RIS315963 Bijlage

Bijlage ‘Toelichting per levensfase’. -10 maanden tot 4 jaar De eerste 1.000 dagen van een kind zijn bepalend voor de rest van het leven. Zo zijn er aanwijzingen dat stress tijdens de zwangerschap het IQ van het kind negatief beïnvloedt. In deze levensfase is het belangrijk om dit soort risicofactoren zoveel mogelijk te voorkomen, of te beperken. En daarnaast in te zetten op het stimuleren van beschermende factoren. Denk aan het vaardig zijn in de taal en beweging en een steunend netwerk. Kortom, een goede start is dus essentieel. Doelen die het college stelt in deze levensfase zijn: • Ouders starten voorbereid aan zwangerschap, ouderschap en opvoeding; • Kinderen groeien op in een veilige, gezonde en stimulerende omgeving. Zowel thuis als daarbuiten (met o.a. sport, cultuur, taal, et cetera); • Ieder kind gaat goed voorbereid naar school. Het programma Kansrijke Start is daar een mooi voorbeeld van. Andere voorbeelden zijn: aanpakken rondom gezond gewicht en de brede motorische ontwikkeling van het kind. Kansrijke Start Het programma Kansrijke Start begeleidt ouders bij een (toekomstige) zwangerschap en ouderschap. Het is een landelijk programma waarbinnen meerdere bewezen effectieve interventies plaatsvinden.

Kansrijke Start kan als paraplu van een ketenaanpak worden gezien waarin samenwerking tussen het medisch en sociaal domein belangrijk is om de (aanstaande) ouder te kunnen ondersteunen. Den Haag is al enige jaren op weg met dit programma. Op dit moment is de doelgroep van de Haagse Kansrijke Start tot (de ouders van) kinderen tot twee jaar. In 2023 willen we dit programma uitbreiden met o.a. betere toeleiding en aansluiting op de VVE, bestaanszekerheid in de eerste 1000 dagen, gezonde voeding, breed motorische ontwikkeling, en alcohol- en rookpreventie tijdens en na de zwangerschap. Naast het toevoegen van inhoudelijke onderdelen willen we het programma uitbreiden naar de leeftijd van 4+ jaar zodat de overgang naar school soepel verloopt.

4 tot 12 jaar In deze levensfase staat de verdere ontwikkeling van het kind centraal. Hierbij zijn een gezonde en veilige thuisbasis, school en leefomgeving van invloed op deze ontwikkeling. Net als dat het kind kan opgroeien met een bestaanszekere basis en hierdoor mee kan doen in de samenleving. Een gezonde ontwikkeling betekent een ontwikkeling op breed gebied: fysiek (een gezond lijf), cognitief, mentaal (mentale weerbaarheid en veerkracht) maar ook sociaal emotioneel (mee kunnen doen in een groep, aangaan van vriendschappen). Doelen die het college stelt in deze levensfase zijn: • Kinderen groeien op in een veilige, gezonde en stimulerende omgeving. Zowel thuis als daarbuiten (met o.a. sport, cultuur, taal, et cetera); • Kinderen worden in staat gesteld om voldoende deel te kunnen nemen aan school en activiteiten buiten school; • Kinderen worden voldoende en op positieve manier geholpen, zowel op school als thuis, met als resultaat dat kinderen het beste uit zichzelf kunnen halen; • Kinderen zijn mentaal weerbaar en veerkrachtig; • Ouders worden ondersteund bij opvoeding en opgroeien. Hulp en ondersteuning wordt hierbij gezinsgericht ingezet. Voorbeelden van aanpakken in deze levensfase zijn: brugfunctionarissen, het Gezonde Schoolprogramma, het schoolmaatschappelijk werk, kinderwerk.

12 tot 18 jaar Deze fase staat in het teken van losmaken van de ouders. Vrienden en uitgaan worden steeds belangrijker. Een leuke en spannende levensfase waarin iedere jongere de kans moet krijgen om zich te kunnen ontwikkelen op een manier die voor hem/haar passend is. Maar ook komen er verleidingen om de hoek kijken als roken, alcohol en drugs. Groepsdruk kan dan ingewikkeld zijn. Het is van belang dat jongeren ook in deze levensfase bouwen aan mentale weerbaarheid om psychische problemen later in de levensloop te voorkomen. Ook worden jongeren financieel zelfstandiger. Ze krijgen een baan en gaan geld uitgeven, net zoals ander leeftijdsgenoten. Sommige jongeren worden door hun ouders financieel ondersteund maar niet alle ouders zijn daartoe in staat. Financieel educatieve programma's en begeleiding om de jongeren voor te bereiden op de financiële verplichtingen later zijn essentieel. Doelen die het college stelt in deze levensfase zijn: • Jongeren groeien kansrijk op in een veilige gezonde leer- en ontwikkelomgeving; • Vroegtijdig schoolverlaten wordt voorkomen; • Jongeren drinken niet (overmatig) alcohol, gebruiken geen drugs gebruiken en starten niet met roken; • Jongeren zijn mentaal weerbaar en veerkrachtig; • Jongeren leren financieel gezond te leven. • Jongeren zijn in staat/worden in staat gesteld mee te doen: sociaal, cultureel, sport, etc.

Voorbeelden van aanpakken in deze levensfase zijn: schoolveiligheid en financiële trainingen op middelbare scholen, signalering en ondersteuning in het vrijetijds domein door het jongerenwerk. 18 tot 27 jaar Een deel van de jongeren gaat verder studeren, een deel gaat aan het werk. Gelukkig lukt dat de meeste jongeren zelf, maar sommigen hebben daar een steuntje in de rug bij nodig. Een deel van de jongeren dreigt uit te vallen op school of op werk waarbij sprake kan zijn van zwaardere problematiek als eenzaamheid, criminalisering of radicalisering. Dergelijke ontwikkelingen proberen we zoveel en zo vroeg mogelijk te voorkomen door ze te helpen om een stabiele sociale omgeving en/of thuissituatie te creëren. Serieuze relaties ontstaan. Jongeren die op jonge leeftijd ouders worden willen we daarin begeleiden en op voorbereiden, als dat nodig is. Een deel van de jongeren staat (mentaal) onder druk door studie, huizenmarkt of het vinden van werk. We zien een toename van psychische problematiek in deze levensfase, mede sinds corona. In de voorgaande levensfasen wordt daarom ingezet op het versterken van de mentale weerbaarheid. Dat is in deze fase nog steeds van belang maar in deze fase zijn ook het vroegtijdig signaleren van psychische problemen en een goede doorverwijzing naar passende (financiële) hulpverlening van belang.

Doelen die het college stelt in deze levensfase zijn: • Bestaanszekerheid wordt gewaarborgd; • Jongeren worden begeleid naar opleiding of werk; • Bieden van een toekomstperspectief; • Jongeren hebben een gezonde leefstijl; • Jongeren ontwikkelen geen psychische problemen zoals angststoornissen en/of depressie. Het programma Life Goals is daar een mooi voorbeeld van. Andere voorbeelden zijn: schoolveiligheid, jongerenwerk en de inzet van straatcoaches en het programma ‘jongeren buiten beeld’. Life Goals

Life Goals richt zich op het structureel in beweging brengen en blijven van kwetsbare Hagenaren. Waarbij oog is voor de mentale gezondheid en het (her)vinden van zelfvertrouwen en daarmee het perspectief op het vinden van werk of het volgen van een opleiding vergroot. We werken hierin samen met zorg- en sportpartijen. Life Goals Den Haag is er voor kwetsbare mensen vanaf 16 jaar. Dit zijn: • Mensen in de wijk die kampen met psychiatrische klachten; • Jongeren (16+) en volwassenen die leven in armoede; • Mensen uit de verslavingszorg die zowel begeleid als zelfstandig wonen; • Dak- en thuislozen met meervoudige problematiek; • Jongeren die dreigen uit te vallen, radicaliseren of crimineel gedrag beginnen te vertonen; • Wijkbewoners die zich eenzaam voelen of leven in sociaal isolement.

27 tot 55 jaar Deze fase staat in het teken van werk en het eventueel stichten van een gezin. Het hebben van werk en inkomen is belangrijk voor een stabiele thuissituatie. Taal, gezondheidsvaardigheden en opvoedvaardigheden zijn van belang om kinderen in het gezin een goede basis mee te kunnen geven. In deze drukke levensfase lukt het niet altijd om een gezonde leefstijl vol te houden. Terwijl dat juist kan helpen om de mentale gezondheid te versterken en chronische aandoeningen te voorkomen. Het is ook een fase waarin nieuwe sociale contacten kunnen ontstaan via school en/of sportclub van de kinderen. Het gedurende het leven opbouwen en onderhouden van een sociaal netwerk kan een beschermende factor tegen eenzaamheid zijn in latere levensfasen. Doelen die het college stelt in deze levensfase zijn: • Bestaanszekerheid wordt gewaarborgd; • Ouders worden ondersteund bij het opgroeien en opvoeden van hun kind; • Het ondersteunen van ouders in het leren van de Nederlandse taal. Beheersing van de Nederlandse taal is belangrijk om goed mee te kunnen doen in de maatschappij en kinderen op een passende manier te steunen in de ontwikkeling • Een gezonde leefstijl blijft behouden; • Versterken van de sociale en fysieke leefomgeving; • Inwoners worden voldoende ondersteund in het ontwikkelen en behouden van gezondheidsvaardigheden.

Het programma maatwerkbudget gezinsgericht werken is daar een mooi voorbeeld van. Andere voorbeelden zijn: versterken van de mentale gezondheid en weerbaarheid, gelegenheid bieden tot ontmoeting en laagdrempelige ondersteuning en dienstverlening en de buurtsportcoaches. Maatwerkbudget gezinsgericht werken Het maatwerkbudget wordt uitgebreid om gezinsgericht te werken in één Haagse wijk. Gezinnen met kinderen in de jeugdzorg worden integraal geholpen, met de nadruk op het oplossen van financiële problemen om mentale gezondheid te bevorderen. Doel is stressvermindering en op termijn het voorkomen en afschalen van zware jeugdzorg. Hiervoor wordt een maatwerkbudget in het leven geroepen, mogelijk door bestaande maatwerkbudgetten (zoals het doorbraakbudget) op te hogen. Bij het vormgeven van de pilot wordt direct aangesloten bij de bestaande steunstructuur rondom gezinnen, bijvoorbeeld bij de (doorontwikkeling) Jeugd & Gezin en bij de bestaande structuren van het Doorbraaklab.

55 tot 75 jaar In deze fase is een deel van de volwassenen nog vitaal en aan het werk en een deel kampt met gezondheidsproblemen. In aandachtswijken beginnen gezondheidsklachten rond de 55, buiten

aandachtswijken rond de 65. Ook komt de AOW-leeftijd in zicht en gaan kinderen het huis uit. Voor sommige senioren start de derde levensfase waarbij er tijd is voor persoonlijke ontplooiing en een belangrijke maatschappelijke bijdrage in de vorm van vrijwilligerswerk en mantelzorg. Actief en betekenisvol zijn is de belangrijkste vorm van preventie in deze fase. Voor anderen begint de vierde levensfase, een periode met toenemende gezondheidsklachten, waarbij de focus ligt op preventie om ergere zorg te voorkomen. Doelen die het college stelt in deze levensfase zijn: • Bestaanszekerheid wordt gewaarborgd; • Een gezonde leefstijl blijft behouden; • Het sociaal netwerk blijft behouden door het stimuleren van betekenisvol contact en/of bezig zijn. Voorbeelden van aanpakken in deze levensfase zijn: welzijn op recept, gezond en vitaal ouder worden, het organiseren van ontmoeting (buurtkamers) en het outreachend maatschappelijk- en ouderenwerk. 75 en ouder In deze fase betekent preventie dat Hagenaars zo lang mogelijk de dingen kunnen blijven doen die voor hen belangrijk zijn. Ook wanneer gezondheidsproblemen toenemen en het netwerk afneemt, is het belangrijk om veerkracht te stimuleren. De woning en voldoende voorzieningen op het gebied van zorg en welzijn in de buurt zijn belangrijk om prettig ouder te worden in deze stad.

Doelen die het college stelt in deze levensfase zijn: • Bestaanszekerheid wordt gewaarborgd; • Gezondheid en vitaliteit blijven zo goed mogelijk behouden. Zowel fysiek, sociaal als cognitief; • Inwoners in deze fase wonen in een passende woning en ontvangen de juiste zorg op de juiste plek op het juiste moment.

Voorbeelden van aanpakken in deze levensfase zijn: welzijn op recept, gezond en vitaal ouder worden, vrijwilligerswerk, buurtkamers, het organiseren van ontmoeting en het outreachend maatschappelijk- en ouderenwerk. Overig Zoals in de brief zelf is aangegeven zijn er aanpakken die dwars door levensfases lopen. Te denken valt aan de Helpdesk Geldzaken die voor alle leeftijden financiële hulp biedt om bestaanszekerheid te waarborgen.