RIS315926 Preadvies initiatiefvoorstel Geef kunst in Zuidwest de ruimte

Typ tekstTyp tekstTyp tekst

060

Retouradres: Postbus 12600, 2500 DJ Den Haag

Ons kenmerk

Aan: de Gemeenteraad

OCW/10719141 RIS315926 Contactpersoon

Annemarie Quispel Dienst

Onderwijs, Cultuur en Welzijn Afdeling

Stad en Bestuur OCW Telefoonnummer

14070 Datum

E-mailadres

16 april 2024

annemarie.quispel@denhaag.nl

Onderwerp

Preadvies initiatiefvoorstel ‘Geef kunst in Zuidwest de ruimte’

Op 21 juni hebben de raadsleden Bom en Martini namens Hart voor Den Haag het initiatiefvoorstel ‘Geef kunst in Zuidwest de ruimte’ ingediend (RIS315926). Het voorstel beoogt om: 1. Een beeldenroute aan te leggen langs de Haagse lanen in Zuidwest in Den Haag, in elke wijk een route die tezamen een geheel vormen. 2. Met behulp van o.a. een landschapsarchitect met in achtneming van de huidige stedenbouwkundige structuur een route te ontwikkelen waar naast de beelden ook een hoogwaardige gebruikskwaliteit van een wandel- en verblijf pad te realiseren. 3. Gebruik te maken van de huidige kunst in de openbare ruimte waaronder de reeds aanwezige beelden en de gevelkunst in de flatgebouwen. 4. Een begin punt maken in het Zuiderpark, een centraal knooppunt op de Leyweg en een eindpunt aan de Lozerlaan/Madestein. 5. De economische ontwikkeling zoveel mogelijk te concentreren op spin-offs uit deze beleidskeuze voor kunst als ontwikkelingsmotor. 6. Een voorbereidingscommissie te starten op basis van een commissie ex 83 gemeentewet een commissie die ook wat te vertellen heeft over beheer, onderhoud en programmering waarin maximaal 7 leden zitting hebben en uit elke wijk van Zuidwest een vertegenwoordiger een lid vanuit de sector en twee raadsleden. 7. De beeldentuin grootschalig op te starten te beginnen met Bouwlust, waarna Vrederust, Moerwijk en Morgenstond volgen.

Per wijk tenminste met 200 beelden per route. 8. De financiering te putten uit de middelen voor Den Haag Zuidwest en uit de investeringsmiddelen van Zuidwest of uit de begroting per route te beginnen met een begin investering van 1 miljoen (4 maal 1 miljoen). 9. Als eerste voorkeur; na beëindiging van het bouwproject Zuidwest (beoogde toevoeging van 10.000 woningen alsmede gerenoveerde woningen na renovatie) de extra WOZ-middelen voor zoveel als nodig ter beschikking te stellen voor beheer, onderhoud, uitbreiding en programmering van dit hoogwaardige en toegankelijk kunstenproject.

Gemeente Den Haag

Spui 70 Den Haag

Postbus 12600 2500 DJ Den Haag

T 14070 www.denhaag.nl

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

OCW/10719141

Hierbij biedt het college de raad het advies van het college over het initiatiefvoorstel aan. Algemeen Het college heeft veel waardering voor het belang dat de initiatiefnemers hechten aan kunst in Den Haag Zuidwest en aan de positieve invloed van kunst voor een aantrekkelijke leefomgeving, ook in economisch opzicht. Er wordt hieraan met de culturele partners in Zuidwest nauw samengewerkt (zie ook RIS 317444, afdoening motie ‘Cultuur niet zonder de culturele sector’). Aan sommige onderdelen van het voorstel wordt al gewerkt, zoals het aanleggen van wandelroutes langs kunst en groen, zij het in een iets andere vorm. Andere onderdelen, zoals het toevoegen van een grote hoeveelheid nieuwe kunstwerken kunnen, hoe aantrekkelijk ook, om diverse redenen niet of moeilijk gerealiseerd worden. Hieronder volgt per onderdeel van het initiatiefvoorstel een preadvies. 1. Een beeldenroute aan te leggen langs de Haagse lanen in Zuidwest in Den Haag, in elke wijk een route die tezamen een geheel vormen. Preadvies: gedeeltelijk overnemen. Er zijn al diverse wandel- en fietsroutes gemaakt langs kunst in het Zuiderpark, wederopbouwkunst in Escamp, gevelkunst, architectuur, kunstwerken van specifieke kunstenaars (Snoeck) en meer. Deze zijn onder meer te vinden op de website bkdh.nl en op papier in onder meer de bibliotheken en buurtcentra in Escamp en Zuidwest.

De ambitie is om de routes uit te breiden en de oudere te actualiseren. De routes worden ontworpen door mensen die zowel de wijken in Zuidwest als de aanwezige kunstwerken goed kennen. In elke route wordt begrijpelijke en aansprekende informatie gegeven over de afzonderlijke kunstwerken langs de route. Of het wenselijk is om de routes één geheel te laten vormen, moet nader bekeken worden. De routes moeten vooral langs aansprekende werken voeren, niet te lang zijn en ook langs straten en lanen voeren met een hoogwaardige gebruikskwaliteit. We zullen op termijn een kaart maken waarop alle thematische routes staan, met knooppunten, zodat mensen zelf hun weg kunnen kiezen. 2. Met behulp van o.a. een landschapsarchitect met in achtneming van de huidige stedenbouwkundige structuur een route te ontwikkelen waar naast de beelden ook een hoogwaardige gebruikskwaliteit van een wandel- en verblijf pad te realiseren. Preadvies: gedeeltelijk overnemen. Er wordt gewerkt aan een eerste (tijdelijke) beweegroute in Bouwlust-Vrederust. Dit betreft een pilotproject. Dit gebeurt onder andere in samenwerking met de beheerders van het stadsdeel Escamp, stedenbouwkundigen en landschapsarchitecten van de gemeente die Den Haag Zuidwest goed kennen. Ook bewoners en wijkprofessionals zijn hierbij betrokken via de wijkpreventieaanpak Gezondheid vanuit de GGD Haaglanden.

De beweegroute is gebaseerd op de kenmerken van de stedelijke structuur, waardoor ze langs aantrekkelijke groene en waterrijke straten en lanen voeren. De ambitie is om in meerdere wijken in Zuidwest beweegroutes aan te leggen. Het idee is om de routes ook langs buurtcentra en sportplekken te laten lopen en om beweegelementen en beleefgroen toe te voegen langs de routes. Het college vindt het een interessant idee om de routes ook te combineren met aandacht voor kunstwerken. Hierover gaan Cultuurbeleid en de werkgroep ‘Beweegroute Bouwlust-Vrederust’ voor de zomer met elkaar in overleg. 3. Gebruik te maken van de huidige kunst in de openbare ruimte waaronder de reeds aanwezige beelden en de gevelkunst in de flatgebouwen. Preadvies: overnemen. De routes die er al zijn en die nog aangelegd worden, maken alle gebruik van de reeds aanwezige kunst in de openbare ruimte en van de bestaande gevelkunst.

2/4

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

OCW/10719141

4. Een begin punt maken in het Zuiderpark, een centraal knooppunt op de Leyweg en een eindpunt aan de Lozerlaan/Madestein. Preadvies: niet overnemen. Een begin- en eindpunt wekt de suggestie dat het zou gaan om één route. Die zou echter voor de bewoners van Zuidwest te lang zijn. Het college onderkent wel dat het een interessant idee is om van de diverse routes één geheel te maken via een gelaagde kaart waar alle routes op staan, met hun knooppunten, zoals onder onderdeel 1 aangegeven. 5. De economische ontwikkeling zoveel mogelijk te concentreren op spin-offs uit deze beleidskeuze voor kunst als ontwikkelingsmotor. Preadvies: niet overnemen. Het college onderkent met de indieners van het initiatiefvoorstel de waarde van meer kunst en cultuur in Zuidwest. Op meer plekken in Nederland en internationaal is gebleken dat een bloeiend kunst- en cultuurklimaat kan zorgen voor een aantrekkelijk vestigingsklimaat en voor economische stimulans. De beleidskeuzes zijn voor de ontwikkeling van Den Haag Zuidwest verwoord in de Brede Aanpak Zuidwest. De vestiging van het Cultuurhuis, een beleidsvoornemen dat is opgenomen in de Cultuurvisie en de structuurvisie voor Zuidwest, zou wel kunnen zorgen voor een impuls.

Dit Cultuurhuis Zuidwest kan met een combinatie van toegankelijk (maar kwalitatief goed) cultureel aanbod, gecombineerd met horeca, creatieve winkels en plekken voor talentontwikkeling, een bruisende plek worden met een (boven)regionale uitstraling. Hiervoor zullen een locatie en financiële middelen moeten worden gevonden. Er worden verkennende gesprekken gevoerd over de haalbaarheid van dit plan. Ook de vestiging van meer kleinschaliger culturele initiatieven in Zuidwest (bijvoorbeeld op de Leyweg) zou kunnen zorgen voor een gunstiger vestigingsklimaat. Dit vraagt echter om financiële middelen en een gebiedsvisie om locaties te kunnen reserveren en bekostigen. Hier is niet in voorzien. Hierover is contact en samenwerking tussen de gemeente en de woningcorporaties en wordt een beroep op het rijk gedaan om ook meer investeringen in cultuur in de NPLV gebieden te doen.. 6. Een voorbereidingscommissie te starten op basis van een commissie ex 83 gemeentewet een commissie die ook wat te vertellen heeft over beheer, onderhoud en programmering waarin maximaal 7 leden zitting hebben en uit elke wijk van Zuidwest een vertegenwoordiger een lid vanuit de sector en twee raadsleden. Preadvies: niet overnemen. De commissie, zoals de indieners van het initiatiefvoorstel voor ogen heeft, zou zich met de programmering, plaatsing van nieuwe werken en beheer en onderhoud bezighouden.

Het college acht dit niet nodig en niet wenselijk. Toevoegen van een grote hoeveelheid nieuwe kunstwerken wordt afgeraden, zoals hieronder wordt toegelicht. Beheer en onderhoud van kunstwerken is specialistisch werk, dat kennis vraagt van de kunstwerken en de gebruikte materialen. Deze expertise is aanwezig bij medewerkers van de gemeente, die goed voor de kunstwerken zorgen. 7. De beeldentuin grootschalig op te starten te beginnen met Bouwlust, waarna Vrederust, Moerwijk en Morgenstond volgen. Per wijk tenminste met 200 beelden per route. Preadvies: niet overnemen. De indieners pleiten ervoor Den Haag Zuidwest aantrekkelijk te maken, ook voor toeristen, door er een beeldentuin van te maken door het toevoegen van minstens 800 kunstwerken. Het college vindt het een creatief idee. Echter, dit zou een enorme financiële investering vragen. Het realiseren van één kunstwerk, van ontwerp tot en met plaatsing, kost al snel circa € 250.000 euro. Ook als vermogende kunstverzamelaars werken zouden schenken of kunstinstellingen werk zouden uitlenen, is 800 geen realistisch aantal. Bovendien is de druk op de fysieke ruimte groot. Er is al een groot aantal kunstwerken in Zuidwest – circa 90 – en een groot aantal gevelkunstwerken.

Het college adviseert om gebruik te maken van de reeds aanwezige kunst om Zuidwest via routes en de website bkdh.nl op de kaart te zetten als aantrekkelijke kunstrijke buurt.

3/4

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

OCW/10719141

8. De financiering te putten uit de middelen voor Den Haag Zuidwest en uit de investeringsmiddelen van Zuidwest of uit de begroting per route te beginnen met een begin investering van 1 miljoen (4 maal 1 miljoen). Preadvies: niet overnemen. In het initiatiefvoorstel wordt voorgesteld om de financiële middelen voor de voorstellen te halen uit de middelen voor Den Haag Zuidwest. In de middelen voor Zuidwest is echter slechts een beperkt budget beschikbaar voor kunst en cultuur vanuit de Regiodeal met cofinanciering vanuit de gemeente (€ 125.000,- per jaar voor 2023 t/m 2026) voor voortzetting van het relatief kleinschalige cultuurparticipatieproject ‘Zuidwest vertelt zijn verhaal’. Cultuur maakt daarnaast deel uit van de Alliantie Sociale Cohesie & Participatie. De huidige Regiodeal middelen zijn volledig bestemd en bieden geen ruimte voor extra cultuurinitiatieven zoals deze beeldenroute. Het benoemen van Zuidwest als één van de NPLV focusgebieden biedt wel in de toekomst mogelijk nieuwe kansen, als het rijk nieuwe specifieke uitkeringen voor de NPLV gebieden beschikbaar stelt. Het college zal zich inspannen om in de lobby richting het rijk aan te dringen op extra middelen voor cultuurinitiatieven. 9.

Als eerste voorkeur; na beëindiging van het bouwproject Zuidwest (beoogde toevoeging van 10.000 woningen alsmede gerenoveerde woningen na renovatie) de extra WOZ-middelen voor zoveel als nodig ter beschikking te stellen voor beheer, onderhoud, uitbreiding en programmering van dit hoogwaardige en toegankelijk kunstenproject. Preadvies: niet overnemen. Het college stelt het op prijs dat de indieners financiële middelen willen vrijmaken voor initiatieven op het gebied van kunst in Zuidwest. Indieners stellen voor financiële middelen te halen uit WOZ-inkomsten. Inkomsten uit onroerende zaakbelasting hebben geen vooraf bepaalde bestemming. Wel spant het college zich (zoals hierboven aangegeven) in voor meer rijksmiddelen voor de NPLV gebieden op het terrein van cultuur. Het college van burgemeester en wethouders, de secretaris, de burgemeester, Ilma Merx

Jan van Zanen

4/4