RIS315633 Informatiebrief kinderopvang (inclusief voorschoolse educatie)

Typ tekstTyp tekstTyp tekst

Hilbert Bredemeijer Wethouder van Onderwijs, Jeugd en Sport

060

Retouradres: Postbus 12600, 2500 DJ Den Haag

Ons kenmerk

Aan de voorzitter van de commissie Samenleving

OCW/10538651 RIS315633 Contactpersoon

Femmie Streng Dienst

Onderwijs, Cultuur en Welzijn Afdeling

Stad en Bestuur OCW Telefoonnummer

14070 Datum

E-mailadres

12 juni 2023

femmie.streng@denhaag.nl

Onderwerp

Informatiebrief kinderopvang (inclusief voorschoolse educatie)

Geachte voorzitter, Hierbij wordt u geïnformeerd over: 1. Het aantal bereikte doelgroepkinderen dat deelneemt aan voorschoolse educatie; 2. De huidige inzet om het bereik van doelgroepkinderen te verhogen; Ik voldoe hierbij aan uw verzoek om u te informeren over de voortgang van de uitvoering van de moties: “Help kinderen sneller aan voorschoolse educatie” (RIS312123) en “Prioriteer voorschoolse educatie in kwetsbare wijken” (RIS 312124). Al eerder (2 december 2022) zijn beide moties afgedaan. 3. Nieuwe ontwikkelingen om het bereik van doelgroepkinderen te verhogen; 4. Overige ontwikkelingen in de kinderopvang in Den Haag. In het huidige landelijke coalitieakkoord is afgesproken om het stelsel voor de kinderopvangtoeslag te herzien. Lange tijd is er sprake geweest van een stelselherziening voor de kinderopvang, waarbij vanaf 2025 werkende ouders geen inkomensafhankelijke bijdrage meer hoeven te betalen voor de kinderopvang. Zij zouden een vaste eigen bijdrage betalen van 4% van de opvangkosten (tot het wettelijk vastgestelde maximum). Op 26 april 2023 werd duidelijk dat het kabinet meer tijd nodig heeft voor een zorgvuldige invoering van dit nieuwe stelsel en dat de invoeringsdatum is uitgesteld naar 2027.

In Den Haag blijven we ons inzetten voor de kinderopvang en met name voor de doelgroepkinderen die voorschoolse educatie nodig hebben en het stimuleren van deelname aan kinderopvang voor kinderen van bijstandsgerechtigden die kunnen deelnemen aan een werktraject. Het Haagse coalitieakkoord ‘Voor een stad die tegen een stootje kan’ (RIS313189) geeft prioriteit aan kinderen die extra en intensief onderwijs nodig hebben. De uitvoering van voorschoolse educatie is samen met het Haagse onderwijs en de kinderopvangsector geformuleerd en vastgelegd in de Haagse Educatieve Agenda 2022-2026 (HEA, RIS311077). Met het beleidskader voorschoolse educatie streven we naar een hoge kwaliteit van het aanbod en een groot bereik van peuters. Door de inzet op toeleiding van deze kinderen naar voorschoolse educatie van goede kwaliteit, krijgen zij de mogelijkheid de Nederlandse taal eigen te maken en daarmee hun kansen voor een goede start in het onderwijs te vergroten.

Gemeente Den Haag

Spui 70 Den Haag

Postbus 12600 2500 DJ Den Haag

T 14070 www.denhaag.nl

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

OCW/10538651

Naast voorschoolse educatie maakt ook kinderopvang mogelijk dat ouders participeren in de samenleving en dat kinderen met elkaar spelen en van elkaar leren, wat de kansen van kinderen ten goede komt. 1.

Het aantal bereikte doelgroepkinderen dat deelneemt aan voorschoolse educatie

In de HEA staat het doel om in 2024 75% van de doelgroepkinderen te bereiken en 90% in 2026. Het bereik van doelgroepkinderen is in de afgelopen jaren gedaald, het huidige bereik is 56% (zie onderstaande tabel). Het lukt ons niet om de ouders van doelgroepkinderen op een goede manier te bereiken waardoor ze hun kind inschrijven bij een kinderopvangorganisatie die voorschoolse educatie aanbiedt. Om de HEA-doelstellingen te halen worden er diverse acties uitgevoerd, echter voorzien we dat dit niet voldoende is en er extra inzet nodig is om het bereik te verhogen. Het is van essentieel belang dat we meer doelgroepkinderen bereiken met voorschoolse educatie om hen de kans te geven op een goede overgang naar het basisonderwijs. Daarnaast geeft dit ouders de kans om zich te ontwikkelen en hun (arbeids)participatie of stappen daartoe te vergroten. Hiermee bereiken we een dubbel effect voor het gezin, waardoor het toekomstperspectief van het gezin als geheel verbetert. Om het bereik van voorschoolse educatie te verhogen is een impuls nodig en die hopen wij te bewerkstelligen met een aantal beleidsingrepen die wij hieronder toelichten. Doelgroepkinderen VE Den Haag

okt-21

apr-22

aantal kinderen 2,5-4 jaar

9969

9922

aantal doelgroeppeuters % doelgroep peuters aantal in VE geplaatste doelpgroep peuters

4684 47% 3011

4830 49% 2991

% bereik

64%

62%

okt-22

apr-23 9781

9741 5029 5003 51% 51% 2937 2811 56% 59%

Bron: peuterdashbord

2.

Huidige inzet verhogen toeleiding doelgroepkinderen

2.1 Motie RIS312123 “Help kinderen sneller aan voorschoolse educatie” Om kinderen sneller aan voorschoolse educatie te helpen zijn we gekomen tot een standaardindicatie per wijk, zoals wordt voorgesteld in de motie. Dit om drempels voor ouders weg te nemen en de toeleiding naar voorschoolse educatie te verbeteren. Dit is een pilot voor 2 jaar. In Den Haag Zuidwest (de wijken Bouwlust, Vrederust, Morgenstond en Moerwijk) en stadsdeel Laak zullen alle kinderen jonger dan 2,5 jaar automatisch geïndiceerd worden met ingang van 1 juli 2023. Met deze indicatie kunnen kinderen 16 uur per week naar de kinderopvang met voorschoolse educatie. In de cijfers zal vanaf dat moment een stijging te zien zijn van het aantal doelgroepkinderen. Tevens zal het bereik dalen omdat niet alle doelgroepkinderen direct een plek hebben op de voorschoolse educatie. De peuterconsulent zal een belangrijke rol gaan spelen in het toeleiden van deze kinderen naar locaties met voorschoolse educatie. Het CJG (Centrum voor Jeugd en Gezin) blijft haar informatiefunctie vervullen en blijft ook indiceren in het systeem, alleen is een bezoek aan het CJG niet meer noodzakelijk voor de indicatie. Alle kinderen die in bovenstaande wijken wonen kunnen voortaan direct als doelgroepkind geplaatst worden op een locatie met voorschoolse educatie.

De kinderen blijven wel gezien worden door het CJG tijdens de reguliere bezoeken en ouders zullen hier voorlichting krijgen over voorschoolse educatie.

2/5

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

OCW/10538651

Er is voor deze wijken en dit stadsdeel gekozen, omdat vrijwel alle kinderen hier baat hebben bij het voorschoolse educatie-programma en omdat er ruimte is bij de kinderopvang aanbieders om de extra kinderen een plek te bieden. Tevens sluit dit gebied aan bij de ambities van het Nationaal Programma Zuidwest en het creëren van gelijke (onderwijs)kansen aldaar. Verder krijgen ouders de mogelijkheid, als hun kind naar de kinderopvang gaat, om te werken aan hun eigen ontwikkeling door bijvoorbeeld het volgen van een taalles, het deelnemen aan activiteiten in een buurthuis, gemeentelijke participatiebijeenkomsten in het kader van een bijstandsuitkering of op een andere manier mee te doen in de maatschappij. 2.2 Motie RIS312124 “Prioriteer voorschoolse educatie in kwetsbare wijken” Wij zijn in gesprek met de aanbieders van voorschoolse educatie over uitbreiding van hun capaciteit in Zuidwest en Laak en met organisaties die nog geen voorschoolse educatie aanbieden om hen te stimuleren dit wel te gaan doen. Hiervoor is een (stadsbrede) startsubsidie beschikbaar. Met deze subsidie faciliteren we kinderopvanghouders om te gaan voldoen aan de kwaliteitseisen die gesteld zijn aan voorschoolse educatie. Wij zetten in op een wijkgerichte aanpak in Zuidwest en Laak.

Na de zomer organiseren we gesprekken op wijkniveau tussen CJG, peuterconsulent en (toekomstige) aanbieders van voorschoolse educatie. In deze gesprekken wordt vraag en aanbod op elkaar afgestemd om doelgroepkinderen snel een plek te geven op voorschoolse educatie. Daarnaast hebben we dan snel, samen met de sector, in zicht waar uitbreiding nodig is mochten niet alle doelgroepkinderen een plek kunnen krijgen. Een complicerende factor hierbij is het tekort aan pedagogisch medewerkers met een afgeronde VE-scholing en pedagogisch coaches die de uitbreiding van locaties niet eenvoudig maakt. Ook het gebrek aan geschikte huisvesting is een complicerende factor hierbij. 2.3 Communicatiecampagne Haagse kinderen krijgen bij indicering op het CJG, of tijdens het 14 maanden consult, een taalspeeltas. In deze tas zit een wetenschappelijk onderbouwd en aansprekend boekje over naar de voorschool gaan, een knuffel en een folder over het belang van voorlezen. Deze taalspeeltas is onderdeel van de communicatiecampagne ‘Juf Mina’. De website www.vraagjufmina.nl is de digitale peuterconsulent waar ouders terecht kunnen met vragen. Er staat een overzicht op met kinderopvanglocaties die voorschoolse educatie aanbieden en een rekentool voor de kosten. In Moerwijk hebben we in het voorjaar open dagen georganiseerd op alle voorscholen in de wijk.

Ouders kunnen zo laagdrempelig kennismaken met voorschoolse educatie en met hun kind binnenlopen. Deze open dag was een succes en wordt in meerdere wijken herhaald. Om voorschoolse educatie verder te promoten staan er juf Mina poppen op alle CJG-locaties en zijn juf Mina folders beschikbaar in verschillende talen. 2.4 Toeleiding door kinderopvang en CJG Het CJG geeft indicaties af aan kinderen die voldoen aan de doelgroep definitie. Met deze indicatie mogen kinderen 16 uur per week naar de voorschoolse educatie komen in plaats van de reguliere 8 uur per week. Het CJG heeft bij dit consult ook een taak om voorlichting te geven aan ouders over voorschoolse educatie, de eerste stap in de toeleiding. Ook de kinderopvangorganisaties hebben een rol in de toeleiding van doelgroepkinderen, hiervoor ontvangen zij een kwaliteitssubsidie van de gemeente Den Haag. Organisaties bepalen zelf welke toeleidingsactiviteiten zij uitvoeren. Hierdoor kunnen ze inspelen op de specifieke benadering van de ouders in de wijk waar hun locatie is gevestigd.

3/5

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

OCW/10538651

3.

Nieuwe ontwikkeling verhogen toeleiding doelgroepkinderen:

3.1 Peuterconsulenten We zien dat er meer kinderen zijn die een indicatie hebben van het CJG dan kinderen die daadwerkelijk deelnemen aan voorschoolse educatie. We hebben dit signaal onderzocht en zijn tot de conclusie gekomen dat ouders hulp nodig hebben om een kinderopvang met voorschoolse educatie te vinden en zich in te schrijven. Er worden op dit moment peuterconsulenten geworven die uiterlijk op 1 september 2023 gaan starten. Zij worden gesubsidieerd door de gemeente, maar zijn in dienst van de samenwerkende kinderopvangorganisaties. De peuterconsulenten zijn zichtbaar in de wijk, in wijkcentra en buurtkamers, op het CJG en op de kinderopvanglocaties zelf. Zij helpen ouders bij het vinden van een geschikte locatie en bij de inschrijving. Ook dit is een tweejarige pilot en start in Zuidwest en Laak. 3.2 Gratis voorschoolse educatie Voor niet (Nederlands-) talige ouders is de complexe aanmeldprocedure en inkomensafhankelijke bijdrage een grote drempel om hun kind in te schrijven voor voorschoolse educatie. Ook wantrouwen tegen de overheid speelt een rol. Om het bereik te verhogen gaan we deze procedure vereenvoudigen. Werkende ouders hebben recht op kinderopvangtoeslag van de belastingdienst. Ouders die daar geen recht op hebben kunnen een tegemoetkoming in de kosten krijgen van de gemeente, middels de regeling Tegemoetkoming Kosten Peuteropvang (TKP).

Ouders betalen zelf een inkomensafhankelijke eigen bijdrage voor gemiddeld 8 uur in de week. Wanneer kinderen een indicatie hebben krijgen zij er nog 8 uur per week bij, deze uren zijn (tot het maximaal vergoede uurtarief) volledig gefinancierd door de gemeente. Dit zorgt ervoor dat kinderen die een doelgroep indicatie hebben in totaal 16 uur per week naar de voorschool kunnen. In de praktijk blijkt de inkomensafhankelijke ouderbijdrage voor de eerste 8 uur een grote drempel te zijn. De opbouw van de regeling wordt door veel ouders ingewikkeld bevonden, er is onzekerheid over de kosten en er moeten veel administratieve handelingen uitgevoerd worden. Wij gaan dit vereenvoudigen en drempels wegnemen. Voor ouders met een Ooievaarspas (waaronder alle bijstandsgerechtigden) is het veel eenvoudiger om hun kind aan te melden op de voorschool. Zij hoeven geen inkomensverklaring aan te leveren, geen eigen bijdrage te betalen waardoor het voor hen gratis is en kunnen zich eenvoudig aanmelden. Dat gaan we doen voor alle doelgroepkinderen. We stellen het kind centraal en vereenvoudigen de TKP-regeling. Als een kind baat heeft bij extra spelen en leren dan mag dit niet belemmerd worden door kosten, de situatie van de ouder of het ingewikkelde proces.

Daarom kunnen alle Haagse doelgroepkinderen per 1 januari 2024 gratis gebruik maken van voorschoolse educatie op een Haagse kinderopvanglocatie. Hiervoor zullen we afspraken maken met de aanbieders voorschoolse educatie zodat zij geen kosten aan ouders doorrekenen. Om dit te realiseren neemt de gemeente Den Haag ook de kosten voor haar rekening van de ouderbijdrage voor de eerste 8 uur. Dit kost de gemeente tussen de €700.000 en €900.000 per jaar (afhankelijk van het aantal bereikte doelgroepkinderen). De kosten hiervoor zijn gedekt in de begroting van programma Onderwijs. Met deze beleidswijziging verwachten we dat meer doelgroepkinderen zich aanmelden voor voorschoolse educatie. Dit voorstel is afgestemd met de sector, zij staan er positief tegenover. Wel voorzien we een aantal mogelijk knelpunten die opgelost moeten worden. Dit betreft personeelstekorten en huisvesting. Zowel de gemeente Den Haag als de sector vindt het noodzakelijk om door te gaan met de wenselijke ontwikkelingen om de alle kinderen gelijke kansen te bieden. Op beide onderwerpen zijn we met elkaar oplossingen aan het zoeken.

4/5

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

OCW/10538651

4.

Overige ontwikkelingen kinderopvang:

4.1 Belemmeringen kinderopvang voor ouders met een bijstandsuitkering Kinderopvang is voor ouders met een bijstandsuitkering een belangrijk instrument om hun weg naar werk te vinden en een randvoorwaarde voor de arbeidsparticipatie. Momenteel doet zich de onwenselijke situatie voor dat we bijstandsgerechtigden met kinderen niet kunnen begeleiden naar een werktraject vanwege de voor hun hoge eigen bijdrage voor kinderopvang. De gemeente voorziet in een tegemoetkoming van de eigen bijdrage (conform artikel 1.13 Wet Kinderopvang), maar mag dit enkel tot het wettelijk maximaal uurtarief vergoeden. Dit wil zeggen dat bovenop 96% kinderopvangtoeslag van het rijk de ouderbijdrage van 4% door de gemeente vergoed mag worden voor bijstandsgerechtigden in een werktraject. Maar doordat de marktprijs van veel kinderopvangcentra hoger is geworden dan het maximaal te vergoeden uurtarief komen de extra kosten alsnog voor rekening van de ouders. De kosten boven het maximaal uurtarief kunnen per maand hoog oplopen voor ouders. Vanwege deze kosten loont het voor deze doelgroep niet meer om te werken of aan een werktraject deel te nemen, omdat het financieel niet haalbaar is. In afwachting van verdere landelijke inzet, mogelijk pas met de stelselherziening in 2027, willen we in Den Haag voor deze ouders alvast passende compensatie bieden.

Den Haag heeft een oplossing gevonden om deze ouders toch te ondersteunen. Via de bijzondere bijstand bestaat de mogelijkheid om buitenwettelijk begunstigend beleid te voeren wanneer de wet knelt. De Wet kinderopvang is momenteel geen passende en toereikende voorziening meer voor de noodzakelijke kosten voor kinderopvang. De kosten voor kinderopvang zijn noodzakelijk, omdat het voor inwoners anders niet mogelijk wordt om deel te nemen aan een werktraject en daarmee te voldoen aan de re-integratieverplichtingen die de Participatiewet stelt. Dit is in strijd met de doelstelling van de Participatiewet, waarbij iedereen zoveel mogelijk deel dient te nemen aan het arbeidsproces. Via de bijzondere bijstand gaat het college meerkosten vergoeden voor kinderopvang, zodat ouders kunnen deelnemen aan re-integratie activiteiten, zonder financiële zorgen over de kinderopvang. Aanvullend hierop verkennen we hoe wij de mensen die zijn uitgestroomd kunnen ondersteunen in de doorlopende kosten voor kinderopvang, zodat zij niet in een armoedeval terecht komen. Kinderopvang is immers een belangrijke randvoorwaarde voor de arbeidsparticipatie van ouders, met én zonder een bijstandsuitkering. Afsluiting Met kwalitatief goede en toegankelijke kinderopvang kunnen we gezinnen ondersteunen. Door het investeren in de ontwikkeling van kinderen en hun ouders vergroten de kansen van het gezin als geheel.

Kinderen krijgen een goede start in de kinderopvang (met voorschoolse educatie) en ouders de ruimte om te participeren in de samenleving. Met vriendelijke groet, de wethouder van Onderwijs, Jeugd en Sport Hilbert Bredemeijer

5/5