RIS315583 Beantwoording SV‘Positie coöperaties bij geothermie

Datum

BEANTWOORDING SCHRIFTELIJKE

4 juli 2023

VRAGEN

Onderwerp

Ons kenmerk

Antwoord van het college op vragen van het raadslid de heer Thepass, luidend: ‘Positie coöperaties bij geothermie ‘

DSO/10551438 RIS315583

Het raadslid de heer Thepass heeft op 19 mei 2023 een brief met daarin tien vragen aan de voorzitter van de gemeenteraad gericht. Overeenkomstig artikel 30 van het reglement van orde voor vergaderingen en andere werkzaamheden van de raad, beantwoordt het college deze vragen als volgt. Landelijke koepel van energiecoöperaties Energie Samen bracht onlangs een rapport uit, waarin zij het ‘coalitiemodel’ introduceert. Dit model biedt een mogelijkheid om lokale energiecoöperaties van bewoners een positie te bieden bij geothermie, een warmtebron die veel grootschaliger is dan andere bronnen van energie en warmte waar energiecoöperaties normaal gesproken vaker bij betrokken zijn. Volgens dit coalitiemodel kunnen coöperaties in samenwerking met private en publieke partijen deelnemen in de governance bij de ontwikkeling geothermie. Het aandeel wat coöperaties daarin hebben, hangt af van het aandeel wat de private partij (Haagse Aardwarmte), de publieke partij (Energiebeheer Nederland) en de gemeente erin hebben. Het rapport benadrukt het belang van een goede procesbegeleiding en informatiepositie van de coöperaties. Tegelijkertijd voegen coöperaties wel iets onmisbaars toe: sociaal kapitaal, lokaal draagvlak en eigenaarschap bij grootschalige bronnen.

Juist bij langjarige projecten als geothermie en de warmtetransitie, die veel fysieke veranderingen in de stad met zich meebrengen, gaat draagvlak en lokale betrokkenheid een belangrijke rol spelen. In de Haagse warmtetransitie zal geothermie een belangrijke rol spelen. Tegelijkertijd zijn lokaal eigenaarschap en het stimuleren van energiecoöperaties belangrijke uitgangspunten in de Haagse transitievisie warmte (RIS313867), waar de gehele raad waarde aan hecht. Overeenkomstig art. 30 van het Reglement van orde stelt het raadslid Thepass (GroenLinks) de volgende vragen: 1.

Is het college bekend met de hierboven genoemde publicatie van Energie Samen?

Ja. 2.

Kan het college een uitgebreide reactie geven op het rapport en het daarin voorgestelde coalitiemodel en in hoeverre zij kansen ziet voor Den Haag? Deelt het daarbij de mening van GroenLinks dat dit model bij uitstek de kans biedt om in Den Haag de potentie voor geothermie én het uitgangspunt van lokaal eigenaarschap en coöperaties met elkaar te verbinden? Graag een toelichting.

Het rapport schetst een aantal aantrekkelijke kanten van een coalitiemodel. Met name de inhoudelijke betrokkenheid van bewoners bij een project door mede-eigenaar te zijn is aansprekend. Bij een financiële bijdrage van bewoners is het wel belangrijk om het financiële risico in ogenschouw te nemen. Met name in de startfase van een geothermieproject is dat relatief hoog.

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DSO/10551438

Het rapport gaat ook uit van leden van de energiecoöperatie die mede-eigenaar zijn en dus kunnen meebeslissen op inhoudelijke zaken en investeringsbeslissingen. Dit is een grote verantwoordelijkheid en vraagt een hoog kennisniveau. Er zijn in Den Haag samenwerkingsverbanden van bewoners die al erg ver zijn op gebied van kennis, organisatie en verantwoordelijkheden en projecten hebben gerealiseerd. Mogelijk kunnen zij zich verder ontwikkelen naar het niveau dat voor een geothermieproject nodig is. Het college ziet het voorgestelde model nu nog niet als dé uitgewezen kans zoals in de vraag is bedoeld. Het is wel aantrekkelijk om vormen van financiële deelname te verkennen die minder financiële risico’s met zich meebrengen. Energie Samen geeft in het rapport aan op zoek te gaan naar gemeenten waar ze in pilot-vorm met het coalitiemodel aan de slag willen gaan. Den Haag is volgens GroenLinks met haar ervaring en potentie voor geothermie een interessante gemeente om een pilot met het coöperatie model en geothermie te doen. 3.

Deelt het college de mening van GroenLinks dat de betrokkenheid van coöperaties een belangrijke succesvoorwaarde is voor de energietransitie, in het bijzonder als het gaat om projecten als geothermie die grote veranderingen met zich meebrengen? Graag een toelichting.

De betrokkenheid van bewoners, al dan niet in coöperatieverband is een belangrijke succesvoorwaarde voor de energietransitie. Juist bij geothermieprojecten is betrokkenheid vanaf een vroeg stadium van groot belang. Dat geldt voor alle omwonenden. Financiële verantwoordelijkheid dragen is niet voor alle bewoners haalbaar. Ook de bewoners die niet financieel willen deelnemen moeten betrokken zijn. Kennis over wat geothermie is, waarom we als stad zo graag geothermie willen, wat voor overlast het veroorzaakt en of er risico’s zijn is daar het minimale in. Mee kunnen praten over beslissingen, zoals inpassing in de stad, overlast, en inrichting van het terrein moet ook worden georganiseerd. Daarom is het verstandig om financiële deelname te organiseren naast betrokkenheid bij het project. 4.

Hoe oordeelt het college over de kansen die deze plannen van Energie Samen bieden voor Den Haag, als voorloper op het gebied van geothermie binnen de bebouwde kom? Graag een toelichting.

Het college wil samen met Energie Samen, omwonenden, Haagse Aardwarmte en bestaande bewonersinitiatieven de mogelijkheden verkennen. Het college heeft wel de overtuiging dat een succesvolle coöperatie alleen ontstaat als bewoners daar uit eigen overtuiging mee aan de slag gaan, niet omdat de gemeente wenst dat een energiecoöperatie ontstaat. Het college kan randvoorwaarden scheppen, barrières wegnemen en uitnodigen, maar uiteindelijk moeten de bewoners besluiten om er hun tijd en geld in te steken. 5.

Is het college bereid om het coalitiemodel (en mogelijke andere vormen van betrokkenheid voor coöperaties) bij de ontwikkeling van geothermie te onderzoeken, inclusief de ontwikkelingen rondom het Constant Rebecqueplein, als onderdeel van de stimuleringsaanpak lokale energiecoöperaties, waar de Haagse gemeenteraad een motie (RIS314234) over heeft aangenomen? Graag een toelichting.

Ja. Het college is bereid om samen met Haagse Aardwarmte de mogelijkheden voor energiecoöperaties te onderzoeken en zal daarover in gesprek gaan.

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DSO/10551438

6.

Welk van de coalitievarianten uit het rapport van Energie Samen (maximaal privaat, publiek coöperatief gelijkwaardig, maximaal coöperatief, maximaal publiek, publiek-privaat coöperatief gelijkwaardig) ligt volgens het college het meest voor de hand in de Haagse situatie? Graag een toelichting.

Het is nog niet duidelijk of één van deze modellen voor de hand ligt. (Zie beantwoording vraag 2 en 3). 7.

Kan het college bevestigen dat Haagse Aardwarmte de concessie heeft voor de winning van geothermie in Den Haag en dat Haagse Aardwarmte dus in principe de lead heeft over de exploitatie van geothermie in Den Haag?

Ja. 8.

Is het college bereid om in gesprek te gaan tussen Haagse Aardwarmte en Energie Samen over de mogelijkheden voor het betrekken van coöperaties bij geothermiebronnen, bijvoorbeeld middels het coalitiemodel, inclusief de manieren waarop de gemeente daarbij ondersteunend en faciliterend kan optreden? Zo nee, waarom niet?

Ja. 9.

Kan het college ingaan op de aanbevelingen uit het rapport met betrekking tot gemeentelijke ondersteuning voor coöperaties die participeren in geothermie rondom de positionering, het kennisniveau, organisatieontwikkeling en professionele ondersteuning? Graag een toelichting.

Het rapport van Energie Samen schetst de voordelen van een energiecoöperatie. Die onderschrijft het college. De ontwikkeling die nodig is om een organisatie op te zetten die professioneel is en bemenst wordt door buurtbewoners die daarvoor de juiste vaardigheden hebben, vraagt veel. Energie Samen geeft ook een inschatting van de kosten die daarmee gepaard gaan. Die zijn aanzienlijk. 10. Deelt het de mening van GroenLinks dat dit ook relevante ondersteuningsvormen zijn voor coöperaties bij andere energiebronnen en initiatieven binnen de warmte- en energietransitie? Graag een toelichting. Ja. Deze ondersteuningsvormen zijn relevant. Zie ook het antwoord op vraag twee over de noodzaak van goede kennis en vraag vier over de ondersteuningsvormen die de gemeente kan inzetten om bewoners te stimuleren om mee te doen. Het college van burgemeester en wethouders, de secretaris, de burgemeester, Ilma Merx

Jan van Zanen