RIS314812 Beantwoording SV Knelpunten in de Haagse inburgering

Datum

BEANTWOORDING SCHRIFTELIJKE

15 mei 2023

VRAGEN

Onderwerp

Ons kenmerk

Antwoord van het college op vragen van het raadslid mevrouw Mostert, luidend: 'Knelpunten in de Haagse inburgering'

SZW/10507006 RIS314812

Het raadslid mevrouw Mostert heeft op 14 maart 2023 een brief met daarin zeven vragen aan de voorzitter van de gemeenteraad gericht. Overeenkomstig artikel 30 van het reglement van orde voor vergaderingen en andere werkzaamheden van de raad, beantwoordt het college deze vragen als volgt. Voor D66 is het belangrijk dat alle stadsgenoten volwaardig kunnen meedoen in de Haagse samenleving. Om die reden heeft de fractie vragen over de uitvoering van de Wi2021 en de mogelijke knelpunten die hierbij door de gemeente worden ervaren. Wanneer een statushouder aan Den Haag wordt gekoppeld vindt er een digitaal ‘warm overdrachtsgesprek’ plaats tussen het COA, de gemeente en de inburgeraar. Hiermee wordt de overbruggingsperiode tussen het koppelen van de statushouder en het daadwerkelijk huisvesten van de statushouder zo goed mogelijk benut. 1.

Kan het college aangeven in hoeverre dit ‘warme overdrachtsgesprek’ de gemeente tijdig en van voldoende informatie voorziet om zich voor te bereiden op de komst van de statushouder? En op welke wijze bereidt de gemeente de inburgering voor indien er onvoldoende informatie beschikbaar blijkt te zijn?

Het warme overdrachtsgesprek is een verkennend gesprek met als doel een eerste beeld te krijgen van de statushouder en de statushouder voor te bereiden op de eerste fase van het inburgeringstraject. Het gesprek voorziet de gemeente voor dit doel tijdig en voldoende van informatie. Het vervolg op het warme overdrachtsgesprek is het brede intakegesprek. Dit gesprek vindt plaats na huisvesting. Het is een verdieping op het overdrachtsgesprek. Tijdens dit gesprek kan alle nodige informatie naar boven worden gehaald. Er zijn geen gevallen bekend waarin het warme overdrachtsgesprek te weinig informatie opleverde. In de praktijk is wel gebleken dat de meeste vragen van een statushouders tijdens het warme overdrachtsgesprek over huisvesting gaan. Er is niet altijd ruimte om na te denken over inburgering zolang de basis er nog niet is. Het is daarom van belang dat we statushouders na de huisvesting zo snel mogelijk weer spreken. In het Plan Inburgering en Participatie worden, samen met de inburgeraar, afspraken gemaakt over de inhoud van het individuele inburgeringstraject. Deze afspraken vormen de basis voor de monitoring en handhaving, en dienen waar mogelijk recht te doen aan de persoonlijke omstandigheden van de inburgeraar.

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

SZW/10507006

2.

Kan het college toelichten welke knelpunten worden ervaren bij het vaststellen van een Plan Inburgering en Participatie (PIP)? En in welke mate heeft dit impact op de kwaliteit van een PIP? Hoeveel tijd kost het de gemeente om een PIP vast te stellen? En wat gebeurt er als dit niet lukt in de door het Rijk voorgeschreven 10 weken?

Inhoudelijk zijn er op dit moment geen knelpunten. Op basis van de adviesrapporten, gesprekken en de leerbaarheidstoets zijn de casemanagers goed in staat het PIP op te stellen. Op dit moment worden enkel knelpunten ervaren op de termijnen. De wettelijk PIP-termijn van 10 weken is in de praktijk nog niet haalbaar. Dit komt onder andere door de versnelde huisvesting van statushouders op verzoek van het ministerie van SZW. Dit heeft geen effect op de kwaliteit van het PIP. Er wordt momenteel niet gehandhaafd op het vaststellen van het PIP buiten de wettelijk gestelde termijn. Het is onbekend hoe hier eventueel op gehandhaafd gaat worden door het Rijk. Het Rijk is op de hoogte van het feit dat meerdere gemeenten de PIP-termijn niet halen en hierover lopen daarom gesprekken. 3.

Naast de wettelijke leerroutes biedt de gemeente een vierde optie aan: de B1- entreeroute. Zijn er met de optie van de B1- entreeroute voldoende mogelijkheden voor maatwerk beschikbaar bij het maken van een PIP?

Ja, met de wettelijke routes en de B1- entreeroute zijn er voldoende mogelijkheden tot maatwerk. We hebben in Den Haag 5 verschillende leerroutes/trajecten (Z, B1, B1-entree, hbo/wo en mbo). Binnen elke leerroute is er ruimte voor maatwerk. Een inburgeraar kan bijvoorbeeld de Z-route volgen en sommige onderdelen op A2-niveau volgen. In de B1-route kan een inburgeraar uitstromen op taalniveaus A2, B1 en B2. De mbo-route heeft 3 uitstroomniveaus (mbo 2, 3 en 4), de hbo/wo-route heeft 2 uitstroomniveaus en verschillende uitstroomprofielen. Op deze wijze kan elke statushouder een passende leerroute aangeboden krijgen. 4.

Beschikt de gemeente over voldoende gegevens om de voortgang van inburgeraars te monitoren? Welke eventuele knelpunten komt de gemeente specifiek tegen bij de begeleiding van gezinsmigranten?

Het is nog lastig in te schatten of we voldoende gegevens hebben om de voortgang van inburgeraars te monitoren. De eerste voortgangsgesprekken zijn nog niet zo lang geleden gevoerd. Hier hebben we over enkele maanden beter zicht op. Indien nodig kan dan bijgestuurd worden. Voor gezinsmigranten hebben we relatief weinig handvatten om de voortgang te monitoren omdat zij zelf verantwoordelijk zijn voor het overgrote deel van de invulling van hun route. Voor deze doelgroep beperken de strenge regels voor gegevensuitwisseling onze mogelijkheden voor het monitoren van de voortgang van het inburgeringstraject en het leggen van het eerste contact met de inburgeraar. Als gemeente Den Haag hebben we een taalconvenant gesloten met taalaanbieders. Daarin is afgesproken dat de taalaanbieders de gemeente voorzien van voortgangsinformatie. Dit kost de taalscholen veel extra tijd. Bij gezinsmigranten die middels zelfstudie hun examen willen halen of bij een niet-convenantpartner aanbod volgen, is die mogelijkheid er niet. De gemeente beschikt dan over minder gegevens. Dit punt is aangekaart bij het Rijk.

2/4

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

SZW/10507006

5.

Kan het college aangeven hoe de financiële ontzorging van inburgeringsplichtigen verloopt? Heeft de gemeente voldoende inzicht in de gegevens die nodig zijn voor een goede financiële ontzorging? Welke eventuele andere knelpunten komt de gemeente tegen?

In april 2022 heeft de Nationale ombudsman de resultaten van het onderzoek naar financiële knelpunten bij statushouders rond het sociaal minimum gepubliceerd.1 De uitdagingen die door de Nationale ombudsman in het onderzoek ‘Een status met weinig armslag’ zijn benoemd, worden herkend.2 Dit betreft bijvoorbeeld het niet optimaal kunnen afstemmen van de periode en wijze van ontzorging op de individuele behoefte van de statushouder. Het ministerie heeft in de Kamerbrief van 6 april 2023 toegezegd het wetsonderdeel te herzien en vooruitlopend hierop tijdelijk een ruimere uitleg te geven aan het wetsartikel over financieel ontzorgen.3 Dit moet meer ruimte bieden om de financiële ontzorging af te stemmen op de situatie van de statushouder. Door de hoge inflatie en de sterk gestegen energiekosten is het daarnaast complex gebleken om in het kader van financieel ontzorgen de rekeningen te betalen en tegelijkertijd voldoende leefgeld beschikbaar te stellen zodat de asielstatushouder kan rondkomen en geen financiële stress ervaart. Als gemeente beheren we de vaste lasten (huur, water, gas/elektra en zorgverzekering) van de statushouder. Nadat alle rekeningen zijn betaald blijft er soms weinig leefgeld over voor de statushouder. De minister heeft in de eerdergenoemde Kamerbrief toegezegd dat extra aandacht besteed zal worden aan het proces van aanvraag en toekenning van toeslagen.

Het doel is dat inburgeringsplichtigen de toeslagen zo snel mogelijk ontvangen en dat een eventueel inkomensgat overbrugd wordt. In de herziening van het wetsartikel wordt dit ook geadresseerd. Hierbij is het uitgangspunt dat er voldoende inkomen is om de kosten van het bestaan te dragen of, als dat niet het geval is, er goede afspraken met leveranciers gemaakt worden. Verder heeft de versnelde instroom van statushouders in de tweede helft van het jaar verdere druk gelegd op de capaciteit van betrokken afdelingen en externe partners, die in korte tijd hun capaciteit sterk moesten uitbreiden. Dit heeft in het najaar van 2022 geleid tot het inrichten van een speciale Taskforce Ontzorgen waarin de casemanagers, budgetbegeleiders en maatschappelijk begeleiders alle dossiers van statushouders nauwkeurig doorlopen om betalingsachterstanden of problemen te voorkomen. Voor de financiële ontzorging hebben we voldoende inzicht in de gegevens. 6.

Op welke wijze bereidt de gemeente Den Haag zich voor op een mogelijk toename in inburgeringsactiviteiten door de wens van Oekraïense ontheemden om langer in Nederland te verblijven? Tegen welke knelpunten loopt gemeente Den Haag aan in de voorbereiding? Wat is er nodig om deze knelpunten te doorbreken?

Op dit moment krijgen Oekraïense ontheemden tijdelijke bescherming en zijn zij niet inburgeringsplichting. Het is nu aan het Rijk om hier verdere beslissingen over te nemen. Indien het Rijk besluit om Oekraïners inburgeringsplichtig te maken zal de dienstverlening moeten worden opgeschaald. Knelpunten zullen met name te maken hebben met de uitvoeringscapaciteit.

1

Een status met weinig armslag (nationaleombudsman.nl)

2

2022/082 Een status met weinig armslag | Nationale ombudsman

3

Integratiebeleid | Tweede Kamer der Staten-Generaal

3/4

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

SZW/10507006

7.

Kan het college toelichten hoe de begeleiding van inburgeraars die nog onder de oude wet, de Wi2013, moeten inburgeren verloopt?

De dienstverlening voor de groep inburgeraars onder de Wi2013 is en blijft een belangrijk aandachtspunt in het Haagse inburgeringsbeleid. Deze groep is zelf verantwoordelijk voor hun inburgeringstraject. In Den Haag worden deze inburgeraars actief ondersteund met inzet van middelen die we vanuit het Rijk ontvangen. Deze middelen zijn niet toereikend om de inburgeraars onder het vorige stelsel te helpen zoals de inburgeraars onder het nieuwe stelsel, maar we proberen hen binnen de budgettaire kaders zoveel mogelijk te helpen in de geest van de nieuwe wet. Zij ontvangen begeleiding op zowel inburgering als participatie (waarbij de koppeling is gemaakt met trajecten van Den Haag Werkt en de afdeling Participatie). Daarnaast profiteert deze groep van het Haags convenant inburgering & taal door vanaf de start goed advies te krijgen over het kwalitatieve taalaanbod in de stad en wordt er extra taalaanbod geboden aan de groep wiens lening bijna is uitgeput en/of bijna door hun inburgeringstermijn heen is (Einde Lening nog Inburgeringsplichtig). Op basis van het convenant met Stichting voor Vluchteling-Studenten UAF krijgen asielstatushouders financiële steun en begeleiding om een studie te volgen op mbo3-, mbo4-, hbo- of wo-niveau. Het college van burgemeester en wethouders, de secretaris, de burgemeester, Ilma Merx

Jan van Zanen

4/4