RIS315592 Terugblik Provinciale Staten- en Waterschapsverkiezing en verkiezing kiescollege niet-ingezetenen

Typ tekstTyp tekstTyp tekst

020

Retouradres: Postbus 12600, 2500 DJ Den Haag

Ons kenmerk

Aan: de Gemeenteraad

DPZ/10521325 RIS315592 Contactpersoon

Arjan Brak Dienst

Dienst Publiekszaken Afdeling

Verkiezingen Telefoonnummer

14070 Datum

E-mailadres

30 mei 2023

arjan.brak@denhaag.nl

Onderwerp

Terugblik Provinciale Staten- en Waterschapsverkiezing en verkiezing kiescollege niet-ingezetenen

Op 15 maart 2023 vonden in Den Haag de verkiezingen plaats voor de Provinciale Staten van ZuidHolland en voor het Algemeen Bestuur van het Hoogheemraadschap van Delfland. Daarnaast organiseerden we voor het eerst de verkiezing voor het kiescollege niet-ingezetenen. Ook was er bij de organisatie van deze verkiezingen sprake van een belangrijke nieuwe ontwikkeling ten opzichte van eerdere verkiezingen; de centrale stemopneming (CSO). In deze raadsmededeling informeren wij u over het verloop van de verkiezingen en eventuele aandachtspunten. CSO Vanwege een grote wijziging in de Kieswet is het vanaf 1 januari 2023 verplicht dat bij elk onverklaard telverschil tijdens de telling op de stembureaus de stembus in zijn geheel opnieuw geteld moet worden. Deze hertelling is echter niet nodig als een centrale stemopneming (CSO) wordt uitgevoerd. Op woensdag 15 maart zijn na de stemming op het stembureau uitsluitend de stemmen op partijniveau geteld. Vervolgens zijn op donderdag 16 maart (Provinciale Statenverkiezing) en vrijdag 17 maart (Waterschapsverkiezing) de stemmen door een nieuwe telploeg geteld op kandidaatsniveau in het World Forum. Het gemeentelijk stembureau heeft vervolgens de uitslag voor de gemeente Den Haag vastgesteld. De CSO was openbaar voor kiezers en andere geïnteresseerden.

In totaal hebben 756 telleiders en tellers meegeholpen bij het tellen van de stemmen en 209 gemeenteambtenaren in één van de ondersteunende en coördinerende functies tijdens de centrale stemopneming. Kiesgerechtigdheid en opkomst Om te mogen stemmen voor de Provinciale Statenverkiezingen moet een kiezer de Nederlandse nationaliteit bezitten en minimaal 18 jaar oud zijn. Ook mag de persoon niet uitgesloten zijn van het kiesrecht. In totaal waren 357.059 Haagse inwoners kiesgerechtigd bij de Provinciale Statenverkiezing. Uiteindelijk hebben 171.248 kiezers hun stem uitgebracht; dat is een opkomst van 47,99% (in 2019 was de opkomst 49,7%). Voor de waterschapsverkiezing mochten alle personen van 18 jaar en ouder hun stem uitbrengen, mits niet uitgesloten van het kiesrecht. Dit betekent dat ook personen die niet in het bezit zijn van de Nederlandse nationaliteit maar wél in Den Haag zijn ingeschreven hun stem mochten uitbrengen.

Gemeente Den Haag

Spui 70 Den Haag

Postbus 12600 2500 DJ Den Haag

Telefoon : 14070 publiekszaken@denhaag.nl

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DPZ/10521325

Voor deze verkiezing waren er 450.084 Haagse kiesgerechtigden. 175.897 kiezers hebben hun stem uitgebracht; een opkomst van 39,08% (in 2019 was de opkomst 41,1%). Naar aanleiding van de opkomst bij de gemeenteraadsverkiezingen in 2022 hebben we deze verkiezingen een aantal initiatieven ontplooid, om de verkiezingen onder een aantal doelgroepen meer onder de aandacht te brengen. Zo hadden we het initiatief ‘Own your stembureau’; drie stembureaus in Den Haag werden gerund door jongeren tussen de 18 en 27 jaar, waarover hieronder meer. Voorafgaand aan de verkiezingen hebben de jongeren een workshop gevolgd over het werken op een stembureau. Daarnaast hebben we in samenwerking met Stichting Prokkel, een organisatie die staat voor verbinding tussen mensen met en zonder een verstandelijke beperking, drie prokkelduo’s ingezet op de twee stembureaus in Theater De Nieuwe Regentes. Een duo bestaat uit iemand met een verstandelijke beperking en iemand zonder. Kandidaatstelling De gemeente Den Haag was het centrale stembureau voor de Provinciale Statenverkiezing van ZuidHolland (kieskringen Den Haag, Rotterdam, Leiden en Dordrecht). Politieke partijen die wilden deelnemen aan de Provinciale Statenverkiezingen in Zuid-Holland konden de kandidatenlijst inleveren bij de gemeente Den Haag.

Voorafgaand aan de kandidaatstelling hebben we in samenwerking met de griffie van de Provincie Zuid-Holland op 2 november 2022 een informatiebijeenkomst voor politieke partijen georganiseerd. Daarnaast hebben politieke partijen de gelegenheid gekregen tot voorinlevering van de documenten. Hiervan hebben 19 partijen gebruik gemaakt. In totaal hebben 20 partijen die een kandidatenlijst hebben ingeleverd ook deelgenomen aan de Provinciale Statenverkiezingen in Zuid-Holland. Stembureaus in Den Haag Tijdens de Provinciale Staten- en Waterschapsverkiezingen konden de Haagse kiezers stemmen op één van de 262 stembureaus in Den Haag. Een overzicht van alle stembureaulocaties is begin februari gepubliceerd op onze website en opgenomen in de verkiezingskrant die tussen 28 februari en 2 maart is bezorgd bij alle Haagse kiesgerechtigden. Vanwege de dubbele verkiezingen waren op 8 locaties dubbele stembureaus ingericht. Verder hebben we 7 stembureaus ingericht met extra voorzieningen voor blinde en slechtziende kiezers. Op de achtste locatie bleek, ondanks een eerdere controle, op de verkiezingsdag de stemmal te ontbreken. Het stembureau was daardoor niet meer toegankelijk voor blinde en slechtziende kiezers. Om dit in de toekomst te voorkomen, zullen we bij volgende verkiezingen een extra controle uitvoeren op deze locaties.

Jongeren op stembureaus – ‘Own Your Stembureau’ Op een drietal stembureaulocaties (De Vaillant in Schilderswijk, Roemer Visschercollege in Moerwijk en Pip in Laak) kregen kiesgerechtigde jongeren de gelegenheid om samen een stembureau te adopteren. Hieraan voorafgaand is een training georganiseerd met informatie en quizvragen over democratie, bestuursvormen en verkiezingen aan de hand van stellingen waarover de jongeren met elkaar en de trainers in discussie gingen. Daarnaast zijn er trainingen gegeven specifiek gericht op de taken en verantwoordelijkheden die stembureauleden hebben.

2/4

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DPZ/10521325

Op 8 februari 2023 zijn de jongeren in de Raadszaal van het stadhuis uitgenodigd voor een ontmoeting met de burgemeester. De teams uit Moerwijk, Schilderswijk en Laak hebben een korte pitch gegeven over hun aanpak en stembureau. Daarna was er gelegenheid tot vragen stellen. De jongeren zijn ook creatief aan de slag gegaan. Het Team Schilderswijk heeft op 22 februari 2023 door een sessie onder leiding van een grafisch vormgever een ontwerp gemaakt voor de stembus dat eveneens gebruikt is als poster en flyer. Vervolgens zijn die posters en flyers verspreid in de omgeving van het stembureau en op social media. Ook is er door dit team een social mediacampagne gestart en zijn voorafgaand aan de verkiezingsdag podcasts opgenomen met een aantal lijsttrekkers van politieke partijen. Het team Moerwijk heeft een houten ombouw beschilderd voor de stembus en zijn ook posters en flyers en posters verspreid door jongeren in de wijk en zijn filmpjes gemaakt. In Laak is tijdens een clubavond van PiP een ontwerpwedstrijd voor de ombouw van de stembus georganiseerd. Er zijn kartonnen ombouwen geleverd waarvoor een ‘kleurplaat’ is gemaakt. Om de bezoekers te inspireren is door een street-art kunstenaar een voorbeeldontwerp gemaakt. Met de Haagse Hogeschool zijn afspraken gemaakt voor een evaluatie.

StembureauApp Sinds de Tweede Kamerverkiezingen in 2017 maken we op de stembureaus gebruik van de StembureauApp. De stembureauapp controleert o.a. de geldigheid van de stempas en houdt de opkomst per stembureau bij. De StembureauApp is een aanvulling op het papieren proces op het stembureau. Tijdens deze verkiezingen was er sprake van een algehele storing bij de provider van de StembureauApp. Dit heeft ertoe geleid dat vanaf het einde van de middag de StembureauApp niet of nauwelijks gebruikt kon worden. Deze storing trof overigens ook de andere gebruikers van de StembureauApp (in totaal 19 gemeenten). De stembureauleden zijn geïnformeerd over de verdere handelswijze op het stembureau. Deze storing heeft verder niet geleid tot ontoegankelijke stembureaus of het niet uit kunnen brengen van een stem. Kiescollege niet-ingezetenen Tijdens deze verkiezingen konden Nederlandse kiezers in het buitenland voor het eerst stemmen voor het kiescollege niet-ingezetenen. Daarmee krijgen deze Nederlanders indirect invloed op de samenstelling van de Eerste Kamer; de leden van het kiescollege niet-ingezetenen stemmen op 30 mei voor de leden van de Eerste Kamer. Op 29 maart jl. zijn reeds de leden van het kiescollege niet ingezetenen in een digitale vergadering in de raadszaal voor het eerst bijeengeweest en door de burgemeester geïnstalleerd.

De gemeente Den Haag is verantwoordelijk voor de organisatie van de verkiezing voor de leden van het kiescollege niet-ingezetenen. Nederlandse kiezers in het buitenland moesten zich voor 1 februari registreren als kiezer voor de kiescollegeverkiezing. In totaal hebben 37.455 kiezers zich succesvol geregistreerd. Uiteindelijk hebben 26.455 kiezers hun stem uitgebracht door hun briefstem tijdig op te sturen naar de gemeente Den Haag (70%). Naast de (permanente) registratie van kiezers, is de gemeente Den Haag ook verantwoordelijk voor de kandidaatstelling voor partijen die willen deelnemen aan de kiescollegeverkiezing. Politieke partijen die wilden deelnemen aan deze verkiezing moesten hun kandidatenlijst inleveren bij de gemeente Den Haag. Om politieke partijen te informeren over de verkiezing, de procedures rondom de kandidaatstelling en de stemming voor de Eerste Kamer, hebben we samen met het ministerie van Binnenlandse Zaken op 19 oktober een digitale informatiebijeenkomst georganiseerd.

3/4

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DPZ/10521325

Ook konden de politieke partijen in de week voorafgaand aan de kandidaatstelling hun documenten alvast laten controleren. Alle deelnemende partijen hebben gebruik gemaakt van de voorinlevering. In totaal hebben 13 kandidatenlijsten deelgenomen aan de kiescollegeverkiezing. Uitslag Vanwege de nieuwe procedure rondom de vaststelling van de verkiezingsuitslag is de termijn waarbinnen de definitieve uitslag moet worden vastgesteld verlengd. Dit heeft te maken met extra controles die uitgevoerd moeten worden en de mogelijkheid voor kiezers om voorafgaand aan de vaststelling van de definitieve uitslag bezwaren en onregelmatigheden te melden. In verkiezingsnacht, de nacht van 15 op 16 maart hebben we de voorlopige uitslag van de Provinciale Statenverkiezing in Den Haag (op basis van 100% van de getelde stemmen op partijniveau) bekend gemaakt middels een persbericht. Op 20 maart is in een besloten zitting van het hoofdstembureau de uitslag van de gemeente Den Haag vastgesteld. Op 24 maart heeft het centraal stembureau de definitieve uitslag voor de Provinciale Statenverkiezingen van Zuid-Holland bekend gemaakt. De periode tussen 20 maart en 24 maart is gebruikt om de voorgeschreven controles uit te voeren. Voorafgaand aan de zitting is 1 onregelmatigheid gemeld. Uit het nader onderzoek dat hieruit volgde bleek er geen sprake te zijn van een onregelmatigheid.

Tijdens de zitting van het centraal stembureau is één bezwaar ingediend dat ter zitting is afgehandeld. Aansluitend heeft het centraal stembureau de uitslag voor de verkiezing van de leden van het kiescollege niet-ingezetenen bekend gemaakt. Tijdens deze zitting zijn er geen onregelmatigheden en bezwaren gemeld. Het college van burgemeester en wethouders, de secretaris, de burgemeester, Ilma Merx

Jan van Zanen

4/4