RIS314944 Nationaal Park Hollandse Duinen bijlage

Vogels die deze verbinding als broedbiotoop (kunnen) benutten zijn: moeras-, pionier-, weide- en watervogels zoals slobeend, bruine kiekendief, blauwborst, fuut, waterhoen, kluut, rietzanger, graspieper en gele kwikstaart. Plantensoorten zijn in principe geen doelsoort, maar de brakwaterflora zou wel enorm gebaat zijn bij de realisatie van deze verbinding. Knelpunten - Gemaal Battenoord vormt een barrière voor de zoet-zoutmigratie (en vice versa) van vissen.

(Herziene) Nota Ecologische Verbindingen in de provincie Zuid-Holland Kenmerk: 20160402/rap01, versie 2, 28 augustus 2017

Blz. 71 van 84

L. Bierkreek - Deur den Tille (100A) Status: prioriteit 2 Type: moeras- en graslandverbinding

Lengte: ca. 5,5 kilometer. Beoogde breedte: 50-100 meter.

Beheertypen (de procentuele verdeling geeft globaal de ambitie weer) N05.01 Moeras (30%), N04.02 Zoete plas (60%), N12.02 Kruiden- en faunarijk grasland (10%). Ambitie en streefbeeld Deze moerasverbinding zal grotendeels gerealiseerd worden langs bestaande kreken en watergangen. Dit wordt onder andere gedaan door de aanwezige oevers over een breedte van minimaal 10 meter te verflauwen. Als dit niet mogelijk blijkt worden plas-drasbermen gerealiseerd en overhoeken ingericht met moerasnatuur. De ambitie is om langs minimaal 50% van het hele traject dergelijke natuurlijke oevers te krijgen. De vegetatie in de oeverzone bestaat uit een goed ontwikkelde, kruidenrijke moerasvegetatie met riet. In de verbinding zullen meerdere stapstenen worden ingericht. Hier kunnen naast plasjes met moerasvegetatie en riet plaatselijk ook ruigere omstandigheden met struweel aanwezig zijn. Voor vlinders is het belangrijk dat er eveneens bloemrijk grasland aanwezig is. Met de realisatie van deze verbinding ontstaat een koppeling tussen de Natura 2000-gebieden Haringvliet (Nieuwe Stadse Gors) en KrammerVolkerak (Krammerse Slikken-oost en west) via de natuurgebieden rond de Magdalenakreek. De aanleg van deze verbinding is bedoeld voor de aanvoer van zout water uit het Haringvliet naar de polders in het oosten van GoereeOverflakkee, indien besloten wordt om het Krammer-Volkerak weer te verzilten.

Het definitieve tracé voor deze zoetwateraanvoer staat nog niet vast. Doelsoorten Zoogdieren: noordse woelmuis, waterspitsmuis, dwergspitsmuis, hermelijn, bunzing. Vlinders: argusvlinder, oranjetipje, zwartsprietdikkopje, hooibeestje en bruin zandoogje. Libellen: grote keizerlibel, vuurjuffer, variabele waterjuffer. Vissen: bittervoorn, kleine modderkruiper, snoek, kroeskarper, vetje, zeelt, paling. Vogels die deze verbinding als broedbiotoop (kunnen) benutten zijn: moeras- watervogels zoals bruine kiekendief, blauwborst, Cetti’s zanger, fuut, rietzanger en zomertaling. Knelpunten Geen.

Blz. 72 van 84

(Herziene) Nota Ecologische Verbindingen in de provincie Zuid-Holland Kenmerk: 20160402/rap01, versie 2, 28 augustus 2017

E. Stekelbaarsroute Status: prioriteit 2 (grotendeels uitgevoerd) Type: moeras- grasland- en bosverbinding

Lengte: ca. 6 kilometer. Beoogde breedte: 25-50 meter.

Beheertypen (de procentuele verdeling geeft globaal de ambitie weer) N05.01 Moeras (25%), N04.02 Zoete plas (60%), N12.02 Kruiden- en faunarijk grasland (10%), N14.03 Haagbeuken- en Essenbos (5%).

Ambitie en streefbeeld Een moeras-, grasland- en bosverbinding gesitueerd langs bestaande watergangen. Langs het tracé zijn meerdere stukken reeds geschikt of ingericht. Zo zijn op het stuk ten oosten van de N95 langs Goedereede enkele natuurvriendelijke oevers gerealiseerd, is bloemrijk grasland aanwezig en zijn enkele percelen met bos aanwezig. In de aanwezige stapstenen zijn rietland, open plasjes met moerasvegetatie en bosjes aanwezig. Er zijn momenteel nog drie locaties waar mogelijkheden zijn voor een ecologische inrichting. Deze zijn gelegen langs Ouddorp-Haven, ten westen van De Schans en ten oosten van De Schans. Op deze plekken worden natuurvriendelijke oevers aangelegd en stukken bloemrijk grasland beoogd. De Stekelbaarsroute vormt een verbinding tussen de Natura 2000-gebieden Duinen van Goeree en Kwade Hoek (Westduinen) en Haringvliet (Zuiderdiep), en de natuurgebieden Stekelhoek, Schans en Koudenhoekvia bestaande watergangen en Het Spui en havenkanaal van Goedereede. Het deel ten oosten van Koudenhoek is reeds gerealiseerd of van voldoende kwaliteit. In dit deel van de verbinding is relatief veel bloemrijk grasland aanwezig en minder moeras. Doelsoorten Zoogdieren: noordse woelmuis, waterspitsmuis, dwergspitsmuis, hermelijn, bunzing. Vlinders: argusvlinder, oranjetipje, zwartsprietdikkopje, hooibeestje en bruin zandoogje, bruin blauwtje.

Libellen: vuurjuffer, bloedrode heidelibel, viervlek. Vissen: bittervoorn, kleine modderkruiper, snoek, kroeskarper, vetje, zeelt, paling. Vogels die deze verbinding als broedbiotoop (kunnen) benutten zijn: moeras- en bosvogels zoals fuut, dodaars, waterhoen, blauwborst, rietzanger, nachtegaal en kneu. Knelpunten - N57 is niet ontsnipperd.

(Herziene) Nota Ecologische Verbindingen in de provincie Zuid-Holland Kenmerk: 20160402/rap01, versie 2, 28 augustus 2017

Blz. 73 van 84

G18 en P. Salamanderroute (duingedeelte) Status: gerealiseerd (G18) prioriteit 2 (P.) Type: duinverbinding

Lengte: ca. 3,5 kilometer. Breedte: variërend van 50 tot 100 meter.

Beheertypen G18 N08.02 Open duin en kleine oppervlakten N05.01 Moeras. Beheertypen P (de procentuele verdeling geeft globaal de ambitie weer) N05.01 Moeras (30%), N04.02 Zoete plas (30%), N12.02 Kruiden- en faunarijk grasland (10%), N08.02 Open duin (5%), N08.03 Vochtige duinvallei (5%), N15.01 Duinbos (20%).

Kenschets De Salamanderroute bestaat uit een moeras- en een duingedeelte en is grotendeel gerealiseerd. De grens met het moerasdeel (G19) is het NNN gebied langs de Langedijk. Het gerealiseerd duingedeelte (G18) van de verbinding is vrij breed en sluit aan op bestaande duinen. De vegetatie bestaat uit lage en open duinvegetaties- en verspreid (duindoorn)struweel. Langs de zuidzijde van de verbinding loopt een smalle watergang met een rietbegroeiing. Het oostelijke deel vanaf de Middelduinen (P.) is nog niet ecologisch ingericht. De ambitie is om ten noorden van de Vrijheidsweg een minimaal 20 meter brede corridor in te richten. Dit kan door de watergang te verbreden, natuurvriendelijke oevers te realiseren en het maaiveld te verlagen. Hier wordt ook duinbos en – struweel beoogd. De verbinding loopt over het Flaauwe Werk en langs de Vrijheidsweg, aan de noordzijde van de Kop van Goeree en vormt een essentiële schakel in de strook van duinnatuur langs de kust. Dit deel van de Salamanderroute verbindt de verschillende onderdelen van het Natura 2000-gebied Duinen Goeree en Kwade Hoek op de Kop van Goeree (tussen de Westhoofdvallei en De Enden en de Middelduinen). Wanneer dit traject volledig is ingericht, is de gehele Salamanderroute af en is deze functioneel voor diverse moeras- en duinsoorten.

Doelsoorten Zoogdieren: noordse woelmuis, waterspitsmuis, dwergspitsmuis, wezel, bunzing, hermelijn. Amfibieën: rugstreeppad, kamsalamander. Reptielen: zandhagedis. Libellen: azuurwaterjuffer, viervlek, vuurjuffer. Vlinders: koevinkje, heivlinder, kleine parelmoervlinder, oranjetipje, bruin blauwtje. Krekels en sprinkhanen: blauwvleugelsprinkhaan, veldkrekel. Slakken: nauwe korfslak, platte schijfhoren. Vogels die deze verbinding als broedbiotoop (kunnen) benutten zijn: duin- en struweelvogels als sprinkhaanzanger, nachtegaal, graspieper, kneu. Knelpunten Geen Blz. 74 van 84

(Herziene) Nota Ecologische Verbindingen in de provincie Zuid-Holland Kenmerk: 20160402/rap01, versie 2, 28 augustus 2017

G19. Salamanderroute (moerasgedeelte) Status: gerealiseerd. Type: moerasverbinding

Lengte: ca. 3,6 kilometer Breedte: variërend van 10 tot 50 meter

Beheertypen N05.01 Moeras, N04.02 Zoete plas. Kenschets De Salamanderroute bestaat uit een moeras- en duingedeelte. Het moerasgedeelte van de verbinding is gerealiseerd door langs bestaande watergangen moerassige zones in te richten met natuurvriendelijke oevers en enkele stapstenen. De vegetatie bestaat grotendeel uit riet, moerasvegetatie en ruigtekruiden. De stapstenen zijn ingericht met grotere oppervlaktes riet- en moerasvegetatie met verspreid enkele poelen. Op sommige trajecten is de corridor vrij smal en bestaat deze alleen uit een beschoeide watergang met een smalle rietoever. Voor de doelsoorten zijn deze knelpunten overbrugbaar. De moerasverbinding loopt van noord naar zuid door het agrarisch gebied op de Kop van Goeree. Door deze verbinding worden de Natura 2000-gebieden Duinen van Goeree- en Kwade Hoek (Kwade Hoek en Westduinen) en Grevelingen (Springersgors) – via de natuurgebiedjes langs de Lange Dijk en de Boutweg (De Onlanden) - met elkaar verbonden. Doelsoorten Zoogdieren: noordse woelmuis, waterspitsmuis, dwergspitsmuis, hermelijn, bunzing. Libellen: grote keizerlibel, azuurwaterjuffer, viervlek, vuurjuffer. Amfibieën: rugstreeppad, kamsalamander. Vissen: bittervoorn, kleine modderkruiper, snoek, kroeskarper, vetje, zeelt, paling.

Vogels die deze verbinding als broedbiotoop (kunnen) benutten zijn: moeras- en watervogels zoals: fuut, dodaars, waterhoen, blauwborst, sprinkhaanzanger, rietzanger.

Knelpunten - De N57 en Gemaal Kilhaven zijn barrières.

(Herziene) Nota Ecologische Verbindingen in de provincie Zuid-Holland Kenmerk: 20160402/rap01, versie 2, 28 augustus 2017

Blz. 75 van 84

G20. Koudenhoek-Polder Oud Westerloo-Polder Nieuw Westerloo Status: gerealiseerd. Type: moerasverbinding

Lengte: ca. 3 kilometer. Breedte: variërend van 15 tot 100 meter.

Beheertypen N04.02 Zoete Plas, N05.01 Moeras.

Kenschets Deze verbinding bestaat uit stapstenen die zijn ingericht met plassen en poelen met hieromheen rieten moerasvegetatie. De stapstenen zijn verbonden via watergangen waarlangs flauwe oevers en rietzomen zijn gerealiseerd. Aan de westzijde sluit deze verbinding aan op de Stekelbaarsroute (E.) en de Koudenhoek en aan de oostzijde op een bloemdijk (Nieuwe Westerloosedijk). Via de oostelijk gelegen bloemdijk kunnen meer mobiele soorten als libellen, vogels en vlinders via de wegbermen en wegbeplanting langs de N57 de natuurgebieden Stellebos en Slikken van Flakkee bereiken. Doelsoorten Zoogdieren: waterspitsmuis, noordse woelmuis, dwergspitsmuis, hermelijn, bunzing. Libellen: grote keizerlibel, vuurjuffer, variabele waterjuffer. Vissen: bittervoorn, kleine modderkruiper, snoek, kroeskarper, vetje, zeelt, paling. Vogels die deze verbinding als broedbiotoop (kunnen) benutten zijn: moeras- en watervogels zoals dodaars, fuut, bruine kiekendief, blauwborst, sprinkhaanzanger, Cetti’s zanger. Knelpunten - N57 is nog niet passerbaar voor minder mobiele grondgebonden soorten.

Blz. 76 van 84

(Herziene) Nota Ecologische Verbindingen in de provincie Zuid-Holland Kenmerk: 20160402/rap01, versie 2, 28 augustus 2017

G21. Manezee, Zwarte Gat en Boomvliet (93, 96) Status: gerealiseerd. Type: moeras- en graslandverbinding

Lengte: ca. 16 kilometer. Breedte: variërend van 15 tot 100 meter.

Beheertypen N04.02 Zoete Plas, N05.01 Moeras, N12.02 Kruiden- en faunarijk grasland.

Kenschets Dit netwerk van verbindingen is gelegen langs enkele oude kreeklopen en watergangen in het midden van Goeree-Overflakkee. In de verbinding zijn stapstenen ingericht met moeras (plasjes, riet- en moerasvegetatie) en kleine oppervlakten aan bloemrijke graslandjes. Langs de watergangen die de stapstenen met elkaar verbinden zijn rietzomen, flauwe oevers en ondiepten gerealiseerd. In sommige gevallen liggen de stapstenen vrij ver uit elkaar en bestaat de corridor alleen uit een watergang zonder natuurlijke (riet)begroeiing. Omdat alle doelsoorten voldoende mobiel zijn (kunnen vliegen of zwemmen) zijn dergelijke stukken incidenteel overbrugbaar. Grenzend aan de verbindingen zijn op verschillende plekken bloemdijken aanwezig. Met name vlinders en andere insecten profiteren van de aanwezigheid van deze dijken. Deze moerasverbindingen liggen langs de kreken en watergangen Manezee, Zwarte Gat en Boomvliet. Dit netwerk verbindt de recreatiegebieden bij Melissant en Dirksland met de natuurgebieden Breede Gooi en De Vlieger, en in een wat breder perspectief de Natura 2000gebieden Grevelingen (Slikken van Flakkee) en Haringvliet. Doelsoorten Zoogdieren: waterspitsmuis, noordse woelmuis, dwergspitsmuis, hermelijn, bunzing. Vlinders: bruin zandoogje. Libellen: grote keizerlibel, vuurjuffer, variabele waterjuffer.

Vissen: bittervoorn, kleine modderkruiper, snoek, kroeskarper, vetje, zeelt, paling. Vogels die deze verbinding als broedbiotoop (kunnen) benutten zijn: moeras- en watervogels zoals dodaars, fuut, bruine kiekendief, waterhoen, blauwborst, sprinkhaanzanger, Cetti’s zanger, snor, graspieper. Knelpunten Geen.

(Herziene) Nota Ecologische Verbindingen in de provincie Zuid-Holland Kenmerk: 20160402/rap01, versie 2, 28 augustus 2017

Blz. 77 van 84

G22. Van Pallandtpolder - De Vlieger – gorzen Stad aan t ’Haringvliet – Den Bommel (97 ged.) Status: gerealiseerd. Type: moerasverbinding

Lengte: ca. 9 kilometer. Breedte: variërend van 15 tot 300 meter.

Beheertypen N04.02 Zoete Plas, N05.01 Moeras, N12.02 Kruiden- en faunarijk grasland. Kenschets Binnen deze moerasverbinding zijn stapstenen van verschillend formaat aanwezig, waaronder een grote ten zuiden van Stad aan Het Haringvliet. Ze zijn ingericht als plassen en poelen met flauwe oevers. Langs de flauwe oevers groeien moerasvegetatie en (over grotere oppervlakten) rietruigten. De stapstenen zijn verbonden door watergangen waarlangs flauwe oevers of ondiepten zijn gerealiseerd. Enkele trajecten bestaan alleen uit een (zeer) smalle watergang zonder begeleidende begroeiing. Hierdoor is een deel van de verbinding momenteel minder geschikt voor grondgebonden zoogdieren (zoals de noordse woelmuis). De verbinding sluit aan op een netwerk van bloemdijken. Dit heeft met name voor vlinders en andere insecten een meerwaarde. Nevendoel is het realiseren van waterberging.

De verbinding loopt van het binnendijkse moerasnatuurgebied in de Van Pallandtpolder (grenzend aan de buitendijks gelegen Martina Corneliagorzen in het Natura 2000-gebied Haringvliet) naar het natuurgebied De Vliegeren vervolgens via de Zuidkreek in zuidelijke richting om daarna via de Noordlandsche Watering en de Waterwei in oostelijke richting af te buigen en bij Stad aan t ‘Haringvliet aan te sluiten op de Bierkreek en daarmee weer op de buitendijksgelegen gras- en rietgorzen in het Natura 2000-gebied Haringvliet (Nieuwe Stadse-, Uitslag- en Molengors). Doelsoorten Zoogdieren: hermelijn, bunzing. Vlinders: bruin zandoogje. Libellen: grote keizerlibel, vuurjuffer, variabele waterjuffer. Vissen: bittervoorn, kleine modderkruiper, snoek, kroeskarper, vetje, zeelt, paling. Vogels die deze verbinding als broedbiotoop (kunnen) benutten zijn: moeras- en watervogels dodaars, fuut, bruine kiekendief, waterhoen, kluut, blauwborst, sprinkhaanzanger, rietzanger, snor, graspieper, kneu. Knelpunten - Gemaal Koert en gemaal Nieuwe Stad; beide vormen barrière voor vis die tussen Het Haringvliet en het binnendijkse water willen migreren.

Blz. 78 van 84

(Herziene) Nota Ecologische Verbindingen in de provincie Zuid-Holland Kenmerk: 20160402/rap01, versie 2, 28 augustus 2017

G23. Kleine Kreek Status: gerealiseerd. Type: moeras- en graslandverbinding

Lengte: ca. 2 kilometer. Breedte: variërend van 15 tot 260 meter.

Beheertypen N05.01 Moeras, N04.02 Zoete Plas. Kenschets Deze verbinding is gelegen langs een oude kreekloop. De oevers zijn natuurlijk ingericht met ondiepten, flauwe oevers en smalle rietzomen. Op enkele plekken zijn nog eeuwkanten of graslandjes aanwezig. In de grote stapsteen aan de noordzijde zijn vloeivelden aanwezig. Deze vloeivelden zijn met name interessant voor soorten van het aquatische milieu, zoals libellen, watervogels en vissen. De ecologische verbinding verbindt het kleine natuurreservaat De Kleine Kreek (gelegen onder het dorp Zuidzijde), via de gelijknamige kreek en de vloeivelden bij Den Bommel, met de buitendijkse grasgorzen in het Natura 2000-gebied Haringvliet (Molengors, Spuigors). De bebouwde kom van Den Bommel vormt een barrière voor de meer kritische grondgebonden soorten (zoogdieren), waardoor de verbinding met de buitendijkse natuur niet optimaal is. Doelsoorten Zoogdieren: dwergspitsmuis, bunzing, hermelijn. Libellen: grote keizerlibel, vuurjuffer, variabele waterjuffer. Vissen: bittervoorn, kleine modderkruiper, snoek, kroeskarper, vetje, zeelt, paling. Vogels die deze verbinding als broedbiotoop (kunnen) benutten zijn: moeras- en watervogels zoals fuut, waterhoen, blauwborst, rietzanger, graspieper en gele kwikstaart. Knelpunten - Gemaal de Bommelse Polders vormt barrière voor vismigratie.

(Herziene) Nota Ecologische Verbindingen in de provincie Zuid-Holland Kenmerk: 20160402/rap01, versie 2, 28 augustus 2017

Blz. 79 van 84

G24. Den Bommel – De Langstraat – Krammer-Volkerak (100 ged.) Status: gerealiseerd. Type: moerasverbinding

Lengte: ca. 7 kilometer. Breedte: variërend van 10 tot 80 meter.

Beheertypen N05.01 Moeras, N04.02 Zoete plas Kenschets Langs bestaande watergangen zijn op een tweetal plekken stapstenen met plassen en poelen aanwezig. De vegetatie bestaat voornamelijk uit riet en moeras(ruigtekruiden)vegetatie. Deze elementen worden verbonden door watergangen waarlangs op sommige plekken rietzomen of flauwe oevers zijn aangebracht. Een deel van de corridor bestaat alleen uit een smalle beschoeide watergang zonder rietzoom en vormt zodoende een knelpunt voor meer kritische, grondgebonden zoogdieren (noordse woelmuis, waterspitsmuis). Deze noord-zuidverbinding loopt van het recreatiebos bij Den Bommel via de Groote Kreek naar de bloemrijke graslanden in het natuurgebied de Galathese Kreek en vervolgens verder door agrarisch gebied richting KrammerVolkerak. Door deze verbinding worden de grasen rietgorzen in de Natura 2000-gebieden Haringvliet (Molengors, Spuigors) en KrammerVolkerak (Krammerse Slikken-oost) met elkaar verbonden. Daarnaast is het een belangrijk onderdeel van een netwerk aan kreekverbindingen in het oosten van GoereeOverflakkee. Doelsoorten Zoogdieren: hermelijn, bunzing. Vlinders*:, zwartsprietdikkopje en bruin zandoogje. Libellen: bloedrode heidelibel, grote keizerlibel, vuurjuffer, variabele waterjuffer. Vissen: bittervoorn, kleine modderkruiper, snoek, kroeskarper, vetje, zeelt, paling.

Vogels die deze verbinding als broedbiotoop (kunnen) benutten zijn: Moerasvogels zoals fuut, bruine kiekendief, waterhoen, blauwborst, Cetti’s zanger, rietzanger, snor, graspieper, gele kwikstaart. *soorten uit deze soortgroep kunnen (naar verwachting) in de verbinding niet hun hele levenscyclus voltooien. Ze zijn opgenomen, omdat door de aanwezigheid van bloeiende kruiden de verbinding wel gebruikt kan worden om andere gebieden te bereiken.

Knelpunten - N59 is slecht passeerbaar voor de meer kritische grondgebonden zoogdieren; - Gemaal Galathee vormt barrière voor vismigratie.

Blz. 80 van 84

(Herziene) Nota Ecologische Verbindingen in de provincie Zuid-Holland Kenmerk: 20160402/rap01, versie 2, 28 augustus 2017

G25. Groote Kreek – Tweede Hamerd (99 ged. + 101) Status: gerealiseerd. Type: moeras- en graslandverbinding

Lengte: ca. 8 kilometer. Breedte: variërend van 10 tot 80 meter

Beheertypen N05.01 Moeras, N04.02 Zoete plas, N12.02 Kruiden- en faunarijk grasland.

Kenschets Verspreid langs deze moerasverbindingen zijn percelen ingericht als stapsteen voor diverse diersoorten. De inrichting bestaat voornamelijk uit natuurlijke oevers met riet- en moerasvegetatie. Daarnaast bestaat de verbinding uiteen aantal natuurlijk ingerichte waterpartijen en eeuwkanten. Deze elementen worden verbonden middels watergangen waarlangs rietzomen of flauwe oevers aanwezig zijn. Op enkele stukken is de watergang smal en beschoeid; ook is hier geen (riet)vegetatie aanwezig. Omdat alle doelsoorten kunnen zwemmen of vliegen, zijn dergelijke knelpunten (omdat het er maar enkele zijn) overbrugbaar. Deze oost-west verbinding tussen Oude Tonge en Ooltgensplaat vormt een binnendijkse verbinding tussen twee delen van het Natura 2000-gebied Krammer-Volkerak (Krammerse Slikken-oost en Hellegatsplaten)ren loopt van de grasgorzen langs het havenkanaal van Oude Tonge via de Groote Kreek naar het natuurgebied Galatheese Kreek en dan verder via de Tweede Hamerd. Door een korte verbinding tussen de Groote Kreek en Magdalena Kreek sluit de verbinding tevens aan op de nog te realiseren verbinding Bierkreek - Deur den Tille (L, Prio 2). Doelsoorten Zoogdieren: noordse woelmuis, waterspitsmuis, bunzing. Vlinders: oranjetipje, hooibeestje, zwartsprietdikkopje en bruin zandoogje. Libellen: azuurwaterjuffer, bloedrode heidelibel, vuurjuffer, variabele waterjuffer.

Vissen: bittervoorn, kleine modderkruiper, snoek, kroeskarper, vetje, zeelt, paling. Vogels die deze verbinding als broedbiotoop (kunnen) benutten zijn: moeras-, water-, en akkervogels zoals: fuut, bruine kiekendief, waterhoen, blauwborst, Cetti’s zanger, rietzanger, graspieper en gele kwikstaart. Knelpunten - Bebouwde kom van Ooltgensplaat; - Gemaal Het Oudeland vorm barrière voor vismigratie.

(Herziene) Nota Ecologische Verbindingen in de provincie Zuid-Holland Kenmerk: 20160402/rap01, versie 2, 28 augustus 2017

Blz. 81 van 84

14 LITERATUUR Algemeen - Alterra, 2001. Handboek Robuuste Verbindingen: ecologische randvoorwaarden. Wageningen, Alterra, Research Instituut voor de Groene Ruimte. - Bal, D., H.M. Beije, M. Fellinger, R. Haveman, A.F.M. van Opstal & F.J. van Zadelhoff, 2001. Handboek Natuurdoeltypen, tweede geheel herziene druk. Ministerie van Landbouw, Natuurbeheer en Visserij, Wageningen. - BIJ12, 2014. Werkwijze Monitoring en Beoordeling Natuurnetwerk en Natura 2000/PAS, Versie 05032014, Utrecht. - Boesveld, A. & V. Kalkman, 2007. Verspreiding en habitat van de zeggekorfslak Vertigo moelinsiana in Zuid-Holland. Stichting EIS, Leiden. - Provincie Noord-Brabant . Groene schakels, ecologische verbindingszones Voorbeeldenboek, ’s-Hertogenbosch. - Provincie Noord-Holland, 2015. Adviesrapport voor het Verbinden- en Ontsnipperenbeleid, Haarlem. - Provincie Zuid-Holland, 1998. Ecologische verbindingszones in Zuid-Holland, aanwijzingen voor inrichting en beheer, Den Haag. - Provincie Zuid-Holland, 2005. Verbetering Faunapassages Provincie Zuid-Holland, Den Haag. - Provincie Zuid-Holland, 2016a. Excel-overzicht van Provinciaal soortenbeleid broedvogels, Den Haag - Provincie Zuid-Holland, 2016b. Kaart prioritering ecologische verbindingen, versie 20160906, Den Haag. - Provincie Zuid-Holland, 2016c. Natuurbeheerplan Zuid-Holland 2017, Den Haag. - Provincie Zuid-Holland, 2016d.

Overzicht van provinciale doelsoorten, Den Haag. - Provincie Zuid-Holland, 2016e. Projectkaart / Werkdocument Uitvoeringsprogramma Biodiversiteit Programma Ecologische Verbindingen, versie 95%, Den Haag. - Schippers, W. Aardewerk Advies, mei 2012.Ontwikkelen van kruidenrijk grasland. - Uchelen, E. van, 2006. Praktisch natuurbeheer: amfibieën en reptielen. KNNV Uitgeverij, Utrecht. - Wansink, D.E.H, G.J. Brandjes, G.J. Bekker, M.J. Eijkelenboom, B. van den Hengel, M.W. de Haan & H. Scholma, 2013. Leidraad Faunavoorzieningen bij Infrastructuur. Rijkswaterstaat, Dienst Water, Verkeer en Leefomgeving, Delft / ProRail, Utrecht. - Wet Natuurbescherming, 2017. artikel 1.12 lid 1. Goeree Overflakkee - Dienst Landelijk Gebied, 2013. Notitie Ecologische verbinding Klepperstee, Den Haag. - Provincie Zuid-Holland en Waterschap Hollandse Delta, 2015. Vergaderverslag Afronding werkzaamheden WSHD aan “Stekelbaarsroute”, jan 2015. Den Haag. - Ruimte & Groen Tuin- en Landschapsarchitectuur, 2015. Definitief ontwerp Ouddorp – deelgebied noord, 23-09-2015. - Vereniging voor Natuur- en Landschapsbescherming Goeree Overflakkee, 2000. Plan voor inrichting en beheer van de Stekelbaarsroute, concept. - Waterschap Goeree- OverfIakkee en Zuiveringsschap Hollandse Eilanden en Waarden, 2004. Krekenplan Oost-Flakkee. Voorne-Putten - Ontwikkelingsmaatschappij Otterburgt CV., 2015.

Eindrapportage aanleg 'EHS Seggelant II te Brielle': Verzoek tot vaststelling. - Provincie Zuid-Holland, 2016. Uitvoeringsovereenkomst: Subsidieregeling Landelijk Gebied Zuid-Holland 2013 Kwalitatieve verplichting te Brielle, Den Haag. - Stadsregio Rotterdam, 2012. Handboek verwerving, inrichting en beheer van ecologische zones, steppingstones en laarzenpaden: Handboek bij het Projectplan Kreken Kweken op Voorne-Putten, Rotterdam. - Stadsregio Rotterdam, 2012. Keuzedocument Kreken Kweken op Voorne-Putten, Rotterdam. - Stadsregio Rotterdam, 2012. Projectplan Kreken Kweken op Voorne-Putten, Rotterdam.

Blz. 82 van 84

(Herziene) Nota Ecologische Verbindingen in de provincie Zuid-Holland Kenmerk: 20160402/rap01, versie 2, 28 augustus 2017

-

Waterschap Hollandse Delta, 2016. Memo: Overzicht kreken (verworven, kansen, geen kans en nieuw), Ridderkerk.

Hoeksche Waard - Hoekschewaards Landschap, 2014. Jaarverslag Vlinders en Libellen, Oud-Beijerland. - Hoekschewaards Landschap, 2016. Visie op groenbeheer: hoe verder met de uitvoering van het landschapsbeheerplan Hoeksche Waard, Oud-Beijerland. - Ruimtelijke Inrichting Hoeksche Waard (RIHW), 2003. Inrichtingsplannen Hoeksche Waard Vlietproject, Nijmegen/Utrecht. - Samenwerkingsorgaan Hoeksche Waard, 2012. Landschapsbeheerplan Hoeksche Waard, Klaaswaal. - Waterschap De Groote Waard, 2000. Plan Argusvlinder: Met argusogen bekeken, met prijs bekroond, Klaaswaal. Krimpenerwaard - Analyse van de effecten van herijkingsopties, versie 2, Den Haag. - Diens Landelijk Gebied, 2013. Versnipperingsgevoelige soorten behouden in de Krimpenerwaard - Diens Landelijk Gebied, 2014. Uitwerking natte ecologische verbinding door de Krimpenerwaard. Lokalisatie en inrichtingsmaatrelen, versie 2, Den Haag. - Provincie Zuid-Holland, 2008. Natuurgebiedsplan Krimpenerwaard, Den Haag. - RPS advies- en ingenieursbureau bv., 2016. Verkenning inrichting Natuur Netwerk Nederland in Bilwijk, Leerdam. Alblasserwaard - Bui-tegewoon, 2016. Provinciale recreatiegebieden Alblasserwaard: Nulmeting en potentie bepaling Elzenweg, Ouderkerk aan de IJssel. - H+N+S Landschapsarchitecten in opdracht van Waterschap Rivierenland, 2014. Inrichtingsplan Molenkade: Verkenning en advies voorkeursalternatief, Amersfoort.

- Landscape Architects Rotterdam, 2016. De toekomst van het Achterwaterschap, Rotterdam. - Provincie Zuid-Holland, 2009. Ecologische Opgave Groene Ruggengraat Alblasserwaard, Den Haag. Midden Holland - Bureau Van Beek Groen Advies in opdracht van provincie Zuid-Holland, 2015. Compierekade, definitief ontwerp inrichting voor de natuurcompensatie van de OTA in de gemeente Alphen, Alphen aan den Rijn. - Gemeente Noordwijkerhout, in samenwerking met de gemeenten Katwijk, Hillgom, Lisse, Noordwijk en Tylingen, 2016. Gebiedsprogramma Bollenstreek 2016 – 2020: ‘‘B(l)oeiende Bollenstreek’ Identiteit - Beleving – Natuur, Noordwijkerhout. - Gemeente Rotterdam, 2013. Projectbeschrijving Oranjebonnen; T.b.v. UitvoeringsProgramma Groen 2011-2015, Rotterdam. - Provincie Zuid-Holland, 2015a. Aanbesteding bestek N207 OTA natuurcompensatie Compierekade te Alphen aan den Rijn, DOS-2015-0005327, Den Haag. - Provincie Zuid-Holland, 2015b. Startnotitie: Realisatie ecologische verbinding Vlaardingse Vlietlanden - Ackerdijkse Plassen, Den Haag. - Vista landschapsarchitectuur en stedenbouw en Circular Landscapes in opdracht van Stichting Horst en Voorde, 2016. Projectverkenning droge en natte verbinding Horst en Voorde, concept, Amsterdam. Websites - http://pzh.b3p.nl/viewer/app/Natuurbeheerplan - http://www.hetnieuwewestland.nl/nieuws/poelzone-ruimte-voor-de-natuur. 12 januari 2017.

- http://www.mjpo.nl - https://ndff-ecogrid.nl/ - https://www.portaalnatuurenlandschap.nl/themas/overzicht-typen-natuur-en-landschap/. 15 december 2016.

(Herziene) Nota Ecologische Verbindingen in de provincie Zuid-Holland Kenmerk: 20160402/rap01, versie 2, 28 augustus 2017

Blz. 83 van 84

-

https://www.portaalnatuurenlandschap.nl/themas/subsidiestelsel-natuur-enlandschapsbeheer/overzicht/ 15 december 2016. www.libellennet.nl www.ravon.nl www.vlinderstichting.nl

Blz. 84 van 84

(Herziene) Nota Ecologische Verbindingen in de provincie Zuid-Holland Kenmerk: 20160402/rap01, versie 2, 28 augustus 2017

BIJLAGE 1

ATKB kan u tevens van dienst zijn met:

BODEM

• Verkennend en nader (asbest) bodemonderzoek • Partijkeuringen grond, bagger en niet vormgegeven bouwstof • Opstellen saneringsplannen, bestekken conventionele en in-situ landbodemsaneringen

• Begeleiding, evaluatie van conventionele en in-situ landbodemsanering • Non destructief bodemonderzoek (grondradar) • Second opinions • Monitorings- en nazorgplannen • Juridisch advies bodemzaken • Beleidsondersteuning • Civieltechnisch onderzoek naar asfalt, zand en klei • Coördinatie archeologisch onderzoek • Coördinatie asbestonderzoek gebouwen

WATER&RUIMTE • Kwalitatief en kwantitatief

ECOLOGIE

• Soortgericht onderzoek

(o.a. vleermuizen, amfibieën, vogels) • Toetsingen aan natuurwetgeving • Ecologisch werkprotocol en begeleiding • Vegetatiekarteringen • Hydrobiologisch onderzoek • Waterplantenonderzoek en ecoscans • Visstandbemonstering • V ismigratieonderzoek (vistelemetrie, pit-tag) • A ctief Biologisch Beheer • Visserijmanagement • Visbeheerplannen • B eleidsstudies, beheerplannen en adviezen • B REEAM-NL (gecertificeerd duurzaam bouwen) • BREEAM-NL PLUS (duurzaamheid en milieuvergunning)

waterbodemonderzoek • Baggerplan en werkplan baggerwerk • Directievoering, toezicht en begeleiding baggerwerken • Inrichting en beheer grondwatermeetnetten • Grondwatermonitoring (grondwaterstand en -kwaliteit) • Onderzoek en monitoring oppervlaktewaterkwaliteit • Watervraagstukken • Coördinatie/opstellen bemalingsplannen • Watertoetsen en waterparagrafen • Meldingen en vergunningen • Coördinatie/opstellen ruimtelijke onderbouwing • Saneringsplan en bestek waterbodemsanering • Begeleiding en evaluatie van waterbodemsanering • BREEAM-NL (gecertificeerd duurzaam bouwen en gebiedsontwikkeling) • BREEAM-NL PLUS (duurzaamheid en milieuvergunning)

ATKB Middelharnis Prins Bernhardlaan 147 3241 TA Middelharnis

ATKB Zoetermeer Baron de Coubertinlaan 3 2719 EN Zoetermeer

ATKB Waardenburg Koeweistraat 7 4181 CD Waardenburg

T 088 11 53 200 www.at-kb.nl info@at-kb.nl