RIS315406 Aanpak polarisatie radicalisering en (gewelddadig) extremisme in 2022

Typ tekstTyp tekstTyp tekst

Jan van Zanen

Burgemeester

001

Retouradres: Postbus 12600, 2500 DJ Den Haag

Ons kenmerk

Aan de voorzitter van de commissie Bestuur

BSD/10506753 RIS315406 Contactpersoon

Liesbeth van der Heide Dienst

Bestuursdienst Afdeling

Directie Veiligheid/IPPR Telefoonnummer

14070 Datum

E-mailadres

15 mei 2023

liesbeth.vanderheide@denhaag.nl Bijlage

1

Onderwerp

Aanpak polarisatie, radicalisering en (gewelddadig) extremisme in 2022

Geachte voorzitter, Al meer dan 10 jaar voeren we in onze stad een gedegen aanpak tegen polarisatie, radicalisering en (gewelddadig) extremisme uit. De Haagse aanpak bestaat uit een combinatie van repressieve en preventieve maatregelen. Politie, justitie of de minister van Justitie en Veiligheid voeren meestal de repressieve maatregelen uit. De gemeente Den Haag speelt een belangrijke rol bij de preventieve maatregelen. Elk jaar krijgt uw raad een voortgangsrapportage over de Haagse aanpak en de resultaten daarvan. Voor u ligt de voortgangsrapportage over de periode januari 2022 tot en met april 2023. Deze voortgangsrapportage begint met een kort overzicht van relevante ontwikkelingen op het gebied van polarisatie, radicalisering en extremisme. Dat laat zien binnen welke context de Haagse aanpak is uitgevoerd in 2022. Vervolgens laat ik zien wat per speerpunt binnen de aanpak is bereikt. Ten slotte leest u over de financiering van de aanpak en vindt u een korte vooruitblik op de tweede helft van 2023. Relevante ontwikkelingen in 2022 Het werkveld met de onderwerpen polarisatie, radicalisering en (gewelddadig) extremisme is de laatste jaren complexer geworden. Naast jihadisme zien we een groei van rechtsextremisme en anti-institutioneel extremisme, maatschappelijk ongenoegen en polarisatie.

Deze paragraaf beschrijft een aantal belangrijke ontwikkelingen zo concreet mogelijk voor de situatie in onze stad. Er is meer polarisatie in de samenleving De sfeer in de samenleving binnen en buiten Den Haag verhardt. Tegenstellingen in de samenleving worden benadrukt en onderling nemen spanningen toe. Het Sociaal Cultureel Planbureau geeft aan dat 75% van de Nederlanders zich zorgen maakt over deze polarisatie. De politie schrijft in haar openbaar Algemeen Veiligheidsbeeld Eenheid Den Haag 2022 dat ook de inwoners van Den Haag de laatste jaren minder vertrouwen hebben in de politiek.

Gemeente Den Haag

Spui 70 Den Haag

Postbus 12600 2500 DJ Den Haag

Telefoonnummer 14070 www.denhaag.nl

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

BSD/10506753

Het aantal meldingen van radicalisering is meer dan verdubbeld afgelopen jaar: in 2021 ontving de gemeente 12 meldingen, in 2022 ging het om 27 meldingen. Deze trend zet zich voort in 2023 met 15 meldingen tot en met april. De meldingen gaan vooral over jihadisme, rechtsextremisme en antiinstitutioneel extremisme. De ontwikkelingen rondom extremisme verschillen per vorm Binnen het extremisme zijn veel verschillende vormen. Al deze vormen zijn gebaseerd op een bepaalde ideologie. Personen of organisaties zijn bereid om vanuit deze ideologie activiteiten uit te voeren die wel of niet gewelddadig zijn. Kenmerkend is dat deze activiteiten de democratische rechtsorde ondermijnen. In de bijlage vindt u een overzicht van het verschil tussen activisme en extremisme en de verschillende ideologische achtergronden. De Haagse aanpak zet in op de bestrijding van alle vormen van extremisme. De dreiging van gewelddadig extremisme is gelijk gebleven De Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding en Veiligheid (NCTV) stelde het dreigingsniveau in Nederland in november 2022 opnieuw vast op ‘aanzienlijk’ (niveau 3 van 5). Dit betekent dat er in Nederland personen en groepen zijn die sterk radicaliseren en/of een vorm van extremisme aanhangen. Deze personen en groepen streven naar ingrijpende veranderingen die gevaarlijk kunnen zijn voor de democratie.

Die veranderingen passen vaak ook niet binnen de wet. De NCTV geeft aan dat hierdoor nog steeds een terroristische aanslag kan plaatsvinden. 1 De jihadistische beweging2 in Den Haag stagneert De jihadistische beweging is minder actief dan voorheen, maar vormt nog steeds een dreiging in Den Haag. De dreiging komt vooral vanuit eenlingen. De jihadistische beweging kan actiever worden in Den Haag als terugkeerders elkaar ontmoeten. Den Haag heeft in vergelijking met andere gemeenten namelijk (relatief) veel uitreizigers en terugkeerders: • Uitreizigers: in totaal zijn 76 Hagenaars vertrokken naar oorlogsgebied (van de ongeveer 330 uitgereisde Nederlanders). Bij deze uitreizigers zijn 27 kinderen geboren in het oorlogsgebied; • Terugkeerders: inmiddels zijn in totaal 25 personen teruggekeerd naar Den Haag (van de ongeveer 155 teruggekeerde Nederlanders). In 2022 keerden 2 vrouwen met 6 kinderen terug vanuit Syrië. Deze 2 vrouwen verblijven nog in detentie, hun strafproces loopt. Anti-institutioneel extremisme3 is toegenomen in Den Haag Er zijn in Den Haag in de afgelopen jaren meer personen met een grote afkeer tegen instituties als de overheid, de wetenschap en de media. Vaak komt deze afkeer door sterke gevoelens van of ervaringen met onrechtvaardigheid, wantrouwen en ongenoegen over hoe de situatie nu is.

Tijdens demonstraties maken bezoekers uit heel Nederland dit ook kenbaar aan de vele politieke en internationale instellingen die Den Haag rijk is.

1

Bron: Actueel Dreigingsbeeld van 7 november 2022 in Dreigingsbeeld Terrorisme Nederland 57 (DTN57) (www.nctv.nl)

2

Het jihadisme is een vorm van extremisme. Jihadisten roepen op om een ‘heilige oorlog’ te voeren tegen mensen die niet

bij de Islam horen. 3

Anti-institutionalisme is een vrij nieuwe vorm van extremisme. Het gaat om personen en groepen die zich verzetten

tegen democratische instituties en processen. Bijvoorbeeld tegen de overheid, politie, wetenschap en media.

2/10

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

BSD/10506753

Er zijn twee ontwikkelingen waar we goed op letten: 1.

Anti-institutioneel extremisme overlapt vaak met radicaal complotdenken Dit was vooral te zien tijdens de coronacrisis. Bijvoorbeeld online en bij demonstraties. De verwachting is dat deze ontwikkeling ook in 2023 aandacht nodig heeft. De fase van lockdowns en grote demonstraties tegen de coronamaatregelen is voorbij. Maar dit beeld bestaat nog steeds: de overheid onderdrukt en de ‘mainstream media’ en de wetenschap helpen haar daarbij.

2.

Anti-institutioneel extremisme mengt met rechtsextremisme Binnen anti-institutionele groepen was in 2022 aandacht voor de oorlog in Oekraïne. Er waren vooral twijfels over het beeld dat het merendeel van de samenleving hiervan heeft. Tot op dit moment zijn er nog geen extremisten vertrokken naar het oorlogsgebied. Wel heeft de Oekraïense overheid buitenlanders opgeroepen om zich bij de oorlog aan te sluiten. Daarom blijft het een aandachtspunt voor ons.

Rechtsextremisme groeit, de dreiging van linksextremisme is klein Vooral het accelerationisme4 groeit. Net als bij het jihadisme komt de dreiging vooral vanuit eenlingen. In 2022 kwamen in Den Haag ongeveer 10 meldingen over accelerationisme binnen. Ook worden 3 personen met een rechtsextremistische achtergrond besproken in de persoonsgerichte aanpak CTER5. In vergelijking met rechtsextremisme en jihadisme is de dreiging van linksextremisme klein. In 2022 waren er in Den Haag geen meldingen van linksextremisme en geen links-extremistische casussen in de PGA-CTER. De Haagse aanpak in 2022 Ik zet me in om radicalisering en extremisme te voorkomen en te bestrijden. Dit doe ik met de aanpak polarisatie, radicalisering en (gewelddadig) extremisme. Deze aanpak richt zich op en is geschikt voor elke vorm van (gewelddadig) extremisme. Het maakt daarbij niet uit welke ideologie de basis is voor het extremisme. Binnen de stevige Haagse aanpak wordt steeds bekeken hoe kan worden ingespeeld op de ontwikkelingen die zich voordoen. Zo blijf ik me aanpassen als dat nodig is. De kracht van de Haagse aanpak De combinatie van gerichte interventies, preventie en samenwerking is onze kracht.

De gemeente heeft 3 doelen en taken binnen de aanpak: • het signaleren van (nieuwe vormen van) radicalisering en extremisme samen met onze partners in de stad; • het versterken van de weerbaarheid tegen polarisatie, radicalisering en extremisme. Dat doen we door verschillende projecten uit te voeren in de stad; • het bijdragen aan de re-integratie van personen die vanuit detentie terugkomen in de samenleving.

4

Accelerationisme is een vorm van rechtsextremisme. Het gaat om personen en groepen die proberen om chaos te creëren

of te versnellen. Het doel is een rassenoorlog en de democratie vervangen door een staat met alleen maar witte mensen (witte etnostaat). 5

CTER staat voor Contra Terrorisme, Extremisme en Radicalisering.

3/10

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

BSD/10506753

Het Informatiepunt Preventie, Polarisatie en Radicalisering (IPPR) voert de Haagse aanpak uit. Daarbij richt het IPPR zich op vier speerpunten: • Kennis en Kunde • Netwerken • Weerbaarheid • Persoonsgerichte aanpak CTER Deze vier speerpunten zijn ideologisch neutraal en daarmee inzetbaar zijn voor alle vormen van (gewelddadig) extremisme. In de volgende alinea’s volgt een korte toelichting op de resultaten per speerpunt. Voortgang bij speerpunt ‘Kennis en Kunde’ Het IPPR analyseert de ontwikkelingen binnen radicalisering en extremisme. Vervolgens vertaalt het deze ontwikkelingen naar de praktijk in Den Haag. Dit betekent onder andere dat het IPPR de ontwikkelingen onder de aandacht brengt bij zorg- en veiligheidsprofessionals in Den Haag. Zo weten deze professionals waar ze terecht kunnen bij vragen over of bij signalen van polarisatie, radicalisering en extremisme. Hieronder vindt u een samenvatting van de 3 belangrijkste resultaten binnen het speerpunt ‘Kennis en Kunde’. Extra aandacht voor 3 specifieke ontwikkelingen In 2022 was er extra aandacht voor onderstaande 3 ontwikkelingen: • de groei van rechtsextremisme; • de terugkeerders uit oorlogsgebied; en • de ontevredenheid in de samenleving en het anti-institutionalisme dat daaruit kan ontstaan. Er was onder andere aandacht voor soevereinen6, complotextremisme en antioverheidsextremisme.

Meer meldingen bij het IPPR in 2022 In 2022 kwamen er meer meldingen bij het IPPR binnen: in totaal ging het om 27 meldingen (ten opzichte van 12 meldingen in 2021). In dit jaar lijkt die trend door te zetten met 15 meldingen tot en met april. Iedereen kan contact opnemen met het IPPR bij vragen of zorgen over polarisatie, radicalisering en extremisme. In de praktijk zijn de zorg- en veiligheidsprofessionals in Den Haag echter onze belangrijkste partner. In 2022 zijn meer meldingen ontvangen, onder meer omdat professionals meer kennis hebben om radicalisering en extremisme te herkennen. Daar is de afgelopen jaren hard aan gewerkt. Een andere reden voor het hogere aantal meldingen is dat professionals weer vaker contacten hebben en beter signalen herkennen nu de coronamaatregelen zijn losgelaten. Bij een aantal meldingen was het genoeg om de melding te bespreken: we konden de zorgen over radicalisering wegnemen of verminderen. Bij andere meldingen was er sprake van een concreet veiligheidsrisico. Bij zo’n melding wordt de persoon besproken binnen de persoonsgerichte aanpak CTER. Meer dan 400 professionals bereikt met kennisbijeenkomsten Het gaat om professionals die in Den Haag werken. Bijvoorbeeld bij de gemeente, jeugd- en wijkzorg, het Openbaar Ministerie, de politie, het Zorg- en Veiligheidshuis Haaglanden, Parnassia Groep, Bureau HALT en Middin.

6

Soevereinen zijn personen die zich actief afkeren van de huidige samenleving. Ze willen de regels van de democratische rechtsstaat niet

erkennen. Bijvoorbeeld door een soevereiniteitsverklaring aan te bieden bij de gemeente of door geen belasting meer te betalen.

4/10

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

BSD/10506753

De professionals deden mee aan themabijeenkomsten, trainingen en/of presentaties: • in 2022 werd onder andere een themadag over online contra terrorisme georganiseerd. In de afgelopen jaren is er een sterke basis gebouwd om radicalisering en extremisme te signaleren. Wat op dit moment de uitdaging is: signaleren in het online domein, daarvoor is de gemeente afhankelijk van de politie. Daarom vond deze themadag plaats. We keken met elkaar hoe extremistische bewegingen de online platformen gebruiken en hoe extremistische inhoud kan worden herkend. Ook voor wat speelt in het online domein is het belangrijk om goed samen te werken en de juiste informatie te ontvangen van onze partners. We blijven hierover in 2023 in gesprek en versterken onze samenwerking; • in 2022 zijn 16 trainingen aangeboden over radicalisering en extremisme. De professionals die meededen, beoordeelden de trainingen gemiddeld met een 8. Dit is de verdeling van het type trainingen: Type training Basistraining (extremisme breed) Rechts-, links- en milieuextremisme Gespreksvoering Praktische samenwerking in de PGA CTER Potentieel gewelddadige eenlingen Jihadistisch extremisme Interculturele professionaliteit •

Aantal 6 4 2 1 1 1 1

het IPPR heeft 9 presentaties verzorgd in 2022. Het ging om presentaties over ontwikkelingen binnen het anti-institutionalisme. De doelgroepen van de presentaties waren professionals uit jeugdzorg, wijkzorg en onderwijs.

Voortgang bij speerpunt ‘Netwerken’ De verschillende informele en formele netwerken zijn belangrijk voor de aanpak van polarisatie en radicalisering in onze stad. In het bijzonder gaat het om contact met maatschappelijke, religieuze en levensbeschouwelijke organisaties. Het college bespreekt maatschappelijke ontwikkelingen met hen. Oók de onderwerpen die raken aan polarisatie, radicalisering en extremisme. Hieronder vindt u een samenvatting van de 3 belangrijkste resultaten binnen het speerpunt ‘Netwerken’. Organisatie van 2 netwerkontmoetingen Het afgelopen jaar werden 2 netwerkontmoetingen georganiseerd in onze stad. Er was een brede groep vertegenwoordigers aanwezig vanuit diverse religieuze en levensbeschouwelijke organisaties. Tijdens de netwerkontmoetingen stonden sociale thema’s en veiligheidsthema’s centraal. Zo werd onder andere gesproken over de gezamenlijke aanpak van armoede en de bestrijding van eenzaamheid onder verschillende groepen. Daarnaast werd bekeken hoe de samenwerking tussen de organisaties onderling en de gemeente kan worden verbeterd. Investering in ons formele netwerk met zorg- en veiligheidsinstellingen In 2022 investeerden we tijd in het formele netwerk met zorg- en veiligheidsinstellingen in Den Haag. Een voorbeeld is de samenwerking met de Parnassia Groep.

Er is onder andere onderzoek gedaan naar de mogelijkheden binnen de GGZ om radicalisering te signaleren en ernaar te handelen. Daarnaast konden de professionals tijdens de 2 netwerkontmoetingen zich verdiepen in het onderwerp.

5/10

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

BSD/10506753

Maar dat niet alleen: het IPPR kon op die manier ook professionals met elkaar in contact brengen en nieuwe contacten opdoen. 7 BHV-trainingen bij religieuze en levensbeschouwelijke organisaties In 2022 zijn 7 BHV-trainingen georganiseerd. De deelnemers waren vrijwilligers en bestuursleden van diverse religieuze en levensbeschouwelijke organisaties. De aanleiding was vaak het handboek veiligheid religieuze instellingen dat door het college is verspreid en besproken (RIS302285). In het handboek staat informatie over dreigingen, risico’s en incidenten waarmee religieuze instellingen te maken kunnen krijgen. Er blijft vraag naar de BHV-trainingen. Daarom gaat de gemeente in 2023 door met de organisatie van dit soort trainingen. Voortgang bij speerpunt ‘Weerbaarheid’ Binnen dit speerpunt worden projecten uitgevoerd die helpen om polarisatie en extremisme te voorkomen. Deze projecten vergroten de weerbaarheid en veerkracht van Haagse inwoners tegen extremistische verhaallijnen. Het gaat om projecten voor ouders, jongeren en (basis)scholieren. Ik neem u mee langs een aantal belangrijke resultaten en ontwikkelingen. Ongeveer 220 ouders en 1.700 jongeren bereikt Met de projecten binnen het speerpunt ‘Weerbaarheid’ zijn in 2022 een mooi aantal ouders en jongeren bereikt. De projecten vinden in alle stadsdelen van Den Haag plaats.

Een aantal voorbeelden: • projecten Trias Pedagogica en MAdonna: ouders krijgen pedagogische inzichten die helpen in het contact met hun kinderen. Deze projecten ondersteunen bij de opvoeding; • projecten MIJ/MIJ jr. en VIP: deze projecten helpen jongeren om hun eigen identiteit te ontwikkelen; • project Weerbare Jongeren Weerbare Stad: Stichting 2Gather probeert bij deze projecten de beschermende factoren te versterken. Denk daarbij bijvoorbeeld aan dagbesteding en positieve rolmodellen. Een bredere doelgroep én een breder aanbod van thema’s Op welke (nieuwe) problemen en kansen in de stad kunnen de projecten aansluiten? Op die vraag gaven we afgelopen jaar antwoord. Daarvoor werd gesproken met lokale professionals. Zij gaven aan dat ze graag meer thema’s willen bespreken in de projecten. Bijvoorbeeld: rechtsextremisme, het gevoel van anti-overheid en complot denken. Het IPPR is in de afgelopen jaren daarnaast al begonnen met een bredere doelgroep voor de projecten. Dit wordt bereikt door de projecten die we nu in verschillende stadsdelen en wijken te organiseren. De aanleiding was de evaluaties van de projecten MIJ/MIJ jr. en VIP (RIS310032). Pilot Radicalise op middelbare scholen De professionals gaven ook aan dat online weerbaarheid voor jongeren belangrijk is. Daarom is in 2022 gestart met de pilot Radicalise.

Dit is een serious game7 voor middelbare scholieren die radicalisering tegengaat. In 2022 deden 3 groepen van verschillende middelbare scholen mee aan de pilot. De pilot helpt om de online weerbaarheid groter te maken en om manipulatieve processen te leren herkennen. In 2023 wordt gekeken hoe dit verder kan worden ontwikkeld.

7

Een serious game is een spel dat gebruikt wordt om te leren en gedragsverandering te bevorderen. Vaak zijn er

uitdagingen en beloningen in een serious game. Dat stimuleert spelers om verder te spelen en zo meer te leren.

6/10

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

BSD/10506753

Programma van Oumnia Works gestopt Oumnia Works heeft de afgelopen jaren veel gedaan voor Haagse moeders. Deze organisatie gaf trainingen om signalen van radicalisering te herkennen en hierover te praten. Na 7 succesvolle jaren heeft Oumnia Works helaas besloten om te stoppen met dit programma. Het is belangrijk dat de trainingen door blijven gaan. In 2023 kijk ik samen met de uitvoerder hoe de inhoud van de trainingen een vervolg kunnen krijgen. Voortgang bij speerpunt ‘Persoonsgerichte aanpak CTER’ In de persoonsgerichte aanpak (PGA) CTER worden personen besproken over wie signalen zijn van radicalisering. In de PGA CTER heeft de gemeente de regierol. Zorg- en veiligheidsinstellingen werken samen met ons aan een plan van aanpak. De interventies binnen zo’n plan stemmen we onderling af. De doelgroep van de PGA CTER bestaat uit mensen met extremistische opvattingen. Door deze opvattingen vormen zij een veiligheidsrisico voor de samenleving en voor de stad Den Haag. Het gaat om personen die radicaliseren in onze stad of personen die terugkomen uit detentie. Het gaat om personen die in detentie zaten voor een misdrijf dat met terrorisme te maken had. Het doel van de PGA is (verdere) radicalisering voorkomen en zorgen dat de doelgroep opnieuw aansluiting vindt bij de samenleving. Hieronder leest u de belangrijkste resultaten en ontwikkelingen binnen dit speerpunt.

Meer meldingen over rechtsextremisme en anti-institutionalisme Er kwamen in 2022 meer meldingen binnen bij het IPPR. We zagen daarbij (in verhouding) meer meldingen over rechtsextremisme en anti-institutionalisme. Andere aspecten bleven ten opzichte van afgelopen jaren (in verhouding) gelijk: • een stabiel aantal casussen rondom jihadisme. Dit is het grootste deel van alle casussen; • het aantal casussen van terugkeerders uit oorlogsgebied; • bij een belangrijk deel van de personen speelt GGZ-problematiek een rol. Daardoor is er sprake van een hogere dreiging. Jihadisme: bij intrekken Nederlanderschap voeren we niet langer regie De grootste groep binnen de PGA CTER hangt het jihadisme aan. Deze groep bestaat uit zowel terugkeerders als personen die al langer in de aanpak worden besproken. Bij een aantal personen loopt een procedure om de Nederlandse nationaliteit af te nemen of is dit al gebeurd. Bij intrekken Nederlanderschap is er geen juridische basis meer voor onze regierol binnen de PGA CTER. Want diegene wordt tot ongewenst vreemdeling verklaard met het doel die persoon uit te zetten, maar dit is doorgaans niet mogelijk. Het doel van de PGA CTER is juist re-integratie in de maatschappij en dat staat daar haaks op. Bovendien vervallen de rechten op verblijf en inkomen en kunnen interventies vanuit de PGA CTER dan niet meer worden ingezet.

Kortom, deze maatregel zorgt ervoor dat personen illegaal in ons land verblijven, dat wij onze regierol niet meer kunnen invullen en dat ze niks meer te verliezen hebben, iets wat risico verhogend werkt. Vanuit de G4 is hierover in mei 2022 een brief gestuurd naar de minister van Justitie & Veiligheid. Die is namelijk verantwoordelijk als personen hun Nederlandse nationaliteit verliezen. Jihadisme: nieuwe Haagse vrouwen en kinderen besproken binnen de aanpak De dreiging van vrouwelijke terugkeerders wordt over het algemeen lager ingeschat dan van mannelijke terugkeerders. Toch geldt ook voor vrouwen dat ze misschien wel wapentraining hebben gehad of geweld hebben gepleegd en bovendien zijn ze gelieerd geweest aan een terroristische organisatie. Om deze redenen worden ook de 2 Haagse momenteel besproken binnen de PGA CTER. De Raad voor de Kinderbescherming doet altijd onderzoek naar de situatie van de kinderen die terugkeren. Zo wordt ook bekeken wie de kinderen het beste kan opvangen. Het proces van reintegratie gaat tot nu toe goed voor de Haagse kinderen.

7/10

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

BSD/10506753

Vooral door de goede afstemming tussen partners. Jeugdbescherming West en het Centrum voor Jeugd en Gezin ondersteunen de kinderen die terugkeren in Den Haag. Rechtsextremisme: van 1 naar 4 casussen Het aantal rechtsextremistische casussen steeg in 2022 naar 4. Het gaat daarbij onder andere om accelerationisten. Deze rechtsextremistische groep is vooral online actief. Dat zorgt ervoor dat deze groep minder zichtbaar is voor de gemeente. Een goede samenwerking met ketenpartners binnen de PGA CTER is daarom nog belangrijker. In 2023 werd gezamenlijk gekeken naar het fenomeen accelerationisme en delen we signalen van personen die radicaliseren. Anti-institutioneel extremisme: de eerste 2 casussen in 2022 In 2022 werden 2 nieuwe casussen van anti-institutioneel extremisme besproken binnen de PGA CTER. Het gaat daarbij onder andere om anti-overheid denken en complotdenken. De dreiging vanuit dit anti-institutioneel extremisme bestaat uit 2 delen: • aan de ene kant kan het zorgen voor opruiing, bedreiging en/of geweld; • aan de andere kant wordt het publieke vertrouwen in de democratische rechtsorde minder als complottheorieën worden verspreid. Naast de eigen casussen hebben we in Den Haag ook te maken met personen van buiten Den Haag. Deze personen komen in Den Haag om politici te bedreigen of te intimideren.

In dat geval kunnen bestuurlijke maatregelen worden ingezet, zoals een gebiedsverbod. In 2022 is dit middel een aantal keer met succes ingezet. Verdere ontwikkeling van de PGA CTER In 2022 hebben 2 externe onderzoekers de PGA CTER geëvalueerd. De conclusie was dat Den Haag een goede aanpak heeft. Ook zijn verschillende aanbevelingen gedaan. Ik heb uw raad over de uitkomsten van de evaluatie geïnformeerd (RIS 310030). Dit jaar is gewerkt aan de implementatie van de aanbevelingen. Een aantal voorbeelden: • we hebben de methode die we gebruiken beter omschreven en actueler gemaakt. Dit deden we samen met zorg- en veiligheidsinstellingen in Den Haag; • we hebben de onderlinge werkafspraken opnieuw vastgelegd. Hierdoor is de verdeling van rollen en taken in het lokale casusoverleg duidelijker; • we hebben nieuwe vormen van extremisme opgenomen in de omschrijving van de doelgroep. Denk aan rechtsextremisme en anti-institutionalisme; • we hebben een aantal manieren waarop we werken opnieuw vastgelegd. Dit deden we op basis van inzichten uit de praktijk en uit wetenschappelijk onderzoek. Onder andere de manier van werken bij terugkeerders uit Syrië en bij personen die de Nederlandse identiteit verliezen; • we hebben een nieuw IT-systeem. Dit zorgt ervoor dat we gegevens veiliger opslaan. Daarmee voldoen we aan de huidige wetten en regels.

Door deze acties is de PGA CTER voor de komende jaren goed ingericht. Het helpt ons in de aanpak van verschillende vormen van extremisme. Proactief aan de slag met informatiebeveiliging Binnen de PGA CTER gebruiken we gevoelige gegevens over personen. Het is belangrijk dat prudent wordt omgegaan met die gegevens en dat de privacy van personen wordt beschermd. Daarom is begin 2023 een Data Privacy Impact Assessment (DPIA) uitgevoerd. Daarmee kijkt de gemeente of het proces van de PGA CTER voldoet aan de huidige en komende wet- en regelgeving, waaronder het wetsvoorstel casusoverleggen radicalisering dat recent naar de Kamer is gestuurd. De conclusie is dat de Haagse aanpak de juiste balans houdt tussen de belangen van veiligheid en privacy. Er werden een paar aanbevelingen gedaan die momenteel worden verwerkt.

8/10

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

BSD/10506753

Het rapport over het DPIA ligt nu bij de functionaris gegevensbescherming (FG). De FG geeft op korte termijn een definitief oordeel over het DPIA. Financiering van de aanpak in 2022 De Haagse inzet wordt voor een deel met gemeentelijk geld en voor een deel met versterkingsgelden van het Rijk betaald. In 2022 ging het om € 812.000 vanuit de gemeente en € 849.887,- vanuit het Rijk. Elk najaar leveren wij een aanvraag voor versterkingsgelden in bij het Rijk. Vanuit de gemeente werkt een team van 10 mensen aan de Haagse aanpak van polarisatie, radicalisering en extremisme. Vooruitblik op 2023 De aanpak van polarisatie, radicalisering en (gewelddadig) extremisme is een belangrijk onderdeel van het Haagse veiligheidsbeleid. In het Integraal Veiligheidsplan (IVP) 2023-2026 is dan ook onderdeel van de Haagse aanpak. De komende jaren wordt blijvend ingezet op alle vormen van (gewelddadig) extremisme, waarbij de directie Veiligheid middels een integrale aanpak samenwerkt met andere gemeentelijke diensten. Ook vanuit andere gebieden (naast veiligheid) is namelijk inzet nodig om polarisatie, radicalisering en extremisme tegen te gaan. In 2023 houden we aandacht voor nieuwe ontwikkelingen en trends én wordt de aanpak verder ontwikkeld.

Aandacht voor nieuwe ontwikkelingen en trends Dit zijn 2 concrete voorbeelden van hoe we aandacht geven aan nieuwe ontwikkelingen en trends: • het aanbod om in een werkbespreking veiligheid met de NCTV de meest nieuwe ontwikkelingen binnen onder andere het anti-institutioneel extremisme te bespreken staat nog steeds; • op dit moment brengen we in kaart wat de situatie is rondom de soevereinenbeweging. De NCTV vroeg in april 2022 aandacht voor de opkomst van deze beweging. Ook in Den Haag hebben we signalen ontvangen van deze beweging. We kijken of professionals genoeg mogelijkheden hebben om iets te doen als zij contact krijgen met soevereinen. Signalen van soevereinen worden gewogen door het IPPR en kunnen leiden tot opname in de persoonsgerichte aanpak CTER. Aandacht voor verdere ontwikkeling van de Haagse aanpak We besteden steeds aandacht aan de verdere ontwikkeling van de aanpak. Zo is en blijft onze aanpak geschikt om verschillende vormen van radicalisering en extremisme te voorkomen en tegen te gaan. Het college doet steeds aanpassingen, zodat de aanpak blijft passen bij trends en ontwikkelingen in Nederland en Den Haag. Een paar voorbeelden waar komend op wordt ingezet: • het terugkeerplan8 voor terugkeerders (volwassenen en kinderen) krijgt een update.

Hiervoor worden lokale ervaringen gebruikt met de casussen die er zijn, maar ook gesprekken met externe partners; • de huidige interventies worden aangescherpt (binnen het speerpunt Weerbaarheid). Zo komt er meer aandacht voor andere vormen van extremisme in de interventies. Ook ontwikkelen we binnen dit speerpunt nieuw aanbod; • de PGA CTER wordt verder ontwikkeld op basis van de evaluatie; • er wordt blijvend ingezet op het netwerk in de stad. Het gaat daarbij om informele netwerken én om netwerken met professionals. Zo willen we bijvoorbeeld kijken hoe we intensiever kunnen samenwerken met welzijnsorganisaties en jongerenwerk in Den Haag;

8

Het terugkeerplan is een plan van aanpak dat we gebruiken als personen terugkomen uit Syrië of Irak. Het terugkeerplan beschrijft wat er

gebeurt vanaf het moment dat de persoon in Nederland aankomt totdat de persoon terugkeert in Den Haag. In het terugkeerplan staat duidelijk wie wat doet en wie waarvoor verantwoordelijk is.

9/10

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

BSD/10506753

•

daarnaast wordt ingezet op deskundigheidsbevordering binnen het netwerk. Zo blijft de kennis van ons én van partners up-to-date. Dat helpt om polarisatie, radicalisering en extremisme te signaleren. Een voorbeeld is dat we een training verzorgen om kennis en handvaten te geven voor het werk met terugkeerders onder de 18 jaar. De training is voor ketenpartners. De training wordt samen met het Rijksopleidingsinstituut tegengaan Radicalisering (ROR) georganiseerd.

Tot slot Polarisatie, radicalisering en (gewelddadig) extremisme wil ik zo veel mogelijk voorkomen en bestrijden. Dit blijft een uitdaging zowel voor de gemeente als voor onze partners binnen Den Haag, de regio en het Rijk. We blijven als gemeente met elkaar werken aan een veilige stad. Ook in 2023. Met vriendelijke groet, Jan van Zanen

10/10