RIS314844 Beantwoording SV Aanpak uitheemse rivierkreeft

Datum

BEANTWOORDING SCHRIFTELIJKE

6 juni 2023

VRAGEN

Onderwerp

Ons kenmerk

Antwoord van het college op de vragen van het raadslid de heer Van der Helm, luidend: ‘Aanpak uitheemse rivierkreeft’

DSB/10507444 RIS314844

Het raadslid de heer Van der Helm heeft op 13 maart 2023 een brief met daarin twaalf vragen aan de voorzitter van de gemeenteraad gericht. Overeenkomstig artikel 30 van het reglement van orde voor vergaderingen en andere werkzaamheden van de raad, beantwoordt het college deze vragen als volgt. De fractie van de Haagse VVD spant zich al langer in voor het aanpakken van de uitheemse rivierkreeft die voor veel schade zorgt aan de natuur en biodiversiteit en wordt hierin gesterkt door de artikelen “Gericht rivierkreeften wegvangen blijkt effectief; waterplanten keren terug” en “Gezamenlijke brandbrief uitheemse rivierkreeft” op de website van Hoogheemraadschap van Schieland en de Krimpenerwaard. In de artikelen wordt verslag gedaan van de geslaagde praktijkproef van het Hoogheemraadschap in samenwerking met de provincie Zuid-Holland voor het wegvangen van rivierkreeften en de breed gedragen wens voor een effectieve en duurzame aanpak. 1.

Is het college bekend met de artikelen “Gericht rivierkreeften wegvangen blijkt effectief; waterplanten keren terug” en “Gezamenlijke brandbrief uitheemse rivierkreeft” op de website van Hoogheemraadschap van Schieland en de Krimpenerwaard?

Het college is hiermee bekend. 2.

Is het college bekend met de resultaten van het onderzoek door het Hoogheemraadschap van Schieland en de Krimpenerwaard waaruit blijkt dat wegvangen van kreeften een direct positief effect heeft op de lokale biodiversiteit? Wat vindt het college van deze resultaten?

Het college heeft hier via het Hoogheemraadschap van Delfland kennis van genomen. Delfland laat zelf ook vangmethoden op hotspots in stedelijk gebied onderzoeken: plekken waar de uitheemse soort talrijk is. Een daarvan bevindt zich in Den Haag. De resultaten uit Schieland zijn in dit kader zeer interessant en worden dan ook nauw gevolgd. De resultaten uit deze proef sluiten aan bij eerdere resultaten elders in Nederland en de wereld. Een actieve aanpak van exotische kreeften is mogelijk, maar vraagt een forse inspanning. Ook het herstel van waterplanten is bij eerdere onderzoeken geconstateerd. Resultaten van proeven worden door waterschappen met elkaar gedeeld onder andere in de werkgroep invasieve soorten en de landelijke klankbordgroep rivierkreeften.

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DSB/10507444

3.

In hoeverre is het college van mening dat de uitheemse rivierkreeft schade toebrengt aan de natuur en biodiversiteit in de Haagse wateren? Graag een uitgebreide toelichting.

Dat uitheemse rivierkreeften schadelijk zijn voor de waterkwaliteit, de biodiversiteit en oevers is een feit. Hoe groot de impact is op het ecosysteem is lastig om precies te bepalen. Dit komt doordat de rivierkreeft de fysieke natuurlijke structuren aantast (door graafgedrag in oevers, het knippen van waterplanten en het troebel maken van water) en de verwevenheid van soorten in de natuur. De Leidse stadsgrachtenadviseur Aaf Verkade waarschuwt al lange tijd voor de schade die rivierkreeften kunnen veroorzaken aan de kades van grachten in de stad. Onder meer in een artikel met de titel “Ingestorte kade? Kijk ook eens naar de kreeft” uit september 2020 waarschuwt zij voor het gevaar op verzakking als gevolg van de aanwezigheid van de Amerikaanse rivierkreeft. 4.

Is het college bekend met dit artikel en de waarschuwing van de Leidse stadsgrachtenadviseur voor de gevaarlijke gevolgen die de Amerikaanse rivierkreeft kan hebben op de kades van grachten in de stad? Zo neen, waarom niet? Wat vindt het college van haar waarschuwing?

Het college is hiermee bekend en weet ook al langer van het gevaar van de graafactiviteiten van de uitheemse rivierkreeften in zachte oevers. Bij de inspectie van oevers wordt hier dan ook extra op gelet. Zeker waar het oevers in dijken en kades betreft die een direct waterkerende functie hebben. 5.

Wordt er bij de reguliere controles en onderhoud van de Haagse kades ook gecontroleerd/rekening gehouden met de schade die rivierkreeften kunnen veroorzaken doordat zij kleine ruimtes in de oevers en kademuren groter maken? Zo ja, wat doet u daaraan? Zo neen, waarom niet?

Zie ook vraag 4. Voor kademuren loopt een uitgebreide monitoring voor de meer kwetsbare oude kademuren in het kader van het Meerjarenprogramma Kunstwerken (RIS311239). Nieuwe kademuren zijn door de bouwwijze met funderingen van staal zeer goed bestand tegen de rivierkreeften. 6.

Welke gevolgen heeft de Amerikaanse rivierkreeft op het behalen van de doelen van de Haagse Kaderrichtlijn Water? Wat is het gevolg van het niet behalen van deze doelen?

Wij gaan ervan uit dat u de doelen van de Europese Kaderrichtlijn Water bedoelt. Deze doelen zijn voor de Haagse wateren overeengekomen in gezamenlijk besluit voor overige wateren. Uitheemse rivierkreeften, zoals de Amerikaanse rivierkreeft die in de Haagse wateren domineert, zijn een bedreiging voor het ecosysteem en daardoor een bedreiging voor het behalen van de doelen voor de Kader Richtlijn Water. Er zijn meerdere bedreigingen of oorzaken voor stress binnen het watersysteem die het behalen van de Kader Richtlijn Water doelen bemoeilijken. Wat de gevolgen voor het niet behalen van de doelen van de Europese Kaderrichtlijn Water kunnen zijn, is nog niet bekend. Samen met de provincie, het waterschap en de gemeente is afgesproken dat voor de lokale Haagse wateren een inspanningsverplichting geldt om de (ecologische) schade door uitheemse rivierkreeften te beperken.

2/5

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DSB/10507444

Op 27 augustus van 2019 heeft de Haagse VVD eerder vragen gesteld over het negatieve effect van uitheemse rivierkreeften op de kades en biodiversiteit van Haagse water en de inzet van de gemeente hiertegen (RIS303423). In de beantwoording stelde het college toen dat wegvangen van de uitheemse rivierkreeften geen oplossing biedt voor het probleem. 7.

Deelt het college de mening van de Haagse VVD dat nu het onderzoek van Hoogheemraadschap van Schieland en de Krimpenerwaard laat zien dat wegvangen van rivierkreeften wel degelijk effectief is de gemeente hier zo snel mogelijk mee moet starten? Zo ja, hoe gaat het college dat doen? Zo neen, waarom niet?

Primair is het ministerie van Landbouw Natuur en Voedselkwaliteit (LNV) vanuit de visserijwet verantwoordelijk voor het beheersen en de gevolgen van de uitheemse rivierkreeften. Waterschappen zijn gezamenlijk aan de slag gegaan om vast te stellen wat de impact is van de beheersmaatregel wegvangen. Resultaten van diverse proeven laten positieve resultaten zien. Maar het hoogheemraadschap van Delfland geeft aan dat dit een grote inspanning vergt qua inzet en financiële dekking. Delfland is in 2021 gestart met een onderzoek naar de effecten van het intensief wegvangen van de dieren op drie plekken in stedelijk gebied, waaronder een in Den Haag. Ook werkt het waterschap met het ministerie van LNV sinds 2020 aan het ontwikkelen van nieuwe innovatieve vangtuigen. Delfland en Den Haag werken samen aan een schoon en gezond watersysteem. Het college biedt Delfland daarom alle medewerking bij de inspanningen om het water in een goede ecologische balans te brengen. Delfland werkt met andere waterschappen en de provincie samen om het ministerie van LNV te bewegen de benodigde capaciteit en financiën beschikbaar te maken voor de aanpak van de uitheemse rivierkreeften.

Om de overlast van de uitheemse rivierkreeft tegen te gaan hebben verschillende gemeenten, waaronder de gemeente Langedijk, zo blijkt uit een artikel “Rivierkreeften in ruil voor een spelcomputer: Langedijk vraagt jeugd om hulp bij bestrijding plaag” op de website van NH-nieuws, wedstrijden georganiseerd om de kreeften te vangen. 8.

Is het college bekend met het artikel van NH-nieuws en de wedstrijden die verschillende gemeenten hebben georganiseerd waarbij jeugdige inwoners naar hartenlust kreeften mochten vangen en daar prijzen tegenover stonden? Zo ja, wat vindt u hiervan?

Het college staat hier huiverig tegenover. Er gelden regels voor het vangen van dieren, ook als het uitheemse diersoorten betreft. De regelgeving vanuit het ministerie van LNV beschrijft dat vangen met korven, fuiken en netten alleen is toegestaan voor beroepsvissers. Gevangen exotische rivierkreeft met de hengels zou volgens deze regelgeving door houders van een geldige schriftelijke toestemming mogen worden meegenomen, ware het niet dat de visrechthebbende hengelsportvereniging GHV/Groene Hart in de schriftelijke toestemming voor de leden een 'catch & release' voorwaarde heeft opgenomen. Dus alle gevangen vis (en dat is volgens de Visserijwet inclusief kreeft) moet na vangst in hetzelfde water worden teruggezet. Daar is uiteraard met een wijziging van de voorwaarde een uitzondering op te maken, maar het is dan nog steeds niet toegestaan om actief op kreeft te vissen.

Het college is geen voorstander van het inzetten van particulieren bij het afvangen van rivierkreeft. Elders in Europa heeft het juist gezorgd voor een versnelde verspreiding, door mensen die er plezier in

3/5

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DSB/10507444

kregen om op kreeften te vissen en die rivierkreeften gingen uitzetten op plekken waar ze nog niet voor kwamen. Bovendien is het niet te overzien welke bijkomende gevolgen er zijn voor het overige waterleven wanneer er vrij op rivierkreeften gevist mag worden. Ecologen vrezen dat de schade door ongericht afvangen wel eens groter kan zijn dan de schade die de rivierkreeften zelfs aanrichten. 9.

Deelt het college de mening van de Haagse VVD dat onze inwoners een belangrijke rol kunnen spelen bij het redden van de kades en biodiversiteit van Haagse wateren door het vangen van uitheemse rivierkreeften als hen hier de gelegenheid toe wordt geboden? Zo neen, waarom niet?

Het college deelt die mening niet. Het college is niet voornemens rivierkreeften door particulieren te laten vangen. 10. Is het college bereid om bij de minister te pleiten voor een aanvullende pilot in Den Haag, waarin particulieren wordt toegestaan om rivierkreeften te vangen voor eigen consumptie? Zo nee, waarom niet? Het Hoogheemraadschap van Delfland doet momenteel onderzoek doet naar het afvangen van uitheemse rivierkreeften. Het college wil de uitkomsten van dit onderzoek afwachten. Zodra meer bekend is zullen wij in gezamenlijkheid bezien of een aanvullende pilot kan worden bepleit bij de minister. Het college kan de raad hierover naar verwachting begin volgend jaar over informeren. 11.

Op welke wijze is de Gemeente Den Haag betrokken bij de taskforce ‘Aanpak Uitheemse Rivierkreeft’ van het ministerie van LNV?

Het Hoogheemraadschap van Delfland is aangesloten. Omdat de gemeente visrechthebbende is voor vrijwel alle wateren in Den Haag, is er vrijwel doorlopend contact. 12. Verschillende gemeenten zetten in op het stimuleren van natuurlijke vijanden van de rivierkreeft, zoals de snoek, de fuut en de reiger. In hoeverre is dit een optie voor Den Haag? Graag een uitgebreide toelichting. In theorie is het stimuleren van potentiële natuurlijke vijanden de meeste duurzame aanpak bij alle invasieve uitheemse soorten die niet meer volledig uitgeroeid kunnen worden. Over de precieze rol van natuurlijke vijanden voor de uitheemse rivierkreeften en wat de impact daarvan uiteindelijk gaat zijn, is momenteel nog weinig bekend. Delfland is bezig met een (literatuur- en veld) onderzoek om hier meer duiding aan te geven. Op dit moment is bekend dat natuurlijke vijanden van de exotische rivierkreeften hun werk doen, zoals reigers en futen. Het stimuleren van de aantallen kreeft etende vogels (blauwe reiger, fuut, kleine mantelmeeuw en zilvermeeuw) heeft mogelijk weinig nut, omdat kreeften maar een deel van hun dieet vormen. Het is daarbij nagenoeg onmogelijk gezien de territoria van deze vogels, hun biotoopeisen en andere ‘menu-eisen’. Ook is inmiddels bekend dat behalve paling ook snoekbaars, snoek, baars en zelfs karper op kreeft jagen.

De effecten op de kreeftenpopulatie zijn echter marginaal in de biotoop en habitat zoals wij die in onze Nederlandse binnenwateren en in Den Haag kennen. Ook overlappen de ecologische niches van de Amerikaanse rivierkreeft en de benoemde vissen elkaar slechts gedeeltelijk. Daarnaast hebben deze vissen het moeilijk, met name de paling.

4/5

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DSB/10507444

Aangezien de genoemde soorten horen bij een gezond ecologisch watersysteem, is het verbeteren van de leefomstandigheden van deze soorten overigens altijd als positief te beschouwen dus nooit een verloren inspanning. Het college van burgemeester en wethouders, de secretaris, de burgemeester, Ilma Merx

Jan van Zanen

5/5