RIS315963 Integrale Preventieaanpak inzet 2023

Typ tekstTyp tekstTyp tekst

030

Retouradres: Postbus 12600, 2500 DJ Den Haag

Ons kenmerk

Aan: de Gemeenteraad

SZW/10501673 RIS315963 Contactpersoon

Monique Leijen & Dorien Kweekel Diensten

SZW & OCW Afdeling

Beleid, onderzoek en projecten Telefoonnummer Datum

14070

27 juni 2023

E-mailadres

monique.leijen@denhaag.nl Onderwerp

Bijlage

Integrale Preventieaanpak, inzet 2023

1

In het coalitieakkoord “Voor een stad die tegen een stootje kan” heeft het collegemiddelen beschikbaar gesteld voor de Haagse Preventieaanpak Volksgezondheid en het Haags Preventieprogramma Jeugd. Gezien de nauwe samenhang tussen deze twee preventieaanpakken worden deze in samenhang uitgewerkt in de Integrale Preventieaanpak. Het college zet op een integrale manier in op preventie om bestaanszekerheid, kansengelijkheid én gezondheid van inwoners te verbeteren om daarmee op termijn grotere problemen te voorkomen, zoals de instroom in de (jeugd)zorg. Met deze raadsmededeling informeert het college de raad over de inzet van de coalitiemiddelen in 2023 en de voortgang van de Integrale Preventieaanpak voor de komende jaren. Het gaat hierbij niet om nieuw beleid, maar om staand beleid verder uit te breiden. Nadere uitleg volgt hierna. Er is gekozen om aan de hand van twee sporen tot een uitwerking van de Integrale Preventieaanpak te komen: • Spoor 1 richt zich op de middelen die in 2023 beschikbaar zijn. Deze middelen worden met name ingezet op het intensiveren/versterken van reeds bestaande aanpakken. Waar mogelijk zet het college deze al zo integraal mogelijk in. Door hier in 2023 ook daadwerkelijk mee te starten heeft dit direct impact op de uitvoering in de stad.

• Spoor 2 gaat over 2024 en verder en vergt een nadere analyse over hoe op een integrale manier de bestaanszekerheid, gezondheid en kansengelijkheid bevorderd kunnen worden, waarbij data én de stem van de inwoner en professional goed wordt meegenomen. De verwachting is dat het college in Q3 2023 het plan voor de Integrale Preventieaanpak 2024 t/m 2026 zal presenteren aan de raad. 1. Bestuurlijke visie Het college zet volop in op preventie. Problemen worden niet alleen opgelost, maar vroegtijdig gesignaleerd en voorkomen waarbij we zorgen dat de problematiek niet toeneemt. Het beste is om dat te doen in de nabije omgeving van mensen, omdat de omgeving de kansen van onze inwoners bepaalt, waaronder de kans op gezond en veilig opgroeien en opvoeden en op een gezond leven. Het is bekend dat de wijk waarin je woont, het inkomensniveau dat je hebt en de voorzieningen in de eigen wijk het verschil maken. Gezondheidsachterstanden vinden voor 35% hun oorsprong in armoede en schulden en daarmee samenhangende problematiek zoals langdurige (financiële) stress. Waar sociale samenhang ontbreekt, ligt kwetsbaarheid op de loer. Laagdrempelige voorzieningen in de wijk, een prettige fysieke leefomgeving en een gezond en positief sociaal netwerk dragen bij aan het versterken van de sociale basis, het mentaal welbevinden en leefbaarheid.

Gemeente Den Haag

Spui 70 Den Haag

Postbus 12600 2500 DJ Den Haag

T 14070 www.denhaag.nl

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

SZW/10501673

Met de Integrale Preventie Aanpak wordt integraal ingezet op het verbeteren van bestaanszekerheid, kansengelijkheid én gezondheid. De inzet is dekkend voor alle levensfasen en kent een logische samenhang door de verschillende levensfasen heen. Dit noemen we de levensloopbenadering. Zo wordt bijvoorbeeld in de jonge levensfasen vooral ingezet op het ontwikkelen van mentale weerbaarheid waar dat verderop in de levensloop zich meer richt op het voorkomen of vroegsignaleren van psychische klachten. Het college houdt voor ogen dat, wanneer we generatie doorbrekend willen werken, het zwaartepunt bij het jonge kind en gezin moet liggen. We werken daarbij data-gedreven, aangevuld met ervaringen uit de stad en zetten ons vooral in waar de inzet het hardste nodig is. Belangrijk is om preventie in te zetten zodat we problemen voorkomen. Daarbij is aansluiting op en samenwerking en integraliteit met het voorliggend veld, zoals kinder- en jeugdwerk of ouderenwerk en reguliere dienstverlening en ondersteuning van belang: de brede sociale basis. Als er vormen van hulp worden ingezet is het belangrijk om altijd naar het grotere geheel te kijken. Als een kind gedragsproblemen vertoont, wordt niet alleen gedragstherapie ingezet, maar wordt ook gekeken of het gezin als geheel misschien hulp nodig heeft, bijvoorbeeld hulp bij financiële problemen, of ggz-problematiek bij ouders.

Wanneer ouders moeite hebben met de opvoeding worden school, steunouders, welzijnsaanbod en sport- of cultuurverenigingen ingeschakeld als steunstructuur. Wanneer ouderen een cursus valpreventie krijgen, wordt direct onderzocht of aanvullende voorzieningen nodig zijn vanuit het aanbod aan armoederegelingen of doorgeleiding naar de vele welzijns-, cultuur- en beweegactiviteiten die voor ouderen beschikbaar zijn. Dat is wat wordt bedoeld met de integrale aanpak. Deze bestuurlijke visie sluit goed aan bij de landelijke visie en ingezette beweging vanuit het Gezond en Actief Leven Akkoord en het Integraal Zorgakkoord. Vanuit deze akkoorden wordt ingezet op een beweging van zorg naar preventie en een meer integrale benadering van gezondheid en welbevinden. Hierbij wordt de samenwerking tussen zorgverzekeraars, zorg- en welzijnsaanbieders en gemeenten steeds belangrijker. Het Rijk stelt gemeenten in staat om integraal beleid te voeren op gebied van leefstijl, sport, mentale gezondheid, valpreventie, sociale basis en leefomgeving door één brede SPUKregeling aan gemeenten beschikbaar te stellen. 2. Haags Preventieprogramma Jeugd en Haagse Preventieaanpak Volksgezondheid In het coalitieakkoord zijn twee preventieprogramma's genoemd. Ieder met een eigen doel. Bij het Haags Preventieprogramma Jeugd richten we ons op het voorkomen en verminderen van het beroep op jeugdhulp.

De Haagse Preventieaanpak Volksgezondheid zet vooral in op het terugdringen van (gezondheids)achterstanden. Het verminderen van de druk op de jeugdhulp kan niet los worden gezien van het terugdringen van (gezondheids)achterstanden. De complexe problematiek die vaak schuilgaat achter een slechte gezondheid, financiële problemen, ongelijkheid of jongeren in de jeugdzorg, vragen om een integrale en samenhangende benadering van diverse werkvelden. Daarom zetten we zoveel mogelijk in op interventies en programma's die op meerdere leefgebieden tegelijk ingrijpen. Naast het zoveel mogelijk voorkomen/verminderen van problemen die zich richten op een duurzame en lange termijn, kunnen we de ogen niet sluiten voor de (financiële) huidige situatie in de jeugdhulp. Daarom zet het college nu al in op de voorbereiding van de samenwerkingsverbanden voor de Doorontwikkeling Jeugd & Gezinshulp (voorheen het Haags Toekomstperspectief Jeugd) die in 2024 van start gaan. In de Doorontwikkeling Jeugd & Gezinshulp zijn verschillende uitgangspunten opgenomen waaronder het versterken van de voorliggende voorzieningen in de omgeving van het gezin, waardoor afschalen van zwaardere zorg beter mogelijk wordt. De Doorontwikkeling Jeugd & Gezinshulp en de Integrale Preventie Aanpak hebben op dit onderdeel een verbinding met elkaar.

2/5

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

SZW/10501673

3. Toelichting op de inzet binnen spoor 1 (2023) Vanuit spoor 1 is het college in 2023 zo snel en impactvol mogelijk aan de slag gegaan. Dit doet het college door bestaande effectieve preventieve aanpakken te intensiveren en samenhang tussen verschillende aanpakken te vergroten. Veel van deze aanpakken waren al eerder in gang gezet en worden in 2023 doorgezet. In de toekenning van middelen aan verschillende preventieaanpakken heeft het college erop gelet dat: • de aanpak bijdraagt aan het bevorderen van de bestaanszekerheid, gezondheid, kansengelijkheid en/of draagt bij aan een vermindering van de druk in de (jeugd)zorg; • de aanpak een bestaande aanpak betreft die wordt geïntensiveerd, en zijn effectiviteit heeft bewezen vanuit wetenschappelijk onderzoek of positieve praktijkervaring; • de aanpak integraal is of mogelijkheden daartoe biedt; • de aanpak snel opschaalbaar en uitvoerbaar is in 2023; • inzet in 2023 geen negatieve gevolgen heeft op het moment dat de inzet niet doorloopt in spoor 2; • de aanpak rekening houdt met eventuele andere problematiek dat speelt bij een persoon of huishouden; • de aanpak bijdraagt aan het vroegtijdig signaleren van mogelijke risico’s/problemen en het bieden van lichte ondersteuning ter voorkoming van (zwaardere) problematiek; • de aanpak bij de aangebrachte focus op het jonge kind en het gezin en het snijvlak armoede/gezondheid past.

Aan de hand van de levensloopbenadering is per leeftijdscategorie bepaald welke aanpakken bijdragen aan het verbeteren van bestaanszekerheid, kansengelijkheid of gezondheid. Een beschrijving en toelichting per levensfase is te vinden in de bijlage. Vanuit praktijkervaring en wetenschappelijk onderzoek weten we dat er een belangrijke relatie is tussen armoede en gezondheid. Financiële zorgen leiden tot stress, verlaging van het IQ en mentale en fysieke gezondheidsklachten, die rationele keuzes onmogelijk maken. Mensen die in armoede leven hebben vaker een slechtere gezondheid en hebben vaker een lagere levensverwachting dan mensen met een hoger inkomen. Dit komt door een slechtere toegang tot gezondheidszorg, slechter voedsel en een grotere blootstelling aan slechte leefomstandigheden. De keuze tussen gezond en ongezond voedsel wordt soms mede bepaald door de inhoud van de portemonnee. Daarom zet het college stevig in op aanpakken die zich richten op armoedebestrijding en het bevorderen van bestaanszekerheid, of aanpakken die daar indirect een bijdrage aan leveren. Dit sluit aan bij de vijf pijlers van het armoedebeleid zoals genoemd in de Aanpak Geldzorgen en Geldproblemen. Bestaanszekerheid is belangrijk voor alle inwoners, in alle leeftijden. De Helpdesk Geldzaken informeert en helpt inwoners met financiële vragen.

Niet alleen in het kader van bestaanszekerheid maar ook om stress te verminderen door zo vroeg mogelijk geldzorgen en geldproblemen aan te pakken en vervolgens een stabiele financiële situatie te creëren. Dit raakt direct de mentale en fysieke gezondheid van inwoners. Jongeren vormen hierbij een aandachtsgroep. Het is belangrijk dat de Helpdesk Geldzaken zichtbaar en bereikbaar is op locaties waar deze gezondheidsvragen spelen. Vanuit dat gegeven breiden we de locaties van de Helpdesk Geldzaken uit naar de CJG’s, gezondheidscentra, de servicepunten XL, laagdrempelige ontmoetingsplekken en (vrouwen)opvanglocaties. Ook wil het college zorgprofessionals handvatten geven om het gesprek aan te gaan over financiële problemen (“de gezonde portemonnee”), en via de gezinsgerichte aanpak ouders integraal helpen met de stapeling van financiële en gezondheidsproblemen.

3/5

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

SZW/10501673

Een gezonde leefstijl, een sociale en fysieke leefomgeving die gezondheid bevordert, mentale weerbaarheid, het beheersen van de Nederlandse taal, gezondheidsvaardigheden en investeren in een sociaal netwerk zijn allemaal belangrijke bevorderende en beschermende factoren in het voorkómen van (gezondheids)achterstanden. Deze laten we daarom in alle levensfasen terugkomen. Door al op jonge leeftijd te investeren in deze bevorderende en beschermende factoren kunnen we problemen verderop in de levensloop voorkomen of verminderen. Tot slot is het voor iedere levensfase van belang dat als een kind, jongere, volwassene of oudere een hulpvraag heeft dit snel wordt gesignaleerd en dat men dan snel wordt doorverwezen naar de juiste zorg en hulpverlening, Hiermee kan verdere escalatie vaak worden voorkomen. Financiële paragraaf Voor de financiering van de Integrale Preventieaanpak wordt in 2023 gebruik gemaakt van de beschikbare middelen vanuit het Haags Preventieprogramma Jeugd (€ 2,6 miljoen) en de Haagse Preventieaanpak Volksgezondheid (€ 6,4 miljoen). Hieronder een weergave van de middelen verdeeld over de levensfasen. Voorbeelden hiervan zijn te lezen in de bijlage. 2023 per levensfase

Bedrag * 1000

-10 maanden tot 4 jaar

€ 1.500

4-12 jaar

€ 1.000

12 – 18 jaar

€ 1.250

18 – 27 jaar

€ 1.000

27-55 jaar

€ 1.250

55-75 jaar

€ 25

75 + jaar

€ 25

Doorlopend in alle fasen

€ 2.000

Algemene kosten

€ 950

Totaal

€ 9.000

Naast de coalitiemiddelen zijn in 2023 ook SPUK-middelen (Specifieke Uitkering) beschikbaar voor de inzet op preventie op alle levensfasen. Een deel daarvan zetten we nu al in binnen de Integrale Preventieaanpak, een deel wordt ingezet vanuit andere beleidsplannen (o.a. sport en sociale basisinfrastructuur). Het college neemt later dit jaar een besluit over de inzet van deze SPUK-middelen vanaf 2024. De raad wordt hier in het najaar over geïnformeerd. Aanvullend hierop zetten we, ten behoeve van de voorbereiding van de samenwerkingsverbanden voor de Doorontwikkeling Jeugd & Gezin (voorheen het Haags Toekomstperspectief Jeugd) die in 2024 van start gaan, € 2 miljoen vanuit de POK-middelen1 in. Hiermee zetten we vooral in op het verminderen van de druk op de jeugdzorg.

1 1 De dekking vanuit de POK-middelen is onder voorbehoud. Het definitieve besluit over de inzet van deze middelen binnen deze begroting

dient nog plaats te vinden in het proces POK-middelen. POK staat voor: Parlementaire Ondervragingscommissie Kinderopvangtoeslagen

4/5

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

SZW/10501673

4. Toelichting op de voortgang spoor 2 (2024 en verder) Doordat het college in 2023 snel gestart is met het versterken van bestaande aanpakken, zien we dat dit jaar direct terug in de stad. Voor 2024 en verder gaat het college ook verder inzoomen op de verdere voorkoming van (zwaardere) jeugdhulp, de relatie met de samenwerkingsverbanden vanuit het Haags Toekomstperspectief Jeugd, de gezamenlijke middeleninzet vanuit gemeenten en zorgverzekeraars op het snijvlak van zorg en preventie, en het aansluiten bij belangrijke samenwerkingspartners en uitvoeringsorganisaties zoals Gezond Gelukkig Den Haag, professioneel welzijnswerk, Jongerenpunt070 en de Alliantie Financiële Ondersteuning. Om in spoor 2 tot een Integrale Preventieaanpak te komen hebben we een analyse uitgevoerd op basis van (wetenschappelijke) onderzoeken en gemeentelijke data om vast te stellen waar uitdagingen en raakvlakken liggen op het gebied van bestaanszekerheid, kansengelijkheid, gezondheid en welbevinden. Op basis van deze analyse stelt het college doelen vast op welke integrale preventieve manier het welbevinden en de gezondheid van de Haagse inwoners kan worden verbeterd. Het is voor het college belangrijk dat we dit doen in de nabije omgeving van inwoners. Bij de totstandkoming van de Integrale Preventieaanpak wordt mét inwoners, professionals en mensen met ervaringskennis gesproken.

Zo hebben we op 22 juni jl. een stadsbrede conferentie voor preventie georganiseerd en gaan we deze zomer in gesprek over de preventieaanpak in een aantal wijken. Aan de ene kant om te horen waar inwoners, professionals en mensen met ervaringskennis denken dat daadwerkelijk het verschil gemaakt kan worden om verbeteringen te realiseren, aan de andere kant om te horen hoe we dat als gemeente, met alle samenwerkende organisaties, op een goede manier kunnen doen. Hierbij wordt zowel gebruik gemaakt van bestaande netwerken, zoals Gezond Gelukkig Den Haag, de allianties in Zuidwest, coalitie Laak en cliëntenraden, maar ook de informele netwerken worden hierbij betrokken. Verbinding met het voorliggend veld, de brede sociale basis, is hierbij van belang. Het college stopt het gesprek met de stad niet zodra de Integrale Preventieaanpak is vastgesteld. Gedurende het programma gaat het college keer op keer in gesprek met inwoners en professionals om te toetsen of we nog op het goede spoor zitten. Het college verwacht in Q3 van dit jaar spoor 2 van de Integrale Preventieaanpak aan uw raad te kunnen presenteren. In de tussentijd start het college dit jaar al binnen spoor 1 met de inzet op preventieve aanpakken en worden verdere stappen gezet te komen tot versterking van de sociale basis in Den Haag. Het college van burgemeester en wethouders, de secretaris, de locoburgemeester, Ilma Merx

Robert van Asten

5/5