RIS315882 Bijlage

Herplant Tweede watertoevoer Compensatie overzicht

P R O J E C T DATA

projectnaam

Tweede Watertoevoer

opdrachtgever

Gemeente Den Haag

opgesteld door

BoschSlabbers landschapsarchitecten

In samenwerking met

Gemeente Den Haag

Datum

24 augustus 2022

projectnummer

HS 13-03

4

- BoschSlabbers

I N H O U D S O P G AV E

1. Inleiding ......................................................................... 7 1.1 Doelstellingen .............................................................. 8 1.2 Compensatie ...................................................... 8 1.2.1 Op de fiets............................................................ 8 2. Tweede watertoevoer ............................................. 10 3. Landgoed Zeerust heemtuin ..................................12 4. Geluidswal Ypenburg .............................................. 16 Bronvermelding ................................................................ 19 Bijlage ...................................................................................20

Herplant Tweede watertoevoer

- 5

1. Inleiding

De Tweede watertoevoer is een nieuwe waterverbinding tussen de Vliet en het reeds gerealiseerde Molenvlietpark. Dit park is ingericht om te dienen als waterberging in geval van extreme regenval. In het geval van extreme regenval wil het Hoogheemraadschap van Delfland de Vliet ontlasten door water uit de Vliet in het Molenvlietpark te laten stromen. Om dit proces voldoende snel te laten plaatsvinden, wordt een extra watergang gegraven, zijnde de Tweede watertoevoer. Om deze realisatie mogelijk te maken, moet een deel van de bestaande bosopstand gekapt worden. Dit dient gecompenseerd te worden. Echter kan dit in het ontwerp van de Tweede watertoevoer maar deels worden gecompenseerd. Hierdoor zijn aanvullend twee locaties geselecteerd om in totaal aan de compensatie te voldoen. In dit document is uiteengezet hoe de compensatie zal worden voldaan per locatie.

1.1 D o e l s t e lli n g e n Voor de realisatie van de Tweede watertoevoer wordt totaal 12.500 m2 aan bosplantsoen (boomkroon oppervlakte) gekapt. De kap zal deels gecompenseerd worden op dezelfde locatie. Doordat in het plangebied minder ruimte beschikbaar is, zal een deel worden gecompenseerd op landgoed Zeerust en op geluidswal Ypenburg (vlinderlint). In totaal wordt er op deze drie locaties 13.500 m2 gecompenseerd. In onderstaand figuur 1 wordt het oppervlak van het te kappen bosplantsoen weergegeven.

6

- BoschSlabbers

1. 2 C o m p e n sati e Door de aanleg van de watergang, de waterkering en bijbehorende kade is binnen het plangebied niet voldoende ruimte om de compensatie te realiseren. De drie locaties bevinden zich in de nabije omtrek van elkaar zoals te zien is op figuur 2. De groenbeheerder van stadsdeel LeidschenveenYpenburg is betrokken bij deze compensatie. De compensatie vindt plaats op: • • •

7.800 m2 Tweede Watertoevoer (plangebied) 3.800 m2 op het landgoed Zeerust: Heemtuin 1.900 m2 op de geluidswal Ypenburg: Vlinderlint

Figuur 1: Overzicht te kappen oppervlak Tweede toevoer

Figuur 2: Overzicht locaties waar de compensatie plaatsvinden

Herplant Tweede watertoevoer

- 7

2. Tweede watertoevoer

In het Molenvlietpark is een waterberging aangelegd die in geval van overtallig water uit de Vliet gevuld wordt. Om de waterberging goed te laten functioneren wordt de Tweede watertoevoer gerealiseerd naast de huidige Kansjesmolensloot. Lo cati e o m s c h r i j v i n g Binnen het plangebied van de Tweede watertoevoer is kritisch gekeken naar de kap van het bosplantsoen. Het huidige bosplantsoen is door achterstallig (maai)onderhoud (opschot) ontstaan. Ter plaatse van de toekomstige watergang en waterkering zullen de bomen de ophoging en toekomstige waterhuishouding niet overleven of staan in het tracé waar gegraven gaat worden. Doordat de waterkering tussen de Kansjesmolensloot en de Tweede watertoevoer komt te vervallen, blijft het huidige bosplantsoen tussen beide behouden. Het te kappen bosplantsoen wordt gecompenseerd door een gedeeltelijke aangeplant binnen het plangebied zoals weer gegeven op figuur 3. Het plangebied is opgedeeld in twee delen. Op het terrein van de gemeente Den Haag, langs het Molenslootpad, zullen 39 bomen worden aangeplant. Op het terrein van de particuliere eigenaar (Nieuw Vredenoord binnen de systeemgrens van de aanleg van de Tweede toevoer) zullen 106 bomen worden geplant. In totaal betreft dit een oppervlak van 7.800 m2 aan groen dat wordt aangeplant. Op figuur 4 is weer gegeven hoe de perceelsgrenzen na realisaite is verdeling.

8

- BoschSlabbers

W e n s e li j k b e e ld Op het terrein van de particulier wordt een nieuw landgoed gerealiseerd ‘Nieuw Vredenoord’. Dit deel ligt binnen de landgoederenzone waar terug wordt gegrepen naar de eeuwenoude traditie van landgoederen langs de Vliet, van rijke tuinen met overdadig groen en prachtige gebouwen hierin markant gepositioneerd. Veel buitenplaatsen hebben een Zocheraanleg, voor Nieuw Vredenoord is ook voor deze aanleg gekozen. Bij een Zocheraanleg is de beplanting beeldbepalend voor het karakter van een Zocherpark. Bij een Zocherpark werd gezocht naar een balans tussen een natuurlijke en landschappelijke uitstraling en tegelijkertijd naar een rijke schakering van groentinten. In de beplantingskeuze is ingespeeld op het karakter van een Zocherpark. Als basis is er gekozen voor (inheemse) soorten die passen bij de bodem en de waterhuishouding. In het plan zijn alleen de bijzondere en meer cultuurlijke soorten toegepast op de gronden die niet openbaar zijn en dus in privaat eigendom zijn. Het plangebied valt binnen het Natuurnetwerk Nederland (NNN). Het deel van de gemeente binnen het plangebied is aangemerkt als beheertype: n14.03 Haagbeuken- en essenbos. Het particuliere deel wordt aangeduid als 17.03 park- en stinzenbos. Met de beplantingskeuze is hier op ingespeeld.

Figuur 3: Aan te planten oppervlak, Tweede toevoer

Figuur 4: Perceelsgrenzen na realisatie

Herplant Tweede watertoevoer

- 9

Het landgoedkarakter zal de boventoon voeren in het plangebied, met de nuance dat langs het Molenslootpad inheemse soorten worden toegepast. Aan de zijde van het Molenvlietpark zal het landschappelijke karakter van het pad benadrukt worden. Aanplant en beheer De aard en het karakter van de beplanting vormen de beeldbepalende Zocheraanleg. Echter niet alle soorten passen binnen de huidige tijd of groeien op de aanwezige bodem. Daarnaast kent het terrein rond het Molenslootpad, dat door de gemeente wordt beheerd, een ecologische invulling. Daarom is er een afweging gemaakt welke soorten geplant kunnen worden. Om een goed beeld te krijgen van de beplantingsopbouw van een Zocherpark worden de beplantingscategorieën besproken: Bos De bosbeplanting vormt, naast de waterpartijen, een van de meest structuurbepalende elementen in de parkaanleg. De bosvakken zorgen voor de begeleiding van de zichtlijnen en zorgt voor verschillende deelgebieden. Er komen zowel grotere aaneengesloten bosvakken als kleinere bosvakken voor. Bosvakken zijn altijd gemengd, soortenrijk, hebben een transparante kroonlaag, zijn deels wintergroen en hebben een onderbeplanting van (bos)heesters.

Bosvakken: Molenslootpad en Nieuw Vredenoord (aantal:84st) • Acer platanoides, • Acer pseudoplatanus • Alnus glutinosa (alleen Molenslootpad) • Carpinus betulus • Quercus petraea • Quercus robur • Tilia cordata ‘Greenspire’ • Tilia platyphyllos • Tilia x europaea ‘Euchlora’ • Ulmus ‘New Horizon’ (alleen Nieuw Vredenoord) • Ulmus × hollandica ‘Groeneveld’

10 - BoschSlabbers

Solitaire bomen en boomgroepen Bij een Zocheraanleg zijn solitaire bomen en boomgroepen sfeer- en beeldbepalend en zorgen voor dieptewerking in de compositie in de parkaanleg. De bomen zijn vaak van de eerste grootte en hebben meestal een specifieke sierwaarde (o.a. habitus, kleur en bladvorm). Solitaire bomen en boomgroepen staan vaak vrij in de parkruimte op een grasveld langs paden. De bomen vormen een contrast ten opzichte van de bosvakken door habitus, kleur en bladvormen. Solitaire bomen en groepen: Nieuw Vredenoord (aantal: 61st) • Acer rubrum ‘October Glory’ • Carya illinoinensis • Castanea sativa • Davidia involucrata • Fagus sylvatica • Fagus sylvatica ‘Riversii’ • Fraxinus angustifolia ‘Raywood’ • Juglans regia ‘Franquette’ • Liriodendron tulipifera • Nyssa sylvatica • Quercus cerris • Quercus frainetto • Quercus phellos • Quercus robur ‘Fastigiate Koster’ • Robinia pseudoacacia ‘Unifoliola’ • Salix × sepulcralis ‘Chrysocoma’ • Tilia tomentosa ‘Pendula’ • Ulmus ‘Sapporo Autumn Gold’ • Catalpa bignonioides • Castanea sativa ‘Variegata’ • Cercidiphyllum japonicum • Gleditsia triacanthos ‘Sunburst’ • Koelreuteria paniculata • Magnolia ‘Wada’s Memory’ • Paulownia tomentosa • Prunus ‘Accolade’ • Pyrus salicifolia ‘Pendula’

Heesters Ook heesters zijn binnen een Zocherpark sfeerbepalend, door hun grote botanische verscheidenheid verrijken ze het beeld, begeleiden zichtlijnen en versterken de ruimtelijke opbouw. Bij een Zocheraanleg worden heesters ingezet als kleur- en bloemrijke accenten en zijn vrijwel altijd gemengd aangeplant. Heesters zijn in een Zocherpark altijd op drie manieren aangeplant: bosvakken, als randen langs bosvakken, en als groep solitaire heesters. In bosverband bestaat de groep altijd uit een menging van traditionele heestersoorten.

• • • • •

Bosvakken Molensloot pad en Nieuw Vredenoord • Corylus avellana • Cornus mas • Cornus sanguinea • Crataegus monogyna • Ilex aquifolium ‘Pyramidalis’ • Ligustrum vulgare • Prunus spinosa • Rhamnus frangula • Rosa arvensis • Viburnum opulus

Beheer Het plangebied is opgedeeld in twee delen, één deel langs het Molenslootpad (gemeente) en één deel op het landgoed Nieuw Vredenoord (particulier). Voor het beheer van de aanplant geldt deze verdeling ook.

Rand en solitaire heesters Nieuw Vredenoord • Aesculus parviflora • Amelanchier lamarckii • Cornus kousa ‘Milky Way’ • Corylus maxima ‘Purpurea’ • Corylopsis pauciflora • Deutzia rosea ‘Carminea’ • Elaeagnus pungens ‘Fruitlandii’ • Fothergilla gardenii • Hydrangea aspera • Hydrangea paniculata ‘Kyushu’ • Hydrangea quercifolia • Ilex crenata ‘Glory Gem’ • Ilex ×meserveae ‘Blue Prince’ • Kolkwitzia amabilis • Osmanthus burkwoodii • Philadelphus ‘Virginal’ • Rhododendron ‘Catawbiense Grandiflorum’ • Rhododendron ‘Cunningham’s White’ • Ribes sanguineum ‘Carneum’ • Ribes sanguineum ‘White Icicle’

Rosa rugosa ‘Alba’ Roza gallica ‘Officinalis’ Rubus ‘Benenden’ Syringa vulgaris ‘Mme Lemoine’ Viburnum tinus

Aanplant Nadat de grond minimaal 1 jaar heeft gelegen en de structuur voldoende ontwikkeld is, kan er worden aangeplant. Aanplanten gebeurt bij voorkeur in het najaar, dan slaat de beplanting het beste aan. De volgorde van de plantwerkzaamheden begint bij de grote bomen en daarna wordt er toegewerkt naar de kleinste heesters.

Voor het fysieke onderhoud is het van belang dat de begeleiding wordt gedaan door een expert. Door de planten in grote groepen aan te planten (zeg enkele m2 per soort), kan het onderhoud gemakkelijker overzien worden. Het kan nodig zijn bepaalde planten in te boeten die door omstandigheden niet aanslaan. Daarbij moet altijd overwogen worden of de gekozen soort opnieuw aangeplant wordt of andere soorten uit te breiden die het wel goed doen. Bomen en heesters: Indien nodig inboeten en snoeien. Overhangende takken bij paden terugsnoeien. Stam waar nodig beschermen tegen vraat. Na 3 jaar boompalen verwijderen.

Herplant Tweede watertoevoer

- 11

3. Landgoed Zeerust heemtuin

Om de realisatie van de Rotterdamsebaan mogelijk te maken heeft er een grondruil plaatsgevonden met de Golfbaan Leeuwenbergh. Dit perceelnaast landgoed Zeerust is door de ruil in eigendom gekomen van de gemeente Den Haag. Via een initiatief van de buurt is er naar een passende invulling gezocht voor deze grond wat resulteerde in een heemtuin.

Lo cati e o m s c h r i j v i n g Het terrein kent zich als een boomrijke kamer met enkele bosschages en solitaire bomen. Door de voormalige inrichting kent het terrein enkele glooiingen. Door de toevoeging van een waterpartij ontstaat er een rijke schakering aan biotopen voor flora en fauna. De bestaande bomen op het perceel blijven gehandhaafd. In totaal wordt binnen de heemtuin 4.000 m2 aan oppervlakte gecompenseerd. Hiervan is 200 m2 noodzakelijk voor een restant aan compensatie voor de aanleg van het Molenvlietpark. Het resterende deel 3.800m2 is ter compensatie voor de aanleg van de Tweede toevoer. In figuur 5 is aangegeven welke deel van de heemtuin wordt aangeplant. In de heemtuin worden 89 bomen en 96 kleine fruitbomen aangeplant.

12 - BoschSlabbers

W e n s e li j k b e e ld Het terrein wordt getransformeerd naar een heemtuin met een recreatieve en gemeenschappelijke nutstuin functie. De inrichting is gebaseerd op de ontwerpuitgangspunten van natuurlijke principes die zoveel mogelijk biodiversiteit en plantendiversiteit faciliteren. De heemtuin ligt naast landgoed Zeerust dat is aangewezen als Natuurnetwerk Nederland (NNN). Het beheertype van het landgoed is n14.03 Haagbeuken- en essenbos. Met de beplantingskeuze is hier op ingespeeld. Binnen het beheertype waar de heemtuin zich bevindt, zal de inrichting zoveel mogelijk onderscheid maken tussen: water-land, laag-hoog, gras-bomen, jong-oud.

Figuur 5: Aan te planten oppervlak, Heemtuin, op landgoed Zeerust

Herplant Tweede watertoevoer - 13

Aanplant en beheer De soortenkeuze voor de beplanting is per heemtuin afhankelijk van de bodemsamenstelling. Het projectgebied bevindt zich in het landschap van de waterrijke zeekleilandschappen. Hier is gebruik gemaakt van soorten die in dit milieu voorkomen. Doordat flora en fauna evolutionair gezien aangepast zijn aan het gebied en haar omstandigheden is het van belang voor de biodiversiteit en biomassa dat er planten worden geplaatst die uit de regio komen. Bomen • Acer campestre • Alnus glutinosa • Alnus incana • Betula pendula • Betula pubescens • Carpinus betulus • Populus alba • Ulmus laevis • Crateagus monogyna • Salix alba • Salix cinerea • Salix viminalis Fruitbomen • Malus sylvestris • Prunus padus Heesters • Cornus sanguinea • Rhamnus frangula • Salix triandra • Vibernum opulus

14 - BoschSlabbers

Aanplant Na de grondwerkzaamheden zal de grond minimaal een jaar met rust gelaten moeten worden om de structuur van de bodem voldoende te laten ontwikkelen voor de aanplant. Aanplanten bij voorkeur in het najaar, dan slaat de beplanting het beste aan. De volgorde van de plantwerkzaamheden begint bij de grote bomen en daarna wordt toegewerkt naar de kleinste heesters. Beheer Het beheer van de heemtuin komt in handen van gemeente Den Haag. Voor het fysieke onderhoud is het van belang dat de begeleiding ervan wordt gedaan door een expert. Door de planten in grote groepen aan te planten (zeg enkele m2 per soort), kan het onderhoud gemakkelijker overzien worden. Het kan nodig zijn bepaalde planten in te boeten die door omstandigheden niet aanslaan. Daarbij moet altijd overwogen worden of de gekozen soort opnieuw aangeplant wordt of andere soorten uit te breiden die het wel goed doen. Bomen en heesters: Indien nodig inboeten en snoeien. In de toekomst mogelijk dunnen zodat bomen en heesters tot hun eigen grootte kunnen uitgroeien. Overhangende takken bij paden terugsnoeien. Stam waar nodig beschermen tegen vraat. Na 3 jaar boompalen verwijderen.

Herplant Tweede watertoevoer - 15

4. Geluidswal Ypenburg

De gemeente Den Haag heeft het doel om bij de geluidswal langs de A4 de biodiversiteit te verhogen. Door de aanplant van bomen en heesters kan hier een bijdragen aangeleverd worden.

Lo cati e o m s c h r i j v i n g De geluidswal van de wijk Ypenburg is ingericht als stadspark en anderzijds als vlinderlint. De huidige geluidswal is begroeid met graslandvegetatie en kent een open karakter. Verspreid over het gebied komen enkele boomgroepen, bomenrijen en struweel voor. De geluidswal strekt zich langs de oostzijde van de A4 over 2,7 kilometer uit. Gezien de lengte van de geluidswal, de aanwezigheid van extensief gemaaid kruidenrijk grasland en de openheid die voor licht en warmte zorgt, is de geluidswal een geschikte biotoop voor diverse vlindersoorten. Om de compensatie mogelijk te maken op de geluidswal is er gekozen om 13 boomgroepen met onderbeplanting speciaal voor vlinders verspreid langs de A4 toe te passen. Figuur 6 geeft de locaties weer op de geluidswal. In totaal betreft dit een groen oppervlak van 1.900 m2. De aanplant van de te compenseren bomen mag niet ten koste gaan van de huidige functie als vlinderbiotoop. Op de geluidswal worden totaal 86 bomen geplant.

16 - BoschSlabbers

W e n s e li j k b e e ld De compensatie mag niet ten koste mag gaan van een waardevol vlinderbiotoop . Door de combinatie van boomgroepen met heesters en grasland ontstaat er, naast vlinders, meer diversiteit aan insecten. Het reeds aanwezige open karakter en kruidenrijk grasland moet behouden blijven. Dit betekent dat de volgende kenmerken van het vlinderlint intact moeten blijven: • • • • •

voldoende ruimte tussen de aanplant; aanplant levert een bijdrage aan de vegetatiestructuur; waardevolle beplanting wordt ontzien; recreatief gebruik van de geluidswal; huidige mozaïek maaibeheer van de grasvegetatie blijft mogelijk.

Figuur 6: Locatie vlinderlint op de geluidswal bij Ypenburg

Herplant Tweede watertoevoer - 17

Aanplant en beheer De verschillende boomgroepen variëren van grootte tussen 144 m2 en 196 m2. De onderlinge afstand tussen de groepen bedraagt tussen de 100 en 200 meter. Hierdoor blijft de hoeveelheid door de zon beschenen open ruimte behouden. De locatie van de groepen is aan de voet of bovenop de geluidswal aangeplant zodat de open strook in het midden optimaal voor luwte zorgt. Per bomengroep is er plaats voor 5 tot 8 soorten bomen. Aan de randen van de groep worden heesters aangeplant die bes- en/of bloemdragend zijn. Bomen • Ulmus leavis • Prunus avium • Tilia cordata • Salix caprea • Salix alba Heesters • Viburnum opulus • Sambucus nigra • Prunus spinosa • Rhamnus cathartica • Corylus avelana) • Prunus padus • Rosa canina • Euonymus europaeus • Ribes rubrum • Ribes nigrum • Mespilus germanica • Hedera helix

18 - BoschSlabbers

Aanplant De bodem op de geluidswal is al enige jaren in rust, hier hoeft er niet gewacht te worden en kan de beplanting het eerst volgende najaar worden aangebracht. De volgorde van de plantwerkzaamheden begint bij de grote bomen, waarnaar er toegewerkt wordt naar de kleinste heesters Beheer Gemeente Den Haag is verantwoordelijk voor het beheer van het vlinderlint. Voor het fysieke onderhoud is het van belang dat de begeleiding ervan wordt gedaan door een expert. Het kan nodig zijn bepaalde planten in te boeten die door omstandigheden niet aanslaan. Daarbij moet altijd overwogen worden of de gekozen soort opnieuw aangeplant wordt of andere soorten uit te breiden die het wel goed doen.

Bomen en heesters: Indien nodig inboeten en snoeien. In de toekomst mogelijk dunnen zodat bomen en struiken tot hun eigen grootte kunnen uitgroeien. Overhangende takken bij paden terugsnoeien. Stam waar nodig beschermen tegen vraat. Na 3 jaar boompalen verwijderen.

Bronvermelding Tweede watertoevoer: • Bosch Slabber, (2022), DO Tweede watertoevoer Molenvlietpark: Definitief ontwerp. Den Haag: Bosch Slabbers Heemtuin Landgoed Zeerust: • Bosch Slabber, (2020), Heemtuin Molenvlietpark: Inrichtingsplan Heemtuin. Den Haag: Bosch Slabbers Geluidswal Ypenburg • Bosgroep, (2019),Beplantingsplan Vlinderlint: Boscompensatie Rotterdamsebaan ontwerp en toelichting. Ede: Coöperatie Bosgroep Midden Nederland

Herplant Tweede watertoevoer - 19

Bijlage

20 - BoschSlabbers

Plankaart: Tweede watertoevoer juli 2022

Herplant Tweede watertoevoer - 21

Plankaart: Landgoed Zeerust 2019

22 - BoschSlabbers

Plankaart: Vlinderlint

Herplant Tweede watertoevoer - 23

24 - BoschSlabbers

Herplant Tweede watertoevoer - 25

©

Dit werk is auteursrechtelijk beschermd.

Alle rechten voorbehouden. Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd en/of openbaar gemaakt zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de opdrachtgever en BoschSlabbers Tuin- en Landschapsarchitecten B.V. (hierna: “BoschSlabbers”). BoschSlabbers heeft bij haar werkzaamheden de zorgvuldigheid in acht genomen die van haar kan worden verwacht. Aan de getoonde informatie in deze publicatie kunnen geen rechten worden ontleend. Op onze werkzaamheden zijn de voorwaarden van toepassing zoals vastgelegd in De Nieuwe Regeling 2011 (DNR 2011). BoschSlabbers heeft met zorgvuldigheid de beelden in deze publicatie geselecteerd. Het kan voorkomen dat niet alle rechthebbenden van de gebruikte beelden zijn achterhaald. Belanghebbenden worden verzocht contact op te nemen met BoschSlabbers.

Den Haag 1e Sweelinckstraat 30 2517 GD Den Haag T 070 3554407 denhaag@bsla.nl

Bergen op Zoom De Statie 3 4611 CZ Bergen op Zoom T 0118 592288 bergenopzoom@bsla.nl

Maarn Landgoed Plattenberg – Het Koetshuis Amersfoortseweg 38 3951 LC Maarn T 0118 592288

bo schs l ab b er s. n l