RIS315317 Afdoening motie Erfpacht als sturingsmiddel

Typ tekstTyp tekstTyp tekst

040

Retouradres: Postbus 12600, 2500 DJ Den Haag

Ons kenmerk

Aan: de Gemeenteraad

DSO/10541091 RIS315317 Contactpersoon

Machiel Broeren Dienst

Dienst Stedelijke Ontwikkeling Afdeling

Expertise, Beleid & Erfpacht Telefoonnummer

14070 Datum

E-mailadres

27 juni 2023

machiel.broeren@denhaag.nl

Onderwerp

Afdoening motie Erfpacht als sturingsmiddel (RIS315317)

In de gemeenteraadsvergadering van 20 april 2023 hebben de gemeenteraadsleden de heer De Ridder, mevrouw De Groot en de heer Dubbelaar bij de bespreking van het onderwerp ‘Beantwoording technische vragen over erfpacht van PvdD en CU-SGP (RIS314678)’ de motie Erfpacht als sturingsmiddel (RIS315317) ingediend. Deze motie is door de gemeenteraad aangenomen. Hierbij informeert het college de raad over de afdoening van de motie. De motie luidt als volgt: De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 20 april 2023, ter bespreking van de beantwoording technische vragen over erfpacht van de Partij voor de Dieren en de CU/SGP (RIS314678), Constaterende, dat: door de combinatie van de grote stijging van het canonpercentage en de hertaxatie van grondprijzen de erfpacht voor een grote groep Hagenaars plotseling tot negentig keer stijgt; naast de groep huishoudens die nu geconfronteerd worden met deze stijging nog eens 13.000 huishoudens in de toekomst in eenzelfde situatie terecht kunnen komen.

Overwegende, dat: deze plotselinge en enorme stijging van de woonlasten niet te dragen is voor een zeer groot deel van de huishoudens; Hagenaars van het gemeentebestuur mogen verwachten dat voorziene problemen voorkomen worden; het Haags erfpachtstelsel niet schokbestendig is en er dus duizenden huishoudens in de toekomst in de problemen raken; erfpacht ook tot doel heeft te kunnen sturen op de functie van gemeentelijke gronden. Verzoekt het college: het Haags erfpachtstelsel tegen het licht te houden en te komen met voorstellen die het erfpachtstelsel minder schokgevoelig moeten maken teneinde problemen in de toekomst te voorkomen;

Gemeente Den Haag

Spui 70 Den Haag

Postbus 12600 2500 DJ Den Haag

T 14070 www.denhaag.nl

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DSO/10541091

-

hierbij te onderzoeken op welke manier strategisch gestuurd wordt met erfpacht; daarbij te onderzoeken of bij erfpacht die niet als strategisch aangeduid kan worden de erfpacht afgebouwd kan worden; de raad hierover voor het einde van het jaar te informeren.

Het college geeft op de volgende manier antwoord op deze uitspraak van de raad. Uit recent onderzoek naar erfpacht uitgevoerd door Deloitte in opdracht van het Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (bijlage), blijkt dat het huidige Haagse systeem voor erfpacht zoals opgenomen in de Algemene bepalingen voor de uitgifte in erfpacht van gronden der gemeente ’s-Gravenhage 1986 herziening 2003 versie 2008 (AB 1986 herz. 1993/2008) geen afbreuk doet aan de rechtszekerheid van erfpachters. De erfpachtvorm is namelijk eeuwigdurend met een vaste grondwaarde en herziening vindt slechts plaats bij wijziging van gebruik. Bovendien is afkoop van de canon mogelijk. Het huidige stelsel biedt duidelijkheid over de rechten en verplichtingen die een erfpachter heeft en de voorzienbaarheid van de toepassing daarvan door de gemeente als contractspartij. Bij een groot aantal andere gemeenten komt uitgifte in erfpacht voor bepaalde tijd voor en/of wordt de grondwaarde wel periodiek herzien. Afkoop van de canon is ook niet overal mogelijk. Hoewel de rechtszekerheid dus gewaarborgd is, kan een herziening door de gewijzigde canonverplichting zorgen voor een schok bij de erfpachter over zijn . In het onderzoek is de Haagse situatie niet specifiek onderzocht op dit punt.

Het college laat daarom een aanvullend extern onderzoek uitvoeren naar mogelijkheden die het systeem (financieel) minder schokgevoelig maken. De onderzoeksvraag zal vroegtijdig worden gedeeld met de raad. Het college verwacht de onderzoeksresultaten vervolgens voor het einde van 2023 te kunnen delen met de raad. Bij de introductie van de keuze tussen eigendom en erfpacht in 2008 leek het erop dat een goed beheer van de grond binnen de gemeente grotendeels met het publiekrechtelijk instrumentarium zou kunnen worden bereikt. Ervaring heeft geleerd dat erfpacht nog steeds een waardevol aanvullend instrument is. Daarom is de verkoop blooteigendom en de eerste uitgifte in eigendom in 2021 door de raad ook weer ingeperkt tot alleen de eigenaar-bewoner en de ‘kleine ondernemer’ (RIS308493). De reden daarvan was dat speculatie met gemeentegrond kon worden voorkomen en met erfpacht grip op het gebruik van de grond kon worden behouden. Ook het kunnen sturen op de herontwikkelingen in de stad met erfpacht is een groot voordeel van erfpacht: denk aan de realisatie van voorzieningen, de sturing op betaalbare woningbouw en de aanpak van slecht onderhouden panden of ondermijning. Het erfpachtinstrument heeft meer voordelen: 1. Meer regels mogelijk dan in het bestemmingsplan (meer dan alleen voor goede ruimtelijke ordening) 2.

Mogelijkheden om te sturen in aantallen en precieze bouwvlakken voor woningbouwcategorieën 3. Kansen om de gronduitgifte te vergemakkelijken 4. Het opleggen van een zelfbewoningsplicht (introduceren van een toestemmingsvereiste) 5. Opzegging van erfpacht in het algemeen belang is mogelijk (artikel 21 van de AB 1986, herz. 1993/2008): een snellere privaatrechtelijke weg ten opzichte van toepassing van de Onteigeningswet 6. Het opleggen van een bouwplicht is mogelijk (dit is ook opgenomen in de toekomstige Omgevingswet, maar jurisprudentie daarover moet worden afgewacht; erfpacht biedt meer zekerheid)

2/3

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DSO/10541091

De manier waarop erfpacht binnen Den Haag wordt ingezet is daarom een strategisch sturingsinstrument dat tegelijkertijd aan de erfpachter ook de nodige rechtszekerheid biedt, zoals het onderzoek van Deloitte bevestigt. Verder onderzoek naar strategisch sturen met erfpacht vindt het college daarom niet nodig. Met het eeuwigdurend uitgeven van aflopende erfpachtcontracten ligt, behoudens functiewijziging of uitbreiding, de grondwaarde daarna voor eeuwig vast. Het college laat zoals in deze raadsmededeling toegelicht wel een extern onderzoek uitvoeren naar mogelijkheden die het systeem (financieel) minder schokgevoelig maken. Het college beschouwt de motie hiermee als afgedaan.

Het college van burgemeester en wethouders, de secretaris, de locoburgemeester, Ilma Merx

Robert van Asten

3/3