RIS314914 Monitor Toerisme 2021 en huidige stand van zaken bezoekerseconomie

Typ tekstTyp tekstTyp tekst

Saskia Bruines Wethouder van Financiën, Cultuur en Economie

Ons kenmerk

Aan de voorzitter van de commissie Bestuur

DSO/10282387 RIS314914

040

Retouradres: Postbus 12600, 2500 DJ Den Haag

Contactpersoon

Judith van Delft Dienst

Dienst Stedelijke Ontwikkeling Afdeling

Economie Telefoonnummer Datum

14070

19 april 2023

Bijlage

1 Onderwerp

Monitor Toerisme 2021 en huidige stand van zaken bezoekerseconomie

Geachte voorzitter, Het college brengt jaarlijks de Monitor Toerisme uit om inzicht te geven in de ontwikkelingen in de Haagse bezoekerseconomie: het (inter)nationaal en regionaal dag- en verblijfsbezoek met een toeristisch motief. De monitor met cijfers over 2021 en de meerjarige trend, stuur ik u hierbij toe. U ontvangt deze monitor nu pas, omdat in het vierde kwartaal van 2022 alle definitieve cijfers over 2021 bekend zijn. De Monitor Toerisme is een naslagwerk en geeft dit jaar inzicht in de gevolgen van de coronapandemie voor de sector in Den Haag en andere grote Nederlandse steden. In deze aanbiedingsbrief wordt ook een eerste beeld geschetst met voorlopige cijfers van 2022. Gevolgen coronacrisis voor de bezoekerseconomie De toeristische sector kwam in 2020 abrupt tot stilstand door de maatregelen als gevolg van de coronapandemie en was ook één van de zwaarst getroffen economische sectoren 1. In 2021 waren er vrijwel het gehele jaar coronarestricties die een negatief effect hebben gehad op de bezoekerseconomie. Attracties, winkels, musea, theaters en horecaondernemingen werden tijdelijk gesloten en evenementen en congressen werden geannuleerd. De coronacrisis heeft daarmee in 2020 en 2021 een zware impact gehad op de ondernemers in de stad.

Het aantal toeristische bezoeken, zowel van verblijfsgasten als (regionaal) dagbezoek en de bijbehorende bestedingen waren fors teruggelopen. In 2021 waren de bestedingen weliswaar gestegen ten opzichte van het eerste coronajaar (2020), maar lagen eind 2021 nog altijd 32% onder het niveau van 2019. Tegelijkertijd hebben ondernemers door de nasleep van de coronacrisis te maken met tekorten aan materialen en personeel. Uit een recent (oktober 2022) arbeidsmarktonderzoek van FNV Recreatie, KIKK recreatie en HISWA-Recron blijkt dat 66% van de recreatiebedrijven een personeelstekort heeft. De instroom van studenten in het mbo blijft achter, nieuwe medewerkers zijn lastig te vinden en tijdens de crisisjaren is een deel van het bestaande personeel door aanhoudende onzekerheid uitgestroomd naar andere sectoren. Belangrijkste ontwikkelingen bezoekerseconomie Den Haag 2021: ▪ De totale toeristische bestedingen waren ten opzichte van 2020 gestegen met 32% naar een totaal van € 422,9 miljoen in 2021. Daarmee lagen de bestedingen in 2021 nog 32% onder het niveau van 2019.

1

United Nations World Tourism Organization (UNWTO), 2020

Gemeente Den Haag

Spui 70 Den Haag

Postbus 12600 2500 DJ Den Haag

T 14070 www.denhaag.nl

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DSO/10282387 ▪ ▪ ▪

Het aantal toeristische bezoeken (totaal 6,8 miljoen) liet ten opzichte van 2020 een stijging zien van 9% en lag daarmee in 2021 nog 29% onder het niveau van 2019. Het aantal verblijfsgasten in Haagse hotels was in 2021 toegenomen met 35% ten opzichte van het eerste coronajaar en lag nog 32% onder het niveau van 2019. Het aantal banen in Den Haag dat gerelateerd is aan de bezoekerseconomie (directe werkgelegenheid) was gedaald met 570 banen (-1%). Deze krimp is hoogstwaarschijnlijk het gevolg van de coronacrisis.

Eerste cijfers 2022 en verwachting inkomend toerisme in 2023 Uit het nieuwste CityDNA Benchmarking2 report blijkt dat het toerisme in Den Haag van alle Europese steden het beste is hersteld na corona op basis van het aantal hotelovernachtingen. Recente cijfers van het Centraal Bureau voor Statistiek bevestigen dit. Den Haag heeft in 2022 14% meer gasten ontvangen in de lokale hotels dan pre-corona. In de tweede helft van 2022 is zelfs sprake van een stijging van 26% in vergelijking met 2019. Naast Den Haag heeft ook Utrecht een stijging van het aantal verblijfsgasten. De stijging in 2022 kwam vooral door een groei in het aantal Nederlandse verblijfsgasten (+23%). Ook het aantal internationale gasten steeg met 5% in vergelijking met 2019. Er kwamen voornamelijk meer Duitse hotelgasten (+46%) en Belgische hotelgasten (+35%). De cijfers van het totaal aantal nationale toeristische bezoekers (waaronder ook dagbezoekers) worden bekend in april 2023. Tijdens de coronacrisis heeft het college met investeringen van het Sociaal Economisch Herstelplan Den Haag onder de aandacht laten houden door middel van inspiratiemarketing (zoals de campagne Zee van Ruimte), zodat bezoekers de stad weer zouden bezoeken als de maatregelen dat weer toelieten.

Zodra dit mogelijk was zijn campagnes gevoerd om hotelboekingen aan te jagen en is programmering ingezet om Den Haag op het vizier van bezoekers te krijgen. In april vonden ook de Invictus Games plaats in Den Haag wat voor veel media-aandacht heeft gezorgd. Daarnaast is de hotelcapaciteit in de afgelopen jaren uitgebreid. Waarschijnlijk hebben deze factoren invloed gehad op het herstel van het verblijfstoerisme in Den Haag. Investeren in duurzaam herstel Vóór de coronacrisis kwam 1 op de 8 banen in de stad direct of indirect voort uit bezoekers aan de stad, bezoekers zorgen er ook voor dat er aantrekkelijke winkels, horeca, musea en attracties in Den Haag gevestigd zijn. Ondanks de krimp van de bezoekerseconomie (en met name het toerisme), wordt vanuit experts verwacht dat de markt op termijn weer aantrekt. Het college houdt dan ook vast aan de ingezette koers om kwaliteitstoerisme aan te trekken, met een goede spreiding over de stad en over het jaar, zoals beschreven in de Strategie Toerisme 2020-2025 (RIS302975). Om economisch herstel mogelijk te maken, is naast de reguliere investeringen vanuit het Sociaal Economisch Herstelplan (RIS306618) gewerkt aan concrete acties om de gevolgen van de coronacrisis te beperken, de stad aantrekkelijker te maken voor bewoners en bezoekers en de bezoekerseconomie weer op gang te brengen.

2

CityDNA Benchmarking Report 2022: Leaflet-CityDNA-Benchmarking-Report-July-2022-20220718.pdf (kongres-magazine.eu)

2/5

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DSO/10282387 Stimuleren van regionale binding en herhaalbezoek Conform Strategie Toerisme is in 2022 de Den Haagpas gelanceerd. Doel van de pas, die een digitale doorontwikkeling is van de Uitpas, is om op termijn de regionale binding te versterken. Den Haag heeft ten opzichte van andere grote steden namelijk een beperkte regionale functie, terwijl die bestedingen van vitaal belang zijn voor ondernemers in de stad. De coronacrisis heeft de urgentie voor regionaal bezoek vergroot, omdat het internationale toerisme moet herstellen. Regionale bezoekers zijn bovendien gemakkelijker te verleiden om de stad buiten het hoogseizoen te bezoeken. Om de binding met deze bezoekers en het herhaalbezoek te versterken is in 2022 ook een integrale regionale marketingstrategie ontwikkeld. Versterken aantrekkelijkheid winkelgebieden In 2021 en 2022 is ingezet op leegstandsmanagement in de stad door de transformatie van winkelmeters (naar wonen, werken, recreëren, cultuur en studeren), het opzetten van een taskforce leegstand en het project cultuur in de etalage. Hierbij zijn leegstaande etalages op ludieke wijze aangekleed met de uitingen van verschillende culturele instellingen. Voor winkelgebieden is daarnaast een subsidieregeling opgesteld om activiteiten mogelijk te maken die de winkelgebieden aantrekkelijker maken.

Het budget is met name ingezet voor marketing en evenementen om zo de bezoekers weer naar de winkelgebieden te trekken. Van deze subsidieregeling hebben 28 winkelgebieden gebruik gemaakt. In totaal is circa € 296.000 geïnvesteerd in de gebieden, waarvan circa € 105.000 subsidie. De winkelgebieden hebben zelf circa € 191.000 bijgedragen. Verder is de entree naar de binnenstad vanaf Den Haag Centraal station verfraaid met een fotokunstwerk van het Vredespaleis en in het Hofkwartier is een fotowaardige muursticker geplaatst van het Meisje met de Parel. Nieuw bezoekersaanbod 2021-2022 In 2021 openden de deuren van Legoland Discovery Centre in Scheveningen-Bad en werd in de binnenstad een Koninklijke audio- en videotour gelanceerd. Dit is een stadswandeling langs Koninklijke bezienswaardigheden waarbij bezoekers ook een digitaal kijkje kunnen nemen achter de deuren van bezienswaardigheden die op dat moment niet toegankelijk zijn voor publiek. Sinds 2022 wordt de Koninklijke Wachtkamer op Hollands Spoor in het voorjaar (mei/juni) en najaar (september) opengesteld voor publiek op zondagen.

Stimuleren publieksevenementen (verspreid over het jaar en door de stad) Vanaf het moment dat evenementen weer mogelijk waren, is ingezet op het stimuleren van grootschalige en kleinere publieksevenementen die economische spin-off voor Den Haag opleveren en bijdragen aan de aantrekkelijkheid van de stad. Investeringen in de omgeving rondom het Binnenhof en in het Museumkwartier Om de loopstromen rondom het Binnenhof op peil te houden tijdens de renovatie is in 2022 geïnvesteerd in programmering, marketing en aankleding in de omgeving van het Binnenhof. Daarbij is een bijdrage geleverd aan de landelijke en regionale marketingcampagne ‘200 jaar Mauritshuis’ en de bijpassende bloemenpromenade aan de Lange Vijverberg. Daarnaast is blow-up art gerealiseerd rondom het Binnenhof en in het Museumkwartier. In samenwerking met de verschillende instellingen in het Museumkwartier is er geïnvesteerd in de attractiviteit en het culturele profiel van het Museumkwartier door middel van gezamenlijke marketing, communicatie en buitenprogrammering. Tevens is er geïnvesteerd in de buitenruimte. Er zijn in 2022 drie gebouwen structureel aangelicht, namelijk het Nationale Theater, het Haags Historisch Museum en Escher in het Paleis en de bomen en gevels van gebouwen op het Lange Voorhout zijn verlicht.

3/5

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DSO/10282387 Versterking Have A Royal Winterprogramma Den Haag Om het toerisme te herstellen en bezoek buiten het hoogseizoen te stimuleren, heeft het college in 2021 en 2022 geïnvesteerd in de versterking van het jaarlijkse Have A Royal Winterprogramma. In de binnenstad en Scheveningen is de sfeerverlichting grootschalig aangepakt in samenwerking met ondernemers. In de binnenstad is met bijzondere sfeerverlichting een goede verbinding gemaakt van het Centraal Station naar en in het Museumkwartier. Ook is geïnvesteerd in sfeerverlichting rond het Binnenhofcomplex en in fotowaardige lichtdecoratie in winkelgebieden. Daarmee blijft de omgeving van het Binnenhof komende jaren ook gedurende de wintermaanden aantrekkelijk, wat bijdraagt aan het op peil houden van de bezoekersstromen. In Scheveningen zijn de toegangswegen en de entrees naar de boulevard verlicht. Daarnaast zijn lichtobjecten en gevelverlichting gerealiseerd in samenwerking met ondernemersverenigingen. Ook zijn in 2022 extra activiteiten georganiseerd, zoals de inzet van de historische tram tussen de binnenstad en Scheveningen-Bad, de organisatie van een winterse Shoppingnight in de binnenstad en het nieuwe evenement Magic Scheveningen.

Op basis van de media-aandacht voor de winterperiode in Den Haag, het feit dat de (inter)nationale aantrekkingskracht van de Royal Christmas Fair groeit en in 2022 ook weer goed werd bezocht, kan gesteld worden dat Den Haag beter op het vizier staat als winterstad in vergelijking met voorgaande jaren. Tijdens het winterprogramma (nov-dec) verbleven 19% meer gasten in Den Haag in vergelijking met 2019, waarvan +32% nationaal en +5% internationaal. De Royal Christmas Fair is bezocht door circa 400.000 bezoekers (250.000 – 300.000 bezoekers in 2019). In totaal is een mediawaarde behaald van ruim 3 miljoen euro. Met oog op groei van toerisme buiten het hoogseizoen blijft het college komende jaren inzetten op de winterperiode. Spreiding van bezoek Den Haag werkt samen met de regio om bezoekers te spreiden en langer te behouden in de regio. Hiermee stimuleren we verblijfsbezoek in de stad, waarbij gasten ook een bezoek brengen aan de regio. Via The Hague and Partners wordt ook het aanbod buiten de toeristische kernen onder de aandacht gebracht, zoals met de campagne ‘Zee van Ruimte’. Bij de ontwikkeling van programmering wordt ingezet op momenten buiten het hoogseizoen. Vooruitblik 2023 In 2023 vindt het Escherjaar plaats in Den Haag. Het is dan 125 jaar geleden dat M.C. Escher werd geboren.

Bezoekers kunnen van februari tot en met september de tentoonstelling ‘Escher – Andere wereld’ bezoeken in het Kunstmuseum of jaarrond een bezoek brengen aan Escher in het Paleis, die diverse tijdelijke tentoonstellingen heeft. De stad wordt aangekleed in Escherstijl en gedurende het jaar vinden diverse activiteiten plaats. Zo is het Stadhuis bestickerd met het werk van Escher, ontvangen ondernemers raamstickers voor de etalages en komen er vloertekeningen in Escherstijl. Verder zijn er educatieve programma’s voor Haagse scholieren en inwoners. Kunstmuseum Den Haag en Escher in het Paleis werken ook met een combinatieticket, waarbij bezoekers beide musea voor een laag tarief kunnen bezoeken. Hiermee zijn de tentoonstellingen toegankelijker voor bezoekers en bewoners die normaal gesproken minder snel naar een museum gaan vanwege de kosten. Naast het Escherjaar vindt in Den Haag in 2023 ook het WK Zeilen en The Ocean Race plaats en is eind 2022 een financiële bijdrage toegekend aan 15 grootschalige publieksevenementen en 11 kleinere evenementen3 die in 2023 gaan plaatsvinden. Verder staan er reeds 18 congressen op de agenda die door The Hague Convention Bureau zijn geworven.

3

De kleinere evenementen die plaatsvinden in juli t/m december 2023 zitten hier nog niet tussen.

4/5

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DSO/10282387 Ook zal het koninklijk programma in aanloop naar Prinsjesdag en het Have A Royal Winterprogramma wederom plaatsvinden en wordt geïnvesteerd in diverse activiteiten rond het Binnenhof om de omgeving aantrekkelijk te houden tijdens de renovatieperiode. Met vriendelijke groet, de wethouder van Financiën, Cultuur en Economie Saskia Bruines

5/5