RIS315460 Bijlage - Economische Uitvoeringsagenda Den Haag 2023-2026
Tekst van het document
Economische uitvoeringsagenda Den Haag 2023-2026
Inhoudsopgave 1. Ambitie
3
2. Speerpunt 1: attractieve stad
6
3. Speerpunt 2: veerkrachtige economische structuur
10
4. Speerpunt 3: excellent ondernemingsklimaat
14
5. Speerpunt 4: ruimte voor bedrijvigheid
17
6. Uitvoering
21
2
1. Ambitie Een nieuwe economische uitvoeringsagenda
Nieuwe accenten
Samen met de stad pakken we de economische uitdagingen
Met het coalitieakkoord wordt het economisch beleid
in onze stad aan. We willen dat de Haagse economie zich
doorgezet en worden hieraan nieuwe impulsen gegeven.
vernieuwt en duurzamer wordt. Dat Den Haag aantrekkelijk
Voor de komende jaren zien we dat het economisch beleid op
blijft om te leven en een bedrijf te ontwikkelen. En we willen
een aantal terreinen extra aandacht behoeft. De belangrijkste
de groei van de stad in evenwicht houden met het aantal en
prioriteiten voor deze collegeperiode zijn:
soort banen. Dit kunnen we als gemeente niet alleen. We gaan daarom de kracht en creativiteit van Haagse ondernemers de
1. een doorbraak in de realisatie van meer en goede werklo-
ruimte geven en werken samen met partners uit de stad en
caties, door bestaande ruimte beter te benutten en nieuwe
de regio. In deze uitvoeringsagenda geeft het college aan hoe
plekken te realiseren;
het economisch beleid in de komende 4 jaar wordt vertaald in
2. een beter ondernemingsklimaat voor het MKB, door de
concrete acties en resultaten.
gemeentebrede dienstverlening te verbeteren en startende en snelgroeiende bedrijven te ondersteunen;
Economische visie is het kompas
3. ontwikkeling van het bedrijfsleven in kansrijke sectoren,
Succesvol economisch beleid werkt als langdurig wordt vastge-
met een betere aansluiting tussen onderwijs, arbeidsmarkt
houden aan een heldere koers. In 2020 stelde de gemeenteraad
en economie.
de Economische Visie Den Haag+ 2030 (RIS303550) vast. Met deze visie is een duidelijke koers ingezet. Onze missie is en
Daarnaast blijven we ons inzetten voor een duurzame
blijft brede economische bloei. Economische groei is geen doel
toekomstgerichte economie, met een belangrijke plek voor
op zich, maar draagt bij aan een beter leven voor de Haagse
de circulaire economie en bedrijven en instellingen die
inwoners voor nu en later (brede welvaart). We houden vast
werkzaam zijn op het terrein van vrede, recht en veiligheid.
aan de beleidskaders uit de economische visie. De vier strate-
Circulaire economie krijgt een belangrijke positie in het
gische doelen (speerpunten) geven de richting aan onze acti-
economisch beleid. We gaan door met het geven van impulsen
viteiten, namelijk: (1) attractieve stad; (2) veerkrachtige econo-
aan innovatieve starters én bedrijven die aan de opvolgende
mische structuur; (3) excellent ondernemingsklimaat; en (4)
groeifase toe zijn. En we blijven werken aan een aantrekkelijk
ruimte voor bedrijvigheid. Figuur 1 laat de doelen uit de econo-
woon, leef- en vestigingsklimaat voor bewoners, bezoekers en
mische visie zien, als kompas voor deze uitvoeringsagenda.
bedrijven.
Economische uitvoeringsagenda Den Haag 2023-2026
3
< INHOUD
Strategische doelen Onderscheidend woon- en leefklimaat
Toekomstgericht en missiegedreven
Een stad waar iedereen mee kan doen
Weerbaarder in mindere tijden
Brede economische bloei
1. Attractieve stad voor bewoners, bezoekers en bedrijven
3. Excellent ondernemingsklimaat, waarin ondernemers kunnen groeien
2. Naar een veerkrachtige economische structuur
4. Voldoende ruimte voor bedrijvigheid in aantrekkelijke werkmilieus
Tactische doelen
Aantrekkelijk woon- en leefklimaat scheppen
Verdiepen en economisch benutten profiel van Internationale Stad van Vrede en Recht
Goede en snelle dienstverlening bieden aan ondernemers
Centrum: Het Central Innovation District wordt economisch topmilieu
Levendigheid en toeristische aantrekkingskracht vergroten
Verbreden met maak, zorg en gezondheid, en bouw
Het mkb voorbereiden op de uitdagingen van de toekomst
Kust: Versterken Internationale Zone en ontwikkelen hoofdstad van de Noordzee
Mobiliteitstransitie realiseren
Vernieuwen door kennis, technologie en innovatie
Bestaande (internationale) bedrijven en instellingen versterken en nieuwe aantrekken
Stadsdelen en regio versterken met bedrijfshuisvesting en gebiedsontwikkeling
Versterken imago
Opschalen met export, financiering en spin-off
Talentontwikkeling: werken aan een vaardige en talentvolle stad
Bevorderen vastgoeddynamiek door marktontwikkeling te stimuleren
Figuur 1. Doelenboom (bron: Economische Visie Den Haag+ 2030, RIS303550) Economische uitvoeringsagenda Den Haag 2023-2026
4
< INHOUD
Economische situatie
relatie tot het gevoerde beleid. Om deze reden zijn in de agenda
De urgentie van de geformuleerde economische college
geen (banen)doelen geformuleerd die sterk afhankelijk zijn van
prioriteiten vindt zijn basis in de huidige economische situatie.
externe factoren, zoals de conjunctuur, wereldwijde trends en
Den Haag maakt een economische inhaalslag, maar bevindt
de arbeidsmarkt.
zich nog wel in een achterstandspositie, zowel qua economische groei als brede welvaart. Niet alle inwoners profiteren
Deze uitvoeringsagenda richt zich specifiek op begrotingspro-
evenveel van de economische ontwikkelingen, met name in
gramma 11 (economie). Waar relevant worden ook relaties met
aandachtswijken als Zuidwest, Laak en Schilderswijk/Transvaal.
andere programma’s en beleidsterreinen gelegd. Het is een
De stad kent een overspannen arbeidsmarkt, maar de arbeids-
dynamische agenda. Dit betekent dat tussentijds op basis van
participatie is laag. Bovendien is er een fors tekort aan ruimte
de actuele situatie of specifieke kansen operationele doelen
voor bedrijven. Het MKB en Haagse inwoners merken momen-
worden toegevoegd of aangepast.
teel de gevolgen van de energiecrisis en de nasleep van de coronacrisis (denk aan de schuldenproblematiek bij het MKB).
Als kompas bij het maken van eenduidige keuzes voor de
De stad groeit en ook in de toekomst moeten we voldoende
(economische) positionering van de stad en bijvoorbeeld
en passend werk beschikbaar hebben voor onze inwoners.
het aantrekken van bedrijven of evenementen hanteren we
Het hebben van een baan speelt namelijk een cruciale rol in de
de ‘Haagse Positioneringsstrategie en Aanpak 2021-2025
bestaanszekerheid van inwoners door de hele stad heen.
(RIS308268).
Dit gaat niet vanzelf en vergt een langdurige inspanning.
Werken aan samenwerking
Daarom is het belangrijk om te blijven werken aan een aantrek-
Deze ambities willen we samen met onze partners in stad en
kelijk economisch vestigingsklimaat voor de bedrijven en
regio realiseren. De samenwerking met het bedrijfsleven, de
werkgelegenheid van de toekomst.
kennisinstellingen, de provincie het Rijk en de buurgemeenten willen we daarom verstevigen. Met de groeiagenda als leidraad
Sturing op basis van de uitvoeringsagenda
werken we samen met andere partijen aan proposities,
Met deze beknopte uitvoeringsagenda werkt de gemeente
wisselen we kennis uit en kunnen programma’s en projecten
aan het realiseren van mijlpalen op relevante economische
regionaal worden opgeschaald.
dossiers. De doelen zijn SMART geformuleerd met een directe
Economische uitvoeringsagenda Den Haag 2023-2026
5
< INHOUD
2. Speerpunt 1: attractieve stad Beleidskader economische visie
de aandacht te brengen, zoals de winkelgebieden in de wijken,
De attractieve stad is belangrijk voor bewoners, talent,
Scheveningen, Kijkduin, de Haagse Markt en attracties aan
bedrijven, instellingen en bezoekers. Strategisch doel is
de rand van de stad. We zorgen voor het op langere termijn
de aantrekkingskracht van de stad te vergroten en beter
aantrekkelijk, relevant en vitaal houden van de winkelgebieden
te benutten.
door de gehele stad. We genieten bekendheid als aantrekkelijke stad aan zee en als internationale stad van Vrede en Recht.
Tactische doelen: 1. Een aantrekkelijk woon- en leefklimaat scheppen;
Inzet en beleidsontwikkeling
2. De levendigheid en toeristische aantrekkingskracht
In 2023 vindt op dit speerpunt beleidsontwikkeling plaats
vergroten;
met collegebesluiten over het locatiebeleid evenementen,
3. De mobiliteitstransitie realiseren;
de portefeuillestrategie congreslocaties, de Retailmonitor,
4. Het imago versterken.
contouren strandvisie en raadsvoorstellen over de Nachtvisie, Evenementenbeleid, Toekomstvisie Scheveningen en het Binnenstadsplan. In 2024 volgen een collegebesluit over het
Bron: Economische Visie Den Haag+ 2030 (RIS303550)
Actieprogramma Winkelstad, evaluatie van het hotelbeleid en indien nodig een raadsvoorstel over het hotelbeleid. We blijven
De hoofdopgave richting 2026
ons inzetten op de volgende onderwerpen: detailhandel,
We willen ons aantrekkelijke woon, leef- en vestigingsklimaat
horeca, evenementen, toerisme, binnenstad, kust (zowel
voor bewoners, bezoekers en bedrijven behouden en waar
Scheveningen als Kijkduin), congressen, toeristische marketing
mogelijk versterken. Winkels, horeca en cultuur maken de
en zakelijke marketing.
stad aangenaam om te leven en zorgen voor veel banen voor praktisch opgeleiden. We bewaken de balans tussen leefbaar-
Operationele doelen
heid en het aantrekken van toeristen. We zetten ons in om
Naast de reguliere inzet op deze dossiers zetten we voor deze
ondernemers in de binnenstad te ondersteunen, ook tijdens
collegeperiode specifiek in op de volgende operationele doelen
de renovatie van het Binnenhof. Daarnaast spreiden we het
(figuur 2).
bezoek aan de stad door de (toeristische) locaties elders onder Economische uitvoeringsagenda Den Haag 2023-2026
6
< INHOUD
Strategisch doel
Attractieve stad voor bewoners, bezoekers en bedrijven Tactische doelen 1. Woon- en leefklimaat
Operationele doelen Buiten programma 11
2. Levendigheid en toerisme
¾ Verplaatsen Eschermuseum en versterken Museumkwartier ¾ Programmering rond renovatie Binnenhof ¾ Ondersteunen evenementen ¾ Stimuleren nachtleven ¾ Klimaatneutrale horeca ¾ Jaarrond programmeren Scheveningen-Bad ¾ Toename congressen ¾ Vernieuwen congreslocaties ¾ Levendige winkelgebieden ¾ Transitie binnenstad
3. Mobiliteitstransitie
Buiten programma 11
4. Imago
¾ Spreiding en groei bezoekers ¾ Internationale zichtbaarheid vergroten op de zakelijke markt ¾ Imagoversterking voor talent
Figuur 2. Operationele doelen 2023-26 - speerpunt attractieve stad
Toelichting op de operationele doelen
Bij tactisch doel 2: De levendigheid en toeristische aantrekkingskracht vergroten
Bij tactisch doel 1: Een aantrekkelijk woon- en leefklimaat scheppen
¾ Verplaatsen Eschermuseum en versterken Museumkwartier We versterken het Museumkwartier en hebben de ambitie
Buiten programma 11 wordt op vele domeinen en programma’s
tot verhuizing van het Eschermuseum naar het voormalig
gewerkt aan het woon- en leefklimaat en daarmee aan de
pand van de Amerikaanse Ambassade, verbouwing van het
brede welvaart. Denk aan activiteiten op gebied van wonen,
Haags Historisch Museum en het aantrekken van een educa-
zorg, welzijn, veiligheid, onderwijs, buitenruimte, duurzaam-
tieve attractie.
heid, natuur en sport. Vanuit het coalitieakkoord zijn concrete ¾ Programmering rond renovatie Binnenhof
ambities geformuleerd voor het woon- en leefklimaat, zoals extra investeringen in kunst en cultuur, de debatfunctie, studen-
We zorgen samen met het Rijksvastgoedbedrijf voor een
tenvoorzieningen, topsportevenementen en de surfcultuur.
uitzichtpunt en een aantrekkelijke programmering rond het
Den Haag is één van de honderd Climate Neutral Cities van de
Binnenhof om de bezoekersstromen op peil te houden en
Europese Unie met als ambitie om in 2030 klimaatneutraal te
verpaupering tegen te gaan. We stimuleren en faciliteren
zijn. Met bewoners, instellingen en bedrijven werken we aan de
de komst van een permanent bezoekerscentrum voor het
duurzaamheidsnota ‘Schone energie in een groene stad’. De nog
Binnenhof.
vast te stellen omgevingsvisie schetst het toekomstbeeld voor de fysieke leefomgeving, waar maatschappelijke en ruimtelijke vraagstukken samen komen. Al deze zaken versterken de economische aantrekkingskracht van Den Haag.
Economische uitvoeringsagenda Den Haag 2023-2026
7
< INHOUD
¾ Ondersteunen evenementen
¾ Vernieuwen congreslocaties
Jaarlijks ondersteunen we (middel)grote en kleine evene-
Er zijn topcongreslocaties nodig voor het aantrekken van
menten. We komen met nieuw evenementenbeleid voorzien
congressen, met World Forum en Fokker Terminal als
van een subsidiekader met criteria die bepalen welke evene-
belangrijkste plekken in gemeentelijk vastgoed en Amare als
menten kunnen worden ondersteund. We evalueren het loca-
aansprekende aanvulling op het aanbod aan congreslocaties.
tiebeleid en passen dit aan waar nodig. Dit zorgt voor een
We brengen, op basis van de portefeuillestrategie congreslo-
gevarieerd aanbod verspreid door het jaar en over de stad
caties Den Haag, de mogelijkheden in beeld om World Forum
en maakt de stad aantrekkelijk voor bewoners en bezoekers.
te vernieuwen tot een duurzame congreslocatie en eventueel
Lokale ondernemers profiteren hiervan.
uit te breiden. Tevens behouden we de Fokker Terminal als congreslocatie.
¾ Stimuleren nachtleven We geven een impuls aan het Haagse nachtleven, op basis
¾ Levendige winkelgebieden
van de (vast te stellen) Nachtvisie en een uitvoeringsplan
Samen met de ondernemers werken we aan levendige
(startnotitie: RIS312101). We onderzoeken de mogelijkheden
winkelgebieden, door de basis op orde te brengen (schoon/
voor meer hybride en flexibelere vormen van regelgeving en
heel/veilig) en de attractiviteit te versterken. We bevorderen
bieden ruimte aan nieuwe initiatieven en experimenten, ook
samenwerking met en tussen ondernemers en ondersteunen
buiten de uitgaanskernen. Zo komen we tot een aanbod aan
winkelgebieden vanuit het Haags Retailpunt. Op basis van
nachtcultuur dat past bij Den Haag en dat de stad onder-
het Actieprogramma Den Haag Winkelstad 2020-2023
steunt.
(RIS307575) zijn de prioritaire gebieden het Loosduinse Hoofdplein, Theresiastraat, Leyweg, Badhuisstraat en
¾ Klimaatneutrale horeca
de winkelkern (Schoolstraat, Spuistraat, Venestraat,
We helpen meer horecaondernemers om gasloos te gaan
Vlamingstraat en Wagenstraat). Daarnaast gaat extra
werken en over te stappen naar fossielvrije terrasverwar-
aandacht uit naar o.a. de Keizerstraat, Laakse Pleinen, Paul
ming. Jaarlijks helpen we zo 100 horeca-ondernemers in de
Krugerlaan/ Hobbemastraat en Weimarstraat. In 2023 wordt
klimaatopgave. We ondersteunen de sector door middel van
het Actieprogramma Winkelstad geactualiseerd, mede op
de duurzaamheidskringen.
basis van de Retailmonitor.
¾ Jaarrond programmeren Scheveningen-Bad
¾ Transitie binnenstad
We realiseren een jaarronde programmering in
De binnenstad is het bekendste visitekaartje van onze stad.
Scheveningen-Bad, waarbij bezoekers ook in de winter
Het levert een belangrijke bijdrage aan het aantrekkelijke
aangetrokken worden. Met de organisatie van winterpro-
vestigingsklimaat van Den Haag en is de huiskamer voor de
grammering door Stichting Buitengewoon Scheveningen
stad waar mensen wonen, werken, ondernemen, recreëren
dragen we bij aan een gezonde en duurzame toekomst voor
en studeren. Het nieuwe Binnenstadsplan zal richting geven
Scheveningen-Bad. Dit doen we in samenwerking met de
aan de toekomst van de Haagse binnenstad (contouren
partners van het op te richten Pact van Scheveningen.
binnenstadsplan: RIS311937). We stimuleren een brede mix aan functies. We verminderen de leegstand en faciliteren de
¾ Toename congressen
herontwikkeling en transformatie van strategische locaties,
We financieren The Hague Convention Bureau voor de
zoals Hudsons Bay, Priba en Staal. We behouden de bedrijfs-
acquisitie van zakelijke congressen. We streven in 2026 naar
ruimte die aanwezig is in de binnenstad. We geven plek aan
een toename van 20% (t.o.v. 2022) van het aantal geworven
nieuwe onderscheidende ondernemers en instellingen die
congressen (tot 50) en een toename van 20% in aantal deel-
bijdragen aan een divers binnenstadsaanbod. Ruimte voor
nemersdagen (tot 58.200). Dit leidt tot extra bestedingen in
betaalbaar ondernemen is daarbij een speerpunt.
de stad en draagvlak voor o.a. cultuur, horeca en winkels.
Economische uitvoeringsagenda Den Haag 2023-2026
8
< INHOUD
Bij tactisch doel 3: De mobiliteitstransitie realiseren
¾ Internationale zichtbaarheid vergroten op de zakelijke markt We vergroten de internationale zichtbaarheid op de zakelijke
Buiten programma 11 wordt gewerkt aan de mobiliteitstran-
markt van Den Haag als Stad van Vrede en Recht, mede op
sitie. Door de groei van de stad staat de bereikbaarheid en
basis van de Uitwerking internationaal economisch beleid
aantrekkelijkheid van de stad onder druk. Daarom investeren we
(RIS314494). We zorgen voor publicaties in on- en offline (vak)
in goede OV- en fietsbereikbaarheid via de Schaalsprong OV en
media over de sterke Haagse sectoren en clusters. Zo profi-
de metropolitane fietsroutes. Voor de economische toplocaties
leren we Den Haag als aantrekkelijke vestigings- en investe-
investeren we o.a. in de Koningscorridor en Zuidwestlandcorridor
ringslocatie. Dit gebeurt onder regie van een internationale
om de bereikbaarheid van woon- en werklocaties goed te
mediacoördinator bij The Hague & Partners, op basis van de
houden. Dit zorgt o.a. voor een goede OV-verbinding met de
Haagse Positioneringsstrategie (RIS308268).
Binckhorst. Goede internationale treinverbindingen naar ¾ Imagoversterking voor talent
België en Duitsland horen ook bij een goed vestigingsklimaat. We starten ook verkenningen voor knelpunten zoals
Met behulp van het online platform voor talent ‘Be Hague’
de Zevensprong en het Telderstracé. Vanwege de bestaande
versterken we het imago van Den Haag richting de doel-
en geplande milieu- en zero-emissiezones ondersteunen we
groep talent. Be Hague is het branding-platform voor talent
ondernemers in het verschonen van het wagenpark. We zorgen
in de leeftijd 18 en 34 jaar die willen wonen en werken
dat goederenvervoer schoner, efficiënter en veiliger wordt
in Den Haag of omwille van de studie of carrière willen
georganiseerd. Dit doen we met stadsvriendelijke logistiek en
verhuizen naar Den Haag. Ambitie is om uit te groeien
bevoorrading, hubs voor bouwverkeer en goederendistributie en
in 2026 tot een online platform met 40.000 volgers. De focus
innovatieve oplossingen voor nieuwe mobiliteitsdiensten.
ligt op de voor Den Haag onderscheidende clusters en sectoren en de te verwachte tekortprofielen. Tevens onder-
Bij tactisch doel 4: Het imago versterken
steunen we het platform student en stad op het online startpunt voor (aankomende) studenten over studeren, wonen,
¾ Spreiding en groei bezoekers
werken, sport en vrijetijdsbesteding in Den Haag.
Uitvoeringsorganisatie The Hague & Partners stimuleert bezoek uit de regio, Nederland en omringende landen met extra aandacht voor de cultuursector. We richten ons op bezoekers die zorgen voor reuring zonder overlast, die buiten het hoogseizoen komen, de diversiteit van Den Haag leren kennen en/of zorgen voor economische impact (kwaliteitstoerisme). We spreiden het bezoek door toeristische locaties door de hele stad onder de aandacht te brengen. We promoten de Den Haagpas en ondersteunen thematische en winterprogrammering van de stad. We willen stijgen van plaats 6 naar 5 van aantrekkelijke wintersteden van Nederland (op basis van imago-onderzoek).
Economische uitvoeringsagenda Den Haag 2023-2026
9
< INHOUD
3. Speerpunt 2: veerkrachtige economische structuur Beleidskader economische visie
De hoofdopgave richting 2026
Een krachtige economische structuur is nodig om de
We werken aan een duurzame en slimme economie.
economie meer groeipotentie te bieden en weerbaarder
Collegeprioriteit ligt bij de ontwikkeling van startende en
te maken, en om beter aan te sluiten op de arbeids-
snelgroeiende bedrijven in kansrijke sectoren, met een betere
markt. Strategisch doel hierbij is de economische struc-
aansluiting op de arbeidsmarkt. De circulaire economie krijgt
tuur veerkrachtiger te maken.
een belangrijke plek, net als bedrijven en instellingen die werkzaam zijn op het terrein van vrede, recht en veiligheid.
Tactische doelen:
De economische structuur moet veelzijdiger worden met
1. Verdiepen en economisch benutten van het profiel van
sterke sectoren en clusters, waaronder zorg en maak, met
Internationale Stad van Vrede en Recht (recht & over-
goede aansluiting op de gehele Haagse beroepsbevolking.
heid, ImpactCity en veiligheid);
We zetten in op kansrijke clusters en sectoren die zorgen voor
2. Verbreden van de economische structuur door andere
werkgelegenheid op alle opleidingsniveaus en op innovaties
sectoren gericht te versterken, met name maak en
die bijdragen aan de maatschappelijke opgaven van de stad.
zorg;
Zo ontstaan door de energietransitie nieuwe banen. We geven
3. Vernieuwen van de economie door kennis, technologie
impulsen aan innovatieve bedrijven, starters én aan bedrijven
en innovatie te stimuleren;
die aan de opvolgende groeifase toe zijn.
4. Opschalen van bedrijven door export, financiering en
Inzet en beleidsontwikkeling
spin-off te ondersteunen.
We blijven ons inzetten op de volgende onderwerpen: veiligheid (security), Recht & Overheid (legal & policy),
Bron: Economische Visie Den Haag+ 2030 (RIS303550)
ImpactCity, Internationale stad, zorg, maakindustrie, IT & Tech, InnovationQuarter (IQ) en Kansen voor West. In 2023 volgt nog een collegebesluit over de Werkagenda Circulaire Economie.
Operationele doelen Naast de reguliere inzet op deze dossiers zetten we voor deze collegeperiode specifiek in op de volgende operationele doelen (figuur 3). Economische uitvoeringsagenda Den Haag 2023-2026
10
< INHOUD
Strategisch doel
Naar een veerkrachtige economische structuur Tactische doelen
Operationele doelen
1. Verdiepen
¾ Groei impactbedrijven ¾ Impuls nieuwe energie ¾ Realisatie govtechhub ¾ Groei veiligheidscluster
2. Verbreden
¾ Begeleiden innovatieve zorgbedrijven ¾ Groei maakbedrijven ¾ Ontwikkeling Technology Park Ypenburg
3. Vernieuwen
¾ Vasthouden positie startupstad ¾ Groei techbedrijven ¾ Ondersteunen netwerk van innovatiehubs ¾ Uitbreiding Universiteit Leiden ¾ Uitbreiding TU Delft
4. Opschalen
¾ Faciliteren groeiers ¾ Ondersteunen bedrijfsontwikkeling (IQ) ¾ Ondersteunen Kansen voor West-projecten ¾ Realisatie Sociaal impactfonds
Figuur 3: Operationele doelen 2023-26 - speerpunt veerkrachtige economische structuur
Toelichting op de operationele doelen
¾ Impuls nieuwe energie Den Haag wil als missiestad klimaatneutraal zijn in 2030.
Bij tactisch doel 1: Verdiepen en economisch benutten van het profiel van Internationale Stad van Vrede en Recht (recht & overheid, ImpactCity en veiligheid)
We richten ons op bedrijvigheid, kennisinstellingen en werkgelegenheid rondom nieuwe energie. Op het thema geothermie organiseren we een regionaal netwerk dat (Europese) investeringen aan gaat trekken van tenminste
¾ Groei Impactbedrijven
4 miljoen euro gedurende deze collegeperiode. We werven
In Den Haag heeft een groeiende gemeenschap van onder-
tenminste 3 (internationale) bedrijven per jaar die zich bezig
nemers die werken aan innovaties die de transitie naar
houden met nieuwe energieoplossingen.
de duurzame economie versnellen. ImpactCity Den Haag ondersteunt bedrijven, instellingen en congressen, die goed
¾ Realisatie govtechhub
doen en zaken doen combineren (doing good & doing busi-
Den Haag is de plek voor innovatie in de (semi)publieke sector
ness). We realiseren met het ImpactCity programma in 2026
en wil meer bedrijvigheid halen uit de sterke overheidssector.
(t.o.v. 2022) een groei van 50% in o.a. het aantal startende en
Daarom realiseren we de govtechhub: een verzamelgebouw
snelgroeiende bedrijven in de duurzame economie (tot 300
in de policy campus (CID) waar overheden, bedrijven, kennis-
bedrijven in 2026). Denk aan innovaties in water, voedsel,
instellingen werken aan digitale innovaties voor overheden
energie, klimaat, circulair en humanitair. Deze bedrijven
(govtech) en waar bedrijven starten en groeien.
laten zien dat economische impact en maatschappelijke impact hand in hand gaan. We plegen extra inzet op circulair ondernemerschap.
Economische uitvoeringsagenda Den Haag 2023-2026
11
< INHOUD
¾ Groei veiligheidscluster
¾ Ontwikkeling Technology Park Ypenburg
We maken een nieuwe groeistap in het veiligheidscluster
Technology Park Ypenburg is het centrum van de Haagse
met in 2026 (t.o.v. 2022) 10% extra bedrijven. De stichting
maakindustrie. Hier realiseren we extra ruimte voor jaarlijks
HSD is de aanjager van deze groei en heeft een centrale
vier groeiende bedrijven in de technologische maakindustrie.
netwerkrol binnen het cluster. We ondersteunen de stichting
We zetten de transitie van bedrijventerrein naar Technology
HSD om het veiligheidscluster uit te bouwen o.a. op het
Park door. Dit doen we door ruimte te bieden voor gedeelde
gebied van publiek-private samenwerking, opleidingen,
voorzieningen, gezamenlijke faciliteiten en voor commu-
innovaties en het aantrekken van bedrijven, talent en
nity management. Op gebied van onderwijs en toegepast
financiering. We versterken de samenwerking met de
onderzoek wordt de samenwerking met TU Delft, Haagse
Rijksoverheid en bundelen (in lijn met de Nederlandse
Hogeschool en ROC Mondriaan uitgebreid. Kansen liggen
Cybersecuritystrategie 2022-2028) informatie, kennis en
voor banen op alle opleidingsniveaus, met name in de duur-
expertise op het gebied van digitale weerbaarheid en facili-
zame luchtvaart, ruimtevaart en als satelliet van brainport
teren een fysieke samenwerkingslocatie.
Eindhoven. Dit hangt samen met de uitbouw maakcluster Ypenburg (zie operationeel doel onder speerpunt 4 - ruimte).
Bij tactisch doel 2: Verbreden van de economische structuur door andere sectoren gericht te versterken, met name maak en zorg
Bij tactisch doel 3: Vernieuwen van de economie door kennis, technologie en innovatie te stimuleren
¾ Begeleiden innovatieve zorgbedrijven
¾ Vasthouden positie startupstad
We werken aan het toekomstbestendig maken van de zorg,
We behouden onze positie als tweede startupstad van
door bedrijven te verbinden aan het sociaal domein en werk
Nederland. We begeleiden 50 nieuwe starters per jaar
toegankelijk te maken. Dit doen we door het binnenhalen
binnen de voor Den Haag kansrijke sectoren en clusters
en begeleiden van innovatieve bedrijven op het terrein van
(denk aan recht & overheid, veiligheid, impact (incl. nieuwe
zorg. Daarvoor begeleiden we jaarlijks 10 bedrijven, draaien
energie), IT, maak, zorg en de circulaire economie).
startup- en scale-up programma’s en realiseren een zorginnovatiehub.
¾ Groei techbedrijven We stimuleren de groei van techbedrijven. Dit doen we o.a.
¾ Groei maakbedrijven
door ondersteuning van Yes!Delft, die jaarlijks minimaal 30
Versterking van de maaksector biedt kansen aan onder-
bedrijven begeleidt in hun groeiambities. Tevens richten we
nemers en praktisch opgeleiden. Daarom stimuleren we
ons op toepassingsmogelijkheden van nieuwe technologieën
ambachtelijke, (hoog)technologische en circulaire maak-
(m.n. kwantumtechnologie en kunstmatige intelligentie)
bedrijven. Dat moet leiden tot een groei met minimaal 75
in samenwerking met de universiteiten. Hiermee jagen we
bedrijven, met extra aandacht voor de circulaire. We doen dit
de ontwikkeling van alle kansrijke sectoren aan.
samen met de maakbedrijven. Daarvoor faciliteren we het Haagse Maakgilde, een alliantie voor ondernemers in de (
¾ Ondersteunen netwerk van innovatiehubs
MKB) maaksector, met als doel netwerkvorming, opleiding/
We onderhouden een netwerk van innovatiehubs. Dit zijn
omscholing en het aantrekken van nieuwe bedrijvigheid in
verzamelgebouwen met startende en snelgroeiende
Den Haag.
bedrijven in de kansrijke sectoren en clusters. Denk aan voorbeelden zoals Apollo14, HSD Campus, Humanity Hub, de Titaan, The Hague Tech, YES!Delft en PLNT. We bieden met deze hubs een programma aan waardoor bedrijven kunnen groeien.
Economische uitvoeringsagenda Den Haag 2023-2026
12
< INHOUD
¾ Uitbreiding Universiteit Leiden
¾ Ondersteunen bedrijfsontwikkeling (IQ)
Den Haag groeit verder als universiteitsstad. We faciliteren
InnovationQuarter (IQ) is de regionale ontwikkelingsmaat-
de uitbreiding met circa 12.000 m² van de Haagse Campus
schappij die zich richt op het financieren, innoveren en
van de Universiteit Leiden aan Spui/Grote Marktstraat,
aantrekken van bedrijven in de provincie, zodat bedrijven
als onderdeel van de Policy Campus (CID). Hiermee wordt
zich hier vestigen en kunnen groeien. IQ zet hiervoor o.a.
een groei beoogd van momenteel 7.000 studenten tot
investeringsfondsen in, met name UNIIQ, IQ Capital en
10.000 in 2030 en een toename van het aantal opleidingen.
ENERGIIQ. De gemeente ondersteunt IQ als één van de
Ook stimuleren we ondernemerschap bij studenten van de
aandeelhouders. De ambitie is dat dit jaarlijks leidt tot 8
Campus Den Haag via PLNT The Hague. Dit draagt bij aan
financieringen en 3 innovatieprojecten voor Haagse onder-
de kenniseconomie en de werkgelegenheid en trekt jonge,
nemers, in aansluiting op de kansrijke Haagse sectoren.
hoogopgeleide mensen aan naar de stad. ¾ Ondersteunen Kansen voor West-projecten ¾ Uitbreiding TU Delft
Jaarlijks ondersteunen we minimaal 10 Haagse
We hebben de ambitie tot een opschaling van onderwijs- en
projecten met Europese middelen via het Kansen voor
onderzoeksfaciliteiten van de TU Delft in de Policy Campus
West-programma. Deze projecten helpen het MKB met
(CID), gekoppeld aan voldoende studentenhuisvesting.
vernieuwen en groeien, de stedelijke omgeving te verduur-
Hierdoor wordt ook het ingenieurstekort aangepakt.
zamen en de krapte op de arbeidsmarkt te verminderen.
We geven ruimte aan wetenschappelijk onderzoek en
Met deze subsidies belonen we initiatieven uit de Haagse
samenwerking met de publieke sector en publieke-private
regio en lokken extra investeringen uit (multiplier van mini-
samenwerking in de Policy Campus.
maal 2½). ¾ Realisatie sociaal impactfonds
Bij tactisch doel 4: Opschalen van bedrijven door export, financiering en spin-off te ondersteunen
We hebben de ambitie om de totstandkoming van een sociaal impactfonds, met inbreng van private investeerders, te realiseren. Hiermee helpen we sociaal ondernemers in de
¾ Faciliteren groeiers
financiering. Deze ondernemers bieden vernieuwende oplos-
Snelgroeiende bedrijven hebben de grootste werkgelegen-
singen op de meest uitdagende vraagstukken van de stad, op
heidsbetekenis voor de stad. We ondersteunen jaarlijks 10
thema’s als werk, armoede en schulden, circulariteit, sociale
kansrijke groeiers in hun ambities om hen te helpen verder
uitsluiting en inclusieve energietransitie.
te groeien en te verbinden aan de stad. Deze ondersteuning ligt op vlak van o.a. financiering, ruimte, talent, innovatie en samenwerking, gebruik makend van bestaande faciliteiten.
Economische uitvoeringsagenda Den Haag 2023-2026
13
< INHOUD
4. Speerpunt 3: excellent ondernemingsklimaat Beleidskader economische visie
dienstverlening aan het MKB fors verbeteren en het onderne-
Een excellent ondernemingsklimaat is belangrijk om
merschap bevorderen.
ondernemers kansen te bieden om te starten, te groeien en in te spelen op de uitdagingen en transities die op ze
De krapte op de arbeidsmarkt vertraagt de economische groei
afkomen. Strategisch doel is het MKB te laten groeien.
en het gebrek aan personeel is een van de grootste zorgpunten van het MKB. Tegelijkertijd is er nog onbenut arbeidspotentieel
Tactische doelen:
en sluiten vraag en aanbod op de arbeidsmarkt niet altijd
1. Een goede en snelle dienstverlening bieden aan
goed op elkaar aan. Daarom willen we de mismatch op de
ondernemers;
arbeidsmarkt aanpakken samen met het onderwijs en het
2. Bedrijven voorbereiden op de uitdagingen van de
bedrijfsleven.
toekomst;
Inzet en beleidsontwikkeling
3. Bestaande (internationale) bedrijven en instellingen versterken en nieuwe aantrekken;
We blijven ons inzetten op de volgende onderwerpen: onder-
4. Talentontwikkeling: werken aan een vaardige en
nemersportaal, bedrijfscontactfunctionarissen, bedrijveninves-
talentvolle stad.
teringszones, strategisch accountmanagement, acquisitie en talentontwikkeling.
Bron: Economische Visie Den Haag+ 2030 (RIS303550) Met de recente uitwerking van het internationaal economisch beleid (RIS314494) scherpen wij ons internationale handels-
De hoofdopgave richting 2026
en acquisitiebeleid aan door ons nadrukkelijk te richten op
Werken, ondernemen, nieuwe bedrijven opstarten. Den Haag
partnerschappen die aansluiten op het profiel van Den Haag
is een stad die kansen biedt, die energie geeft. De onderne-
als internationale stad van vrede en recht. We hanteren hierbij
mers in het midden- en kleinbedrijf (MKB) zijn belangrijk
criteria met betrekking tot veiligheid, brede welvaart en maat-
voor onze stad. Zij zorgen voor werkgelegenheid, een sterke
schappelijk ondernemen.
lokale economie, innoverende producten en dragen bij aan een aantrekkelijke stad. En het MKB moet kunnen inspelen op
In 2023 vindt verder binnen dit speerpunt beleidsont-
opgaven als digitalisering, inflatie, vergrijzing, technologische
wikkeling plaats met een collegebesluit over de aanpak
vernieuwing en klimaatverandering. Wij willen ondernemers
onderwijs-arbeidsmarkt-economie.
hierbij goed ondersteunen en faciliteren. Collegeprioriteit ligt bij een beter ondernemingsklimaat voor het MKB. De huidige
Operationele doelen
waardering van ondernemers op de gemeentelijke dienst-
Naast de reguliere inzet op deze dossiers zetten we voor deze
verlening blijft achter. Daarom willen we de gemeentebrede
collegeperiode specifiek in op de volgende operationele doelen (figuur 4).
Economische uitvoeringsagenda Den Haag 2023-2026
14
< INHOUD
Strategisch doel
Excellent ondernemingsklimaat, waarin ondernemers kunnen groeien Tactische doelen
1. Dienstverlening
Operationele doelen ¾ Verbeteren mkb dienstverlening ¾ Inzet bedrijfscontact-functionarissen ¾ Invoeren Haagse mkb-toets ¾ Extra BIZ-en ¾ Verhogen organisatiegraad bedrijventerreinen
2. Transities
¾ Verduurzaming mkb ¾ Digitalisering mkb ¾ Digitaal veilig mkb ¾ Internationalisering mkb
3. Bedrijven
¾ Aantrekken bedrijven ¾ Aantrekken NGO’s
4. Talent
¾ Opleiden IT-talent ¾ Aantrekken internationaal talent ¾ Oprichten Haags Ondernemerschapscentrum Overig buiten programma 11
Figuur 4: Operationele doelen 2023-26 - speerpunt excellent ondernemingsklimaat
Toelichting op de operationele doelen
Haagse MKB-toets in te voeren. Hiermee ontwerpen we een vorm van inspraak en participatie voor ondernemers, zodat
Bij tactisch doel 1: Een goede en snelle dienstverlening bieden aan ondernemers;
zij tijdig kunnen meedenken op nieuw gemeentelijk beleid cq. wet- en regelgeving.
¾ Verbeteren MKB dienstverlening
¾ Extra BIZ-en
We gaan de gemeentebrede dienstverlening aan het MKB
We faciliteren 5 extra BIZ-en. Daarmee komen we tot
fors verbeteren. Het doel is om gemeentebreed informatie
minimaal 30 Haagse BIZ-en, met in totaal 3.000 aange-
beter te ontsluiten en (vergunning)processen logischer en
sloten ondernemers en 1,5 miljoen investeringen in de
sneller in te richten. Het Ondernemersportaal, waar het
BIZ-gebieden. Daarnaast faciliteren we 5 tot 10 kleinere
Haagse MKB met al z'n vragen terecht kan, krijgt een stevig
winkelgebieden om zich te verenigen. Tevens zetten we in op
vervolg in nauwe samenspraak met vertegenwoordigers van
professionalisering van de organisatie van zowel BIZ-en als
het MKB. Streven is om hiermee een tevredenheidsscore bij
winkeliersverenigingen onder andere via ondersteuning door
ondernemers te bereiken van 7+.
het Haags Retailpunt.
¾ Inzet bedrijfscontactfunctionarissen
¾ Verhogen organisatiegraad bedrijventerreinen
We zetten bedrijfscontactfunctionarissen in voor onderne-
We professionaliseren de ondernemersbetrokkenheid op
mers in de wijken Schilderswijk/Transvaal, Laak en Zuidwest.
bedrijventerreinen. We realiseren 3 nieuwe bedrijventer-
Zij bereiken jaarlijks minimaal 600 ondernemers.
reinverenigingen, sluiten 2 uitvoeringsconvenanten op bedrijventerreinen en richten minimaal één nieuwe BIZ op.
¾ Invoeren Haagse MKB-toets
De focus van het accountmanagement ligt hierbij op schoon,
We realiseren een betere participatie van ondernemers
heel en veilig en de basis op orde.
op gemeentelijk beleid, activiteiten en uitvoering, door de Economische uitvoeringsagenda Den Haag 2023-2026
15
< INHOUD
Bij tactisch doel 2: Bedrijven voorbereiden op de uitdagingen van de toekomst
¾ Aantrekken NGO’s We acquireren niet-gouvernementele organisaties (NGO’s), die passen bij het profiel van Den Haag als internationale
¾ Verduurzaming MKB
stad van Vrede en Recht. Jaarlijks ondertekenen 10 NGO’s
We helpen jaarlijks 1.250 ondernemers met hun duurzaam-
een “confirmation letter”. De begeleiding en werving van
heidsambities door middel van bijv. energiescans, collectieve
deze bedrijven gebeurt door The Hague & Partners in nauwe
inkoop van energiebesparende maatregelen, online dakscans,
samenwerking met IQ en Invest in Holland.
haalbaarheidsonderzoeken voor plaatsing van zonnepanelen
Bij tactisch doel 4: Talentontwikkeling: werken aan een vaardige en talentvolle stad.
en een isolatiesubsidie voor bedrijfspanden. We bieden de Haagse ondernemer op een laagdrempelige manier informatie over circulair ondernemen en (financiële) ondersteuningsmogelijkheden via het Ondernemersportaal (Duurzaam
¾ Opleiden IT-talent
ondernemen in Den Haag) en de duurzaamheidskringen.
We vergroten het aanbod aan IT-talent voor bedrijven. We trekken minimaal 2 om- en bijscholingsinitiatieven naar
¾ Digitalisering MKB
de stad zodat mensen worden omgeschoold tot IT-talent.
We helpen 200 ondernemers met hun digitaliseringstransitie, via bijv. het digitaliseringsplatform waarop cursussen
¾ Aantrekken internationaal talent
op het gebied van digitalisering ontsloten worden én doorge-
We zetten online campagnes in om internationaal talent
leiding naar de MKB digiwerkplaats.
aan te trekken op specifieke tekortsectoren. The Hague international Centre biedt dienstverlening aan expats, arbeids-
¾ Digitaal veilig MKB
migranten en internationale studenten voor een goede
We maken jaarlijks 300 ondernemingen in Den Haag
‘landing’ in Den Haag door middel van events, webinars en
bewust van hun cyberveiligheid en -weerbaarheid via een
informatie over het vestigen in Den Haag.
onlineplatform en cybersecuritysessies op evenementen voor ondernemers. Daarnaast helpen we ondernemers om hun
¾ Oprichten Haags Ondernemerschapscentrum
cyberweerbaarheid te verhogen door middel van verschillende
We ondersteunen de totstandkoming van een gezamenlijk
initiatieven, zoals het project Sectoraal Digitaal Veilig in de Wijk,
Haags ondernemerschapscentrum, waardoor meer studenten
MKB digiwerkplaats (MKB digicafé op de HSD) en cyberplatforms
en docenten succesvol (gaan) ondernemen. Het centrum
waar informatie over cyber security makkelijk te vinden is.
maakt gebruik van bestaande initiatieven als PLNT en ondernemerschapsprogramma's op de Haagse Hogeschool
¾ Internationalisering MKB
en Hogeschool Inholland. Het sluit ook andere onderwijsinstel-
We zetten een internationaliseringsprogramma op waarbij
lingen hierop aan als ROC Mondriaan en de TU Delft.
we minimaal 10 bedrijven uit Den Haag of aanliggende regio begeleiden naar 2 doelmarkten.
Overig buiten programma 11 Een goede aansluiting van het onderwijs op de economie en de
Bij tactisch doel 3: Bestaande (internationale) bedrijven en instellingen versterken en nieuwe aantrekken
arbeidsmarkt is van groot belang voor de werkgevers in de stad om te zorgen voor voldoende (toekomstig) talent. Andersom zijn werkgevers weer belangrijk voor de mensen in de stad. Met het
¾ Aantrekken bedrijven
bieden van banen kunnen zij bijdragen aan de bestaanszeker-
We acquireren grote bedrijven en instellingen die passen
heid van de inwoners. We werken aan een gemeentebrede
bij het Haagse profiel en hanteren scherpe criteria op veilig-
aanpak op het onderwerp onderwijs, arbeidsmarkt en economie
heid, brede welvaart, duurzaamheid en maatschappelijk
en formuleren hierin concrete doelen. We gaan de samenwerking
verantwoord ondernemen (RIS314494). Ook ondersteunen
in de regio tussen scholen en bedrijfsleven intensiveren en sluiten
we bestaande bedrijven die willen verplaatsen of uitbreiden,
aan op de regionale trajecten, zoals de Human Capital agenda.
zodat ze behouden blijven voor de stad. In totaal worden zo
Met Den Haag als kennisstad zetten we in op het verbinden van
jaarlijks 24 bestaande en nieuwe bedrijven voor Den Haag
wetenschap en technologie. Onze stad biedt tal van opleidingen
begeleid via The Hague & Partners, waarvan 85% van de
voor praktische tot theoretische studenten met allerlei achter-
bedrijven past binnen het profiel van stad van Vrede, Recht
gronden. Wij versterken ons aanbod van beroepsopleidingen.
en Veiligheid. Daarnaast begeleidt IQ binnen de regio jaar-
Onze studenten zijn de Haagse werknemers en ondernemers van
lijks in totaal 40 bedrijven, waarvan een deel samen met
de toekomst.
The Hague & Partners. Economische uitvoeringsagenda Den Haag 2023-2026
16
< INHOUD
5. Speerpunt 4: ruimte voor bedrijvigheid Beleidskader economische visie
Inzet en beleidsontwikkeling
Een randvoorwaarde voor de Haagse economie is dat er
In 2023 vindt binnen dit speerpunt beleidsontwikkeling
voldoende ruimte is voor bedrijvigheid. Dit versterkt het
plaats met een collegebesluit over het Uitvoeringsprogramma
vestigingsklimaat en zorgt ervoor dat bedrijven en
Bedrijfsruimte en de strategie campusontwikkeling (Werken,
instellingen zich in Den Haag en de directe regio kunnen
Leren en Innoveren). Het Uitvoeringsprogramma Bedrijfsruimte
vestigen en groeien. Strategisch doel is voldoende
moet ons in staat stellen om actiever te sturen op de realisatie
ruimte voor bedrijvigheid realiseren in aantrekkelijke
van bedrijfshuisvesting en onze rol hierin te bepalen. Hiervoor
werkmilieus.
wordt een aanpak met bijbehorende instrumenten ontwikkeld en gebruikt waarmee we kunnen faciliteren, stimuleren en/of
Tactische doelen:
zelf een actieve rol kunnen pakken waar nodig. In de strategie
1. Het Central Innovation District ontwikkelen als het
campusontwikkeling geven we aan hoe het CID en de belang-
economische topmilieu van Den Haag;
rijkste werklocaties kunnen doorgroeien tot vernieuwende
2. Versterken van de Internationale Zone en ontwikkelen
plekken waar werken, leren en innoveren samenkomen.
van de Haagse kustzone; 3. Bedrijfshuisvesting op bedrijventerreinen, in de wijken
Ook volgen in 2023 collegebesluiten over de gebiedspaspoorten
en in de regio behouden, transformeren en uitbreiden;
ZKD, Fruitweg en Uitenhagestraat en een gebiedsgericht kader
4. Vastgoeddynamiek bevorderen door marktontwikke-
Westvlietweg en raadsvoorstellen over de oprichting van de
ling te stimuleren.
HIM, de Nota van Uitgangspunten GAVI-kavel en de toekomstvisie op de Haven.
Bron: Economische Visie Den Haag+ 2030 (RIS303550) Het economisch programma is onderdeel van integrale gebiedsontwikkelingen. We blijven ons inzetten op de
De hoofdopgave richting 2026
volgende gebieden en onderwerpen: CID, Binckhorst, klein-
De tekorten in (betaalbare) bedrijfshuisvesting moeten we
schalige bedrijfshuisvesting, bedrijventerreinen, Zuidwest,
wegnemen. Dit is een barrière voor allerlei bedrijven, van
Internationale Zone, Scheveningen Haven, hoogwaardige
kantoren tot maakindustrie. Zonder snel extra (betaalbare)
kantoren, bedrijfsverzamelgebouwen, campusontwikkeling,
ruimte te realiseren voor bedrijven en kantoren zit de Haagse
plintenstrategie, Fonds Ruimte en Economie Den Haag (FRED),
economie en daarmee de banenontwikkeling op slot. We willen
beheer- en exploitatiemaatschappij en bedrijfschappen.
daarom een doorbraak forceren in de realisatie van meer en goede werklocaties, door bestaande ruimte beter te benutten
Operationele doelen
en nieuwe plekken te realiseren. Dit is een van de collegepriori-
Naast de reguliere inzet op deze dossiers zetten we voor deze
teiten voor deze uitvoeringsagenda.
collegeperiode specifiek in op de volgende operationele doelen (figuur 5).
Economische uitvoeringsagenda Den Haag 2023-2026
17
< INHOUD
Strategisch doel
Voldoende ruimte voor bedrijvigheid in aantrekkelijke werkmilieus Tactische doelen
1. CID-Binckhorst
2. Kust
Operationele doelen ¾ 65.000 m² nieuwe kantoren in CID ¾ 40.000 m² bedrijfsruimte Binckhorst ¾ Vergroten magneetfunctie Binckhaven ¾ Ontwikkeling 18.000 m² bedrijfsruimten Laakhavens ¾ Herontwikkeling Megastores-locatie ¾ Stimuleren Policy Campus
¾ Stimuleren maritieme bedrijvigheid in de Haven ¾ Ondersteunen 'Wind op Zee'-initiatief ¾ Ontwikkelen Internationale Zone
3. Bedrijfshuisvesting
¾ 10.000 m² bedrijfsruimte ¾ Activeren ondernemerschap in Zuidwest ¾ Uitbouw maakcluster Ypenburg ¾ Vernieuwing, verduurzaming en herstructurering van bedrijventerreinen ¾ Ontwikkeling GAVI-kavel (7,5 ha) ¾ Uitbreiding Westvlietweg ¾ Meer ruimte voor de maakindustrie
4. Vastgoeddynamiek
¾ Realisatie HIM voor bedrijfsgebouwen
Figuur 5: Operationele doelen 2023-26 - speerpunt ‘ruimte voor bedrijvigheid’
Toelichting op de operationele doelen
continue stedelijke planvoorraad van minimaal 200.000 m² extra kantoren, waarvan 150.000 m² in het CID (RIS303984).
NB:
Hiermee verminderen we de forse tekorten aan kantoor-
Alle in deze uitvoeringsagenda opgenomen metrages waar
ruimte (juist ook rekening houdend met nieuwe manieren
wordt gesproken over extra m² betreffen netto cijfers op stedelijk
van werken) en bieden we bedrijven de kans zich in het inno-
niveau in m² bvo (bruto vloeroppervlak). Deze cijfers zijn dus
vatieve vestigingsmilieu van het CID te vestigen.
exclusief compensatie of verplaatsingen van elders in het gebied ¾ 40.000 m² bedrijfsruimte Binckhorst
of de stad.
De Binckhorst wordt een moderne, creatieve en vernieu-
Bij tactisch doel 1: Het Central Innovation District ontwikkelen als het economische topmilieu van Den Haag
wende stadswijk waar mensen wonen en werken. We stimuleren en faciliteren minimaal 80.000 m² extra bedrijfsruimte op de Binckhorst (RIS303171) conform het omgevingsplan Binckhorst, waarvan 40.000 m² uiterlijk in 2026 is opgele-
¾ 65.000 m² nieuwe kantoren CID
verd. Bij transformatie in de Binckhorst wordt de vervanging
Het Central Innovation District (CID) heeft een unieke
van m² kantoor- en bedrijfsruimte in de Binckhorst of elders
mix aan bedrijven, kennisinstellingen en overheden, met
gecompenseerd.
aantrekkingskracht voor talent, bedrijvigheid en kennis. We stimuleren en faciliteren de realisatie van minimaal 65.000 m² extra kantorenprogramma tot en met 2026, met name in de omgeving CS. Daarnaast houden we vast aan een Economische uitvoeringsagenda Den Haag 2023-2026
18
< INHOUD
¾ Vergroten magneetfunctie Binckhaven
¾ Ondersteunen ‘Wind op zee’-initiatief
De Binckhorst heeft een concentratie van duurzame en
We ondersteunen de totstandkoming van het initiatief voor
impactbedrijven op de Binckhaven. We realiseren hier tot
een ‘wind op zee’-campus op Scheveningen door de samen-
en met 2026 een toename van 120 startende bedrijven, 30
werking met onderwijs- en andere partners aan te jagen.
snelgroeiende bedrijven, 3 kennisinstellingen en (hierdoor)
Hier wordt personeel opgeleid voor banen op zee, waaronder
een toename van de creatieve industrie met meer dan 33%.
onderhoud van windparken.
¾ Ontwikkeling 18.000 m² bedrijfsruimten Laakhavens
¾ Ontwikkelen Internationale Zone
In Laakhavens (RIS311821) wordt de huidige voorraad aan
We faciliteren de mogelijke komst en uitbreiding van
monofunctioneel bedrijventerrein gesloopt en stimuleren en
internationale organisaties passend in het Haagse profiel
faciliteren we de realisatie van minimaal 18.000 m² nieuw te
van Vrede en Recht, waarbij een veilige werkomgeving voor
ontwikkelen bedrijfsruimte, gericht op o.a. de maakindustrie
vele van deze organisaties een voorwaarde is. We reserveren
(oplevering naar verwachting grotendeels na 2026). Voor
hiervoor een of meer strategische locaties. De voorgenomen
de wegvallende m² en te verplaatsen bedrijvigheid in de
aanpak van het Telders-tracé kan extra ruimte bieden.
Laakhavens vinden we ruimte op andere locaties in en om de
Bij tactisch doel 3: Bedrijfshuisvesting op bedrijventerreinen, in de wijken en in de regio behouden, transformeren en uitbreiden
stad. ¾ Herontwikkeling Megastores-locatie We stimuleren en faciliteren de sloop van de Megastoreslocatie voor de herontwikkeling tot een gemengd
¾ 10.000 m² bedrijfsruimte
programma met wonen, werken en winkelen met minimaal
We realiseren 10.000 m² extra bedrijfsruimte per jaar buiten
45.000 m² commerciële functies.
CID-Binckhorst. De belangrijkste plekken voor deze realisatie zijn de bestaande bedrijventerreinen (door beter benutten
¾ Stimuleren Policy Campus
en verdichting), in de wijken in bedrijvenstrips en op nieuw
Rondom CS (de Haagse Policy Campus in het CID) realiseren
te ontwikkelen locaties. De verdeling over doelgroep en
we extra bedrijvigheid in ons overheidscluster. Vanuit de
stadsdeel werken we uit in het Uitvoeringsprogramma.
strategie op campusontwikkeling ontwikkelen overheid, bedrijven en kennisinstellingen (innovatieve en digitale)
¾ Activeren ondernemerschap in Zuidwest
oplossingen in de publieke sector om maatschappelijke
We ontwikkelen Zuidwest vanuit het perspectief van werken,
transities te versnellen. We realiseren een samenwerkings-
leren en innoveren. Als onderdeel van de regiodeal realiseren
verband tussen deze partners, werken aan gezamenlijke
we een programma voor het activeren van ondernemerschap
programmering van activiteiten en bieden ruimte voor
in Zuid West. Dit programma omvat: een zorginnovatiehub,
werken, leren en innoveren.
een circulair ambachtscentrum, ondersteuning van startende ondernemers, een campusaanjager en de realisatie
Bij tactisch doel 2: Versterken van de Internationale Zone en ontwikkelen van de Haagse kustzone
van betaalbare bedrijfshuisvesting in plinten. ¾ Uitbouw maakcluster Ypenburg
¾ Stimuleren maritieme bedrijvigheid in de Haven
Op Technology Park Ypenburg stimuleren en faciliteren
De Haven is de plek voor maritieme bedrijvigheid en inno-
we minimaal 35.000 m² extra voor de uitbreiding van de
vatie op de Noordzee en biedt ruimte voor de visserijsector,
technologische maakindustrie. Hiermee realiseren we
onderwijs en bedrijven die zich bezighouden met de
gedeelde voorzieningen, bieden we ruimte scale-ups en MKB
toekomst van de Noordzee. We stimuleren hier de vestiging
in het cluster, verduurzamen het terrein en behouden we
van jaarlijks 3 nieuwe (innovatieve) maritieme bedrijven
bedrijven voor de stad. Dit hangt samen met de ontwikke-
en instellingen en een functionerende proeftuin op zee.
ling Technology Park Ypenburg (zie operationeel doel onder
We maken de toename van bedrijfsruimte mogelijk en
speerpunt 2 - structuur).
verkennen de kansen voor herontwikkeling van de Visafslag, als onderdeel van de toekomstvisie op de Haven. We faciliteren de doorontwikkeling van Campus@Sea. Dit is de innovatiehub van ImpactCity die gaat over de toekomst van de Noordzee.
Economische uitvoeringsagenda Den Haag 2023-2026
19
< INHOUD
Bij tactisch doel 4: Vastgoeddynamiek bevorderen door marktontwikkeling te stimuleren.
¾ Vernieuwing, verduurzaming en herstructurering van bedrijventerreinen We stimuleren en faciliteren de vernieuwing, verduurzaming en herstructurering van de bedrijventerreinen ZKD, Fruitweg,
¾ Realisatie HIM voor bedrijfsgebouwen
Uitenhagestraat en Westvlietweg. Door intensivering van
We richten in 2024 een Haagse InvesteringsMaatschappij
deze locaties neemt het aantal arbeidsplaatsen toe en wordt
(HIM) op om meer grip op vastgoedontwikkeling te krijgen.
ruimte effectiever benut. Dit doen we op basis van de vast te
Waar de markt hier niet in voorziet kan de HIM (betaalbare)
stellen gebiedspaspoorten (ZKD, Fruitweg, Uitenhagestraat)
bedrijfsruimte en bedrijfsverzamelgebouwen realiseren,
en een gebiedsgericht kader (Westvlietweg). We pakken
naar voorbeeld van o.a. de New Farm en de Titaan. Met deze
een actieve rol door de inzet van een ontwikkelmanager als
beheer- en exploitatiemaatschappij kan de gemeente een
aanjager.
actieve rol oppakken in de aankoop, herontwikkeling en beheer van bedrijfsmatig vastgoed (waaronder plinten) door
¾ Ontwikkeling GAVI-kavel (7,5 ha)
de hele stad.
We komen met een Nota van Uitgangspunten, die invulling geeft aan de ambitie om op de GAVI-kavel een nieuw bedrijventerrein te ontwikkelen van 7,5 hectare bruto, met aandacht voor duurzame en mulitfunctionele gebouwen. We realiseren een substantiële netto toename van bedrijfshuisvesting, o.a. voor de uitbreiding van Technology Park Ypenburg, naast de van elders te verplaatsen bedrijven (zoals uit de Binckhorst). Dit doen we door kansen te benutten van meervoudig ruimtegebruik. ¾ Uitbreiding Westvlietweg We stellen plannen vast die de verdichting en uitbreiding van bedrijventerrein Westvlietweg mogelijk maken (RIS310377). Daarnaast faciliteren we het beter benutten en de herontwikkeling van het bestaande terrein door inzet van het IPP Haaglanden (RIS310933). ¾ Meer ruimte voor de maakindustrie We stimuleren de realisatie van 50.000 m² bedrijfsruimte, specifiek voor de maakindustrie (los van de doorontwikkeling van Technology Park Ypenburg) en reserveren hiervoor plekken. Dit is onderdeel van het totaal te realiseren bedrijfsruimte. Hieronder valt o.a. de realisatie van een circulair ambachtscentrum op ZKD, bedrijfsruimte voor kleine en lokale maakbedrijven in Zuidwest en 8.000 m² nieuwe bedrijfsruimte voor (maak)bedrijven bij de nieuwe HTM-werkplaats in de Begraafplaats- en Spoorboogzone (Binckhorst).
Economische uitvoeringsagenda Den Haag 2023-2026
20
< INHOUD
6. Uitvoering Structureel
Beschikbare middelen Met het coalitieakkoord is afgesproken dat we € 4,8 miljoen incidenteel (voor deze collegeperiode) en € 3,8 miljoen structureel per jaar investeren bovenop de reeds beschikbare
Speerpunt 1:
middelen voor de uitvoering van de economische uitvoerings-
Attractieve Stad
agenda. Het totaal beschikbare budget op programma 11
Incidenteel
jaarlijks
jaarlijks
2023-2026
23-24-25
9,2
0,9
5,1
0,9
1: Woon- en leefklimaat
bedraagt daarmee € 24 miljoen structureel en € 1,6 voor de
2: Levendigheid en toerisme 3: Mobiliteitstransitie 4: Imago Capaciteit
jaren 2023, 2024 en 2025. Tegelijkertijd zijn ten opzichte van de vorige collegeperiode incidentele middelen weggevallen. Per saldo zijn er daarom minder middelen voor de uitvoering van het economisch beleid beschikbaar. Maar door de
Speerpunt 2: Veerkrachtige
extra structurele middelen kunnen veel onderdelen van het economisch beleid wel worden voortgezet. In onderstaande indicatieve begroting staan deze middelen op het niveau van de tactische doelen verder uitgesplitst (figuur 6). Dit moet nog verwerkt worden in de programmabegroting 2024-2027, maar past wel binnen de financiële kaders van de programmabegroting 2023-2026.
economische structuur 1: Verdiepen 2: Verbreden 3: Vernieuwen 4: Opschalen Capaciteit Speerpunt 3: Excellent ondernemingsklimaat 1: Dienstverlening 2: Transities 3: Bedrijven 4: Talent Capaciteit Speerpunt 4: Ruimte voor bedrijvigheid 1: CID-Brinckhorst 2: Kust 3: Bedrijfshuisvesting 4: Vastgoeddynamiek Capaciteit Totaal
2,5 1,6 7,9
0,1
3,0 0,7 0,8 1,0 2,4
0,1
3,8
0,3
0,7 0,3 1,2
0,3
1,6 3,1 0,3 0,8 0,2 1,8 24,0
0,3 0,3
1,6
Figuur 6: Indicatieve begroting op jaarbasis 2023-2026 Economische uitvoeringsagenda Den Haag 2023-2026
21
< INHOUD
Rollen
Inzet uitvoeringsorganisaties
De gemeentelijke rol bij de uitvoering van de agenda is afhan-
Voor de uitvoering van specifieke onderdelen van het econo-
kelijk van de verschillende onderwerpen. De gemeente heeft nu
misch beleid zijn diverse uitvoeringsorganisaties verant-
eenmaal niet overal zeggenschap of regie over. In een complex
woordelijk. Concreet gaat het in ieder geval om The Hague
speelveld van partijen wordt bij de verschillende onderwerpen
& Partners, InnovationQuarter (IQ), Bureau Binnenstad en
uit de agenda de rol van de gemeentelijke inzet aangegeven:
Stichting The Hague Security Delta (HSD). De operationele
van sturend tot stimulerend of faciliterend en van actief tot
doelen uit de uitvoeringsagenda worden vertaald in de
netwerkend.
opdrachten en bijdragen aan deze uitvoeringsorganisaties.
Samenwerking is de sleutel
Verantwoording (beleidscyclus)
De economie van Den Haag is niet van de gemeente alleen en
Met de Economische Visie is in de raad vastgelegd hoe het
houdt niet op bij onze stadsgrenzen. Samenwerking met stad,
college haar inspanningen en behaalde resultaten verant-
regio en rijk is noodzakelijk voor het bereiken van onze doelstel-
woord. We gaan door met de jaarlijkse voortgangsrapportage,
lingen. Hierdoor en door gerichte inzet op fondsen kunnen
waarmee we rapporteren over behaalde resultaten. De onaf-
we een hefboomeffect op onze eigen investeringen bereiken.
hankelijk opgestelde Staat van de Haagse Economie geeft de
Door het uitwisselen van kennis, het regionaal opschalen van
ontwikkeling weer van de economische indicatoren. Financiële
projecten en programma's en het aansluiten bij regionale
kaders en verantwoording gebeurt in de gebruikelijke begro-
proposities via bijvoorbeeld de EBZ wordt de economie van
tingscyclus (programmabegroting en -rekening).
Den Haag en de regio versterkt. Belangrijke samenwerkingsverbanden waar we ons op richten zijn: ¾ De goede samenwerking met onze lokale partners in de stad is de basis voor effectief beleid. Dan gaat het om de afzonderlijke bedrijven, ondernemersverenigingen en BIZ-en, maar ook de koepelorganisaties. De Economic Board The Hague heeft een belangrijke rol als ambassadeur en denktank voor de economische ontwikkeling van de stad. ¾ Regionaal-economische samenwerking op basis van de Groeiagenda Zuid-Holland, via o.a. EBZ (Economic Board Zuid-Holland) en MRDH. Den Haag ontwikkelt hiervoor samen met andere partners concrete proposities. Den Haag kan en wil een grotere bijdrage leveren aan de regionaaleconomische ontwikkeling, o.a. in campusontwikkeling, IT en nieuwe energie. ¾ De ruimtelijk-economische ontwikkeling van stad en regio gaat via de verstedelijkingsaanpak, waarin wonen, werken, groen, infrastructuur, onderwijs en campusontwikkeling een plek krijgen. ¾ Het Rijk verdient bijzondere aandacht, als belangrijkste werkgever in de stad. Op tal van terreinen wordt samengewerkt en dit lokale partnerschap is anders dan elders in Nederland. Deze lokale alliantie met het Rijk willen we verdiepen en verder vorm en inhoud geven.
Economische uitvoeringsagenda Den Haag 2023-2026
22
< INHOUD
Colofon
Dit is een publicatie van: Gemeente Den Haag Afdeling Economie Spui 70 Postbus 12 655 2500 DP Den Haag www.gemeentedenhaag.nl Vormgeving Dienst Bedrijfsvoering Multimedia Inlichtingen Heeft u vragen over deze publicatie, neemt u dan contact op met de gemeente Den Haag, afdeling Economie via 070-3534197. Gemeente Den Haag, 2023 Verveelvoudigen is toegestaan, mits Gemeente Den Haag als bron wordt vermeld.
< INHOUD