RIS314661 Preadvies initiatiefvoorstel Stunt niet met het klimaat

Typ tekstTyp tekstTyp tekst

114

Retouradres: Postbus 12600, 2500 DJ Den Haag

Ons kenmerk

Aan: de Gemeenteraad

DSB/10723137 RIS314661 Contactpersoon

Marcia Kok Dienst

Stadsbeheer Afdeling

Beleidsafdeling Stadsbeheer Telefoonnummer

14070 Datum

E-mailadres

7 mei 2024

marcia.kok@denhaag.nl

Onderwerp

Preadvies initiatiefvoorstel Stunt niet met het klimaat

Op 2 maart 2023 is het initiatiefvoorstel “Stunt niet met het klimaat” van raadslid Barker aan de voorzitter van de gemeenteraad aangeboden. Inmiddels is nieuw reclamebeleid voorbereid voor de gemeente Den Haag, dat gelijk met dit initiatiefvoorstel aan de raad is aangeboden. Initiatiefvoorstel Den Haag wil in 2030 een klimaatneutrale gemeente zijn. De indiener stelt dat gezien de urgentie van de klimaatcrisis regulering van reclame in de openbare ruimte een maatregel is die nu genomen moet worden. Het initiatiefvoorstel stelt voor om fossiele- en vleesreclames via de Algemene plaatselijke verordening voor de gemeente Den Haag (APV) te verbieden. Het aanpakken van fossiele reclame en vleesreclame past binnen het gemeentelijke beleid om klimaatneutraal te worden en plantaardig en duurzaam eten te stimuleren. Reclamebeleid In het voorgenomen nieuwe reclamebeleid wordt opgenomen dat fossiele reclame geweerd gaat worden binnen de gemeentegrenzen van Den Haag. Dit wordt onderdeel van de nieuw aan te besteden (privaatrechtelijke) contracten. Reclame-uitingen kunnen geweerd worden via de APV, mits dit goed is gemotiveerd en past binnen de reikwijdte van de APV (de openbare orde, veiligheid en bescherming van de gezondheid van personen en het milieu binnen de gemeentelijke grenzen).

Binnen de reikwijdte van de APV zou de motivering van het weren van fossiele reclame dan gebaseerd moeten zijn op de bescherming van de gezondheid van personen en het milieu. Het nieuwe reclamebeleid voorziet niet in een verbod op reclame voor vlees. Juridische aspecten Voor reclame op straat heeft de gemeente diverse contracten met exploitanten afgesloten. In deze privaatrechtelijke contracten worden doorgaans de voorwaarden voor de reclames en afspraken vastgelegd. Er zijn in de huidige contracten geen beperkingen op reclame-uitingen opgenomen, behalve dat een reclame moet voldoen aan de regels van de Stichting Reclame Code (SRC). In het initiatiefvoorstel wordt voorgesteld om in de APV op te nemen dat fossiele reclame en reclame voor vlees in de openbare ruimte verboden is. De gemeenteraad is bevoegd tot het vaststellen en wijzigen van de APV op het gebied van buitenreclame. Een verbod op reclame via de APV moet wel uitgebreid gemotiveerd worden.

Gemeente Den Haag

Spui 70 Den Haag

Postbus 12600 2500 DJ Den Haag

T 14070 www.denhaag.nl

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DSB/10723137

Daarbij moet het causale verband tussen de reclame-uiting en de openbare orde, veiligheid of bescherming van de gezondheid van personen of het milieu binnen de gemeentelijke grenzen inzichtelijk worden gemaakt. In dit geval zal het gaan om de gezondheid van personen en het milieu binnen de gemeentelijke grenzen. Ook zal uit de motivering moeten blijken dat het verbod geschikt is om het doel te bereiken, noodzakelijk is en niet onredelijk bezwarend is voor belanghebbenden. Motivering Om tot een goede onderbouwing te komen zodat sprake is van een gerechtvaardigd belang en dat het reclameverbod proportioneel is, is juridisch advies gevraagd bij Van der Feltz Advocaten NV. Het advies wordt onder geheimhouding als bijlage toegevoegd. Hierin wordt geadviseerd om, als een reclameverbod voor fossiele reclame wordt ingesteld, dit te beperken tot het product fossiele brandstof, de dienstauto’s en alle vlieg- en bootreizen op fossiele brandstof van de dienst vliegen & zeevaart, maar het verbod geen betrekking te laten hebben op pakketreizen (buiten Europa) dan wel issue- en image-advertenties1. Het verband tussen issue- en image-advertenties reclames en de milieuschade is moeilijker te motiveren. De in het initiatiefvoorstel opgenomen definitie wil het college niet overnemen. Daarom dient de voorgestelde definitie te worden aangepast.

Voor de motivering kan worden geput uit de juridische analyse door Ecolytico Legal (2023)2. Ook zal dan aangegeven moeten worden dat het verbod geschikt is om het doel te bereiken, noodzakelijk is en niet onredelijk bezwarend is voor belanghebbenden. Hierover is nog geen jurisprudentie beschikbaar en dit vormt daarmee een juridisch risico. Voor vleesreclame lijkt het risico wat groter dan voor fossiele reclame. Het verband tussen het consumeren van vlees en de (volks)gezondheid lijkt namelijk minder direct dan het verband tussen de uitstoot van fossiele brandstoffen en de (volks)gezondheid. Ook bij vleesreclame geldt dat imagereclame juridisch risicovoller is dan productreclame. Een totaalverbod voor alle reclame in de vleessector is moeilijker te onderbouwen, bijvoorbeeld reclame voor een vegetarisch product vanuit een slachterij en een minder direct verband tussen het consumeren van vlees en de volksgezondheid dan bij fossiele uitlaatgassen. Consequenties Duidelijk mag zijn dat het aannemen van het initiatiefvoorstel leidt tot zowel financiële als juridische risico’s. Mochten vormen van reclame geweerd worden via de APV dan zal ook rekening moeten worden gehouden met een overgangstermijn. Door een overgangstermijn aan te houden, hoeven reclamebureaus reeds verkochte reclameruimte niet terug te draaien en kunnen contractpartners reeds ingekochte reclamecampagnes nog tonen.

Het verlies aan inkomsten wordt daarmee beperkt. De juridische risico's zijn hierboven geschetst. Het weren van bepaalde reclameboodschappen moet dus goed gemotiveerd zijn. Omdat de gemeente pioniert met het verbod op reclame via de APV kunnen schadeclaims en civiele zaken door de contractpartners, dan wel door bedrijven die reclame maken, aangespannen worden. Tot slot wordt een privaatrechtelijk contract dat de gemeente eerder is aangegaan, door diezelfde gemeente publiekrechtelijk beperkt.

1

Issue- en imageadvertenties: Advertenties om mensen te overtuigen hun mening of gedrag te veranderen in plaats van ze iets te

verkopen en advertenties waar slechts afbeeldingen (bijvoorbeeld logo’s) die aan een organisatie refereren zijn weergegeven. 2

Ecolytico Legal (2023) Juridische analyse regulering reclames met een negatieve milieu-impact. Opgehaald van

https://openresearch.amsterdam/nl/page/105512/hoe-kun-je-reclames-met-een-negatieve-milieu-impact-reguleren

2/4

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DSB/10723137

Preadvies Het college adviseert als volgt op het initiatiefvoorstel: I.

Fossiele en vleesreclame in de openbare ruimte van Den Haag te verbieden door:

a.

In de Algemene plaatselijke verordening onder artikel 1:1 de volgende drie leden toe te voegen: “Fossiele reclame: reclame door of voor bedrijven in de kolensector, de olie- en gassector en de luchtvaartsector en reclame over de producten en diensten fossiele brandstoffen, vliegvakanties, vliegtickets, grijze stroomcontracten, gascontracten, cruisereizen of auto’s met en fossiele of hybride brandstofmotor.” “Vleesreclame: reclame door of voor bedrijven in de vleessector en reclame over vlees. Waarbij vlees gedefinieerd is als voedsel afkomstig van gedode dieren.”

b.

In de Algemene plaatselijke verordening onder artikel 2:97 Handelsreclame een zevende lid toe te voegen: “Fossiele en vleesreclame, die zichtbaar is vanaf een voor het publiek toegankelijke plaats, is verboden, tenzij het gaat om: a. bedrijfsnamen, bedrijfslogo’s en reclames aan of in de directe nabijheid van het pand waar de activiteiten plaatsvinden waar de reclame betrekking op heeft; b. wegwijzers op bedrijventerreinen.”

c. In de Algemene plaatselijke verordening onder de eerste leden van artikel 6:1 en 6:1a (strafbepaling en boetebepaling bestuurlijke boete) aan de opsomming artikel 2:97, lid 5 toe te voegen. Advies dictum I in de huidige vorm te ontraden Nooit eerder is een APV aanpassing gedaan om bepaalde reclames te kunnen weren. De gemeente pioniert hiermee. Er zitten financiële en juridische risico’s aan het aannemen van dit voorstel. Het weren van issue- en imagereclame voor zowel vlees- als fossiele reclame juridisch is het meest kwetsbaar. II. Deze verordening in werking te laten treden op 1 januari 2024. Advies dictum II in de huidige vorm te ontraden Mocht het initiatief voorstel worden aangenomen, dan zal de APV daarop worden aangepast. Na aanpassing van de APV wordt geadviseerd een overgangstermijn aan te houden van ten minste een half jaar, het voorstel gaat dan in per 1 januari 2025. III. Het college opdracht te geven het huidige door hen vastgestelde beleid overeenkomstig dit voorstel aan te passen. Advies dictum III over te nemen Wanneer het initiatiefvoorstel wordt aangenomen zal het college de voorgestelde aanpassingen onderdeel laten uitmaken van het reclamebeleid. IV.

Het college opdracht te geven de exploitanten van reclamedragers in Den Haag te wijzen op de wijziging in de APV en het gemeentelijk reclamebeleid, teneinde fossiele reclames in onder ander haltevoorzieningen bij het openbaar vervoer, vrijstaande reclamevitrines en billboards te weren. Zo hebben de exploitanten ruim de tijd om zich op aanpassing van de regelgeving voor te bereiden.

3/4

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DSB/10723137

Advies dictum IV over te nemen De exploitanten worden op de hoogte gesteld van het nieuwe reclamebeleid en de wijziging in de regelgeving. V. Bij het Rijk erop aan te dringen om te komen tot een landelijk verbod op fossiele en vleesreclames evenals fossiele en vlees sponsoring. Het landelijke verbod zou niet alleen in de buitenruimte, maar ook in de (social) media dienen te gelden. Advies dictum V over te nemen Er zal (nogmaals) met het rijk contact opgenomen worden over de mogelijkheden voor het verbieden van fossiele reclame en reclame voor vlees. VI. Het college te verzoeken om in het vierde kwartaal van 2023 de voortgang van de genoemde acties aan de raad mee te delen alsook eventuele andere in te schatten (financiële) gevolgen. Advies dictum VI aangepast over te nemen Het college zal in kwartaal vier van 2024 de voortgang meedelen aan de raad over de wijziging van de regelgeving indien deze wordt aangenomen. Dan zullen de gevolgen concreter worden aangegeven. Het college van burgemeester en wethouders, de secretaris, de burgemeester, Ilma Merx

Jan van Zanen

4/4