RIS315507 Brief commissie Samenleving Aanpak schoolveiligheid in Den Haag 2023-2024

Typ tekstTyp tekstTyp tekst

Hilbert Bredemeijer Wethouder van Onderwijs, Jeugd en Sport

060

Retouradres: Postbus 12600, 2500 DJ Den Haag

Ons kenmerk

Aan de voorzitter van de commissie Samenleving

OCW/10509220 RIS315507 Contactpersoon

Jerzy Brinkhof Dienst

Onderwijs, Cultuur en Welzijn Afdeling

Stad en Bestuur OCW Telefoonnummer

14070 Datum

E-mailadres

23 mei 2023

jerzy.brinkhof@denhaag.nl

Onderwerp

Aanpak schoolveiligheid in Den Haag 2023-2024

Geachte voorzitter, Een veilige school is een voorwaarde voor ieder kind en iedere jongere om te kunnen leren en om zich te kunnen ontwikkelen. Leerlingen moeten zichzelf kunnen zijn en zich geaccepteerd voelen. Dit geldt ook voor het onderwijspersoneel: een veilig schoolklimaat stelt hen in staat om zich te richten op hun didactische en pedagogische taken. In de Haagse Educatieve Agenda 2022 – 2026 (RIS311077) stellen de gemeente en de onderwijspartners duidelijke doelen. We richten ons onder andere op het terugdringen van geweldsincidenten op en rond de scholen, het versterken van de sociale cohesie op school en het tegengaan van polarisatie in de stad. Hoewel de afgelopen jaren concrete stappen zijn gezet op deze thema’s, blijven de signalen die het college ontvangt een punt van zorg. Scholen maken zich zorgen over rivaliserende gewelddadige jeugdgroepen, docenten hebben behoefte aan handelingsperspectief en de netwerken van zorg, veiligheid en onderwijs moeten versterkt worden. Met deze brief informeer ik u over de geplande inzet voor de komende twee jaar. Concreet neemt het college maatregelen langs twee sporen: het faciliteren van een schoolveiligheidsnetwerk en het bieden van inhoudelijke ondersteuning.

Wettelijk kader Scholen zijn zelf verantwoordelijk voor de sociale veiligheid op school en op het schoolplein.1 Sinds 2015 is wettelijk vastgelegd dat scholen verplicht zijn beleid ter bevordering van de sociale veiligheid te voeren. Scholen moeten een veiligheidsplan opstellen en onderhouden en hebben daarnaast de mogelijkheid een anti-pestprotocol op te nemen. Een belangrijk onderdeel van de zorgplicht van scholen is ook dat zij de sociale veiligheidsbeleving van hun leerlingen ieder jaar monitoren. De Inspectie van het Onderwijs beoordeelt of het veiligheidsbeleid van scholen op orde is, of scholen de veiligheidssituatie monitoren en of scholen indien nodig maatregelen treffen om de veiligheidssituatie te verbeteren.

1 Deze aanpak heeft betrekking op de sociale veiligheid op school die sinds augustus 2015 onder de zorgplicht van scholen

valt. De aanpak hanteert hierbij de definitie van de Inspectie van het Onderwijs: “Een school is veilig als de sociale, psychische en fysieke veiligheid van leerlingen niet door handelingen van anderen wordt aangetast. Dat betekent dat er een veilige en positieve sfeer is op school. Het betekent ook dat de school optreedt tegen pesten, uitschelden, discriminatie, geweld en andere vormen van ongepast gedrag, en deze zoveel mogelijk voorkomt.” Zie: https://www.onderwijsinspectie.nl/onderwerpen/sociale-veiligheid.

Gemeente Den Haag

Spui 70 Den Haag

Postbus 12600 2500 DJ Den Haag

T 14070 www.denhaag.nl

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

OCW/10509220

De gemeente draagt geen directe verantwoordelijkheid voor de sociale veiligheid op school, maar wil scholen wel ondersteunen waar mogelijk, op basis van de behoeften van het onderwijs. Samenwerking Scholen staan er dus niet alleen voor. Scholen zijn onderdeel van een breder netwerk van partijen dat inzet op de bevordering van de sociale veiligheid op school en in de stad. Binnen de wettelijke kaders en verantwoordelijkheden kunnen scholen, indien nodig, hulp inschakelen van andere partijen. Zo is de inzet van kluisjescontroles voorbehouden aan scholen, maar kunnen zij hierin worden bijgestaan door de politie. Daarnaast kunnen scholen, afhankelijk van de aard van het eventuele incident, opschalen naar verschillende instanties binnen het zorg- en veiligheidsdomein. De gemeente heeft hierin een verbindende en faciliterende rol. Het college wil vanuit haar eigen rol actief bijdragen aan de sociale veiligheid op school en zet zich in voor een inclusieve samenleving. We werken onder andere aan de bestrijding van discriminatie en racisme en we maken ons hard voor de emancipatie en inclusie van queer jongeren. Daarnaast ondersteunen we initiatieven op het gebied van identiteitsvorming en helpen we docenten in het signaleren en adresseren van grensoverschrijdend gedrag, inclusief pesten, sexting en uitlokking. Zo bevorderen we een veilig schoolklimaat – samen met de Haagse scholen.

Schoolveiligheid tot en met 2022 De afgelopen jaren zijn op het gebied van schoolveiligheid meerdere concrete stappen gezet, op basis van de Aanpak Schoolveiligheid 2021-2022 (RIS308006). In december 2021 bent u middels de Voortgangsrapportage Aanpak Schoolveiligheid 2021-2022 (RIS311079) geïnformeerd over de voortgang. De aanpak is afgelopen, maar onderstaande acties behoeven een vervolg. Inventarisatie van de veiligheidssituatie en het wapenbezit in het onderwijs In 2021 is in opdracht van de gemeente en schoolbesturen de veiligheidssituatie op scholen in het voortgezet en primair onderwijs en de kinderopvang in Den Haag geïnventariseerd. De conclusie van het onderzoek was dat leerlingen zich veilig voelen op school en dat scholen voldoen aan de wettelijke eisen omtrent het schoolveiligheidsbeleid. Tegelijkertijd bleek ook dat de situatie rond geweldsincidenten onder jongeren ernstig is. Dit behoeft blijvende aandacht en het college zet hier de komende periode nog sterker op in, met name door onderwijs- en veiligheidspartners samen te brengen. Actualiseren van de Haagse schoolveiligheidskaart – inzet Stichting Halt In het verleden werden scholen ondersteund door Stichting Halt in het behalen van het certificaat Haagse Veilige School. Daarnaast bood de Haagse Veiligheidskaart ondersteuning in het actueel houden van het schoolveiligheidsplan.

Certificering door Stichting Halt gebeurt op dit moment niet meer; Halt is ook in andere gemeenten gestopt met deze trajecten, omdat deze niet meer pasten binnen de kerntaken en expertise van de organisatie. De samenwerking met Halt wordt op een andere manier doorgezet en uitgediept, in de vorm van voorlichtingslessen en spreekuren. Evaluatie en update van de convenanten schoolveiligheid Het evalueren van de bestaande, verouderde stadsdeelconvenanten schoolveiligheid heeft geresulteerd in een nieuwe samenwerkingsovereenkomst. Deze overeenkomst legt de basis voor effectieve samenwerking op wijkniveau, tussen de scholen, de politie, de gemeente en waar nodig het Openbaar Ministerie. De overeenkomst schept duidelijkheid over de wettelijke taken en verantwoordelijkheden, biedt scholen handvatten om de sociale veiligheid te bevorderen en laat de gedeelde inzet van de partners zien.

2/5

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

OCW/10509220

Schoolveiligheid de komende periode Het college neemt de komende periode een aantal maatregelen om een actief schoolveiligheidsnetwerk te faciliteren en om scholen inhoudelijke ondersteuning op dit thema te bieden. Deze maatregelen bouwen voort op bovenstaande acties uit het voorgaande programma. Het faciliteren van een netwerk schoolveiligheid Voor het bevorderen van de veiligheid op en rond de school is het essentieel dat de juiste partners elkaar op de juiste momenten weten te vinden. Eén van de aanbevelingen van de inventarisatie van de veiligheidssituatie roept op om het netwerk rondom scholen te bevorderen. Het college doet dit op drie manieren. 1. Implementatie van de samenwerkingsovereenkomst schoolveiligheid De samenwerkingsovereenkomst biedt een solide basis voor de samenwerking tussen scholen, de gemeente en de politie. De afspraken over rollen en verantwoordelijkheden hebben als doel dat deze partijen elkaar op het niveau van de school weten te vinden. Op dit moment wordt gezamenlijk de laatste hand gelegd aan een samenwerkingsovereenkomst die voor de hele gemeente geldt. Hierin wordt vastgelegd dat de samenwerking in de basis hetzelfde moet zijn op en rond iedere school, onder andere door middel van vast contact tussen de schoolleider, de wijkagent en waar nodig een stadsdeelmedewerker.

In het verleden hing de samenwerking tussen de politie en de school te veel af van informeel contact. Met de samenwerkingsovereenkomst trekken we een duidelijke lijn voor alle scholen in het voortgezet onderwijs en de scholen van het ROC Mondriaan. De ondertekenende partijen vaardigen contactpersonen af, die meerdere keren per jaar de samenwerking evalueren en waar nodig bijstellen. Naast de samenwerking tussen de scholen, de politie, het Openbaar Ministerie en de gemeente, intensiveren de scholen op basis van hun eigen situatie de samenwerking met andere partijen in de wijk, zoals de bewoners, de winkeliers en het jongerenwerk. De gemeente zal dit waar gewenst en mogelijk faciliteren. De komende periode gaan we aan de slag om de samenwerkingsovereenkomst op wijkniveau te implementeren. 2. Financiering van de programmamanager Netwerk Veilige School De besturen in het voortgezet onderwijs werken aan een eigen, nieuw programma gericht op schoolveiligheid. Dit programma heeft als doel om scholen in staat te stellen zorgelijke signalen correct te adresseren en om relevante kennis te ontwikkelen en te delen. Waar de eerder genoemde samenwerkingsovereenkomst een solide basis biedt op wijkniveau, betreft dit programma met name stedelijke en regionale uitdagingen, zoals de problematiek omtrent rivaliserende gewelddadige jeugdgroepen.

Een programmamanager zal het netwerk van scholen opbouwen, verbetert de verbinding tussen de scholen en externe partners en neemt deel aan de voor de scholen relevante overleggen over schoolveiligheid. Het college ondersteunt dit programma ten zeerste en zal de kosten van de programmamanager op verzoek van de schoolbesturen in het voortgezet onderwijs mede financieren. 3. Nieuwe overlegstructuur schoolveiligheid Om met de betrokken partners gezamenlijk te werken aan de uitdagingen op het gebied van schoolveiligheid, worden er twee regiegroepen opgericht. Eén van de regiegroepen richt zich, met de samenwerkingsovereenkomst schoolveiligheid als leidraad, op de lokale samenwerking tussen de scholen, de politie en de gemeente. De andere regiegroep wordt opgericht in het kader van het schoolveiligheidsprogramma van de schoolbesturen en richt zich op stedelijke en regionale

3/5

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

OCW/10509220

vraagstukken, met name op het gebied van rivaliserende gewelddadige jeugdgroepen en geweldsincidenten. Hierin zijn de gemeente, de politie en het onderwijs vertegenwoordigd, aangevuld met partners uit het zorg- en veiligheidsdomein. De programmamanager brengt verslag uit aan deze regiegroep. Beide regiegroepen worden aangestuurd door een stuurgroep waarin ik namens het college plaats zal nemen, naast bestuurders uit het onderwijs en de politie. Deze stuurgroep bespreekt een à twee keer per jaar de samenwerkingsovereenkomst schoolveiligheid en het schoolveiligheidsprogramma van de schoolbesturen. Inhoudelijke ondersteuning van scholen Professionals in het onderwijs staan voor grote uitdagingen op het gebied van schoolveiligheid. Zij voelen zich verantwoordelijk voor de sociale cohesie in de klas en voor de veiligheid van hun leerlingen. Het personeel op school moet zorgelijke signalen kunnen herkennen en adresseren en zij moeten weten hoe ze met moeilijke kwesties om kunnen gaan. Ook de aanbevelingen van de inventarisatie van de veiligheidssituatie op scholen riepen op tot inhoudelijke ondersteuning van de scholen. Het college wil dat op vier manieren doen. 1. Trainingen schoolveiligheid voor veiligheidscoördinatoren Het college ontvangt signalen dat leraren en ander personeel op school regelmatig niet weten hoe zij om moeten gaan met problematisch gedrag van de leerlingen.

Hoe herkennen zij of een leerling afglijdt richting de (ondermijnende) criminaliteit? Hoe gaan zij om met polarisatie in de les? En hoe kunnen zij op een pedagogische manier leerlingen wijzen op grensoverschrijdend gedrag? Ook ontvangt het college het duidelijke signaal van scholen dat zij om hulp verlegen zitten bij het uitvoeren en passend houden van hun schoolveiligheidsplan. Om hen hierin te ondersteunen, gaat het college trainingen op het gebied van schoolveiligheid kosteloos faciliteren. De trainingen zijn in eerste instantie bedoeld voor alle veiligheidscoördinatoren in het voortgezet (speciaal) onderwijs, welke de regie voeren op het veiligheidsbeleid van een school. Het college wil hun deskundigheid ondersteunen en bevorderen, zodat zij hun kennis kunnen delen met de rest van het schoolteam. Mogelijk wordt de doelgroep op een later moment uitgebreid. Naast inhoudelijke ondersteuning is het belangrijk dat de veiligheidscoördinatoren in de stad elkaar periodiek ontmoeten, zodat de gezamenlijke kennispositie van scholen wordt verbeterd en zodat de scholen beter met elkaar kunnen samenwerken. Met het aanbieden van trainingen schoolveiligheid wordt daarom ook bijgedragen aan het netwerk schoolveiligheid. Het college wil doelgericht en gebaseerd op behoeften te werk gaan.

In samenspraak met het scholenveld en specialistische organisaties als Stichting School & Veiligheid wordt de komende periode bepaald welke thema’s worden behandeld tijdens de trainingen. 2. Het ontsluiten van het aanbod schoolveiligheid Het nationale en lokale aanbod op het gebied van schoolveiligheid en sociale cohesie (inclusief burgerschap) is zeer uitgebreid. Scholen kunnen kiezen uit tientallen lespakketten, apps, voorlichtingen en ander ondersteunend materiaal. Uit vele gesprekken met scholen blijkt dat zij vaak niet weten welk aanbod er precies is. Om die reden heeft het college in de Voortgangsrapportage Aanpak Schoolveiligheid 2021-2022 (RIS311079) reeds aangegeven een overzicht op te zullen stellen van het gemeentelijk aanbod op het gebied van schoolveiligheid. Om beter te voldoen aan de behoefte vanuit de scholen, zal het overzicht ook verwijzen naar het aanbod van lokale organisaties als Centrum

4/5

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

OCW/10509220

16-22 en landelijke organisaties als Stichting Halt, Stichting School & Veiligheid en het Centrum voor Criminaliteitspreventie en Veiligheid. 3. Het updaten van de Haagse Veiligheidskaart In overleg met het veld zal bekeken worden welke rol de Haagse Veiligheidskaart kan spelen in de ondersteuning van scholen. De Veiligheidskaart is een middel en niet een doel op zich. Op basis van de behoefte van scholen en de actualiteit zal de Haagse Veiligheidskaart mogelijk geüpdatet worden. 4. De spreekuren van Stichting Halt Het college werkt al geruime tijd samen met Stichting Halt. Zo financieren wij voorlichtingen over wapens en geweld en spreekuren voor leerlingen met grensoverschrijdend gedrag. Halt is in 2022 op twee scholen met deze spreekuren gestart. De spreekuren zijn succesvol en worden in 2023 doorgezet. Tevens is het college met Stichting Halt en het scholenveld in gesprek over uitbreiding van het aantal scholen waarop de spreekuren worden aangeboden. Subsidies Naast bovengenoemde geplande inzet, blijft het voor scholen ook mogelijk subsidie aan te vragen voor het bevorderen van schoolveiligheid, sociale cohesie en burgerschap. Deze subsidies worden onder andere ingezet voor het (door)ontwikkelen van anti-pestprogramma’s, de inkoop van weerbaarheidstrainingen en de ondersteuning van onderwijsprofessionals bij het behandelen van maatschappelijke thema’s.

Voor het primair onderwijs is in 2023 € 50.000,- beschikbaar. Voor het voortgezet onderwijs is dit € 235.000,- en voor het middelbaar beroepsonderwijs is dit € 15.000,-. Financiën Naast het budget voor subsidies à € 300.000,-, maakt het college de komende jaren middelen vrij voor de financiering van de programmamanager Veilige School (€ 70.000,- per jaar), de spreekuren van Stichting Halt (€ 75.000,- per jaar) en het aanbieden van trainingen voor veiligheidscoördinatoren (€ 100.000,- per jaar). Dit betekent dat het totale budget voor schoolveiligheid, sociale cohesie en burgerschap in 2023 € 465.000,- en in 2024 € 545.000,- bedraagt. Tot slot Alle kinderen en jongeren in Den Haag verdienen het om zich veilig te voelen op school. Het college zal zich hier voor blijven inzetten. Met bovengenoemde maatregelen investeren we daarom de komende jaren extra in het versterken van het netwerk rondom scholen en in de inhoudelijke ondersteuning van het personeel. Daarnaast volgt op korte termijn de evaluatie van het Haags actieplan wapens en jongeren 2020-2022 en de Aanpak wapens en jongeren 2023-2024. In het eerste kwartaal van 2024 informeert het college u over de voortgang van de Aanpak schoolveiligheid in Den Haag 2023-2024. Met vriendelijke groet, de wethouder van Onderwijs, Jeugd en Sport Hilbert Bredemeijer

5/5