel bijsturen en/of nieuwe initiatieven faciliteren. Mocht een locatie verlengd worden, sluiten of een andere grote verandering hebben, dan stellen we de omwonenden per brief of via de stadsdeelkanalen op de hoogte.

10/12

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

OCW/10561488

4.3.2 Bewonersbetrokkenheid bij de Haagse aanpak Op dit moment is er veel draagvlak voor de opvang van vluchtelingen in Den Haag.3 Dit willen we graag zo houden. Bewonersbetrokkenheid vanaf een vroeg stadium is essentieel voor het succes van de Haagse aanpak. Daarom is het van groot belang om met de stad en alle bewoners en belangenorganisaties in het bijzonder, tijdig, structureel en zorgvuldig in gesprek te gaan over de opgave en over de Haagse aanpak. Dat houdt in dat we bewoners- en belangenorganisaties tijdig en duidelijk informeren over de (wettelijke) verantwoordelijkheid, uitdagingen en strategische koers die de gemeente nu kiest. Het doel is dat de bewoners- en belangenorganisaties inzicht krijgen in nut en noodzaak en geïnformeerd worden over hoe we als gemeente omgaan met mensen die gevlucht zijn voor oorlog en geweld. Ook willen we graag onderdelen van de Haagse aanpak aan bewoners voorleggen zodat ze met ons meedenken hoe we de buurt en omgeving hier zo goed mogelijk bij kunnen betrekken. Dit doen we niet één keer, maar door continu in gesprek met de stad te zijn. Zo willen we graag (toekomstige) multifunctionele locaties samen met de omgeving ontwikkelen. Afhankelijk van de behoefte van omwonenden en de omvang, duur en aard van deze opvanglocaties, gaan we maatwerk leveren om de participatie verder vorm te geven.

Hierbij zijn de volgende vragen en gespreksonderwerpen helpend: • •

•

Hoe willen bewoners- en belangenorganisaties betrokken worden bij de Haagse aanpak en bij de ontwikkeling van de multifunctionele opvanglocaties in hun buurt, wijk of stadsdeel? Welke kansen zien bewoners- en belangenorganisaties zelf in hun buurt of wijk om voor het realiseren van multifunctionele opvanglocaties of ten aanzien van het betrekken van vluchtelingen en andere kwetsbare groepen bij de samenleving? Hoe zetten we de veerkracht, draagkracht en weerbaarheid van de stad zo goed mogelijk in, en benutten we de maatschappelijke betrokkenheid?

We willen graag na de zomer het eerste stadsgesprek gaan voeren waarbij bewonersorganisaties, bestuurders, afgevaardigden van stadsdelen en andere belangenorganisaties betrokken zullen zijn. 5. Vervolg Om de Haagse aanpak het komende jaar tot goede ontwikkeling en uitvoering te laten komen, zoeken we de komende periode actief de samenwerking met het COA, de VNG, provincie en andere gemeenten, o.a. in G4-verband en binnen de regio Haaglanden. Met de andere G4-gemeenten werken we samen om te komen tot een gedeelde strategie met uitgangspunten voor een duurzame opvang. We doen nadrukkelijk een beroep op het Rijk om de geconstateerde knelpunten c.q. belemmeringen door landelijke (beleids)kaders en wet- en regelgeving op te lossen. Het in gesprek gaan en blijven met het Rijk en aandacht vragen voor de knelpunten die wij tegenkomen in de opgave als gevolg van de Spreidingswet en landelijk beleid blijven de komende tijd van groot belang. Zo hebben we vanuit Den Haag de wens dat in de taakstelling tenminste ook rekening gehouden wordt met de aantallen Oekraïners in de particuliere opvang en dat het Rijksvastgoedbedrijf meer panden aanbiedt om nieuwe opvanglocaties te kunnen realiseren.

Ook is het noodzakelijk dat rekening gehouden wordt met de grootstedelijke context van onze stad (de relatief hoge kosten door schaarse grond, etc.) en dat de kosten op aanpalende (beleids)terreinen (integratie, werk, onderwijs, sociale voorzieningen, sociale begeleiding, e.a.) worden meegenomen.

11/12

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

OCW/10561488

De landelijke ontwikkelingen rondom de asielinstroom en Spreidingswet volgen elkaar snel op. Over de betekenis hiervan voor onze stad gaan wij in gesprek met u en met de inwoners van Den Haag. We willen de opgave vanuit mogelijkheden benaderen en zorgen ervoor dat de Haagse aanpak ten goede komt aan Haagse inwoners, maar houden scherp oog voor de ruimtelijke beperkingen en de draagkracht van de stad. We zullen de raad door middel van raadsmededelingen over de stand van zaken (zie RIS313873 en RIS315281) blijven informeren over de voortgang van de Haagse aanpak en separaat over de realisatie van nieuwe opvanglocaties in onze stad. [1] TK 2022-223, d.d. 26 mei 2023. [2] Dit aantal is gebaseerd op een systematiek die uitgaat van een verdeling op basis van inwonertal.

Het college van burgemeester en wethouders, de secretaris, de burgemeester, Ilma Merx

Jan van Zanen

12/12