RIS315470 Gezamenlijke aanpak in energietransitie met woningcorporaties

Typ tekstTyp tekstTyp tekst

Arjen Kapteijns Wethouder van Duurzaamheid, Energietransitie en Klimaatadaptatie

040

Retouradres: Postbus 12600, 2500 DJ Den Haag

Ons kenmerk

Aan de voorzitter van de commissie Leefomgeving

DSO/10515344 RIS315470 Contactpersoon Dienst

Dienst Stedelijke Ontwikkeling Afdeling

Energietransitie Telefoonnummer

14070 E-mailadres

Datum

15 mei 2023 Onderwerp

Gezamenlijke aanpak in energietransitie met woningcorporaties

Geachte voorzitter, In het coalitieakkoord is afgesproken dat we grote en snelle stappen willen zetten in het verduurzamen van onze stad. Hieraan wordt concreet uitvoering gegeven met een samenhangende aanpak: het isoleren van 10.000 EFG woningen per jaar en het realiseren van drie duurzame bronnen op het CR plein. Daarnaast is de Transitievisie warmte (RIS313867) vastgesteld. De energietransitie is afhankelijk van partijen in de stad. Een belangrijke partner van de gemeente zijn de woningbouwcorporaties. Gezamenlijk hebben deze corporaties meer dan 95% van de Haagse sociale woningvoorraad in bezit, zo’n 80.000 woningen. Met de woningcorporaties Staedion, Hof Wonen (voorheen Vestia), Haag Wonen, DUWO en Arcade Wonen is gestart met een gezamenlijke planmatige aanpak en is geprioriteerd in welke wijken de komende jaren stappen met de woningcorporaties worden gezet. Deze gezamenlijke planmatige aanpak draagt bij aan de bundeling van de warmtevraag die noodzakelijk is voor het realiseren van de duurzame bronnen op De Constante Rebecqueplein en uitvoering van de Transitievisie warmte. In deze brief wordt de gezamenlijk aanpak met de woningcorporaties verder toegelicht.

Grootte van de energietransitie vraagt om gezamenlijke aanpak Rondom energie besparen en de energietransitie werkt het college goed samen met de Haagse corporaties, zoals ook te lezen is in de ‘Inbreng raad prestatieafspraken 2024 met woningcorporaties en huurdersorganisaties’ (RIS314701). Partijen voeren samen projecten uit in de aanpak energiearmoede, trekken samen op in het isoleren en verduurzamen van woningen en geven in afstemming vorm aan de energietransitie. De afgelopen jaren hebben de gemeente Den Haag en de grootste woningcorporaties Staedion, Hof Wonen, Haag Wonen, DUWO en Arcade Wonen in Den Haag al stappen gezet om de energietransitie op gang te brengen. Vanuit de gemeente is de transitievisie warmte opgesteld en is gestart met planvorming voor onder andere Zuidwest, Mariahoeve, het Centrum en de Binckhorst en Laakhavens. De woningcorporaties zijn op hun beurt aan de slag met het renoveren en isoleren van hun woningvoorraad in de verschillende wijken.

Gemeente Den Haag

Spui 70 Den Haag

Postbus 12600 2500 DJ Den Haag

T 14070 www.denhaag.nl

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DSO/10515344

Om de komende jaren stappen te zetten en duidelijkheid te creëren is met de woningcorporaties een gezamenlijke aanpak opgesteld. Deze aanpak geeft: • Een gezamenlijk beeld van de kansrijke gebieden in de stad waar woningcorporaties en gemeente op korte- en middellange termijn (voor 2030) samenwerken aan het aansluiten van woningen op een (nieuw of uitbreiding van) collectief warmtenet; • Duidelijkheid over de aanpak/route en prioritering van deze gebieden en laat ruimte voor maatwerk per gebied en aan de dynamiek van de organisaties in het werkveld van de energietransitie; • Duidelijkheid in welke wijken woningcorporaties aan de slag gaan met het renoveren van woningen van onder meer woningen met EFG-energie labels; • Per gebied houvast over de rol van de partijen en hoe we ons verhouden tot en samenwerken met de (toekomstige) warmteaanbieder(s). Kansrijke gebieden De volgende gebieden zijn vanuit deze gezamenlijke aanpak kansrijk en worden als eerste opgepakt in de transitie naar een wijk op schone energie: 1. Zuidwest – Volloop HAL (Venen, Oorden, Raden en Morgenstond West): Hier is het warmtenet aanwezig, vinden renovaties plaats en is een gebiedsaanpak met de corporaties uitgewerkt voor het aansluiten van corporatie en particulier bezit; 2. Zuidwest – Moerwijk: Start in West en Noord.

In dit gebied zijn veel renovatieplannen (deels al in uitvoering) en op termijn wordt ook het riool vervangen. Daarnaast is in dit gebied een Warmte Overdracht Station (WOS) voorzien. Het bundelen van de warmtevraag is noodzakelijk voor het realiseren van deze WOS. In dit gebied wordt gestart in Moerwijk West; 3. Mariahoeve: In deze wijk is een gebiedsaanpak gestart met de VvE-aanpak en zijn er gesprekken met de corporaties over onder andere het mogelijk realiseren van een duurzaam warmtenet en bron; 4. Schilderswijk: Kansrijke buurt vanwege de nabijheid van het bestaande (en toekomstige) warmtenet en de grote clustering corporatiewoningen die geschikt lijken om in de toekomst aan te sluiten; 5. Leyenburg / Volendamlaan: In deze buurt hebben Haag Wonen en Hof Wonen de afgelopen jaren enkele honderden woningen aangesloten op het bestaande warmtenet, als onderdeel van een aardgasvrije renovatie inclusief isolatie naar energielabel A en de overstap naar koken op schone energie. Van de aanpak in deze buurt leren partijen veel over de te volgen aanpak in andere wijken; 6. Centrum (Kortebos Zuidwal/ Stationsbuurt/ Uilenbomen): In het centrum zijn verschillende buurten waar kansen liggen om woningen aan te sluiten op het (toekomstige) warmtenet. Door in deze buurten gezamenlijk op te trekken is de kans op een haalbare case voor warmtenetaansluiting realistischer; 7.

Ypenburg: Verduurzamen van de bron en het beter benutten van de warmte van het warmtenet (uitkoeling) staan in deze wijk centraal. Aanpak De gezamenlijke aanpak is gebaseerd op de vastgoedplannen (renovatie en nieuwbouw) van de corporaties en de transitievisie warmte. In enkele gezamenlijke werksessies zijn deze plannen met elkaar besproken en vervolgens geprioriteerd. Bij de prioritering is rekening gehouden met de EFGlabelaanpak en renovatieplannen van de corporaties, de aanwezigheid van warmtenet en /of duurzame bronnen, de planning van deze bronnen, of woningen al gereed zijn om aan te sluiten en de startwijken (groene wijken) zoals benoemd in de transitievisie warmte.

2/5

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DSO/10515344

Op basis van de situatie per wijk is er een passende aanpak gekozen: 1. Gebiedsgerichte aanpak met nieuw warmtenet In wijken waar nog nauwelijks of geen warmtenetaansluitingen zijn wordt onder regie van de gemeente gestart met een gebiedsgerichte aanpak. In deze aanpak wordt door de corporaties gestart met de renovatie van vooral woningen met energielabel EFG. Onder regie van de gemeente wordt het warmteaanbod en de warmtevraag bij elkaar gebracht. Dit gebeurt door enerzijds warmtenetten mogelijk te maken en anderzijds afspraken te maken over gebouwaanpassingen met de woningcorporaties. Tevens wordt in deze aanpak onder regie van de gemeente een aanbestedingsprocedure opgezet om een warmteleverancier te selecteren, waarbij de partij een concessie krijgt voor een vaste periode in een bepaald gebied. Meer hierover is te lezen in de commissiebrief ‘Versnellen realisatie warmtenetten’ (RIS314509). Indien deze partij nog niet bekend is, of een duurzame bron nog niet beschikbaar is, kan mogelijk een tijdelijke duurzame bron worden georganiseerd voordat de definitieve duurzame bron beschikbaar is; Deze gebiedsgerichte aanpak wordt ingezet in Mariahoeve, Moerwijk en Schildersbuurt. Hier liggen vooral de komende jaren kansen, mede omdat de corporaties in nationale prestatieafspraken hebben vastgelegd alle EFG-labelwoningen uiterlijk in 2028 te hebben geïsoleerd.

Dit is bevestigd in de Haagse prestatieafspraken 2023. 2.

Gebiedsgerichte aanpak rondom bestaand warmtenet In wijken waar een warmtenet met een duurzame bron aanwezig is en in de wijk woningen al zijn aangesloten wordt eveneens een gebiedsaanpak uitgewerkt. In deze aanpak maken de corporaties al stappen door de woningen te isoleren en geschikt te maken om aan te sluiten en waar nodig sluit de corporatie haar bezit al aan op het aanwezige warmtenet. Daarnaast wordt onder regie van de gemeente de warmtevraag van het corporatiebezit en van particulieren bij elkaar gebracht. De gemeente regisseert met deze aanpak de bundeling van de warmtevraag, de aanbestedingsprocedure van warmteleverancier voor het hele gebied zoals we daar nu rond het De Constant Rebecque-plein aan werken en organiseert de participatie en communicatie in het gebied. Deze aanpak wordt ingezet bij Zuidwest Volloop HAL;

3.

Organisch groeien rondom bestaand warmtenet In wijken waar het warmtenet al ligt kan vastgoed worden aangesloten. In deze wijken ligt het corporatiebezit verspreid in de wijk. In deze wijken worden de complexen door de corporatie zelf aangesloten. Indien een corporatie een complex wil aansluiten, wordt in de directe omgeving van het complex gekeken of er meer corporatiescomplexen aanwezig zijn die kunnen worden aangesloten. Indien het mogelijk is om meer woningen in de omgeving aan te sluiten, kunnen mogelijk de aansluitkosten worden verlaagd. In deze aanpak heeft de gemeente vooral een faciliterende rol. De corporaties maken zelfstandig afspraken met warmteleverancier en sluiten vervolgens het vastgoed aan. Deze aanpak wordt ingezet in het Centrum (Kortebos Zuidwal/ Stationsbuurt/ Uilenbomen) en Leyenburg/ Volendamlaan;

4.

Verduurzamen bron en optimaliseren warmtenet In deze wijken zijn de woningen al aangesloten op een collectief warmtenet, gevoed door een gasgestookte centrale. De gemeente zet zich samen met de warmteleverancier en de bewonersvereniging in om een duurzame bron te realiseren zoals een geothermiecentrale. Ook wordt er ingezet op het beter benutten van de aanwezige temperatuur in het warmtenet (het verbeteren van de uitkoeling). Deze aanpak wordt ingezet in Ypenburg.

3/5

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DSO/10515344

Aandachtspunten In de uitwerking en prioritering van de wijken in Den Haag naar een stad waar de woningen verwarmd gaan worden op schone energie, is een tijdspad gedefinieerd en zijn knelpunten geïdentificeerd die een mogelijke versnelling van deze transitie in de weg staan. De onderstaande aandachtspunten zijn met de kennis van nu geïdentificeerd. Aangezien de transitie een lerend proces is zullen deze continu aangepast worden.

Figuur 1: indicatie tijdspad wijken 1.

Planning van het transitieklaar maken van woningen en planning van de duurzame bronnen liggen uit elkaar De planning van het renoveren van woningen (onder meer de EFG woningen) en de beschikbaarheid van duurzame warmtebronnen en warmtenetten liggen uit elkaar. Hierbij doet zich het risico voor dat woningen mogelijk twee keer moeten worden aangepakt. Om dit te voorkomen kan een tijdelijke duurzame warmtebron die logisch aansluit op een definitieve bron een oplossing bieden. Met een tijdelijke duurzame warmtebron kan een warmtenet al naar de te renoveren woningen worden aangelegd. Zodra de definitieve oplossing beschikbaar is wordt deze op het warmtenet aangesloten. De tijdelijke oplossing levert gelijk al vermindering van CO2 uitstoot op en een langere energierekening. Of deze aanpak realistisch is, wat de consequenties zijn voor de partijen en hoe dit kan worden georganiseerd wordt momenteel met een pilot casus in Moerwijk-Noord verder uitgewerkt;

2.

Start met selectie van warmtepartijen in wijken door vraagbundeling Duidelijkheid over wie de warmteleverancier is in een gebied, is noodzakelijk om stappen te kunnen zetten. Om de selectie van de warmteleverancier te realiseren, is bundeling van de warmtevraag noodzakelijk. Door de warmtevraag gebiedsgericht te bundelen, kan de warmteleverancier geselecteerd worden en kan in het gebied gezamenlijk opgetrokken worden in de uitrol van het warmtenet. Om de warmteleverancier te betrekken wordt ingezet op een aanbesteding van twee of meer concessies. De commissiebrief “versnellen realisatie warmtenetten” (RIS314509) gaat hier verder op in.

4/5

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DSO/10515344

Vervolgstappen De gezamenlijke aanpakken en planningen worden voor de genoemde wijken verder uitgewerkt in uitvoeringsplannen. Voor Zuidwest en Mariahoeve wordt u hierover na de zomer geïnformeerd. Voor Schildersbuurt en Moerwijk zijn vergelijkbare trajecten gestart. Hierover wordt u onder andere via de werkagenda energietransitie en de voortgangsrapportages op de hoogte gehouden. Bij de uitvoeringsplannen en verdere uitvoering blijven we goed samenwerken met de woningbouwcorporaties.

Met vriendelijke groet, de wethouder van Duurzaamheid, Energietransitie en Klimaatadaptatie Arjen Kapteijns

5/5