RIS315254 Aanpak energiearmoede en inzet tweede tranche Rijksmiddelen

Typ tekstTyp tekstTyp tekst

Arjen Kapteijns Wethouder van Duurzaamheid, Energietransitie en Klimaatadaptatie

040

Retouradres: Postbus 12600, 2500 DJ Den Haag

Ons kenmerk

Aan de voorzitter van de commissie Leefomgeving

DSO/10499962 RIS315254 Contactpersoon Dienst

Dienst Stedelijke Ontwikkeling Afdeling

Wonen Telefoonnummer

14070 E-mailadres

Datum

18 april 2023 Onderwerp

Aanpak energiearmoede en inzet tweede tranche Rijksmiddelen

Geachte voorzitter, Energiearmoede is een groot probleem in Den Haag en het college wil onverminderd voortzetten op het tegengaan hiervan. Daarin vindt zij het Rijk aan haar zijde, die heeft een €4,9 mln. voor de aanpak energiearmoede beschikbaar gesteld. Dit is evenveel als de bijdrage van vorige jaar. In deze brief deelt het college hoe zij die middelen in wil gaan zetten. In het kort is het college van plan: • om, net als bij de eerste tranche Rijksmiddelen, een convenant met de Haagse corporaties te sluiten voor het uitvoeren van projecten tegen energiearmoede langs de lijnen zoals beschreven in de commissiebrief 'programma besparen voor iedereen' (RIS311562); • het grootste deel van de huidige aanpak voort te zetten en te intensiveren; • extra kansen te ontwikkelen: • Het bespaarteam meer multidisciplinair in te steken en daarbij gebruik te maken van medewerkers van de gemeente als energiecoach; • Te onderzoeken of we extra zonnepaneelprojecten voor mensen met energiearmoede op gang krijgen. De ambities en de uitdaging

Met de invulling van de tweede tranche Rijksmiddelen energiearmoede geeft het college mede invulling aan deze twee ambities uit het coalitieakkoord: • we streven ernaar om het tempo van het isoleren te verhogen naar 10.000 woningen per jaar. Dat beperkt het energieverbruik en daarmee de uitstoot van broeikasgassen, maakt het prettiger wonen en zorgt ervoor dat onze inwoners een lagere energierekening krijgen. Dit is niet mogelijk met alleen Haagse middelen: het Rijk en de Europese Unie zullen middelen ter beschikking moeten stellen voor de isolatie van woningen. Zo heeft de Rijksoverheid het Warmtefonds ingesteld voor leningen voor particulieren. We trekken samen op met andere overheden en private partijen, om onze eigen middelen te verveelvoudigen met cofinanciering, om zoveel mogelijk uit iedere euro te halen; • we intensiveren initiatieven als winterklaaracties, het tocht- en kierdicht maken van woningen en de inzet van energiecoaches. We verbeteren de koppeling met schuldenpreventie en de helpdesk Geldzaken vanwege de recent fors verhoogde energierekeningen.

Gemeente Den Haag

Spui 70 Den Haag

Postbus 12600 2500 DJ Den Haag

T 14070 www.denhaag.nl

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DSO/10499962

Den Haag heeft veel inwoners met energiearmoede 11,1% ten opzichte van 6,5% landelijk (Bron: TNO). Dit zijn inwoners die relatief veel geld aan hun energierekening moeten uitgeven en vaak in een slecht geïsoleerde woning wonen. Dit maakt deze inwoners erg kwetsbaar voor prijsstijging zoals we die het afgelopen jaar hebben gehad. De landelijke compensaties hebben de stijging van het aantal mensen met energiearmoede gedempt. Meer informatie is hierover ook te vinden op de website van TNO1. Daar staat een interactieve kaart op wijkniveau en het laatste rapport. Het college ziet net als de TNO-onderzoekers dat met name mensen met een laag inkomen in een slechte geïsoleerde woning (met een E, F of G energielabel) extra kwetsbaar zijn. Daarom is er in de E, F en G-aanpak extra aandacht voor gebieden waar veel inwoners met energiearmoede wonen. Zie voor de aanpak RIS314778 ‘EFG aanpak jaarlijks 10.000 woningen opknappen en isoleren met voorrang voor EFG labelwoningen’. Naast het risico van financiële problemen bij prijsstijging is er ook een reëel risico dat zij slechter uit de energietransitie komen dan meer welgestelde inwoners met een slecht geïsoleerde woning. Meer welgestelde inwoners hebben de mogelijkheid meer zelf te investeren en hebben meer toegang tot subsidies. De tweede tranche Rijksmiddelen is net als de eerste €4,9 miljoen.

In de toelichting op het budget is aangegeven waaraan het geld besteed moet worden. Er staat onder andere: “Gemeenten zullen deze middelen gericht inzetten om huishoudens in een kwetsbare positie vanwege de hoge energielasten te ondersteunen bij het nemen van maatregelen om het energieverbruik te verminderen. De verantwoording vindt plaats in de jaarrekening van de gemeente en wordt gecontroleerd door de accountant.” De uitkering is zowel voor huur- als koopwoningen. De looptijd is tot eind 2024. Bij de bestemming van de middelen start het college niet op nul. De projecten die worden betaald uit de eerste tranche Rijksmiddelen energiearmoede zijn in uitvoering of al uitgevoerd. Het soort projecten dat hiermee betaald wordt is gedeeld met de raad via de commissiebrief ‘programma besparen voor iedereen’ (RIS311562). Het college is inmiddels bijna een jaar verder. Projecten tegen energiearmoede en huidige stand van zaken

Hieronder een beschrijving van de projecten en de huidige stand van zaken: • bespaarteam: naast de inmiddels gebruikelijke energiebesparende maatregelen worden er extra maatregelen toegevoegd zodat de woning tocht- en kierdicht wordt. Het gaat om aanbrengen van raamfolie en aanbrengen tochtstrips. Monteurs van woningcorporaties doen mee om ervoor te zorgen dat de ventilatie op orde is. Dit zorgt voor energiebesparing in combinatie met een gezond binnenklimaat in de sociale woningvoorraad. Uitvoerder zijn geworven via een aanbesteding. Deze actie is traag op gang gekomen en loopt inmiddels. Er zijn rond de 75 huurders geholpen. Er zijn mogelijkheden deze aanpak te verbeteren zowel in aantallen als dat in kansen om meer samen te werken met de Helpdesk Geldzaken; • samenwerking woningcorporaties: met de corporaties is een convenant afgesproken op basis van de eerder genoemde commissiebrief en de eisen die het Rijk stelt aan besteding van de middelen energiearmoede. Corporaties mogen €2,5 miljoen aan projecten indienen. Projecten worden goedgekeurd als ze direct de energielasten beperken zonder dat de huurder daaraan bij hoeft te dragen, en dat projecten landen in wijken en woongebouwen waar energiearmoede speelt. Inmiddels is het budget vergeven en zijn de projecten gestart. Een aantal corporaties is al klaar, anderen moeten nog beginnen.

Zo is Hof Wonen nog bezig met de opzet van haar project met zonnepanelen. Ruim 6.700 sociale huurders profiteren van deze projecten. Het type projecten dat de corporaties uitvoeren zijn hieronder beschreven en ook in de prestatieafspraken 2023

1

https://energiearmoede.tno.nl/

2/4

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DSO/10499962

•

•

•

•

•

(RIS314701). De corporaties hebben behoefte aan een nieuw convenant en hebben inmiddels al projecten klaar staan. Binnenkort zal het convenant worden getekend; Isolatiebrigades: een particuliere huurder of eigenaar met een laag inkomen (Ooievaarspashouder, ontvanger van Energietoeslag) krijgt een voucher van €2.000. De huurder krijgt het geld niet, maar er komt een aannemer en zij kunnen die aannemer inzetten om de woning passend en op maat te isoleren. Bijvoorbeeld met isolerend glas. De huurder moet toestemming krijgen van de verhuurder en de verhuurder mag de huur niet verhogen. Het project loopt in Laak. We hebben dit project uitgebreid naar de hele stad en inmiddels zijn er 260 aanmeldingen en zijn de eerste woningen aangepakt; gerichte coaching: er zijn al langer energiecoaches beschikbaar. Deze gaan extra tijd besteden aan de doelgroep met energiearmoede. Hiervoor wordt samengewerkt met de HEBA (Haagse Energie Besparings Aanpak, energiecoaching Den Haag en met de Energiebank). Hiermee wordt energie bespaard. Dit wordt uiteraard ook aangeboden aan huurders in een sociale woning. Speciaal voor minima. Inmiddels gaan de teller richting de 500 coaching gesprekken; duurzame Cadeaukaart: de actie met de energiezuinige koelkasten was een groot succes. De actie wordt herhaald en uitgebreid naar andere apparaten zoals energiezuinige vriezers en wasmachines.

Hiermee bespaart de inwoner energie en worden de energielasten direct verlaagd. Inmiddels hebben 1.864 inwoners met een laag inkomen een koelkast aangeschaft. Ook de energiezuinige wasmachine en stofzuiger zijn populair. Er zijn inmiddels 6.800 kaarten aangevraagd. 57% heeft hem al ingezet. Het budget voor de Duurzame Cadeaukaart is op en wordt opgehoogd met de tweede tranche Rijksmiddelen energiearmoede; extra workshops: naast de bestaande energiebespaarworkshops worden inwoners een cursus gezond binnenklimaat aangeboden. Hiermee besparen de inwoners energie en hebben zij meer wooncomfort. De eerste 30 workshops hebben plaats gevonden; goedkoper je huis verwarmen extra: bij ‘goedkoper je huis verwarmen’ komt een door de gemeente ingehuurde adviseur de CV-installatie bekijken. De adviseur voert direct gratis zaken uit als het ontluchten van de radiatoren, het verlagen van de aanvoertemperatuur of het aanbrengen van radiatorfolie. Ook geeft de adviseur advies over grotere maatregelen zoals een nieuwe ketel of radiator, vloerverwarming, een warmtepomp of waterzijdig inregelen. In de adviesgesprekken bleek dat een deel van de bewoners veel baat heeft bij artikelen als een deurdranger en een radiatorventilator, maar dat niet kan betalen. Voor deze inwoners zal de gemeente de genoemde producten betalen en installeren. Dit bespaart energie en draagt bij aan het wooncomfort;

Projecten die voortgezet worden en extra kansen voor projecten

Het college is van plan deze projecten voort te zetten en te intensiveren: • Isolatiebrigade; • Convenant met woningcorporaties; • Gerichte coaching; • Duurzame cadeaukaart; • Extra workshops; • Goedkoper je huis verwarmen. Er is grote behoefte aan extra inzet om energiearmoede aan te pakken. De aanpak van woningen met energielabel EFG met name bij de corporaties is hierbij belangrijk, omdat verreweg het grootste deel van de huishoudens met energiearmoede in een corporatiewoning woont. Via de isolatiebrigade kan het college ook inwoners helpen met een laag inkomen in een slecht geïsoleerde woning die niet van een corporatie is. Met het beschikbaar stellen van het geld via het convenant met corporaties is gebleken dat de corporaties snel aan de slag gaan en binnen enkele maanden voor €2,5 miljoen aan interessante en nuttige projecten hebben ingediend en opgestart.

3/4

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DSO/10499962

De projecten die de Haagse corporaties in uitvoering hebben zijn onder andere: • Staedion: zonnepanelen, LED-verlichting, energiezuinige ventilatie. Allerlei maatregelen ook die in het woongebouw de Lamel aan Neherkade worden toegepast; • Haag Wonen: energiedisplays, inzicht energieverbruik collectieve ketels (inclusief waterzijdig inregelen, zonnepanelen, warmtepompboilers; • Hof Wonen: zonnepanelen; • Arcade Wonen: waterzijdig inregelen; • DUWO: douches met warmteterugwinning, informatie-avonden met installatie van energiebesparende maatregelen. Door coaches die zich specifiek inzetten op huurders met energiearmoede ziet het college het aantal inwoners met energiearmoede die worden geholpen toenemen. Er is inmiddels ook een goede samenwerking tussen energiecoaches en de corporaties. De duurzame cadeaukaart is een belangrijk hulpmiddel om het energiegebruik te verminderen en om armoede te verminderen. Hulpverleners op het gebied van armoede geven ook aan deze kaart graag te kunnen blijven inzetten voor de doelgroep. Juist in de kwetsbare wijken ziet het college dat de extra workshops werken. Ook is te zien dat door het beschikbaar stellen van deurdrangers en radiatorventilatoren meer mensen in de wijken met energiearmoede gebruik maken van het project ‘goedkoper je huis verwarmen’. Waardoor ook bij hen de CV-ketel wordt geoptimaliseerd.

Daarbovenop ziet het college extra kansen: • bespaarteam anders inzetten; • zonnepaneelprojecten starten tegen energiearmoede. Het college wil het bespaarteam meer multidisciplinair insteken en daarbij gebruik maken van medewerkers van de gemeente, bijvoorbeeld als energiecoach. Het college wil hierbij graag meer samen gaan werken met de corporaties, energiecoaches en de Helpdesk Geldzaken. Die intensievere samenwerking met de corporaties en de Helpdesk Geldzaken is deels al gestart. De gemeente Utrecht heeft goede ervaring met het starten met gesprekken met een energiecoach en op basis daarvan een adviseur geldzaken of een klusser in te zetten. Tot slot wil het college inzetten op zonnepaneelprojecten voor inwoners met energiearmoede. Zo wil zij onderzoeken of er een locatie gevonden kan worden om een zonnepaneelproject te doen. Het college wil zonnepanelen kopen en deze bijvoorbeeld monteren boven parkeerplaatsen om de energielasten van mensen met energiearmoede te verminderen. In dat onderzoek komen ook planologische belemmeringen en veiligheid aan de orde, wat in het verleden vaak bottlenecks bleken om dit soort projecten te realiseren. Daarnaast zet het college in op de samenwerking tussen zonnedakcoöperaties en corporaties om nog meer betaalbare zonne-energie te verwezenlijken voor onze inwoners met energiearmoede.

Hiermee wil het college ervoor zorgen dat iedereen energie kan besparen, voor nu en in de toekomst. Met vriendelijke groet, de wethouder van Duurzaamheid, Energietransitie en Klimaatadaptatie Arjen Kapteijns

4/4