RIS315898 Beantwoording SV Rattenbestrijding

Datum

BEANTWOORDING SCHRIFTELIJKE

28 augustus 2023

VRAGEN

Onderwerp

Ons kenmerk

Antwoord van het college op vragen van het raadslid de heer Martinez van Andel, luidend: “Rattenbestrijding”

DSB/10557860 RIS315898

Het raadslid de heer Martinez van Andel heeft op 13 juni 2023 een brief met daarin twintig vragen aan de voorzitter van de gemeenteraad gericht. Overeenkomstig artikel 30 van het reglement van orde voor vergaderingen en andere werkzaamheden van de raad, beantwoordt het college deze vragen als volgt. Afgelopen 6 juni was het Wereld Plaagdierendag. Dit is voor Hart voor Den Haag aanleiding tot het stellen van de volgende vragen. 1.

Is het college bekend met Wereld Plaagdierendag en zo ja, welke activiteiten heeft het college gekoppeld aan deze dag?

Ja, het college is bekend met Wereld Plaagdierendag, maar heeft daar, naast de actieve bestrijding, zoals de rattenbestrijding, geen extra activiteiten aan gekoppeld. 2.

Is het college het met Hart voor Den Haag eens dat er in diverse Haagse woonwijken overlast wordt ervaren door rattenoverlast?

Ja, in de wijken met groen en water, waar ook nog veel voedsel in de openbare ruimte wordt achter gelaten is de overlast het grootst. Vooral in die wijken willen we de rattenoverlast beheersbaar houden. Het betreft voornamelijk wijken in Escamp, Laak en Haagse Hout. 3.

Kan het college aangeven hoeveel meldingen “rattenoverlast” er in 2022 totaal zijn geweest. En hoeveel er in 2023 tot nu toe zijn geweest? Zowel via de pagina “Ongedierte melden” als via 14070.

In totaal zijn er in 2022 1294 en in 2023 (tot en met de maand mei) 385 meldingen gedaan met betrekking tot ratten. Een deel van deze meldingen kunnen helaas niet door de gemeente in behandeling worden genomen omdat de ratten in de eigen tuin of woning worden gesignaleerd. De gemeente gaat alleen in op meldingen wanneer deze de openbare ruimte of de binnentuin van een woningcorporatie betreft. Desalniettemin kan de aanpak van rattenoverlast in de openbare ruimte door middel van voorlichting of bestrijding ook effect hebben op ervaren overlast door ratten op privé gronden. In het geval een bewoner rattenoverlast wil voorkomen in eigen tuin of woning, adviseren we de bewoner om zelf een professioneel bestrijdingsbedrijf te benaderen of, in het geval van een huurwoning, de overlast te melden bij de verhuurder. Ook kan de bewoner de website raadplegen waarop tips worden gegeven ter voorkoming van rattenoverlast.

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DSB/10557860

Meldingen van bewoners voor ratten in de openbare ruimte worden behandeld door de Haagse Milieu Services (HMS). In 2022 is de Haagse Milieu Services 575 keer gestart met de afhandeling van rattenmeldingen en in 2023 (tot en met de maand mei) waren dat 156 meldingen. Het werkelijke aantal meldingen dat de HMS afhandelt ligt iets hoger omdat een deel van de meldingen gebundeld wordt opgepakt, bijvoorbeeld wanneer binnen een periode van een aantal dagen een vrijwel identieke melding wordt gemaakt die betrekking heeft op dezelfde bron van overlast. 4.

Kan het college het hierboven gevraagde overzicht specificeren per (woon)wijk?

Het overzicht van de meldingen per wijk ziet er als volgt uit. Stadsdeel

Wijk

Meldingen 2022

Meldingen 2023

Centrum

Archipelbuurt

4

44

Centrum

62

9

Groente- en Fruitmarkt

9

2

Schildersbuurt

10

11

Stationsbuurt

5

3

Transvaalkwartier

10

6

Willemspark

6

4

Zeeheldenkwartier

3

12

Onbekend (stadsdeel Centrum)

6

1

Bouwlust/Vrederust

168

16

Leyenburg

17

3

Moerwijk

103

32

Morgenstond

186

21

Rustenburg en Oostbroek

9

10

Wateringse Veld

23

4

Zuiderpark

3

0

Onbekend (stadsdeel Escamp)

31

30

Benoordenhout

15

6

Bezuidenhout

79

18

Haagse Bos

0

0

Mariahoeve en Marlot

124

26

Escamp

Haagse Hout

Laak

LeidschenveenYpenburg

Loosduinen

Onbekend (stadsdeel Haagse Hout) 6

8

Binckhorst

11

4

Laakkwartier en Spoorwijk

134

26

Onbekend (stadsdeel Laak)

6

1

Forepark

2

1

Hoornwijk

23

0

Leidschenveen

16

7

Ypenburg

38

10

Onbekend (stadsdeel LeYp)

11

1

Bohemen en Meer en Bos

7

2

Kijkduin en Ockenburgh

7

4

2/7

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DSB/10557860

Scheveningen

Segbroek

Kraayenstein en Vroondaal

7

2

Loosduinen

15

16

Waldeck

8

7

(Onbekend (stadsdeel Loosduinen) 2

1

Belgisch Park

1

4

Duinoord

19

4

Geuzen- en Statenkwartier

10

1

Scheveningen

30

7

Westbroekpark en Duttendel

6

1

Zorgvliet Onbekend (stadsdeel Scheveningen) Bomen- en Bloemenbuurt

8

1

3

1

9

3

Regentessekwartier

22

9

Valkenboskwartier

7

4

Vogelwijk

1

1

Vruchtenbuurt

8

1

Onbekend (stadsdeel Segbroek)

1

0

3

0

1294

385

Onbekend stadsdeel Onbekende wijk

5.

Kan het college aangeven welke maatregelen/acties uit deze meldingen zijn voortgekomen?

Bij de bestrijding van rattenoverlast wordt ingezet op een combinatie van voorkomen, opruimen en bestrijden. Wanneer een rat in de openbare ruimte of in een binnentuin wordt gemeld, wordt deze melding binnen drie werkdagen door de plaagdierbestrijder van de Haagse Milieu Services in behandeling genomen. In sommige gevallen is de overlast op een locatie al bekend. Zo zijn er in de stad ongeveer 35 zogenoemde hotspotlocaties waar continu de aanwezigheid van ratten wordt gemonitord en indien nodig wordt bestreden. Wanneer de melding een nieuwe locatie betreft, start de HMS altijd een onderzoek naar de oorzaken en risico’s van de overlast. Op basis van dit onderzoek wordt samen met de gemeente gekeken welke maatregelen in de buurt nodig zijn om rattenoverlast tegen te gaan. Deze maatregelen zijn bijvoorbeeld het aanpassen van de beplanting, extra reinigen van de straat of het starten van een voorlichtingscampagne. Als blijkt dat het effect van de maatregelen onvoldoende is en uit de monitoring blijkt dat er een rattenpopulatie aanwezig is, kan de HMS starten met het bestrijdingsproces. Een traject van voorkomen en/of bestrijden van ratten is gebonden aan wet- en regelgeving. De HMS beschikt over het IPM (Integrated Pest Management) certificaat rattenbeheersing. Jaarlijks wordt gecontroleerd of de HMS zich houdt aan de certificatievoorschriften.

De voorschriften hebben betrekking op de voorwaarden op grond waarvan (chemische) bestrijding van ratten kan worden gestart. Het college onderschrijft het IPM-beginsel om het gebruik van chemische bestrijdingsmaatregelen zoveel mogelijk te beperken of te vermijden om het milieu te sparen. Daarom is in 2021 na een pilot gestart met het gebruik van de intelligente rattenklem. De evaluatie van de intelligente rattenklem is opgenomen in de Voortgangsrapportage Programma voor een Schone Stad 2021-2022 (RIS311561). Momenteel zijn er 100 intelligente klemmen in gebruik en eind 2023 zullen er in totaal 150 klemmen verspreid over de stad worden ingezet.

3/7

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DSB/10557860

Het is niet mogelijk om elk bestrijdingsproces te herleiden tot een melding. Vaak zijn er al meldingen gedaan en is er al een traject gestart. Ook komt het regelmatig voor dat de melding een hotspotlocatie betreft waar de aanwezigheid van ratten al gemonitord of bestreden wordt. En in andere gevallen worden voorbereidingen voor bestrijding getroffen (monitoring met niet-giftig lokaas), maar is er niet genoeg grond om het bestrijdingsproces te starten. De lokaasdepots die worden geplaatst in de stad worden voor zowel monitoring als bestrijding gebruikt. In 2022 zijn er in de stad in totaal 4970 lokaasdepots gecontroleerd door de HMS. In 2023 zijn er tot en met mei 2284 lokaasdepots gecontroleerd. Meldingen van bewoners geven stadsdeelmedewerkers inzicht in waar de overlast zich concentreert. Er worden daarom regelmatig acties en campagnes gestart in de stadsdelen met de meeste overlast. De focus ligt daarbij op voorlichting over het juist aanbieden van afval en het niet voeren van vogels. Deze communicatie kan plaatsvinden via flyers, posters en bordjes of door het aanbrengen van krijtverf op de stoep met de tekst ‘Voer geen vogels, dit trekt ratten aan’. Ook wordt er tijdens opruimdagen, bij evenementen op stadsboerderijen of bij wijkgerichte acties voorlichting gegeven door de HMS, gemeente of stichting Aarde-Werk.

Deze zomer wordt gestart met de nieuwe ‘Stop de Rat’-campagne, die communicatie kan zowel in de wijken als via stadsbrede communicatie worden ingezet. 6.

Kan het college aangeven bij hoeveel van de meldingen de gemeente heeft moeten besluiten over te gaan tot een “bestrijdingsproces”? Kan het college tevens toelichten waaruit dit bestrijdingsproces precies bestaat?

Zie beantwoording vraag 5. 7.

Kan het college aangeven in welke (woon)wijken er momenteel een voerverbod is ingesteld?

De wijken Morgenstond, Moerwijk (Escamp) en Mariahoeve (Haagse Hout) zijn door het college aangewezen als locaties waar het verboden is dieren te voeren (RIS303159). 8.

Is het college voornemens in andere wijken ook voerverboden in te stellen indien daar aanleiding toe is?

Op 6 december 2022 heeft het college in de beantwoording op de schriftelijke vragen ‘Stel paal en perk aan plaagdierenoverlast met voederverbod’ (RIS313581) bij vraag 9 en 11 uiteengezet waarom er niet meer locaties worden aangewezen waar het voederverbod van toepassing moet zijn. Het college vindt dat het effectiever is om de huidige aanpak voort te zetten en waar nodig te intensiveren. Om het voeren van dieren in de openbare ruimte te voorkomen legt het college de focus op structurele gedragsverandering. Zo wordt er voorlichting gegeven over de schadelijke gevolgen van het voeren van dieren. 9.

Kan het college per (woon)wijk aangeven hoeveel boetes er zijn uitgeschreven op basis van de voerverboden?

Handhavers die constateren dat het voederverbod wordt overtreden, kunnen handhavend optreden. In de praktijk constateren handhavers nauwelijks overtredingen op heterdaad. In 2022 en 2023 zijn geen boetes uitgeschreven voor het overtreden van het voederverbod. Wel zijn in 2022 253 boetes uitgeschreven voor afvalovertredingen (exclusief boetes met betrekking tot grofvuil). In 2023 zijn dat er tot nu toe 99. Of het bij afvalovertredingen om voedselresten gaat, wordt niet geregistreerd.

4/7

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DSB/10557860

Om ervoor te zorgen dat mensen minder voeren, flyeren handhavers geregeld tijdens integrale handhavings- of leefbaarheidsacties en gaan zij hierover in gesprek met bewoners en ondernemers tijdens hun surveillancerondes. Het grotere bereik en de persoonlijke benadering hebben naar verwachting meer positieve invloed. Ook de komende tijd zullen flyeracties plaatsvinden, zie ook de beantwoording van de schriftelijke vragen ‘‘Stel paal en perk aan plaagdierenoverlast met voederverbod’ (RIS313581). 10. Kan het college aangeven hoeveel bestuurlijk boetes er zijn uitgeschreven in 2022 en in 2023 tot nog toe zijn uitgeschreven in verband met het achterlaten van etensresten in de openbare ruimte in algemene zin? Zie beantwoording vraag 9. 11.

Kan het college uiteenzetten welke maatregelen het neemt om rattenoverlast tegen te gaan?

Zie beantwoording vraag 5. 12. Is het college het met Hart voor Den Haag eens dat het tijdig ophalen van straatvuil (op straat aangeboden vuilniszakken e.d.) kan bijdragen aan het terugdringen van overlast door o.a. ratten en meeuwen? Zo ja, kan het college dan aangeven in welke wijken op dit gebied de grootste uitdagingen liggen? Zakken die naast de container worden gezet kunnen door meeuwen worden opengepikt. De etensresten die daardoor verspreid over de straat komen te liggen hebben een aantrekkende werking op ratten. Het op de juiste wijze aanbieden van afval en het niet voeren van vogels zijn cruciaal in het voorkomen van rattenoverlast. Overlast door meeuwen vindt plaats wanneer zakken te vroeg worden aangeboden tijdens de huis-aan-huis inzameling of wanneer zakken niet in maar naast de container worden geplaatst. Wanneer de andere omstandigheden in de omgeving, zoals de aanwezigheid van groen en water, ook gunstig zijn kan de rattenoverlast door afvalproblematiek toenemen. In de stadsdelen Escamp, Laak en Haagse Hout zijn de omstandigheden voor ratten gunstig. De overlast binnen deze stadsdelen is het grootst in de wijken Morgenstond, Bouwlust-Vrederust, Moerwijk, Laakhavens en Mariahoeve. Het is daarom belangrijk dat, naast de gemeente, ook bewoners en ondernemers zich blijven inspannen om de eigen straat, buurt en wijk schoon te houden. Samen houden we de stad schoon.

13. Is het college het met Hart voor Den Haag eens dat overlast door ratten in de zomermaanden stijgt? In de zomer is het buiten langer licht. Hierdoor worden in de zomermaanden altijd meer meldingen gemaakt. Bewoners zijn immers langer buiten en de kans is daarmee groter dat zij een rat zien. Tegelijkertijd zijn de warme weersomstandigheden van de zomermaanden gunstiger voor ratten om jongen te krijgen. 14. Kan het college duiden hoe de beschikbare handhavingscapaciteit wordt ingezet op het bestrijden van rattenoverlast; in de zomermaanden en gedurende de rest van het jaar? De handhavingscapaciteit is zeer schaars (RIS314912, RIS315230) vanwege niet in te vullen formatieplaatsen. Dit betekent dat bepaalde vraagstukken niet of met minder intensiteit kunnen

5/7

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DSB/10557860

worden opgepakt. De prioritering in de schaarse handhavingscapaciteit over overlastvormen en wijken en buurten vindt plaats in het veiligheidsoverleg van elk stadsdeel waarin het stadsdeel, Handhavingsorganisatie, directie Veiligheid en de politie zijn vertegenwoordigd. Het handhaven op afvaloverlast (veelal de oorzaak van overlast door ratten) heeft daarbij in elk stadsdeel prioriteit. 15.

Kan het college aangeven hoeveel broodcontainers er momenteel in de stad staan? Gelieve dit per wijk te specificeren.

Er staan 47 broodcontainers in de stad op 18 verschillende locaties. Het aantal broodcontainers per locatie loopt uiteen van 1 tot 5. In de onderstaande tabel staat een overzicht van broodcontainers per wijk. Stadsdeel

Wijk

Laak Escamp

Laakkwartier en spoorwijk Moerwijk Morgenstond Bouwlust/Vrederust Loosduinen Mariahoeve Schilderswijk Groente en Fruitmarkt Transvaalkwartier

Loosduinen Haagse Hout Centrum

Aantal locaties 1 1 2 5 1 1 4 1 1 18

Totaal aan broodcontainers 4 4 4 10 3 1 13 3 5 47

16. Kan het college aangeven in welke mate er door bewoners gebruik van de broodcontainers wordt gemaakt? De broodcontainers worden goed gebruikt, dit blijkt uit de ledigingsgegevens. Van de 18 locaties worden 14 locaties twee keer per week geleegd. De andere vier locaties worden één keer per week geleegd. De frequentie van het legen wordt regelmatig herijkt op basis van de gebruiksintensiteit. 17.

Is het college voornemens meer broodcontainers in de stad te plaatsen? Bijvoorbeeld op locaties waarvan meldingen van plaagdieren worden gedaan?

Op plekken waar geen GFT-inzameling plaatsvindt en waar veel brood op straat wordt achtergelaten kan de plaatsing van een broodcontainer overwogen worden. Het plaatsen van een broodcontainer gaat altijd in nauw overleg met de bewoners, zodat er ook voldoende draagvlak in de omgeving is om de container te gebruiken. In de Voortgangsrapportage Programma voor een Schone Stad 2021-2022 (RIS311561) is een stand van zaken gegeven met betrekking tot het gebruik van de broodcontainers. 18. Kan het college aangeven wat het doet aan voorlichting/communicatie om de overlast van plaagdieren (rattenoverlast in het bijzonder) tegen te gaan? Zie beantwoording vraag 5. 19. Kan het college aangeven op welke locaties bewoners gele (plaagdieren-proof) vuilniszakken kunnen verkrijgen?

6/7

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DSB/10557860

Gele zakken kunnen door bewoners in vijf stadsdelen worden opgehaald. In totaal zijn er 15 locaties in de stad. Een overzicht van de locaties en openingstijden is te raadplegen via de website van de gemeente Den Haag: Den Haag - Meeuwenoverlast beperken. 20.

Is het college bereid gedurende de zomermaanden extra communicatie te voeren ten behoeve van het verminderen van plaagdierenoverlast?

Ja. Het college is voornemens om deze zomer een nieuwe campagne te starten gericht op het voorkomen van rattenoverlast. Het college van burgemeester en wethouders, de secretaris, de burgemeester, Ilma Merx

Jan van Zanen

7/7