RIS314646 Beantwoording SV Zelfs zwangere vrouwen krijgen geen dak boven hun hoofd

Datum

BEANTWOORDING SCHRIFTELIJKE

6 juni 2023

VRAGEN

Onderwerp

Ons kenmerk

Antwoord van het college op vragen van het raadslid de heer Icar, luidend: ‘Zelfs zwangere vrouwen krijgen geen dak boven hun hoofd’

OCW/10536254 RIS314646

Het gemeenteraadslid de heer Icar heeft op 21 februari 2023 een brief met daarin zevenentwintig vragen aan de voorzitter van de gemeenteraad gericht. Overeenkomstig artikel 30 van het reglement van orde voor vergaderingen en andere werkzaamheden van de raad, beantwoordt het college deze vragen als volgt. De fractie van DENK ontvangt in toenemende mate signalen van Hagenaars die tegen muren aanlopen bij het hebben van een hulpvraag. Kwetsbare Hagenaars met een hulpvraag dienen volgens ons altijd te kunnen rekenen op een dienstbare gemeente. Recent hebben wij een aantal gesprekken gevoerd met een groep Haagse bewoners. Het schrijnende verhaal van een specifieke vrouw viel op. Tijdens haar zwangerschap raakte zij dakloos en viel zij tussen wal en schip. Het ontbreken van maatwerk zorgde ervoor dat zij hoogzwanger op straat belandde. Inmiddels hebben wij van tientallen Hagenaars soortgelijke signalen ontvangen met uiteenlopende schrijnende gevallen. Ook enkele organisaties die wij hebben gesproken herkennen zich hierin en geven aan dat de menselijke maat essentieel is in ons beleid. DENK maakt zich ernstige zorgen over het feit dat zelfs kwetsbare zwangere vrouwen aan hun lot worden overgelaten.

Wat ons zeer verontrust is het feit dat Haagse ambtenaren zelfs het advies gaven om een valse aangifte te doen om de procedure en bestaande regels te omzeilen en alsnog in aanmerking te kunnen komen voor onderdak. Wij zijn dan ook benieuwd naar de omvang en ernst van deze problematiek en willen dat het college dit inzichtelijk maakt om te voorkomen dat andere kwetsbare Hagenaars in de toekomst tegen hetzelfde aan lopen. 1.

Is het college bekend dat het bovenstaande in Den Haag speelt? Herkent het college deze signalen?

Nee, het bovenstaande beeld wordt niet herkend. Voor de ondersteuning van kwetsbare mensen wordt altijd ingezet op maatwerk. 2.

Kan het college aangeven hoeveel signalen over soortgelijke casussen de gemeente heeft ontvangen sinds begin 2020?

Hiervan zijn geen signalen bekend. 3.

Kan het college aangeven welke dienst of afdeling zich primair bezighoudt met het ondersteunen van Hagenaars die dakloos zijn en bij de gemeente aankloppen met een hulpvraag?

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

OCW/10536254

Hagenaars met een combinatie van dakloosheid en een ondersteuningsvraag, worden geholpen bij het Dak- en thuislozenloket. Hulp bij dreigende dakloosheid, bijvoorbeeld in combinatie met schulden, wordt geboden vanuit het loket van de dienst sociale zaken op dezelfde locatie. Zie ook antwoord op vraag 20. 4.

Klopt het dat de daklozenopvang vrouwen die zwanger zijn niet mag helpen en onderdak mag bieden?

Nee, dat klopt niet. Bij de Noodopvang Delagoastraat kan men verblijven tot 7e maand van zwangerschap en aansluitend wordt een vervolgoplossing gezocht bijvoorbeeld in de vorm van gezinsopvang. 5.

Klopt het dat ook de Kessler-stichting vrouwen die zwanger zijn niet mag helpen en onderdak mag bieden?

Nee, zie antwoord op vraag 4. 6.

Kan het college aangeven hoeveel Hagenaars met een hulpvraag m.b.t. opvang sinds begin 2020 (tot op heden) bij de gemeente hebben aangeklopt?

Voor de jaren 2020, 2021 en 2022, heeft een totaalaantal van 10.147 personen zich met een hulpvraag gemeld bij het Dak- en thuislozenloket. Omdat de registratie van unieke cliënten plaatsvindt op jaarbasis, omvat dit een niet nader vast te stellen aantal herhaal-aanmeldingen. Kwartaalcijfers 2023 zijn nog niet beschikbaar. 7.

Kan het college aangeven hoeveel Hagenaars met een hulpvraag m.b.t. opvang door de gemeente daadwerkelijk zijn geholpen/begeleid richting opvang?

In 2020 zijn 306 klanten geholpen richting opvang en 149 richting beschermd- of begeleid wonen. In 2022 zijn 153 klanten geholpen richting maatschappelijke opvang en 395 klanten richting beschermdof begeleid wonen. In de andere gevallen gaat het om advisering, doorverwijzing of andere hulpverlening. 8.

Kan het college aangeven hoeveel dak- en thuisloze mensen er in Den Haag op dit moment zijn? Is er nog steeds sprake van een toename?

Het aantal unieke aanmeldingen was in 2022 lager dan in 2021. Het is nog te vroeg om te spreken van een trend, omdat in 2022 een andere telling is gehanteerd waardoor uitsluitend aanmelding bij het Dak en thuislozenloket zijn meegenomen. Daarnaast spelen mogelijk effecten van COVID een rol. 9.

Kan het college aangeven wat zij van plan is en/of onderneemt om het aantal dak- en thuisloze mensen in Den Haag te laten doen afnemen; of in ieder geval de toename hiervan te stoppen?

Het nieuwe beleidskader dakloosheid, wordt voor de zomer toegestuurd aan de Raad. 10. Is het college het met ons eens dat ‘een dak boven je hoofd’ oftewel het recht op huisvesting een basisbehoefte is en een mensenrecht, zoals verankerd in de grondwet en de Universele Verklaring van de Rechten van de Mens? Zo nee, waarom niet?

2/5

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

OCW/10536254

Ja, dat klopt. 11. Is het college bereid om de huidige regels en procedures kritisch onder de loep te nemen en te onderzoeken op welke wijze dit aangepast kan worden, zodat er in individuele gevallen altijd rekening wordt gehouden met de menselijke maat? Zo nee, waarom niet? Het bieden van maatwerk is een centraal onderdeel van de Wmo. Vanuit de WMO wordt op individuele basis gekeken wat er nodig is om in de hulpbehoefte te voorzien. Deze dienstverlening wordt regelmatig kritisch bekeken op verbetermogelijkheden. 12. Kan het college aangeven hoe het zo kan zijn dat we als gemeente wel onderdak kunnen regelen voor tal van mensen die niet uit Den Haag komen, maar onze eigen Hagenaars aan hun lot over worden gelaten? Den Haag biedt opvang en ondersteuning aan alle groepen die daarvoor vanuit wetgeving en landelijke taakstellingen in aanmerking komen. Daarbinnen wordt geen onderscheid gemaakt naar ‘eigen’ Hagenaars en anderen. 13. Is het college bekend met het feit dat ambtenaren kwetsbare vrouwen die tussen wal en schip vallen adviseren om zelfs valse aangifte te doen tegen hun ex-partner, om alsnog in aanmerking te kunnen komen voor opvang? Dat signaal herkennen we niet. Een dergelijke handelswijze is bovendien in strijd met fundamentele gedragsregels. 14.

Kan het college haar zienswijze geven op het feit dat ambtenaren zich, mede door de hardheid van de huidige regelgeving en procedures, genoodzaakt voelen om dit advies aan kwetsbare (zwangere) Hagenaars te geven? Wat zegt dit over de dienstbaarheid van de gemeente an sich? Zie het antwoord op vraag 13. 15. Is het college het met de fractie van DENK eens dat het niet past bij onze stad dat hoogzwangere vrouwen de nachten op straat moeten doorbrengen? Dat is correct, daarom wordt voor hen altijd een opvangplek geregeld en wordt onderzocht welke duurzame oplossing beschikbaar is. 16. Is het college het met de fractie van DENK eens dat de gemeente zulke kwetsbare gevallen dient te zien als een prioriteit en zij urgentie verdienen bij hun zoektocht naar een woning? Zo nee, waarom niet? De medewerkers zoeken altijd naar geschikte oplossingen op korte en langere termijn. Kwetsbare vrouwen (zwanger of niet) die verblijven in een blijf-van-mijn-lijfhuis of vrouwenopvang wegens (dreigend) geweld kunnen onder voorwaarden, o.a. na het overleggen van een risico-screening door de instelling, in aanmerking komen voor een urgentieverklaring. En conform de afspraken met de corporaties in het Koepelconvenant stromen er jaarlijks dak- en thuislozen vanuit de maatschappelijke opvang naar een zelfstandige woonsituatie met zorgbegeleiding.

3/5

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

OCW/10536254

17. Is het college bereid om aan de ambtenaren; o.a. de casemanagers JMOexpertcentrum/dakloosheid OCW, dringend te verzoeken zulke hulpbehoevenden niet aan hun lot over te laten en de menselijke maat in acht te nemen en op zoek te gaan naar spoedige en passende oplossingen? Zo nee, waarom niet? Zie het antwoord op de vragen 15 en 16. 18. Is het college bekend met het rapport van de Ombudsman ‘Als de overheid niet thuis geeft’? Ja, daar is het college mee bekend. 19. Kan het college aangeven hoe de wijze waarop gemeente Den Haag omgaat met daklozen die aankloppen voor hulp zich verhoudt tot de bevindingen en conclusies van de Ombudsman? Zie het antwoord op vraag 20. 20. Kan het college aangeven welke aanbevelingen van de Ombudsman zij omarmt? De ombudsman doet verbetervoorstellen aan het Rijk en de gemeenten op het gebied van huisuitzettingen. Het rapport stelt dat een huisuitzetting moet voldoen aan mensen- en kinderrechtelijke verplichtingen. Deze aanbevelingen en recente uitspraken van de rechter op het gebied van opvang van gezinnen verwerken we in de lopende aanpak. We constateren tevens dat we in Den Haag al een succesvolle preventieve aanpak hebben in de voorkoming van huisuitzettingen. Met deze aanpak wordt ca. 98% van de meldingen tot huisuitzetting voorkomen. 21.

Kan het college aangeven waarom de 5 miljoen euro, die Den Haag in 2022 kreeg uit de centrale uitkering, niet voor het bestrijden van dit soort casussen is ingezet, teruggestort is in de gemeentekas en waarom het college dit aan andere zaken wil besteden? Het college zet de rijksmiddelen hiervoor in. De door u benoemde € 5 mln betreffen gemeentelijke middelen die daardoor op korte termijn niet nodig zijn. Natuurlijk blijft de gemeente altijd aan zijn wettelijke verplichtingen op dit terrein voldoen. 22. Kan het college aangeven waarom zij de 3,5 miljoen euro dat beschikbaar was voor opvang tijdens Corona (dat tevens bedoeld was voor het bestrijden van dakloosheid) aan totaal andere zaken wil gaan uitgeven? De gemeente heeft middelen gereserveerd voor de aanpak van dak- en thuisloosheid. Binnenkort ontvangt u hiervoor een plan van aanpak, waarbij eveneens ingegaan wordt op de dekking daarvan. 23. Erkent het college de groeiende problematiek rond dakloosheid en de toename van de hoeveelheid (kwetsbare) buitenslapers binnen onze stadsgrenzen? We zien inderdaad een flinke druk op de opvangvoorzieningen. Belangrijkste oorzaak is niet zozeer het ontstaan van nieuwe dakloosheid als wel de te beperkte uitstroom. Daarnaast zien we dat tijdens de lockdown nieuwe groepen in beeld gekomen zijn.

4/5

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

OCW/10536254

24. Is het college het met de fractie van DENK eens dat de onderbouwing van het college dat er vooralsnog geen signalen zijn over onvoldoende opvangcapaciteit een ernstige onderschatting van de problematiek in de stad Den Haag is? Zo nee, waarom niet? Zie vraag 23. Met daarbij de aantekening dat de oplossing primair moet worden gevonden in versterking van de uitstroom niet in realisatie van meer (groeps-) opvangplekken. 25. Kan het college aangeven wat de capaciteit is van de totale opvang in Den Haag? Welk percentage van de totale capaciteit wordt momenteel benut? De opvangcapaciteit is volledig benut. In totaal gaat het daarbij om 455 plekken. Dat omvat de nachtopvangplekken, 24-uurs maatschappelijke opvang, gezinsopvang en de jongerenplekken. In de afgelopen wintermaanden kwamen daar 220 plekken bij, door de winterkouregeling (WKR) en de Permanente winteropvang (PWO). 26. Is het college het met de fractie van DENK eens dat de doorstroom uit de opvang naar wonen al jaren een probleem is waardoor er ernstig gebrek aan opvang is ontstaan? Ja, de beperkte uitstroom vanuit opvang naar een eigen woonplek heeft geleid tot een verstopping in de opvang. Een oplossing moet dus komen uit voorkomen van instroom en vooral het versterken van de uitstroom. Het komende beleidskader geeft hiervoor de handvatten.

Ook landelijk is dit besef aanwezig in het advies van de Raad voor Volksgezondheid en Samenleving Herstel begint met een huis. Dakloosheid voorkomen en verminderen | Advies | Raad voor Volksgezondheid en Samenleving (raadrvs.nl). 27. Is het college bereid om een actieplan voor Den Haag te ontwikkelen over het probleem van dakloosheid in Den Haag, in lijn met de ambitie van het Landelijke Actieplan, en de beschikbare extra middelen vanuit het rijk hiervoor te gebruiken? Zo nee, waarom niet? Ja, het college actualiseert momenteel het beleidskader dakloosheid. Het is goed te zien dat de aanpak op landelijk niveau gezamenlijk is opgepakt door de ministeries van Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening, Sociale Zaken en Werkgelegenheid en Volksgezondheid, Welzijn en Sport en dat hiervoor aan de gemeenten middelen beschikbaar zijn gesteld. Het college van burgemeester en wethouders, de secretaris, de burgemeester, Ilma Merx

Jan van Zanen

5/5