RIS315794 VerhuisboxPlus

Typ tekstTyp tekstTyp tekst

Mariëlle Vavier Wethouder van Armoede, Inclusie en Volksgezondheid

dienst: dienstcode

Retouradres: Postbus 12600, 2500 DJ Den Haag

Ons kenmerk

Aan de voorzitter van de commissie Samenleving

SZW/10538906 RIS315794 Contactpersoon

Ikiena van der Sluis Dienst

Sociale Zaken en Werkgelegenheidsprojecten Afdeling

Beleid, onderzoek en projecten Telefoonnummer Datum

14070

12 juni 2023

E-mailadres

ikienavandersluis@denhaag.nl Onderwerp

VerhuisboxPlus

Geachte voorzitter, Hierbij ontvangt u de door mij in de raadsvergadering van 20 april 2023 toegezegde commissiebrief inzake de VerhuisboxPlus (VHB+). In deze brief wordt u meegenomen in het ontstaan van de VHB+ en de verdiepende vragen beantwoorden die u heeft gesteld over onder meer de werkwijze en wijziging daarvan. Daarnaast wordt aangeven welke stappen het college gaat zetten met betrekking tot de evaluatie die door een onafhankelijk onderzoeksbureau uitgevoerd gaat worden. Verhuisbox in de media De Verhuisbox heeft de afgelopen periode regelmatig aandacht in de media gekregen. Met betrekking tot de toonzetting en woordkeuze in de media wil het college, zoals ik ook al in de betreffende raadsvergadering en in de uitzending van EenVandaag heb aangegeven, nogmaals benadrukken dat dit mij en het college diep raakt. Dak- en thuisloze mensen worden omschreven als mensen die per definitie een probleem hebben. Dit is stigmatiserend en kwetsend. Zeker met de toevoeging dat we van hen af willen, hen dumpen en exporteren naar andere gemeenten. Hier herkent het college zich niet in. Zoals eerder aan u gemeld, heb ik wethouder Pieter Paul Slikker uit Den Bosch en wethouder Joop Wikkerink uit Aalten gesproken. Door de gemeente Aalten zijn we uitgenodigd voor een werkbezoek. Dit ambtelijke bezoek heeft plaatsgevonden op 23 mei jl.

Het was een open en constructieve bijeenkomst waarin we onze wederzijdse verwachtingen hebben uitgesproken. Tevens hebben we met elkaar afspraken gemaakt om met elkaar te bespreken hoe we de overdracht naar de gemeente Aalten kunnen verbeteren. De gemeenten Den Bosch, Oss en maatschappelijke partners hebben op 26 april jl. een brief aan staatssecretaris Van Ooijen gestuurd waarin zij de staatssecretaris vragen om de pilot verhuisbox in Den Haag te beëindigen. Een afschrift van deze brief is aan de raad en het college verzonden. We hebben een reactie gestuurd aan de wethouder van Den Bosch (penvoerder van de brief) waarin we aangeven de overwegingen van Den Bosch en Oss te betrekken bij het onafhankelijke evaluatieonderzoek. VerhuisboxPlus in breder perspectief Er is een tekort aan betaalbare woningen. Mensen die nu dak- of thuisloos zijn in Den Haag wil het college weer perspectief bieden op een (t)huis. De dienstverlening vanuit de VHB+ is niet de oplossing van de woningnood, maar een van de instrumenten om mensen meer perspectief te bieden om een bestaan op te bouwen.

Gemeente Den Haag

Spui 70 Den Haag

Postbus 12600 2500 DJ Den Haag

dienst: afdeling-telefoon dienst: afdeling-website

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

SZW/10538906

Zoals u weet doet het college haar uiterste best als het gaat om de realisatie van zoveel mogelijk woonplekken en proberen we voor alle doelgroepen in de stad betaalbare huisvesting te realiseren. Dit is echter een grote opgave waarover het college zich zorgen blijft maken omdat de druk op de woningvoorraad groot blijft. Deze wooncrisis vraagt om een landelijke aanpak. Ook in het Nationaal Actieplan Dakloosheid Eerst een Thuis dat het Rijk in december 2022 presenteerde, wordt ingezet op een paradigmashift in de manier waarop we kijken naar en omgaan met dakloosheid. Het plan stelt de ambitie om dakloosheid in Nederland fors en structureel terug te dringen, waarmee aangesloten wordt bij de Lissabon Verklaring1 om dakloosheid in 2030 te beëindigen. Op dit moment zijn we, mede op basis van bovengenoemd actieplan, aan de slag met de actualisatie van het huidige Plan van Aanpak Dakloosheid van de gemeente Den Haag. Dit beleidskader zal na de zomer van dit jaar aan u gepresenteerd worden. Uitgangspunten VerhuisboxPlus Het uitgangspunt van de VHB+ is dat mensen die nu dak- of thuisloos zijn weer perspectief krijgen op een woning, en daarmee op bestaanszekerheid. Daarnaast helpen we waar het nodig is om doorstroming vanuit de maatschappelijke opvang (MO) te bevorderen, alsook de instroom en langdurige dakloosheid te voorkomen.

Daarbij gaan we samen met de betreffende inwoners kijken welke mogelijkheden er zijn en wat ze nodig hebben en passen we maatwerk toe. Het uitgangspunt van de Huisvestingswet 2014 (die regels stelt met betrekking tot het verdelen van woonruimte) is de vrijheid van vestiging. Dit betekent dat iedereen die rechtmatig in Nederland verblijft, ook (dreigend) dak- en thuisloze mensen, het recht heeft om zich vrijelijk te verplaatsen en te vestigen binnen het hele land. Eén van de oplossingen voor (dreigende) dakloosheid kan daarom een verhuizing naar een andere gemeente zijn. Met de (dreigend) dak- en thuisloze mensen die bij het team VHB+ worden aangemeld, bespreken we wat nodig is om tot een perspectief te komen voor een stabiele toekomst en of een verhuizing buiten de gemeente Den Haag daaraan kan bijdragen. Is dat niet het geval dan wordt er ingezet op andere gemeentelijke dienstverlening. Verhuizingen zijn altijd op basis van vrijwilligheid. De gemeente Den Haag begeleidt de toekomstige bewoners gedurende de verhuizing. Door de wooncrisis zijn er te weinig geschikte en betaalbare woningen beschikbaar voor de (dreigend) dak- en thuisloze mensen. De gemeente Den Haag voelt zicht verantwoordelijk voor haar inwoners en is van mening dat deze dienstverlening daadwerkelijk perspectief en kansen biedt.

Ontwikkeling van Verhuisbox naar VerhuisboxPlus De Verhuisbox is in juni 2019 gestart als pilot voor de periode van een half jaar. Het doel was om te voorkomen dat bewoners van 24-uursvoorzieningen, die eraan toe waren om weer zelfstandig te wonen en geïnteresseerd waren in een verhuizing naar met name krimpgemeenten/anticipeergebieden, vast zouden lopen in de verdeling van verantwoordelijkheden en regels tussen de nieuwe gemeente en vertrekgemeente. Aan deze pilot konden maximaal 25 inwoners meedoen. De begeleider van de 24-uursvoorziening deed de aanmelding, waarna in een gesprek tussen de casemanager en de inwoner werd uitgelegd dat er sneller kans op het vinden van een woning was in krimpgemeenten/anticipeergebieden en hoe men op woningen kon reageren. Ook kwam de mogelijke financiële ondersteuning ter sprake. Vervolgens kreeg de inwoner een lijstje mee met de krimpgemeenten/anticipeergebieden en kon hiermee zelf aan de slag. Na dit halfjaar zagen we dat er weinig gebruik was gemaakt van de Verhuisbox, tegelijkertijd merkten we wel dat de kleine groep mensen die verhuisd was naar een woning weer perspectief werd geboden. 1

Lisbon-Declaration-on-the-European-Platform-on-Combatting-Homelessness

2/5

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

SZW/10538906

We hebben toen besloten om de pilot meer tijd te geven en daarbij de oorspronkelijke doelgroep uit te breiden met de inwoners die in de MO (ook noodopvang) verblijven alsook inwoners die te maken hebben met dreigende dakloosheid, bijvoorbeeld als een gezin noodgedwongen tijdelijk inwoonde bij familie/netwerk en zou willen verhuizen naar elders. De werkwijze bleef verder ongewijzigd. In de loop van 2020 kwam naar voren dat het aantal inwoners dat succesvol kon verhuizen naar een andere gemeente nog steeds lager was dan ingeschat (eind 2020: 13). Dit kwam met name doordat de inwoners die een woning zochten hier meer administratieve2 ondersteuning bij nodig bleken te hebben. Binnen het takenpakket van de casemanager was hiervoor onvoldoende tijd beschikbaar. In deze periode kwam uit onderzoek van het CBS (Aantal daklozen sinds 2009 meer dan verdubbeld) over de ontwikkeling van dakloosheid in Nederland naar voren dat het aantal dak- en thuisloze mensen in Nederland sinds 2009 verdubbeld was. Het ministerie van VWS heeft als antwoord daarop voor 2020-2021 landelijk 200 miljoen euro extra beschikbaar gesteld om dit aan te pakken 3. Vanuit onze gemeente zijn in samenwerking met DSO, OCW en SZW een aantal projecten en pilots uitgewerkt en aan de Gemeente Den Haag is hiervoor 16,2 miljoen toegekend.

Voor het project om het gebruik van de Verhuisbox te stimuleren en intensiveren was voor 2021 € 300.000 beschikbaar. Met behulp van bovengenoemde toegekende VWS-gelden hebben we in 2021 de begeleiding vanuit de Verhuisbox kunnen intensiveren en de doelgroep uitgebreid met jongeren. Daarnaast lag er de opdracht om in nauw overleg met de uitvoering te kijken of er nog andere doelgroepen waren. Deze uitgebreide aanpak hebben we de VHB+ genoemd. We hebben de raad hierover eerder geïnformeerd4. Na een voorzichtige start in de eerste twee maanden van 2021 heeft het aantal aanmeldingen een enorme vlucht genomen. Dit kwam mede door de diverse Webinars die er binnen de gemeente en voor de samenwerkingspartners zijn gegeven waardoor het doel en de aanpak van deze pilot bij collega's en andere professionals steeds bekender werd. In 2022 en 2023 hebben we een gedeelte van de resterende VWS-middelen ingezet om de pilot voort te zetten. Werkwijze VerhuisboxPlus De mogelijkheid om gebruik te maken van de VHB+ wordt door aanmelder 5 met de (dreigend) dak- en thuisloze inwoner besproken. Indien hiervoor interesse is, wordt men aangemeld bij het Intermediairen Contact Punt (ICP). Het ICP bespreekt met de aanmelder de criteria, de vrijwilligheid en bespreekt ook of de betreffende inwoner zelfredzaam is.

Indien de aangemelde inwoner aan de criteria voldoet, volgt een uitnodiging voor een uitgebreid intakegesprek met de casemanager. In dit gesprek wordt uitvoerig met de mensen gesproken en worden de voor- en nadelen belicht. Ook wordt in het adviesgesprek nadrukkelijk aangegeven dat een verhuizing vrijwillig is. Indien de inwoner uiteindelijk het besluit heeft genomen om ook buiten de gemeente Den Haag te reageren op geschikte vrijkomende huurwoningen, wordt er door de inwoner gereageerd op deze woningen. Circa 40% van de aangemelde huishoudens reageren zelfstandig op woningen en zij maken bij het aanvaarden alleen aanspraak op de financiële middelen. De overige 60% wordt daarnaast door de casemanager begeleid bij het aanvraagproces en bij het reageren op de woningen. Over de aantallen verhuizingen vanaf 2019 t/m 2021 bent u in eerdere voortgangsrapportages MO geïnformeerd (zie voetnoot 4). Van de 355 aanmeldingen in 2022 werden 100 trajecten gestaakt of niet gestart. Dit betrof onder meer huishoudens die niet gemotiveerd waren om buiten de regio een woning te vinden of bij wie sprake was van meervoudige problematiek. Daarnaast werden toegekende woning

2

Deze begeleiding bestaat uit het ondersteunen bij het op orde brengen van de benodigde formulieren en bewijsstukken en indien nodig hulp bieden bij het reageren op woningen. 3 Een (t)huis, een toekomst: de brede aanpak van dakloosheid (Kamerbrief over Een (t)huis, een toekomst, De aanpak van dak- en thuisloosheid | Kamerstuk | Rijksoverheid.nl) en Actieprogramma Dak- en Thuisloze Jongeren 2019-2021 Actieprogramma Dak- en Thuisloze Jongeren 2019-2021 | Rapport | Rijksoverheid.nl 4 RIS308813 VWS-impulsmiddelen Maatschappelijke Opvang;

RIS306586-Derde Voortgangsrapportage MO ; RIS308250 Vierde Voortgangsrapportage MO; RIS310611 Vijfde Voortgangsrapportage MO; RIS312662 Zesde Voortgangsrapportage MO 5 Dak- en thuisloze mensen kunnen worden aangemeld door afdelingen binnen de gemeente en externe hulpverlenende instellingen (zoals

het Leger des Heils, de Kessler Stichting, Perspektief)

3/5

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

SZW/10538906

geweigerd of keerde men terug naar het land van herkomst. Vanzelfsprekend komen diegenen bij wie het traject VHB+ gestaakt is of niet gestart, in aanmerking voor andere hulpverlening. In 2022 hebben ruim 175 huishoudens een woning gevonden met ondersteuning vanuit de VHB+. De afgelopen 2 jaar hebben we naast alleenstaanden en echtparen, ruim 120 gezinnen geholpen met het vinden van een woning. Deze gezinnen en de 220 kinderen die daar deel van uitmaken, hebben we met behulp van de dienstverlening vanuit de VHB+ de basisveiligheid en de rust van een eigen woonplek en het daarmee samenhangende positieve toekomstperspectief kunnen bieden. Contact met andere gemeenten Als eenmaal een woning is gevonden, zorgt de gemeente Den Haag indien nodig, voor een “zachte overgang/warme overdracht” naar de andere gemeente. Zo laat de gemeente Den Haag als de nieuwe aanvraag bijstandsuitkering niet op tijd in orde is bij de andere gemeente, de uitkering een maand langer doorlopen. Ook kosten voor de eerste huurnota en basisinrichting zijn indien nodig voor rekening van onze gemeente. Soms hebben huishoudens maatschappelijk werk of iets meer ondersteuning nodig. In dat geval nemen we contact op met de nieuwe woongemeente. Deze afspraken betreffen dus maatwerk.

In geval van ondersteuning vanuit de WMO zorgt de huidige dienstverlener voor een overdracht naar de WMO-dienstverlener in de nieuwe gemeente. Indien nodig zijn we bereikbaar voor de inwoner die verhuisd zijn en we hebben ervaren dat zij ons ook weten te vinden.

Verhuisbewegingen We zijn in 2019 gestart vanuit de gedachte dat er meer mogelijkheden waren voor het vinden van een woning voor (dreigend) dak- en thuisloze mensen in krimpgemeenten/anticipeer gebieden6Gedurende de verdere ontwikkeling van de pilot VHB naar de VHB+ kwam naar voren dat de huishoudens die we begeleiden een duidelijke voorkeur hebben voor een specifiek gebied omdat zij daar meer perspectief zien doordat er bijvoorbeeld passend werk voorhanden is, er mogelijkheden zijn voor het volgen van een opleiding of dat er familie/vrienden (netwerk) wonen die hen kunnen helpen. Dus een netwerk dat beschikbaar is. In de loop van 2021 is daarom het alleen zoeken van woonruimte in krimpgemeenten/anticipeergebieden losgelaten, mede met het oog op het maatwerk dat we willen bieden. Hieronder een overzicht met de verhuisbewegingen en naar welke regio. We zien duidelijk een verschuiving van verhuizingen naar krimpgemeenten/anticipeergebieden naar verhuizingen binnen de gemeente Zuid-Holland. 2019-2020 2021 2022 Verhuizingen naar Krimpgemeenten

10%

10%

2%

Anticipeergebieden Zuid-Holland

15%

2%

2%

40% 61% 70% * 35% 27% 26% Rest van Nederland * Van de huishoudens die we hebben ondersteund in het vinden van een woning is in 2022 rond de 20% in Den Haag gebleven door urgentie, binnen netwerk, toewijzing convenantwoning etc. Evaluatie extern onderzoeksbureau Welke aanmeldingen tot een verhuizing hebben geleid en waarom deze succesvol waren worden met de raad gedeeld in de voortgangsrapportages MO (zie voetnoot 4). Gezien de landelijke discussie die is ontstaan rondom de VHB+ heb ik u toegezegd de evaluatie door een onafhankelijk onderzoeksbureau te laten uitvoeren. We hebben nu een paar jaar ervaring opgedaan en het is belangrijk om goed te onderzoeken welke duurzame meerwaarde de VHB+ biedt, ook op de langere termijn. Wat is het uiteindelijke effect voor de mensen voor wie we de VHB+ 6

Krimpgebieden en anticipeergebieden | Bevolkingsdaling | Rijksoverheid.nl

4/5

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

SZW/10538906

inzetten; hebben inwoners meer perspectief gekregen, hebben ze meer stabiliteit gevonden, meer bestaanszekerheid dan voor de verhuizing. Daar doen we het immers voor. Daarnaast willen we weten welke factoren helpend of belemmerend zijn geweest bij de inzet en

uitvoering van de VHB+ en specifiek: hoe kan de samenwerking met ontvangende gemeenten en corporaties worden verbeterd? Hiervoor zullen ook zeker de gemeenten Aalten, Den Bosch en Heerlen worden benaderd. Op basis van de geformuleerde verbeterpunten en aanbevelingen zullen we de inzet en de werkwijze van de VHB+ indien nodig aanpassen. Planning Op dit moment ligt de offerteaanvraag bij een viertal onderzoeksbureaus. We gaan ervanuit dat op basis van hun expertise de onderzoeksbureaus nog nadere onderzoeksvragen zullen formuleren. We verwachten het onderzoeksrapport in Q3 zodat wij in het najaar het rapport met u kunnen delen. Met vriendelijke groet, de wethouder van Armoede, Inclusie en Volksgezondheid Mariëlle Vavier

5/5